Ο δύσκολος δρόμος προς το ιστoρικό «πακέτο» 750 δισ. ευρώ της Κομισιόν

Αργησε, αλλά δεν απο­γο­ή­τευσε η πρόταση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την ανά­καμψη της ευρω­παϊ­κής οικο­νο­μίας. Το πρω­το­φα­νούς φιλο­δο­ξίας σχέδιο της Επι­τρο­πής, με τίτλο «Next Generation EU», περι­λαμ­βά­νει 500 δισ. ευρώ σε επι­χο­ρη­γή­σεις και 250 δισ. σε δάνεια για τη δια­σφά­λιση της συνοχής της Ε.Ε. και την προ­ώ­θηση των στρα­τη­γι­κών της προ­τε­ραιο­τή­των. Οι επι­πλέον πόροι θα αντλη­θούν από την Επι­τροπή με την έκδοση ομο­λό­γων διάρ­κειας έως 30 ετών, η απο­πλη­ρωμή του κεφα­λαίου των οποίων θα ξεκι­νή­σει το 2028, και θα δια­νε­μη­θούν στα κράτη-μέλη, τις περι­φέ­ρειες και τους τομείς της οικο­νο­μίας που έχουν πληγεί βαρύ­τερα από την κρίση.

Οι επι­χο­ρη­γή­σεις θα δοθούν σε βάθος τετρα­ε­τίας μέσω προ­γραμ­μά­των του νέου πολυ­ε­τούς δημο­σιο­νο­μι­κού πλαι­σίου (του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της Ε.Ε. για το 2021-27). Τα δάνεια θα δοθούν για τη χρη­μα­το­δό­τηση δημό­σιων επεν­δύ­σεων, με ορί­ζο­ντα απο­πλη­ρω­μής τα 20 έτη.

Το Next Generation EU των 750 δισ. θα πλαι­σιώ­σει έναν κοι­νο­τικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό αξίας 1,1 τρισ. ευρώ σε βάθος επτα­ε­τίας, με το συνο­λικό πακέτο να φτάνει το 1,85 τρισ. ευρώ. Η σημασία του σχή­μα­τος είναι ιστο­ρική: όπως σημεί­ωσε (μέσω Twitter) ο ανα­πλη­ρω­τής διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Delors στο Βερο­λίνο, Λούκας Γκού­τεν­μπεργκ, «είναι η πρώτη φορά που η Ε.Ε. προ­χω­ράει σε δαπάνες χρη­μα­το­δο­τού­με­νες από ελλείμ­ματα».

Πρό­κληση

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, η Ελλάδα θα λάβει 22,5 δισ. ευρώ σε επι­χο­ρη­γή­σεις και 9,4 δισ. ευρώ σε δάνεια – που συνο­λικά ισο­δυ­να­μούν με το 1/6 του ΑΕΠ της χώρας το 2019. Ενα ποσό μεγάλο από τις αρχικές προσ­δο­κίες, που υπήρχαν, που απο­τε­λεί μεγάλη ευκαι­ρία αλλά και πρό­κληση συνο­λικά για το πολι­τικό σύστημα της χώρας να τα αξιο­ποι­ή­σει ορθο­λο­γικά και για την ανόρ­θωση της οικο­νο­μίας. Βάσει της κλείδας κατα­νο­μής των 750 δισ., η μόνη χώρα που θα λάβει καθαρή βοήθεια που αντι­στοι­χεί σε μεγα­λύ­τερο ποσοστό του ΑΕΠ της είναι η Βουλ­γα­ρία.

Αντι­στοί­χως η Ιταλία θα λάβει 81,8 δισ. ευρώ σε επι­χο­ρη­γή­σεις και 90,9 δισ. ευρώ σε δάνεια, ενώ η Ισπανία 77,3 δισ. ευρώ σε επι­χο­ρη­γή­σεις και 63,1 δισ. σε δάνεια. Μόνο τρεις ακόμα χώρες (Γαλλία, Πολωνία και Γερ­μα­νία) θα λάβουν περισ­σό­τερα σε επι­χο­ρη­γή­σεις σε από­λυ­τους αριθ­μούς από την Ελλάδα – και ειδικά στην περί­πτωση της Γερ­μα­νίας, το ποσό που θα λάβει (28,8 δισ.) είναι θεα­μα­τικά μικρό­τερο από την εικα­ζό­μενη συνει­σφορά της στο πακέτο.

Ο του­ρι­σμός

Το πόσο ευάλωτη είναι η χώρα μας στην κρίση του κορω­νοϊού ανα­δει­κνύ­ε­ται από έγγραφο της Επι­τρο­πής που εκτιμά ότι η πτώση της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στο β΄ τρίμηνο του 2020 είναι «μεγα­λύ­τερη από 70%» σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι, ενώ η αντί­στοιχη πτώση στο τρίτο τρίμηνο ανα­μέ­νε­ται να φτάσει το 50%.

