Θα ζήσουμε πολλά χρόνια με τον κορωνοϊό – Τι φοβούνται, σε τι ελπίζουν οι επιστήμονες

Τι λέει στο «Βήμα» ο δια­κε­κρι­μέ­νος έλ­λη­νας ερευ­νη­τής Γιώρ­γος Παυ­λά­κης για το μέλ­λον μας με τον SARS-CoV -2 – Οι ζο­φε­ρό­τε­ρες των προ­βλέ­ψε­ων μι­λούν για 250 εκα­τομ­μύ­ρια κρού­σμα­τα και 1,75 εκα­τομ­μύ­ρια θα­νά­τους μέχρι το ερ­χό­με­νο κα­λο­καί­ρι

Πώς θα μας βρει άραγε ο επό­με­νος Αύ­γου­στος; Ή ο Αύ­γου­στος του 2022; Ή αυτός του 2025; Τι θα έχει γίνει μέχρι τότε με τον SARS-CoV-2; Πόσοι από εμάς θα έχουν υπο­κύ­ψει στις επι­θέ­σεις του και πόσο θα έχει αλ­λά­ξει η ζωή των υπο­λοί­πων;

Προ­φα­νώς και είναι αδύ­να­τον να δο­θούν σα­φείς απα­ντή­σεις στα πα­ρα­πά­νω ερω­τή­μα­τα, πα­ρό­τι δεν υπάρ­χει άν­θρω­πος στον πλα­νή­τη που δεν θα ήθελε να γνω­ρί­ζει πώς θα εξε­λι­χθούν τα πράγ­μα­τα με τον ιό.

Οι επι­στή­μο­νες συμ­φω­νούν πά­ντως ότι ο ιός θα μας «συ­νο­δεύ­ει» για χρό­νια και οι ζο­φε­ρό­τε­ρες των προ­βλέ­ψε­ων μι­λούν για 250 εκα­τομ­μύ­ρια κρού­σμα­τα και 1,75 εκα­τομ­μύ­ρια θα­νά­τους μέχρι το ερ­χό­με­νο κα­λο­καί­ρι. Ση­μειώ­νε­ται ότι την ώρα που γρά­φο­νται αυτές οι γραμ­μές ο πα­γκό­σμιος αριθ­μός κρου­σμά­των αγ­γί­ζει τα 22,5 εκα­τομ­μύ­ρια, ενώ οι θά­να­τοι ανέρ­χο­νται στις 787 χι­λιά­δες.

Θα μά­θου­με να ζούμε με τον ιό

«Το Βήμα» ζή­τη­σε τη συν­δρο­μή του Γιώρ­γου Παυ­λά­κη, δια­κε­κρι­μέ­νου έλ­λη­να ερευ­νη­τή στα Εθνι­κά Ιν­στι­τού­τα Υγεί­ας των ΗΠΑ, προ­κει­μέ­νου να «ιχνο­γρα­φή­σου­με» τις πα­ρα­μέ­τρους που θα κα­θο­ρί­σουν το μέλ­λον μας με τον ιό.

«Κα­νείς δεν μπο­ρεί να πει με βε­βαιό­τη­τα τι ακρι­βώς θα συμ­βεί στο μέλ­λον, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο δε όταν το μέλ­λον αφορά σε έναν ιό όπως ο SARS-CoV-2» μας είπε ο κ. Παυ­λά­κης και προ­σέ­θε­σε: «Το βέ­βαιον είναι ότι θα πρέ­πει να μά­θου­με να ζούμε με τον ιό, η πο­ρεία του οποί­ου θα εξε­λι­χθεί από πα­ρα­μέ­τρους οι οποί­ες ακόμη δεν είναι ξε­κά­θα­ρες, όπως πα­ρα­δείγ­μα­τος χάριν το είδος και η διάρ­κεια της ανο­σί­ας που ανα­πτύσ­σουν όσοι μο­λύ­νο­νται από αυτόν ή η επο­χι­κό­τη­τά του.

Φυ­σι­κά με­γά­λο ρόλο θα δια­δρα­μα­τί­σει η ανά­πτυ­ξη φαρ­μά­κων ή/και εμ­βο­λί­ων ενά­ντια στον ιό και θέλω να πι­στεύω ότι τώρα πια έχει γίνει κα­τα­νοη­τό σε όλους ότι κομ­βι­κό ρόλο στην εξά­πλω­σή του παί­ζουν οι επι­λο­γές μας είτε σε προ­σω­πι­κό είτε σε πο­λι­τεια­κό επί­πε­δο».

