• Με τις αποφάσεις 2304/2025 και 2305/2025 το Γ’ Τμήμα απέρριψε τις αιτήσεις ακύρωσης για την ορκωμοσία της 27.12.2023 και τις πράξεις που ακολούθησαν, κρίνοντας ότι η προθεσμία ορκωμοσίας έληγε στις 31.12.2023 και ότι τα επικαλούμενα κωλύματα δεν στοιχειοθετούσαν αντικειμενική αδυναμία
Η υπόθεση που απασχόλησε επί μήνες τη μικρή νησιωτική αυτοδιοίκηση της Χάλκης οδηγείται πλέον σε οριστικό κλείσιμο, μετά την καθαρογραφή δύο χωριστών αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας που απορρίπτουν τις προσφυγές δύο εκλεγμένων συμβούλων της μειοψηφίας.
Οπως απεκάλυψε η «δημοκρατική» το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο, με τις αποφάσεις 2304/2025 και 2305/2025 του Γ’ Τμήματος, έκρινε ότι η μη ορκωμοσία εντός της νόμιμης προθεσμίας ενεργοποιεί αυτοδίκαιη έκπτωση, επιβεβαιώνοντας το πλέγμα πράξεων που διαμόρφωσε τη νέα σύνθεση του δημοτικού συμβουλίου, καθώς και την αντικατάσταση από αναπληρωματικούς.
Αιτούντες ήταν ο κ. Χαρίλαος Μιχαήλ του Ανδρέα, επικεφαλής της παράταξης «ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΑΛΚΗ», και ο κ. Μιχαήλ Σταματιάδης του Ανάργυρου, οι οποίοι παραστάθηκαν με πληρεξούσιο δικηγόρο τον κ. Σπυρίδωνα Βλαχόπουλο. Καθών ήταν ο υπουργός Εσωτερικών, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους κ. Βασιλική Παπαλόη, καθώς και ο Δήμος Χάλκης, ο οποίος παραστάθηκε με πληρεξούσιο δικηγόρο τον κ. Νικόλαο Μοσκιό.
Στην απόφαση 2304/2025 το δικαστήριο έκρινε ότι έννομο συμφέρον παρέμβασης είχε ο κ. Ιωάννης Συντυχάκης του Εμμανουήλ, ενώ οι παρεμβάσεις των κ.κ. Ευσταθίου Καλούδη του Νικολάου και Μεταξά Περάκη του Σταύρου απορρίφθηκαν ως απαράδεκτες λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος, αφού είχαν ορκισθεί σε αναπλήρωση άλλων συμβούλων και όχι στη θέση του συγκεκριμένου αιτούντος. Αντίστοιχα, στην απόφαση 2305/2025 το έννομο συμφέρον αναγνωρίστηκε στον κ. Ευστάθιο Καλούδη του Νικολάου, ενώ οι παρεμβάσεις του κ. Ιωάννη Συντυχάκη και της κ. Μεταξάς Περάκη απορρίφθηκαν για τον ίδιο λόγο.
Το χρονικό από την πρόσκληση ορκωμοσίας έως τις διαπιστωτικές πράξεις έκπτωσης
Η αφετηρία της αντιδικίας τοποθετείται στη διαδικασία εγκατάστασης των νέων δημοτικών αρχών μετά τις εκλογές της 8.10.2023. Στις 19.12.2023 κοινοποιήθηκε στους ανακηρυχθέντες επιτυχόντες δημοτικούς συμβούλους το έγγραφο 3807/18.12.2023 του νεοεκλεγέντος δημάρχου Ευάγγελου Φραγκάκη, με το οποίο ορίστηκε η ορκωμοσία για την Τετάρτη 27.12.2023 και ώρα 19:00, στη Χάλκη, σε δημόσια συνεδρίαση, όπως προβλέπει το άρθρο 37 του ν 4804/2021.