Σύμφωνα με εκτι­μή­σεις της Επι­τρο­πής, οι απώ­λειες μετο­χι­κών κεφα­λαίων που θα υποστεί φέτος ο κλάδος του του­ρι­σμού σε πανευ­ρω­παϊκό επίπεδο, κυμαί­νο­νται από 171 δισ. ευρώ στο βασικό σενάριο έως 285 δισ. ευρώ στο αρνη­τικό σενάριο. Οι επεν­δυ­τι­κές ανάγκες του ευρω­παϊ­κού του­ρι­σμού για την περίοδο 2020-21 εκτι­μά­ται ότι θα φτάσουν τα 161 δισ. ευρώ.

Στο ίδιο έγγραφο ανα­φέ­ρε­ται ότι οι χώρες με μεγάλο αριθμό μικρών και μεσαίου μεγέ­θους επι­χει­ρή­σεων θα πληγούν δυσα­νά­λογα (η Ελλάδα έχει το μεγα­λύ­τερο σχετικό ποσοστό στην Ε.Ε.).

Η Ιταλία και η Ισπανία, οι χώρες που με οικο­νο­μικά και υγειο­νο­μικά κρι­τή­ρια έχουν πληγεί περισ­σό­τερο από οποια­δή­ποτε άλλη στην Ε.Ε. από τον κορω­νοϊό, θα λάβουν συν­δυα­στικά το 42% των 750 δισ. ευρώ. Δέκα χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερ­μα­νία και οι τέσ­σε­ρις «φει­δω­λοί» (Αυστρία, Ολλαν­δία, Δανία, Σουηδία), δεν προ­βλέ­πε­ται να πάρουν δάνεια.

Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή προ­βλέ­πει ότι το Next Generation EU θα αυξήσει το ΑΕΠ της Ε.Ε. κατά 1,75% το 2021 και το 2022, ποσοστό που θα αυξηθεί στο 2,25% το 2024.

Μεσο­πρό­θε­σμα, το πακέτο προ­βλέ­πε­ται να δημιουρ­γή­σει 2 εκα­τομ­μύ­ρια θέσεις εργα­σίας.

Ο δύσκο­λος δρόμος προς την τελική συμ­φω­νία

Η πρό­ε­δρος της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν, στην ομιλία της στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, κάλεσε τους Ευρω­παί­ους να «παρα­με­ρί­σουν τις παλιές προ­κα­τα­λή­ψεις» και να στη­ρί­ξουν το «Next Generation EU». Σε ένα σαφές νεύμα προς τους «φει­δω­λούς 4», η Επι­τροπή δέχεται ότι η κατάρ­γηση των rebates θα επι­βά­ρυνε «δυσα­νά­λογα» ορι­σμένα κράτη-μέλη την περίοδο 2021-7, άρα προ­τεί­νει να αφεθεί για αργό­τερα.

Ωστόσο, η πρώτη αντί­δραση από ολλαν­δι­κής πλευράς –της σημα­ντι­κό­τε­ρης χώρας μεταξύ των «4»– ήταν ενδει­κτική της μάχης που θα επα­κο­λου­θή­σει: «Οι θέσεις [δια­φο­ρε­τι­κών χωρών] απέχουν πολύ μεταξύ τους και απαι­τεί­ται ομο­φω­νία· συνεπώς οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις θα πάρουν χρόνο», σημεί­ωσε Ολλαν­δός αξιω­μα­τού­χος. «Είναι δύσκολο να φαντα­στεί κανείς ότι αυτή η πρόταση θα είναι το σημείο κατά­λη­ξης αυτών των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων».

Για την έκδοση και την εξυ­πη­ρέ­τηση του νέου χρέους, η Επι­τροπή προ­τεί­νει την αύξηση της οροφής των ίδιων πόρων του ΠΔΠ (το μέγιστο ποσό που μπορεί να αιτηθεί από τα κράτη-μέλη για δαπάνες του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού) στο 2% του Ακα­θά­ρι­στου Εθνικού Εισο­δή­μα­τος (GNI) της Ε.Ε. Θα είναι η πρώτη φορά –με την εξαί­ρεση μικρών ποσών που δόθηκαν σε τρίτες χώρες μέσω του προ­γράμ­μα­τος Macro Financial Assistance– που η Επι­τροπή θα δανει­στεί για να δώσει επι­χο­ρη­γή­σεις, όχι δάνεια.

Οπως ανα­φέ­ρει κοι­νο­τική αξιω­μα­τού­χος, κατόπιν εντα­τι­κών δια­βου­λεύ­σεων της Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν με όλα τα κράτη-μέλη, απορ­ρί­φθηκε η ιδέα έκδοσης από την Επι­τροπή «ομο­λό­γων εις το διη­νε­κές» (perpetual bonds), ως πολι­τικά μη εφικτών και νομικά επι­σφα­λών.