Συ­νε­χής απει­λή για ανα­ζω­πύ­ρω­ση

Τι θα πει στην πράξη να μά­θου­με να ζούμε με τον ιό; «Σε πρώτη φάση, σε αυτή δη­λα­δή που εί­μα­στε τώρα, πρέ­πει να προ­σπα­θού­με να κρα­τού­με τον ιό υπό έλεγ­χο, να μη δί­νου­με με τη συ­μπε­ρι­φο­ρά μας έδα­φος στον ιό να εξα­πλω­θεί. Σε δεύ­τε­ρη φάση θα πρέ­πει να βρού­με τον κα­λύ­τε­ρο τρόπο να δια­θέ­σου­με τα υπό ανά­πτυ­ξη φαρ­μα­κευ­τι­κά όπλα, είτε φάρ­μα­κα είτε εμ­βό­λια όταν αυτά υπάρ­ξουν, έτσι ώστε να μειώ­σου­με την κα­τα­στρε­πτι­κή του επί­δρα­ση και να επα­νέλ­θου­με σε ένα είδος κα­νο­νι­κό­τη­τας» ση­μεί­ω­σε ο κ. Παυ­λά­κης, εξη­γώ­ντας ότι «αυτή η κα­νο­νι­κό­τη­τα ση­μαί­νει ότι θα ζούμε υπό τη συ­νε­χή απει­λή ότι θα υπάρ­ξει μια ανα­ζω­πύ­ρω­ση της επι­δη­μί­ας και θα έχου­με ένα ολό­κλη­ρο κομ­μά­τι του συ­στή­μα­τος υγεί­ας αφιε­ρω­μέ­νο στον έλεγ­χο της COVID-19, όπως συμ­βαί­νει τώρα με τη γρίπη πα­γκο­σμί­ως αλλά και το AIDS και τη φυ­μα­τί­ω­ση σε χώρες όπου αυτές οι ασθέ­νειες απο­τε­λούν με­γά­λη απει­λή για τη δη­μό­σια υγεία». 

Μόνο όπλο η τή­ρη­ση των μέ­τρων υγιει­νής

Εχου­με άραγε τα όπλα να εκρι­ζώ­σου­με τον ιό; «Μόνο έναν ιό έχου­με πε­τύ­χει να εκρι­ζώ­σου­με μέχρι στιγ­μής, αυτόν της ευ­λο­γιάς, χάρη σε ένα εκτε­τα­μέ­νο πρό­γραμ­μα εμ­βο­λια­σμών το οποίο δι­ήρ­κε­σε χρό­νια. Θα μπο­ρού­σα­με σί­γου­ρα να πε­τύ­χου­με το ίδιο και με την πο­λιο­μυ­ε­λί­τι­δα καθώς δια­θέ­του­με ένα εξαι­ρε­τι­κό εμ­βό­λιο. Οι υπό­λοι­πες μο­λυ­σμα­τι­κές νόσοι κρα­τού­νται υπό έλεγ­χο χάρη σε έναν συν­δυα­σμό μέ­τρων που πε­ρι­λαμ­βά­νει εμ­βο­λια­σμούς, φαρ­μα­κευ­τι­κή αντι­με­τώ­πι­ση και τή­ρη­ση κα­νό­νων υγιει­νής. Πε­ριτ­τό να πω ότι αυτός ο έλεγ­χος είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα μια αστα­θής ισορ­ρο­πία.

Οπως συχνά βλέ­που­με στην Αφρι­κή, αρκεί ένας πό­λε­μος ή μια με­γά­λη οι­κο­νο­μι­κή κρίση για να χαθεί ο έλεγ­χος. Πε­ριτ­τό επί­σης να σας πω ότι προς το παρόν δεν έχου­με εμ­βό­λιο για τον SARS-CoV-2 και η ανο­σία της αγέ­λης δεν είναι τέ­τοια που να επι­τρέ­πει αι­σιο­δο­ξία. Αρα αυτό που μας μένει στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι η τή­ρη­ση των κα­νό­νων υγιει­νής».

Το ΜΙΤ για τα αλη­θι­νά στοι­χεία

Με­λέ­τη επι­στη­μό­νων του Τε­χνο­λο­γι­κού Ιν­στι­τού­του της Μα­σα­χου­σέ­της (ΜΙΤ), στην οποία ανα­λύ­θη­καν δε­δο­μέ­να από 84 χώρες, κα­τέ­λη­ξε στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι τα πραγ­μα­τι­κά κρού­σμα­τα του SARS-CoV-2 είναι 12 φορές πε­ρισ­σό­τε­ρα από τα επι­σή­μως κα­τα­γε­γραμ­μέ­να και οι θά­να­τοι 50% πε­ρισ­σό­τε­ροι.