Στις 22.12.2023 οι δύο αιτούντες απέστειλαν επιστολές με αριθμό πρωτοκόλλου 3838/22.12.2023 προς το Γραφείο Δημάρχου, γνωστοποιώντας ότι λόγω των εορτών θα απουσίαζαν εκτός Χάλκης έως την αρχή της νέας χρονιάς. Επικαλέστηκαν αλλαγές σε αεροπορικά και ακτοπλοϊκά δρομολόγια και συγκεκριμένα ότι την 27.12.2023 υπήρχε μόνο ένα ακτοπλοϊκό δρομολόγιο από Ρόδο προς Χάλκη στις 11:30. Στο ίδιο πλαίσιο ανέφεραν ότι δεν υπήρχε διαθέσιμη πτήση από Αθήνα προς Ρόδο πριν τις 11:30 ώστε να καταστεί εφικτή η έγκαιρη μετάβαση. Στον φάκελο καταγράφονται και ταξιδιωτικά στοιχεία, με εισιτήρια που εμφάνιζαν μετακίνηση στο εξωτερικό κατά το κρίσιμο διάστημα, με επιστροφή την 1.1.2024.
Η ορκωμοσία πραγματοποιήθηκε στις 27.12.2023 και συντάχθηκε το πρακτικό ορκωμοσίας με αρ πρωτ 3884/28.12.2023, χωρίς συμμετοχή των αιτούντων. Ακολούθως, ο δήμαρχος με το έγγραφο 20/2.1.2024 προς την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου ζήτησε την έκπτωση των συμβούλων που δεν ορκίστηκαν, σημειώνοντας ότι, μολονότι γνώριζαν ότι εκκρεμούσε πρόσκληση, είχαν προγραμματίσει απουσία εντός του τελευταίου εικοσαημέρου πριν από την καταληκτική ημερομηνία ορκωμοσίας.
Στις 4.1.2024 οι αιτούντες, από κοινού με άλλους εκλεγμένους που δεν είχαν ορκισθεί, γνωστοποίησαν άρση κωλυμάτων και ζήτησαν νέα κλήση εντός 5 ημερών, επικαλούμενοι την πρόβλεψη του άρθρου 37 παρ 3 του ν 4804/2021. Μετά την πάροδο του πενθημέρου, ακολούθησε εξώδικη δήλωση γνωστοποίηση διαμαρτυρία στις 9.1.2024, με κοινοποίηση και στην Εισαγγελέα Πρωτοδικών Ρόδου.
Στο μεταξύ, μετά την άρνηση των αναπληρωματικών του συνδυασμού «ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗ ΧΑΛΚΗ» να προσέλθουν για να ορκισθούν, εφαρμόστηκε η διαδικασία του άρθρου 40 παρ 4 του ν 4804/2021 και κλήθηκαν αναπληρωματικοί από τον επιτυχόντα συνδυασμό «ΣΤΗ ΧΑΛΚΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΛΙΜΙΑ ΜΕ ΑΓΑΠΗ ΚΑΙ ΟΡΑΜΑ». Η ορκωμοσία των αντικαταστατών αποτυπώθηκε στο πρακτικό ορκωμοσίας της 15.1.2024.
Στο διοικητικό σκέλος, εκδόθηκαν διαπιστωτικές πράξεις αυτοδίκαιης έκπτωσης από τον γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου. Για τον Χαρίλαο Μιχαήλ εκδόθηκε η 1597/16.1.2024, ενώ για τον Μιχαήλ Σταματιάδη εκδόθηκε η 1595/16.1.2024.
Το κρίσιμο νομικό σημείο: καταληκτική ημερομηνία 31.12.2023
Ο πυρήνας της δικαστικής κρίσης συγκροτείται γύρω από την ανάγνωση των άρθρων 37 και 38 του ν 4804/2021 και την ένταξή τους στη διαδικασία εγκατάστασης των νέων αρχών την 1.1.2024. Το δικαστήριο διατυπώνει με σαφήνεια ότι η ορκωμοσία αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την εγκατάσταση και ανάληψη καθηκόντων και ότι η μη ορκωμοσία εντός της νόμιμης προθεσμίας οδηγεί σε αυτοδίκαιη έκπτωση, την οποία διαπιστώνει η Αποκεντρωμένη Διοίκηση.