Η Επι­τροπή προ­τεί­νει τα νέα κοι­νο­τικά έσοδα που θα επι­τρέ­ψουν την απο­πλη­ρωμή του κοινού χρέους να προ­κύ­ψουν: από την επέ­κταση του συστή­μα­τος εμπο­ρίας ρύπων της Ε.Ε. στους κλάδους της ναυ­τι­λίας και των αερο­με­τα­φο­ρών, που εκτι­μά­ται ότι μπορεί να απο­φέ­ρει 10 δισ. ευρώ ετησίως· από τη «δια­συ­νο­ριακή προ­σαρ­μογή άνθρακα» (τον νέο φόρο για την απο­τροπή εξόδου παρα­γω­γι­κών μονάδων προς χώρες με πιο χαλαρή περι­βαλ­λο­ντική νομο­θε­σία), με προσ­δο­κώ­μενα έσοδα 5-14 δισ. ετησίως· από εισφο­ρές επί του κύκλου εργα­σιών μεγάλων επι­χει­ρή­σεων (10 δισ.)·και από τη φορο­λό­γηση των ψηφια­κών επι­χει­ρή­σεων, που ώς τώρα έχει απο­δει­χθεί αδύ­να­τον να συμ­φω­νη­θεί (1,3 δισ.).

Οπως εκτι­μούν στην Επι­τροπή, πρέπει να υπάρξει συμ­φω­νία για τη «γενική αρχι­τε­κτο­νική» του νέου ΠΔΠ και του «Next Generation EU» το συντο­μό­τερο δυνατόν – «έως τον Ιούλιο», ανα­φέ­ρει υψη­λό­βαθμη κοι­νο­τική αξιω­μα­τού­χος. Μόνο έτσι θα υπάρξει χρόνος για να επι­κυ­ρω­θεί στα Κοι­νο­βού­λια των κρατών-μελών η νέα Απόφαση Ιδιων Πόρων που θα επι­τρέ­ψει την αύξηση της οροφής τους, αλλά και να εγκρι­θούν, με τη συναί­νεση του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου, τα πολυά­ριθμα κλαδικά προ­γράμ­ματα που συνα­πο­τε­λούν το ΠΔΠ, ώστε ο νέος προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός και το εργα­λείο Ανά­καμ­ψης να είναι δια­θέ­σιμα την 1.1.2021. Σε ερώτηση της «Κ» για το πόσο ρεα­λι­στικό είναι το χρο­νο­διά­γραμμα, ο επί­τρο­πος Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού Γιο­χά­νες Χαν παρα­δέ­χθηκε ότι απο­τε­λεί μία «πολι­τική και επι­χει­ρη­σιακή πρό­κληση» να ολο­κλη­ρω­θούν έγκαιρα οι δια­δι­κα­σίες στα 27 κράτη-μέλη.

Ανα­γνω­ρί­ζο­ντας την επεί­γουσα ανάγκη στή­ρι­ξης των πιο αδύ­να­μων οικο­νο­μιών από φέτος, η Επι­τροπή προ­τεί­νει ταυ­τό­χρονα την αύξηση των δια­θέ­σι­μων πόρων του τρέ­χο­ντος ΠΔΠ για το 2020 κατά 11,5 δισ. ευρώ, χρη­μα­το­δο­τού­μενη από αυξη­μέ­νους ίδιους πόρους και υψη­λό­τε­ρες εθνικές συνει­σφο­ρές. Το μέτρο αυτό, το οποίο ιδανικά θα επι­τρέ­ψει την απο­δέ­σμευση επι­πλέον κον­δυ­λίων από την 1η Σεπτεμ­βρίου, απαιτεί ομόφωνη συμ­φω­νία στο Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο και τη συναί­νεση του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου. Τα 11,5 δισ. θα κατευ­θυν­θούν κυρίως στο εργα­λείο φερεγ­γυό­τη­τας, αλλά και στο React-EU και το πρό­γραμμα εξω­τε­ρι­κής δράσης.

Το ευρύ­τερο ΠΔΠ

Η πρόταση της Κομι­σιόν για το ΠΔΠ είναι παρεμ­φε­ρής με αυτήν που κατέ­θεσε ο Σαρλ Μισέλ τον Φεβρουά­ριο, ύψους 1,1 τρισ. ευρώ, αλλά με «χει­ρουρ­γι­κές παρεμ­βά­σεις», όπως ειπώ­θηκε από αρμό­διους αξιω­μα­τού­χους. Ο λόγος της υιο­θέ­τη­σης σε μεγάλο βαθμό της πρό­τα­σης Μισέλ είναι ότι αυξάνει τις πιθα­νό­τη­τες για επι­τά­χυνση και ευτυχή κατά­ληξη της δια­πραγ­μά­τευ­σης. Τονί­ζε­ται πάντως ότι η πρόταση της Επι­τρο­πής είναι «πολύ πιο ευέ­λι­κτη», με διευ­ρυ­μένη χρήση «ειδικών εργα­λείων», εκτός του ΠΔΠ,  το οπλο­στά­σιο των οποίων μπορεί να αυξηθεί ταχέως σε περιό­δους εκτά­κτου ανάγκης.

Ενδια­φέ­ρον για την Αθήνα είναι ότι αυξά­νο­νται σημα­ντικά και οι πόροι για τη μετα­νά­στευση και τη φύλαξη των συνόρων, από 21,9 σε 31,1 δισ. ευρώ.

Πηγή kathimerini.gr

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟΣ