Η διαφθορά είναι η αιτία για την «μετανάστευση μυαλών στην Ελλάδα»

«Όσο μεγα­λύ­τε­ρος είναι ο βαθμός δια­φθο­ράς ενός κράτους τόσο περισ­σό­τε­ρους νόμους παράγει” λέει χαρα­κτη­ρι­στικά μια από τις κορυ­φαίες στον κόσμο πολι­τι­κές ανα­λύ­τριες, η Αλίνα Μουνγκιού-Πιππίντι (Alina Mungiu-Pippidi), στην πρώτη και απο­κλει­στική συνέ­ντευξή της σε ελλη­νικό μέσο από το Βερο­λίνο.

Σε μια εποχή που έχουν δεσμευ­τεί πολλά εκα­τομ­μύ­ρια για την κατα­πο­λέ­μηση του “καρ­κί­νου της δημο­κρα­τίας”, όπως απο­κα­λεί­ται η δια­φθορά, το κόστος του φαι­νο­μέ­νου στην Ευρώπη είναι πιθα­νό­τατα μεγα­λύ­τερο από 120 δις ευρώ. Αυτό προ­κύ­πτει από μελέτη της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής. ” Χώρες όπως η Βουλ­γα­ρία, η Ρου­μα­νία, η Ιταλία πλήτ­το­νται ιδιαί­τερα από το οργα­νω­μένο έγκλημα, ενώ εγκλή­ματα του ” λευκού κολάρου”, όπως η δωρο­δο­κία είναι συνήθη σε όλες τις χώρες της Ε.Ε (και στην Ελλάδα φυσικά) με ελά­χι­στες εξαι­ρέ­σεις.”, συμπλη­ρώ­νει η επι­στή­μο­νας που είναι επίσης δημο­σιο­γρά­φος, πρό­ε­δρος της ρου­μα­νι­κής Ακα­δη­μαϊ­κής Κοι­νό­τη­τας και η παλαιό­τερη και πιο έμπειρη “δεξα­μενή σκέψης” για την προ­ώ­θηση της χρηστής δια­κυ­βέρ­νη­σης στη Ρου­μα­νία. Η ίδια διευ­θύ­νει το Ευρω­παϊκό Κέντρο Έρευνας για την κατα­πο­λέ­μηση της δια­φθο­ράς και την οικο­δό­μηση του κράτους και συν­δρά­μει την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή και την Παγκό­σμια Τράπεζα στον αγώνα κατά της δια­φθο­ράς. Ηγείται τα τελευ­ταία επτά χρόνια του προ­γράμ­μα­τος ANTICORRP στο Hertie School of Governance στο Βερο­λίνο (στο οποίο και διδά­σκει). Πρό­κει­ται για το μεγα­λύ­τερο κοι­νω­νικό πρό­γραμμα που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, με στόχο να μελε­τή­σει τους ενερ­γούς παρά­γο­ντες και τις απο­τε­λε­σμα­τι­κές πολι­τι­κές αμε­ρό­λη­πτων κυβερ­νη­τι­κών οργάνων για την κατα­πο­λέ­μηση της δια­φθο­ράς στην Ευρώπη, αλλά και αλλού.

“Η δια­φθορά είναι η μεγα­λύ­τερη πηγή ανι­σό­τη­τας σε μια κοι­νω­νία και εμπο­δί­ζει μια βιώσιμη και δημο­κρα­τική ανά­πτυξη. Δυστυ­χώς απο­τε­λεί συνει­δητή επιλογή στις περισ­σό­τε­ρες χώρες του κόσμου, γιατί είναι πιο εύκολο για μια Αρχή να ευνο­ή­σει ένα άτομο μέσα στην ομάδα που εκείνο ανήκει, παρά να “θερα­πεύ­σει” όλους εξίσου, ανε­ξάρ­τητα από την ομάδα που ανήκουν.”, συμπλη­ρώ­νει η ίδια.

