• 271 συμβάσεις του 2025 έχουν ύψος που δεν απαιτεί έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο, ενώ οι 174 έως 30.000 ευρώ έγιναν με απευθείας ανάθεση και όλες χωρίς ανταγωνισμό!
Η συζήτηση για το πώς ανατίθενται έργα, υπηρεσίες και προμήθειες στη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης Ρόδου έχει επανέλθει με νέα στοιχεία.
Η εικόνα που προκύπτει ενισχύει ένα βασικό ερώτημα που έχει τεθεί επανειλημμένα στην τοπική δημόσια σφαίρα τα τελευταία 2 χρόνια, αν δηλαδή η ΔΕΥΑ Ρόδου έχει διαμορφώσει ένα μοντέλο αναθέσεων στο οποίο ο ανταγωνισμός εμφανίζεται περιορισμένος και ο προληπτικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου ενεργοποιείται σπάνια, όχι κατ’ ανάγκη επειδή δεν προβλέπεται, αλλά επειδή μεγάλο μέρος των ποσών κινείται κάτω από τα σχετικά όρια.
Με βάση τα αριθμητικά δεδομένα του πίνακα που παρουσιάζει σήμερα η «δημοκρατική», η ΔΕΥΑ Ρόδου εμφανίζεται να λειτουργεί σε ένα πλαίσιο όπου οι χαμηλές αξίες σύμβασης αποκτούν καθοριστικό ρόλο, επειδή επιτρέπουν διαδικασίες χωρίς ανταγωνισμό στη συντριπτική πλειονότητά τους με απευθείας ανάθεση, ενώ παράλληλα δεν απαιτείται και ο έλεγχος του Εκλεκτικού Συνεδρίου.
Το θέμα δεν αφορά μόνο στη νομιμότητα των διαδικασιών, που σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να εδράζεται σε προβλεπόμενες επιλογές του θεσμικού πλαισίου, αλλά και στη διαχείριση κινδύνων διαφάνειας, τεκμηρίωσης και εξοικονόμησης πόρων, ειδικά όταν μιλάμε για μια επιχείρηση που διαχειρίζεται κρίσιμες υποδομές.
Για το 2025, ο πίνακας καταγράφει σύνολο 271 συμβάσεων και συνολικό ποσό 44.209.461,55 ευρώ.
Η κατανομή ανά κλιμάκιο είναι καθοριστική:
Στο κλιμάκιο 0 έως 30.000 ευρώ καταγράφονται 174 συμβάσεις με ποσό 2.578.723,40 ευρώ.
Στο κλιμάκιο 30.000,01 έως 60.000 ευρώ καταγράφονται 27 συμβάσεις με ποσό 1.358.303,05 ευρώ.
Στο κλιμάκιο 60.000,01 έως 300.000 ευρώ καταγράφονται 51 συμβάσεις με ποσό 11.274.755,85 ευρώ.
Στο κλιμάκιο 300.000,01 έως 1.700.000 ευρώ καταγράφονται 16 συμβάσεις με ποσό 9.593.925,23 ευρώ.
Στο κλιμάκιο 1.700.000,01 ευρώ και άνω καταγράφονται 3 συμβάσεις με ποσό 19.403.754,02 ευρώ.
Με αυτά τα δεδομένα, προκύπτει το βασικό συμπέρασμα που τροφοδοτεί τον δημόσιο διάλογο περί ρεκόρ. Από 271 συμβάσεις του 2025, οι 201 είναι έως 60.000 ευρώ, αφού στο άθροισμα των 174 και 27 συμβάσεων συγκεντρώνεται το 74,17% του συνόλου των συμβάσεων.
Αυτός ο αριθμός είναι κρίσιμος, γιατί περιγράφει μια χρονιά όπου σχεδόν 3 στις 4 συμβάσεις κινούνται σε επίπεδα που, στην καθημερινή πρακτική των αναθέσεων, ευνοούν ταχύτερες διαδικασίες, μικρότερη έκθεση σε ανταγωνισμό και συχνά λιγότερη πίεση για ενιαίες δημοπρατήσεις.
Παράλληλα, η ίδια εικόνα δείχνει κάτι που συχνά χάνεται όταν η συζήτηση περιορίζεται στο πλήθος. Ενώ οι μικρές συμβάσεις είναι πολλές, δεν είναι εκεί που βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων. Τα κλιμάκια έως 60.000 ευρώ αθροίζουν 3.937.026,45 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 8,91% του συνολικού ποσού του 2025.
Αντίθετα, μόνο οι 3 συμβάσεις άνω των 1.700.000,01 ευρώ συγκεντρώνουν 19.403.754,02 ευρώ, δηλαδή περίπου 43,89% του συνολικού ποσού.
Το 2024 δείχνει ακόμη πιο έντονη συγκέντρωση πλήθους σε χαμηλά ποσά
Για το 2024, ο πίνακας καταγράφει σύνολο 287 συμβάσεων και συνολικό ποσό 20.317.303,71 ευρώ.
Η κατανομή είναι:
0 έως 30.000 ευρώ: 239 συμβάσεις, 3.451.843,18 ευρώ.
30.000,01 έως 60.000 ευρώ: 33 συμβάσεις, 1.810.379,66 ευρώ.
60.000,01 έως 300.000 ευρώ: 7 συμβάσεις, 1.236.897,54 ευρώ.
300.000,01 έως 1.700.000 ευρώ: 3 συμβάσεις, 1.448.241,43 ευρώ.
1.700.000,01 ευρώ και άνω: 5 συμβάσεις, 12.369.941,90 ευρώ.
Εδώ, το αποτύπωμα στο πλήθος είναι ακόμη πιο έντονο.
Οι συμβάσεις έως 60.000 ευρώ είναι 272 από τις 287, δηλαδή 94,77% του συνόλου. Με άλλα λόγια, σχεδόν όλη η χρονιά σε πλήθος συμβάσεων συγκεντρώνεται σε χαμηλά κλιμάκια, γεγονός που εξηγεί γιατί στον δημόσιο διάλογο εδραιώθηκε η αίσθηση ότι η διαδικασία της απευθείας ανάθεσης δεν λειτουργεί ως εξαίρεση, αλλά ως βασικό εργαλείο.
Και το 2024, όμως, επαναλαμβάνεται το ίδιο μοτίβο ως προς το πού συγκεντρώνονται τα χρήματα. Οι 5 συμβάσεις άνω των 1.700.000,01 ευρώ συγκεντρώνουν 12.369.941,90 ευρώ, δηλαδή περίπου 60,88% του συνολικού ποσού του 2024.
Η απευθείας ανάθεση ως κεντρικό εργαλείο, όχι ως εξαίρεση
Στη δημόσια συζήτηση για τις αναθέσεις, το βασικό σημείο τριβής δεν είναι μόνο αν η απευθείας ανάθεση επιτρέπεται, αλλά αν χρησιμοποιείται ως εξαίρεση ή ως βασικός τρόπος λειτουργίας. Όταν οι αριθμοί δείχνουν ότι μεγάλο ποσοστό συμβάσεων γίνεται με διαδικασίες μειωμένου ανταγωνισμού, τότε το ζήτημα μετακινείται από το στενό ερώτημα της νομιμότητας στο ευρύτερο ζήτημα της διοικητικής πρακτικής.
Πολλές δαπάνες αντί να συγκεντρώνονται και να δημοπρατούνται συνολικά, σπάνε σε μικρότερα τεμάχια ώστε να υπογράφονται ως απευθείας αναθέσεις. Τέτοιου τύπου κατατμήσεις, ακόμη και όταν αξιοποιούν δυνατότητες του πλαισίου, όταν γίνονται καταχρηστικά μπορούν να παρακάμπτουν δικλίδες ελέγχου.
Η καταγγελία για κατάτμηση και ο ρόλος των επαναλαμβανόμενων εργολαβιών
Στις 6 Σεπτεμβρίου 2025, καταγράφηκαν δηλώσεις του Στέργου Στάγκα στον RV, σε εκπομπή της Ρένας Παυλάκη. Ο ίδιος, ως μέχρι πρότινος λαϊκό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, ανέφερε ότι «σπάνε μεγάλες εργολαβίες σε μικρότερες για να αποφύγουν τους ανοικτούς διαγωνισμούς και τους ελέγχους αυτών από το Ελεγκτικό Συνέδριο», με αφορμή εργολαβίες που αφορούσαν φροντίδα φρεατίων.
Στο ίδιο κείμενο γινόταν λόγος για πρακτική κατάτμησης σε 3 επιμέρους έργα ανά περιοχή, με προϋπολογισμό περί τις 150.000 ευρώ έκαστο, ώστε, σύμφωνα με τον ισχυρισμό, να αποφεύγεται ο προληπτικός έλεγχος. Περιγραφόταν επίσης ότι αντί για ανοιχτούς διαγωνισμούς, ακολουθείται διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση με προσκλήσεις σε συγκεκριμένους εργολάβους.
