Βιβλίο – λεύκωμα αφιέρωμα στις κρήνες που κατασκευάσθηκαν την οθωμανική περίοδο

• Πε­ρι­λαμ­βά­νει εκα­το­ντά­δες φω­το­γρα­φί­ες και ιστο­ρί­ες
• Είναι γραμ­μέ­νο στην ελ­λη­νι­κή και στην τουρ­κι­κή γλώσ­σα

«Το νερό πά­ντο­τε υπήρ­ξε το βα­σι­κό αγαθό του αν­θρώ­που. Αν ρί­ξου­με μια ματιά στο πρό­σφα­το πα­ρελ­θόν του αν­θρω­πί­νου βίου, θα δια­πι­στώ­σου­με ότι η ζωή του αν­θρω­πί­νου γέ­νους, αλλά, και γε­νι­κώς όλοι οι αρ­χαί­οι πο­λι­τι­σμοί, ήκ­μα­ζαν πά­ντο­τε, κοντά σε πα­ρα­λί­ες ή σε μέρη, όπου υπήρ­χε υδά­τι­νη πηγή».

Με τα λόγια αυτά ο συγ­γρα­φέ­ας κ. Σαδή Να­σού­χο­γλου ανοί­γει το νέο του βι­βλίο – αφιέ­ρω­μα στις κρή­νες της οθω­μα­νι­κής πε­ριό­δου της Ρόδου, στο ρόλο που δια­δρα­μά­τι­σαν για την ανά­πτυ­ξη των οι­κι­σμών, όπως και την ιστο­ρία που συ­νο­δεύ­ει την κάθε μία από αυτές.

«Ηταν ένα δύ­σκο­λο έργο για το οποίο δού­λε­ψα πάνω από 10 χρό­νια» δή­λω­σε προς τη δη­μο­κρα­τι­κή ο κ. Να­σού­χο­γλου και εξή­γη­σε πως όλο αυτό το χρο­νι­κό διά­στη­μα συ­γκέ­ντρω­νε πλη­ρο­φο­ρί­ες για τις βρύ­σες, για τον τρόπο που κα­τα­σκευά­σθη­καν, για την ερ­μη­νεία των συμ­βό­λων τους και τη με­τά­φρα­ση των επι­γρα­φών τους. Το έργο αυτό ήταν δύ­σκο­λο κα­θό­τι πολ­λές από τις κρή­νες είχαν φθα­ρεί από το χρόνο και άλλες είχαν με­τα­κι­νη­θεί από το ση­μείο όπου αρ­χι­κά είχαν το­πο­θε­τη­θεί.

Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό το από­σπα­σμα που ανα­φέ­ρε­ται στις κρή­νες της πηγής Φα­σού­λι, της Ψίν­θου. “Το νερό της Πηγής αυτής άλ­λο­τε εθε­ω­ρεί­το ποιο­τι­κώς από τα κα­λύ­τε­ρα της Ρόδου και βρί­σκε­ται δίπλα σε ρε­μα­τιά που περ­νά­ει κοντά από το χωριό. Η παλιά επι­γρα­φή μπρο­στά στη κρήνη, λόγω φθο­ράς χρό­νου, κα­τέ­στη δυ­σα­νά­γνω­στη. Από ιστο­ρι­κές πήγες όμως, είναι γνω­στό ότι η κρήνη αυτή δη­μιουρ­γή­θη­κε από έναν εξό­ρι­στο Οθω­μα­νό Πασά ονό­μα­τι Σε­ρα­σκέρ Μεχ­μέτ Ρεδίφ Πασά ο οποί­ος διέ­με­νε αρ­κε­τά χρό­νια στο χωριό αυτό ως εξό­ρι­στος. Εκεί έκτι­σε κι ένα δη­μο­τι­κό σχο­λείο για τους κα­τοί­κους του. Ο πασάς αυτός εξο­ρί­στη­κε στη Ρόδο διότι θε­ω­ρή­θη­κε υπεύ­θυ­νος της ήττας του Ρώσο-Τουρ­κι­κού πο­λέ­μου του 1877-78. Ο τάφος μαυ­σω­λείο του Μεχ­μέτ Ρ.Πασά, που γεν­νή­θη­κε το 1834 στη Προύσ­σα και πέ­θα­νε το 1905 στη Ρόδο, βρί­σκε­ται μέσα στο τα­φι­κό συ­γκρό­τη­μα του Μου­ράτ Ρεϊς ”