Πόσο απο­τε­λε­σμα­τι­κά μπο­ρεί να είναι τα εμ­βό­λια

Ζη­τή­σα­με από τον έλ­λη­να ερευ­νη­τή την εκτί­μη­σή του για τα εμ­βό­λια με βάση τα μέχρι τώρα δε­δο­μέ­να: «Καθώς δεν έχει ανα­κοι­νω­θεί τί­πο­τε σε επι­στη­μο­νι­κό έντυ­πο για το ρω­σι­κό εμ­βό­λιο που, σύμ­φω­να με τα δη­μο­σιεύ­μα­τα, εγκρί­θη­κε πρό­ω­ρα, δεν μπο­ρεί κα­νείς να το­πο­θε­τη­θεί με ακρί­βεια. Φαί­νε­ται πά­ντως ότι χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν δύο δια­φο­ρε­τι­κοί αν­θρώ­πι­νοι αδε­ο­νοϊ­οί ως οχή­μα­τα με­τα­φο­ράς του αντι­γό­νου.

Το πρό­βλη­μα με αυτού του εί­δους τα εμ­βό­λια είναι ότι αν χρεια­στεί να δοθεί δεύ­τε­ρη δόση αυτή μπο­ρεί να μην είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κή καθώς ανα­πτύσ­σε­ται ανο­σία ενα­ντί­ον του αδε­νοϊ­ού και όχι του αντι­γό­νου. Φαί­νε­ται πι­θα­νόν οι Ρώσοι να προ­σπά­θη­σαν να απο­φύ­γουν αυτό το πρό­βλη­μα κά­νο­ντας χρήση δύο αδε­νοϊ­ών. Αντί δη­λα­δή για ένα εμ­βό­λιο έφτια­ξαν δύο, πράγ­μα που ση­μαί­νει διπλό κό­στος και διπλή δια­δι­κα­σία για να απο­δει­χθεί η ασφά­λεια και η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα. Υπάρ­χουν λοι­πόν βά­σι­μες αμ­φι­βο­λί­ες ότι το ρω­σι­κό εμ­βό­λιο πέ­ρα­σε επι­τυ­χώς όλα τα στά­δια κλι­νι­κών δο­κι­μών. 

Το κι­νε­ζι­κό εμ­βό­λιο, το οποίο είναι πα­ρό­μοιο με το ρω­σι­κό, χρη­σι­μο­ποιεί ως όχημα με­τα­φο­ράς τον αδε­νο­ϊό 5. Αυτή η τε­χνο­λο­γία έχει εγκα­τα­λει­φθεί στη Δύση καθώς δια­πι­στώ­θη­κε ότι ένα ση­μα­ντι­κό πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού δια­θέ­τει ανο­σία ένα­ντι αυτού του αδε­νοϊ­ού.

Το εμ­βό­λιο της Astra Zeneca/Οξ­φόρ­δης για να απο­φύ­γει αυτό το πρό­βλη­μα χρη­σι­μο­ποιεί αδε­νο­ϊό ο οποί­ος προ­σβάλ­λει τον χι­μπαν­τζή και όχι τον άν­θρω­πο, ενώ η J&J χρη­σι­μο­ποιεί τον αδε­νο­ϊό 26. Το εμ­βό­λιο αυτό είχε πολύ καλά απο­τε­λέ­σμα­τα όταν χο­ρη­γή­θη­κε σε πι­θή­κους. Αν η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τά του επι­βε­βαιω­θεί και σε αν­θρώ­πους, η J&J θα έχει ισχυ­ρό προ­βά­δι­σμα, καθώς φαί­νε­ται ότι η Astra Zeneca έχει εγκα­τα­λεί­ψει τη μία δόση και πραγ­μα­το­ποιεί κλι­νι­κές δο­κι­μές φάσης 3 με δύο υψη­λές δό­σεις του εμ­βο­λί­ου.

