Ανύψωση εδάφους ενός εκατοστού κατέγραψαν δορυφορικές μετρήσεις στο πάρκο του Ροδινιού

• Περισ­σό­τε­ρες από 100 δορυ­φο­ρι­κές εικόνες της περιό­δου 2016 έως 2019 απο­κά­λυ­ψαν μετα­κι­νή­σεις του εδάφους γύρω από τον αρχαιο­λο­γικό χώρο • Πώς εντο­πί­στηκε η ανύψωση και γιατί έχει σημασία για τα μνημεία που είναι λαξευ­μένα στον βράχο

Ανύψωση του εδάφους κατά 10 χιλιο­στά κατα­γρά­φηκε στην περιοχή γύρω από τον αρχαιο­λο­γικό χώρο του Ροδι­νιού, μέσα από την ανάλυση περισ­σό­τε­ρων από 100 δορυ­φο­ρι­κών εικόνων της περιό­δου 2016 έως 2019.

Σύμφωνα με τον Οργα­νι­σμό της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για το Δια­στη­μικό Πρό­γραμμα, EUSPA, οι πλη­ρο­φο­ρίες βοή­θη­σαν τους αρχαιο­λό­γους να προ­χω­ρή­σουν σε ενέρ­γειες στα­θε­ρο­ποί­η­σης των περισ­σό­τερο απει­λού­με­νων μνη­μείων.

Η κατα­γραφή έχει σημασία για την προ­στα­σία των αρχαιο­τή­των, επειδή οι μετα­κι­νή­σεις του εδάφους μπορούν να επη­ρε­ά­σουν τη στα­θε­ρό­τητά τους. Όταν γει­το­νικά σημεία μετα­κι­νού­νται δια­φο­ρε­τικά, ενδέ­χε­ται να ανα­πτυ­χθούν κατα­πο­νή­σεις και να προ­κλη­θούν ρωγμές, παρα­μορ­φώ­σεις ή απο­κολ­λή­σεις. Στο Ροδίνι, όπου ταφικά μνημεία είναι λαξευ­μένα στον βράχο, η παρα­κο­λού­θηση τέτοιων μετα­βο­λών προ­σφέ­ρει στοι­χεία για τον σχε­δια­σμό παρεμ­βά­σεων.

Η επί­δραση εξαρ­τά­ται από την έκταση, τον ρυθμό και την κατα­νομή της κίνησης. Η μέτρηση του ενός εκα­το­στού από μόνη της δεν προσ­διο­ρί­ζει τον βαθμό κιν­δύ­νου. Η EUSPA ανα­φέ­ρει ότι τα δεδο­μένα αξιο­ποι­ή­θη­καν για ενέρ­γειες στα­θε­ρο­ποί­η­σης, χωρίς να απο­δί­δει συγκε­κρι­μέ­νες βλάβες στην κατα­γε­γραμ­μένη ανύψωση.

Η δημο­σί­ευση της 14ης Οκτω­βρίου 2026 επα­να­φέ­ρει την περί­πτωση του Ροδι­νιού ως παρά­δειγμα αξιο­ποί­η­σης δορυ­φο­ρι­κών δεδο­μέ­νων για την προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Η έρευνα πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε με την υπο­στή­ριξη του ευρω­παϊ­κού προ­γράμ­μα­τος HYPERION και την αξιο­ποί­ηση δεδο­μέ­νων Copernicus. Όπως ανα­φέ­ρει η πρό­σφατη παρου­σί­αση, οι ερευ­νη­τές συν­δύ­α­σαν περισ­σό­τε­ρες από 100 εικόνες των δορυ­φό­ρων Copernicus Sentinel για να δημιουρ­γή­σουν χάρτη παρα­μόρ­φω­σης του εδάφους στον χώρο.

Η επε­ξερ­γα­σία απο­κά­λυψε μετα­κι­νή­σεις που δεν ήταν ορατές στους συντη­ρη­τές κατά την επι­τό­πια παρα­τή­ρηση. Η σύγκριση δια­δο­χι­κών εικόνων επι­τρέ­πει την ανα­γνώ­ριση στα­δια­κών αλλαγών, προ­σφέ­ρο­ντας πρό­σθε­τες πλη­ρο­φο­ρίες για την εκτί­μηση των κιν­δύ­νων και την επιλογή μέτρων προ­στα­σίας.

Η αξία της παρα­κο­λού­θη­σης βρί­σκε­ται στη δυνα­τό­τητα σύγκρι­σης της ίδιας περιο­χής σε δια­φο­ρε­τι­κές χρο­νι­κές στιγμές. Οι αρμό­διοι απο­κτούν έτσι ένα ιστο­ρικό των μετα­βο­λών, το οποίο μπορεί να συνε­κτι­μη­θεί με τις επι­τό­πιες παρα­τη­ρή­σεις και τις ανάγκες συντή­ρη­σης κάθε μνη­μείου.

Η EUSPA επι­ση­μαί­νει ότι τα μνημεία στο Ροδίνι, τμήμα της αρχαίας νεκρό­πο­λης της Ρόδου, έχουν ιστορία άνω των 2.000 ετών και αντι­με­τω­πί­ζουν κιν­δύ­νους από σει­σμούς, πλημ­μύ­ρες και αργές μετα­κι­νή­σεις του εδάφους.

Σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου, στην εφαρ­μογή του HYPERION στη Ρόδο περι­λαμ­βά­νο­νταν δύο ταφικά συγκρο­τή­ματα ελλη­νι­στι­κών χρόνων στο Ροδίνι και η ρωμαϊκή γέφυρα στο Κορα­κό­νερο. Παράλ­ληλα, είχαν επι­λε­γεί ο πύργος του Naillac και το φρούριο του Αγίου Νικο­λάου.

Τα ταφικά συγκρο­τή­ματα και η γέφυρα βρί­σκο­νται κατά μήκος του χει­μάρ­ρου του Ροδι­νιού, που δια­σχί­ζει το νοτιο­α­να­το­λικό τμήμα της σύγ­χρο­νης πόλης. Οι λαξευ­μέ­νοι στον βράχο τάφοι δια­θέ­τουν δια­μορ­φω­μέ­νες προ­σό­ψεις με ημι­κί­ο­νες, ψευ­δό­θυ­ρες, ανά­γλυ­φες ασπίδες και κόγχες για επι­τά­φια γλυπτά. Η γέφυρα συγκα­τα­λέ­γε­ται στα λίγα σωζό­μενα αρχαία γεφύρια της Ελλάδας.

Το πάρκο συν­δυά­ζει ταφικά μνημεία, σπη­λαιώ­δεις κατα­σκευές και χώρους λατρείας. Η Εφορεία περι­γρά­φει την περιοχή ως χαρα­κτη­ρι­στικό δείγμα δια­μόρ­φω­σης του τοπίου της ελλη­νι­στι­κής εποχής, του 3ου και του 2ου αιώνα π.Χ., με τις αρχαίες κατα­σκευές ενταγ­μέ­νες στη φυσική βλά­στηση της κοι­λά­δας.

Ανάμεσα στα σημα­ντι­κό­τερα μνημεία βρί­σκε­ται το Πτο­λε­μαίο, μαυ­σω­λείο λαξευ­μένο σε φυσικό λοφίσκο, με τετρά­γωνη κάτοψη δια­στά­σεων 28,50 επί 28,50 μέτρων και ημι­κί­ο­νες στις τέσ­σε­ρις εξω­τε­ρι­κές πλευρές. Εσω­τε­ρικά δια­θέ­τει προ­θά­λαμο και ορθο­γώ­νιο θάλαμο, στις πλευρές του οποίου υπάρ­χουν λαξευ­μέ­νες θήκες για τις σαρ­κο­φά­γους.

Στον χώρο βρί­σκε­ται επίσης ο λεγό­με­νος «Κοριν­θια­κός» τάφος, συγκρό­τημα με τρεις υπό­γειους θαλά­μους και πρόσοψη με ημι­κί­ο­νες και τυφλά ανοίγ­ματα. Σύμφωνα με την Εφορεία, ο αρχαιο­λο­γι­κός χώρος δεν έχει ανα­σκα­φεί συστη­μα­τικά.

Η περί­πτωση της Ρόδου εντάσ­σε­ται στην παρου­σί­αση του «EU Space Market Report 2026», όπου περι­γρά­φε­ται η χρήση της γεω­πα­ρα­τή­ρη­σης και των δορυ­φο­ρι­κών συστη­μά­των εντο­πι­σμού για τη μελέτη καθι­ζή­σεων, παρα­μορ­φώ­σεων και άλλων πιέσεων στο δομη­μένο περι­βάλ­λον και στους ιστο­ρι­κούς χώρους.

Σύμφωνα με την EUSPA, τα δεδο­μένα μπορούν να υπο­στη­ρί­ξουν τη χαρ­το­γρά­φηση των φυσικών κιν­δύ­νων, την ανα­γνώ­ριση ευά­λω­των σημείων και τον σχε­δια­σμό προ­λη­πτι­κών μέτρων. Αξιο­ποιού­νται επίσης για την απο­τί­μηση ζημιών και τον προ­γραμ­μα­τι­σμό εργα­σιών απο­κα­τά­στα­σης.

Στο Ροδίνι, η δορυ­φο­ρική παρα­κο­λού­θηση προ­σέ­θεσε πλη­ρο­φο­ρίες για την κίνηση του εδάφους σε έναν χώρο όπου οι αρχαίες κατα­σκευές συν­δέ­ο­νται άμεσα με τον φυσικό βράχο. Η μέτρηση αφορά την ευρύ­τερη περιοχή γύρω από τον αρχαιο­λο­γικό χώρο και δεν απο­δί­δε­ται ξεχω­ρι­στά σε κάθε μνημείο.

Η ενη­με­ρω­τική παρου­σί­αση δεν εξει­δι­κεύει τις εργα­σίες στα­θε­ρο­ποί­η­σης, κατα­γρά­φει, ωστόσο, ότι οι πλη­ρο­φο­ρίες από το Copernicus αξιο­ποι­ή­θη­καν για την προ­στα­σία των περισ­σό­τερο απει­λού­με­νων μνη­μείων, συν­δέ­ο­ντας τη χαρ­το­γρά­φηση των εδα­φι­κών μετα­κι­νή­σεων με τις απο­φά­σεις για τη συντή­ρησή τους.