Ανά­λο­γες λε­πτο­μέ­ρειες δί­δο­νται για τις πε­ρισ­σό­τε­ρες κρή­νες. Ορι­σμέ­νες από αυτές συ­νο­δεύ­ο­νται από ιστο­ρί­ες που θα μπο­ρού­σαν να εμπνεύ­σουν τη συγ­γρα­φή βι­βλί­ων ολό­κλη­ρων. Μία από αυτές αφορά τον έμπο­ρο που είχε κα­τα­σκευά­σει τη βρύση που βρί­σκε­ται μπρο­στά από το ξε­νο­δο­χείο Λητώ, στην Ιξιά. Το πρό­σω­πο αυτό εξα­σφά­λι­σε το νερό της οι­κο­γε­νεί­ας του και κα­τό­πιν έφυγε για προ­σκύ­νη­μα στη Μέκκα, με τη συ­νο­δεία σω­μα­το­φύ­λα­κα. Η επι­στρο­φή τους δεν έγινε ποτέ και αυτό απο­δί­δε­ται στις λη­στεί­ες και στις επι­θέ­σεις που δε­χό­ντου­σαν εκεί­να τα χρό­νια οι προ­σκυ­νη­τές που τα­ξί­δευαν προς την Ανα­το­λή.

«Στη Ρόδο, ακόμα, υπάρ­χει με­γά­λος αριθ­μός δη­μο­σί­ων κρη­νών και σι­ντρι­βα­νιών που κο­σμούν την πόλη. Ο διά­ση­μος ιστο­ρι­κός – πε­ρι­η­γη­τής Εβλι­γά Τσε­λε­μπή (1611 – 1682), που επι­σκέ­φθη­κε τη Ρόδο το έτος 1671, ση­μειώ­νει ότι βρήκε στο νησί, πε­ρί­που 70 κρή­νες και σι­ντρι­βά­νια. …. Εκτός τού­των, στη Ρόδο, υπάρ­χουν διά­φο­ρες πηγές με ια­μα­τι­κά νερά. Σαν πα­ρά­δειγ­μα μπο­ρού­με να ανα­φέ­ρου­με τις εγκα­τα­στά­σεις των ια­μα­τι­κών νερών Καλ­λι­θέ­ας, όπου κά­πο­τε λει­τουρ­γού­σαν τρεις κρή­νες με ια­μα­τι­κά νερά. Τα νερά αυτά, σύμ­φω­να με τις φαρ­μα­κευ­τι­κές τους ιδιό­τη­τες (κα­θαρ­τι­κό, που θε­ρα­πεύ­ει αρ­θρι­τι­κά και ηπα­τι­κά νο­σή­μα­τα) και υπό την επί­βλε­ψη πάντα ει­δι­κών για­τρών, χο­ρη­γού­νταν σε ασθε­νείς. Λόγω της εγκα­τά­λει­ψης των εγκα­τα­στά­σε­ων για πολύ με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα, πι­θα­νόν η πηγή αυτή να χά­θη­κε ή να άλ­λα­ξε ροή. Το νερό που ανά­βλυ­ζε εκεί οι πα­λαιό­τε­ροι το ονό­μα­ζαν τσι­λό­νε­ρο».

Το βι­βλίο – λεύ­κω­μα, πε­ρι­λαμ­βά­νει εκα­το­ντά­δες φω­το­γρα­φί­ες, με λε­πτο­με­ρείς απει­κο­νί­σεις καθώς και τε­χνι­κά στοι­χεία για τον τρόπο με τον οποίο επι­τυγ­χα­νό­ταν η ροή του νερού.  Τα κεί­με­να είναι γραμ­μέ­να τόσο στην ελ­λη­νι­κή, όσο και στην τουρ­κι­κή γλώσ­σα. Η επι­μέ­λεια και η διόρ­θω­ση των κει­μέ­νων της ελ­λη­νι­κής γλώσ­σας έγινε από τους δη­μο­σιο­γρά­φους κ.κ. Κώστα Τσα­λα­χού­ρη και Νε­κτά­ριο Κα­λο­γή­ρου.