Δεν μπο­ρούμε λοιπόν να κατα­πο­λε­μή­σουμε τη δια­φθορά; Η προ­σέγ­γιση είναι απλή, αρκεί να βρεθεί ένας τρόπος για να επη­ρε­α­στεί η ισορ­ρο­πία μεταξύ των πόρων που τρο­φο­δο­τούν τη δια­φθορά και των περιο­ρι­σμών που την εμπο­δί­ζουν. “Εμείς απευ­θυ­νό­μα­στε συχνά σε διε­φθαρ­μέ­νους ανθρώ­πους και να τους ζητάμε να κατα­πο­λε­μή­σουν τη δια­φθορά. Αυτό φυσικά δεν λει­τουρ­γεί. Η κατα­πο­λέ­μηση της δια­φθο­ράς πρέπει να κατευ­θύ­νε­ται από το εσω­τε­ρικό μιας ομάδας και από αυτούς που έχουν κάτι να κερ­δί­σουν από την εξά­λειψη ή μείωση της δια­φθο­ράς.

Υπάρ­χουν δύο παρά­γο­ντες που μπορούν να φανούν απο­τε­λε­σμα­τι­κοί στον αγώνα ενα­ντίον της: η ελευ­θε­ρία του Τύπου και μια ισχυρή κοι­νω­νία των πολιτών. Μια ισχυρή κοι­νω­νία των πολιτών μπορεί να ελέγξει τη δια­φθορά και να απο­τε­λέ­σει κινη­τή­ρια δύναμη για να εξα­σφα­λι­στεί η πραγ­μα­τική εφαρ­μογή της νομο­θε­σίας, αλλά και η ελευ­θε­ρία της πλη­ρο­φό­ρη­σης. Η κοι­νω­νία των πολιτών μπορεί να παρα­κο­λου­θεί τον τρόπο κατα­σπα­τά­λη­σης των δημό­σιων πόρων, για παρά­δειγμα, και να τονίζει τα κακώς κείμενα.

Σήμερα έχουμε και μια επι­πλέον ευκολία μέσω των social media και του δια­δι­κτύου. Οι πλη­ρο­φο­ρίες μετα­δί­δο­νται εύκολα και γρήγορα και οι κοι­νω­νίες πολιτών ενι­σχύ­ο­νται. Επίσης, ο απο­κλει­σμός των Πολι­τι­κών, για τους οποίους έχει απο­δει­χθεί η συμ­με­τοχή τους σε κυκλώ­ματα δια­φθορά, έχει δείξει ότι λει­τουρ­γεί ενα­ντίον του φαι­νο­μέ­νου, αρκεί να γίνεται κατ’ επα­νά­ληψη και κατά τη διάρ­κεια μακρών χρο­νι­κών περιό­δων.”

Η Αλίνα Μουν­γκιού Πιπ­πί­ντι συσχε­τί­ζει μέσα από την έρευνά της τη δια­φθορά με το βαθμό ανά­πτυ­ξης μιας χώρας. Συγκε­κρι­μένα, το πόσο μια χώρα επεν­δύει στην έρευνα, στην ανά­πτυξη και στην εκπαί­δευση , έχει να κάνει με το βαθμό δια­φθο­ράς. Σύμφωνα με στοι­χεία της έρευνάς της, το δημόσιο χρήμα σε κράτη με μεγάλο δείκτη δια­φθο­ράς διο­χε­τεύ­ε­ται σε επεν­δυ­τικά προ­γράμ­ματα από τα οποία ωφε­λού­νται μόνο ιδιώτες ή εται­ρίες και όχι η κοι­νω­νία ευρύ­τερα. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι σε χώρες με υψηλό δείκτη δια­φθο­ράς (όπως είναι και η Ελλάδα) επεν­δύ­ο­νται ελά­χι­στοι πόροι στην έρευνα, στην εκπαί­δευση και στην υγεία.