Η αλή­θεια είναι ότι επει­δή καμία από τις πα­ρα­πά­νω τε­χνο­λο­γί­ες δεν έχει εφαρ­μο­στεί μα­κρο­χρό­νια σε εγκε­κρι­μέ­να εμ­βό­λια, εί­μα­στε ακόμη σε αχαρ­το­γρά­φη­τα νερά. Να ανα­φέ­ρω επί­σης ότι με­γά­λη θε­τι­κή εντύ­πω­ση έχει προ­κα­λέ­σει το υπο­ψή­φιο εμ­βό­λιο της Novavax, η οποία δια­θέ­τει προη­γού­με­νο εγκε­κρι­μέ­νο εμ­βό­λιο ίδιας τε­χνο­λο­γί­ας για τη γρίπη. Ισως λοι­πόν αυτό, το οποίο δεν έχει ακόμη μπει σε κλι­νι­κές δο­κι­μές φάσης 3, απο­δει­χθεί το κα­λύ­τε­ρο από την πρώτη γενιά εμ­βο­λί­ων, έστω και αν χρο­νι­κά δεν είναι αυτό που θα κόψει πρώτο το νήμα».

Ποιος είναι άραγε ο χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας για την ύπαρ­ξη ενός απο­τε­λε­σμα­τι­κού και ασφα­λούς εμ­βο­λί­ου; Η απά­ντη­ση του Γιώρ­γου Παυ­λά­κη σε αυτό το ερώ­τη­μα ήταν κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κή: «Πολύ φο­βά­μαι ότι μπο­ρεί να έχου­με κά­ποια πρό­ω­ρη έγκρι­ση ή και εγκρί­σεις εμ­βο­λί­ων αλλά χωρίς οι εγκρί­σεις αυτές να υπο­στη­ρί­ζο­νται επι­στη­μο­νι­κά. Υπάρ­χει τε­ρά­στιος κίν­δυ­νος τα εμ­βό­λια αυτά να μην κερ­δί­σουν την εμπι­στο­σύ­νη του πλη­θυ­σμού, με ολέ­θριες και μα­κρο­χρό­νιες συ­νέ­πειες για τη δη­μό­σια υγεία».

Οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για το άνοιγ­μα των σχο­λεί­ων

Εν όψει της επι­κεί­με­νης επι­στρο­φής των μα­θη­τών στα θρα­νία δεν μπο­ρέ­σα­με να μη ρω­τή­σου­με τον έλ­λη­να ερευ­νη­τή για τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που πρέ­πει να ισχύ­ουν για το ασφα­λές άνοιγ­μα των σχο­λεί­ων. Ιδού η απά­ντη­σή του: «Νο­μί­ζω ότι όλοι αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε τι πρέ­πει να κά­νου­με. Τώρα πια ξέ­ρου­με τη συ­μπε­ρι­φο­ρά του ιού, ξέ­ρου­με πότε διευ­κο­λύ­νου­με τη διά­δο­σή του και πότε την ανα­κό­πτου­με. 

Ο συγ­χρω­τι­σμός είναι φίλος του ιού και οι σχο­λι­κές τά­ξεις των 30 μα­θη­τών είναι σί­γου­ρα φι­λι­κό πε­ρι­βάλ­λον για τον ιό. Το ιδα­νι­κό θα ήταν οι μα­θη­τές να κά­θο­νται ένας σε κάθε θρα­νίο ή να γί­νο­νται πρω­ι­νά και απο­γευ­μα­τι­νά μα­θή­μα­τα. Ωστό­σο πρέ­πει να δει κα­νείς και τι είναι εφι­κτό. Σαφώς και πρέ­πει να τη­ρού­νται οι απο­στά­σεις και να γί­νε­ται χρήση μά­σκας. Οι τε­λι­κές απο­φά­σεις για την ημε­ρο­μη­νία ανοίγ­μα­τος των σχο­λεί­ων θα πρέ­πει να λη­φθούν στις αρχές του Σε­πτεμ­βρί­ου, οπότε και θα πρέ­πει να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν πολλά τεστ προ­κει­μέ­νου να εκτι­μη­θεί η διά­δο­ση του ιού στην κοι­νό­τη­τα.

Αν η διά­δο­ση είναι με­γά­λη, η επι­στρο­φή των μα­θη­τών στις τά­ξεις οφεί­λει να κα­θυ­στε­ρή­σει. Εκτι­μώ πά­ντως ότι για το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της επι­κρά­τειας δεν θα υπάρ­ξει πρό­βλη­μα. Η Ατ­τι­κή και η Θεσ­σα­λο­νί­κη, όπου η έντα­ση της επι­δη­μί­ας είναι με­γα­λύ­τε­ρη, ίσως χρεια­στεί να εφαρ­μό­σουν την εξ απο­στά­σε­ως δι­δα­σκα­λία».

Πηγή: in.gr