Στο σκεπτικό επισημαίνεται ότι οι εκλεγέντες οφείλουν να προσέλθουν για ορκωμοσία το αργότερο έως την προτεραία της ανάληψης καθηκόντων, δηλαδή έως τις 31.12.2023, ακόμη και αν δεν έχουν προσκληθεί ή ακόμη και αν θεωρούν μη νόμιμη την πρόσκληση που έλαβαν. Στη λογική αυτή, το δικαστήριο ξεκαθαρίζει ότι η μη παρουσία στην τελετή της 27.12.2023 δεν είναι το καθοριστικό γεγονός για την έκπτωση. Το καθοριστικό είναι η παράλειψη ορκωμοσίας έως τη λήξη της καταληκτικής ημερομηνίας 31.12.2023.
Παράλληλα, το δικαστήριο δέχεται ότι ο θεσμός της μεταγενέστερης ορκωμοσίας μετά το πέρας της προθεσμίας λειτουργεί μόνο κατ’ εξαίρεση και απαιτεί επίκληση και απόδειξη λόγου αντικειμενικής αδυναμίας που εμπόδισε την έγκαιρη ορκωμοσία. Η αντικειμενική αδυναμία, όπως αποτυπώνεται στο δικανικό συλλογισμό, δεν καλύπτει προγραμματισμένες μετακινήσεις ούτε δυσχέρειες που θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με έγκαιρη μέριμνα, ειδικά όταν πρόκειται για τόπο με γνωστές δυσκολίες πρόσβασης κατά τους χειμερινούς μήνες.
Στην υπόθεση του κ. Χαρίλαου Μιχαήλ, οι ισχυρισμοί που αφορούσαν στη δυσχέρεια μετάβασης στη Χάλκη στις 27.12.2023 αξιολογήθηκαν από το δικαστήριο ως αλυσιτελείς, επειδή η έκπτωση δεν συνδέθηκε με τη συγκεκριμένη ημερομηνία, αλλά με τη συνολική παράλειψη ορκωμοσίας μέχρι τις 31.12.2023. Ακόμη όμως και πέρα από αυτό, το δικαστήριο έκρινε ότι οι λόγοι που προβάλλονταν δεν συνιστούσαν αντικειμενική αδυναμία, τονίζοντας ότι ο αιτών γνώριζε την εκλογή του και όφειλε να είχε μεριμνήσει εγκαίρως ώστε να ορκισθεί εντός προθεσμίας, ιδίως με δεδομένο ότι η χειμερινή πρόσβαση στο νησί δεν είναι ευχερής.
Στην υπόθεση του κ. Μιχαήλ Σταματιάδη, το δικαστήριο αντιμετώπισε επιπλέον τον ισχυρισμό περί νόσησης από Covid 19. Στον φάκελο αναφέρεται ιατρική βεβαίωση ιδιώτη ιατρού παθολόγου με αρχικά Α Κ, σύμφωνα με την οποία υπήρχε θετικό αποτέλεσμα στις 24.12.2023 και σύσταση παραμονής κλινήρους για 7 ημέρες έως τις 30.12.2023. Το δικαστήριο σημείωσε ότι η επίκληση του συγκεκριμένου ισχυρισμού εμφανίστηκε μεταγενέστερα και όχι εξαρχής, δημιουργώντας αμφιβολίες ως προς τη βασιμότητά του. Ωστόσο, ακόμη και αν θεωρηθεί αληθής, κατά την κρίση του ΣτΕ δεν μπορούσε να δικαιολογήσει την παράλειψη ορκωμοσίας, διότι το κώλυμα, όπως περιγράφεται, έληγε στις 30.12.2023, αφήνοντας δυνατότητα ορκωμοσίας στις 31.12.2023 που ήταν η καταληκτική ημέρα της νόμιμης προθεσμίας.
Με αυτά τα δεδομένα, και στις δύο υποθέσεις το δικαστήριο κατέληξε ότι οι διαπιστωτικές πράξεις αυτοδίκαιης έκπτωσης εκδόθηκαν νομίμως και ότι νομίμως ακολούθησαν οι ορκωμοσίες αντικαταστατών, ως συνέπεια της κένωσης των εδρών.