“Θεωρώ ότι η δια­φθορά στην Ελλάδα θέτει σε κίνδυνο το μέλλον της χώρας και είναι υπεύ­θυνη για τη “μετα­νά­στευση των μυαλών”(brain drain) που παρα­τη­ρεί­ται πολύ τα τελευ­ταία χρόνια. Όσο πιο μορ­φω­μέ­νος και καλ­λιερ­γη­μέ­νος είναι κάποιος, τόσο πιο πολύ αντιδρά σε αυτά που βλέπει και γίνεται μη ανε­κτι­κός. Βλέ­πο­ντας ότι τίποτε δεν αλλάζει στη χώρα του ανα­γκά­ζε­ται να φύγει. Πίσω παρα­μέ­νουν αυτοί που ανέ­χο­νται τη δια­φθορά ή θεωρούν τον εαυτό τους ανίκανο να αντι­δρά­σει, καθώς και αυτοί που μετέ­χουν στα κυκλώ­ματα δια­φθο­ράς, οι οποίοι και δεν ενδια­φέ­ρο­νται να φέρουν πίσω τα “καλά μυαλά”. Κι εδώ δημιουρ­γεί­ται ένας φαύλος κύκλος. Αν δεν σπάσει αυτός ο κύκλος, δυστυ­χώς δε βλέπω σωτηρία για τη χώρα σας.”, λέει χαρα­κτη­ρι­στικά η ανα­λύ­τρια

Λίγο πριν το τέλος της συνέ­ντευ­ξης εξη­γούμε στην πολι­τική επι­στή­μονα ότι η λέξη που ακούμε κατά κόρον τελευ­ταία είναι η λέξη “Ανά­πτυξη” και της ζητάμε να μας προσ­διο­ρί­σει τις δια­στά­σεις που εκείνη της δίνει:” Για μένα είναι μια ολι­στι­κού χαρα­κτήρα βιώσιμη δια­δι­κα­σία μακράς χρο­νι­κής περιό­δου, η οποία στη­ρί­ζε­ται στα πλε­ο­νε­κτή­ματα μιας δίκαιης και διαυ­γούς δια­κυ­βέρ­νη­σης. Και για μένα η καλή και δίκαιη δια­κυ­βέρ­νηση είναι ένα κοι­νω­νικό συμ­βό­λαιο που στο­χεύει στο κοινό καλό και στη­ρί­ζε­ται στην εμπι­στο­σύνη των πολιτών. Δεν είναι εύκολο. Πιστέψτε με!”

Η Αλίνα Μουνγκιού-Πιππιντί, ως πολι­τική επι­στή­μο­νας έχει άποψη για τα περισ­σό­τερα από τα γεγο­νότα που συμ­βαί­νουν γύρω μας και η συζή­τηση μαζί της δεν τελειώ­νει ποτέ, αντί­θετα κάθε θέμα είναι και αφορμή για ανα­λύ­σεις. Εμείς ζητή­σαμε την εκτί­μησή της για τις εστίες πολέμου που γίνο­νται ειδή­σεις καθη­με­ρινά στα διεθνή ΜΜΕ και θα περιο­ρι­στούμε σε αυτό. “Έχω μια δική μου θεωρία σχετικά με τον πόλεμο, η οποία δυστυ­χώς δεν είναι πολύ αρεστή και απο­δε­κτή. Θεωρώ ότι όλο αυτό που συμ­βαί­νει έχει ξεκι­νή­σει από μας, από τη Δύση. Κι αυτό, γιατί πιστέ­ψαμε ότι οι αξίες της Δύσης θα μπο­ρού­σαν να εφαρ­μο­στούν ισότιμα παντού. Αυτό δεν έγινε και ο κόσμος αντέ­δρασε, γιατί εκεί έξω δεν υπάρχει ομοιο­γέ­νεια. Κάποιοι ανα­γκά­ζο­νται να εγκα­τα­λεί­ψουν αυτές τις αξίες, ενώ κάποιοι μάχο­νται για αυτές. Δυστυ­χώς δεν είναι εύκολο πάντα να φέρεις τους ανθρώ­πους κοντά”

Ημε­ρη­σία