Παράλληλα, καταγραφόταν αναφορά σε επαναλαμβανόμενες αναθέσεις της τάξης των 450.000 ευρώ, με επανάληψη του ίδιου μοτίβου, δημιουργώντας συνολική εικόνα που, κατά τον ισχυρισμό, φτάνει τα 900.000 ευρώ σε επαναλαμβανόμενες εργολαβίες. Στο ίδιο πλαίσιο γινόταν λόγος για χαμηλές εκπτώσεις, 1% έως 3%, και για άποψη ότι με κανονικούς διαγωνισμούς θα μπορούσαν να επιτευχθούν υψηλότερες εκπτώσεις.
Η πολιτική αντιπαράθεση στο Δημοτικό Συμβούλιο
Στις 19 Ιουλίου 2025, η συζήτηση για τις απευθείας αναθέσεις κυριάρχησε στην 4η Ειδική Συνεδρίαση Λογοδοσίας της Δημοτικής Αρχής Ρόδου.
Ο δημοτικός σύμβουλος Τηλέμαχος Καμπούρης έθεσε ερώτημα για τα ποσά απευθείας αναθέσεων από 1 Ιανουαρίου 2024 έως 16 Ιουλίου 2025, για τον Δήμο, τη ΔΕΡΜΑΕ και τη ΔΕΥΑ Ρόδου. Στο ίδιο κείμενο καταγράφηκαν ποσά που ο ίδιος ανέφερε, με απευθείας αναθέσεις στον Δήμο Ρόδου ύψους 5.841.833,97 ευρώ, στη ΔΕΥΑ Ρόδου 8.981.018,68 ευρώ και στη ΔΕΡΜΑΕ 1.973.931,31 ευρώ. Παρουσιάστηκε επίσης σύγκριση με την προηγούμενη δημοτική περίοδο, με αναφορές σε διαφορές εκατομμυρίων.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Ρόδου κ. Αλέξανδρος Κολιάδης απάντησε ότι δεν μπορούν να συγκριθούν ανόμοιες περίοδοι, κάνοντας αναφορά στο ότι η προηγούμενη δημοτική αρχή λειτούργησε στη συνθήκη Covid για περίπου 1,5 χρόνο. Στο ίδιο πλαίσιο, καταγράφηκε παρέμβαση του Κανάκα από το Τμήμα Προμηθειών, ο οποίος ανέφερε ότι οι απευθείας αναθέσεις είναι νόμιμη διαδικασία και συνδέονται με την πρακτική λειτουργία ειδικά για συγκεκριμένες ανάγκες ανά δημοτική ενότητα.
Στη συνέχεια, ο πρόεδρος της ΔΕΥΑ Ρόδου κ. Σωτήρης Βαγιανός ανέφερε ότι οι απευθείας αναθέσεις της επιχείρησης ανήλθαν σε 7.170.000 ευρώ σε κύκλο εργασιών 41 εκ. ευρώ, με αναφορά επίσης σε 54 ελέγχους. Παράλληλα, ανέφερε ότι το 2023 παραλήφθηκε ποσοστό 65,45% απευθείας αναθέσεων σε κύκλο εργασιών 18 εκ. ευρώ, καθώς και στοιχεία για εισπράξεις και πληρωμές που συνδέθηκαν με αποκαταστάσεις ζημιών στο νησί.
Τι σημαίνει στην πράξη η κυριαρχία των χαμηλών ποσών
Η συσσώρευση συμβάσεων κάτω από τα όρια ελέγχου και κάτω από το όριο των 30.000 ευρώ δημιουργεί μια κρίσιμη λειτουργική συνέπεια. Ακόμη και όταν κάθε επιμέρους σύμβαση είναι τυπικά νόμιμη, η μαζική επανάληψη της ίδιας μεθόδου μπορεί να οδηγεί σε ένα αποτέλεσμα όπου ο ανταγωνισμός περιορίζεται, η έρευνα αγοράς γίνεται δυσκολότερο να αξιολογηθεί εξωτερικά και η συνολική εικόνα κόστους για επαναλαμβανόμενες ανάγκες δεν αναδεικνύεται μέσα από ενιαίες διαγωνιστικές διαδικασίες.
Η ουσία είναι ότι, με βάση τα διαθέσιμα αριθμητικά στοιχεία, η ΔΕΥΑ Ρόδου εμφανίζει υψηλή συγκέντρωση συμβάσεων σε κατηγορίες που ευνοούν την απευθείας ανάθεση και μειώνουν την πιθανότητα προληπτικού ελέγχου.
Σε συνδυασμό με ακυρώσεις από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου και τις δημόσιες καταγγελίες για κατάτμηση, το θέμα αποκτά χαρακτήρα διαρκούς ελέγχου της διοικητικής πρακτικής, πέρα από τις επιμέρους υποθέσεις.
