Προσοχή στην αφυδάτωση το καλοκαίρι

Γράφει ο

Μανόλης Μοράρης

Το καλο­καίρι λόγο της υψηλής θερ­μο­κρα­σίας είναι πολύ πιθανό να  εμφα­νι­στεί αφυ­δά­τωση, γιατί υπάρχει  μεγάλη αποβολή υγρών. Γι΄ αυτό χρειά­ζε­ται μεγάλη προσοχή, αρκετή υδάτωση με κατα­νά­λωση νερού, καθώς και αποφυγή ακραίων διαι­τη­τι­κών κατα­στά­σεων κατά την περίοδο των υψηλών θερ­μο­κρα­σιών. Η δια­τροφή μας πρέπει να περι­λαμ­βά­νει  πολλά φρούτα και λαχα­νικά. Το σώμα δια­τη­ρεί σταθερή τη θερ­μο­κρα­σία του στους 37οC με τη βοήθεια του ιδρώτα. Η απώλεια αυτή των υγρών και ηλε­κτρο­λυ­τών πρέπει να ελέγ­χε­ται προς αποφυγή αφυ­δά­τω­σης και κατά συνέ­πεια κατάρ­ρευση του κυκλο­φο­ρι­κού και θερ­μο­πλη­ξία. Οι επι­πτώ­σεις από την απώλεια υγρών κλι­μα­κώ­νο­νται από σχετικά ασή­μα­ντες μέχρι πολύ σοβαρές.

Το σώμα χάνει καθη­με­ρινά υγρά, όχι μόνο με τη διού­ρηση, αλλά με τον ιδρώτα, την ομιλία, ακόμη και με την αναπνοή. Την ίδια στιγμή, με τα υγρά απο­βάλ­λο­νται και μικρές ποσό­τη­τες συστα­τι­κών, κυρίως αλάτων και βιτα­μι­νών, τα οποία είναι απα­ραί­τητα να βρί­σκο­νται πάντα και μάλιστα σε σωστό ισο­ζύ­γιο στον οργα­νι­σμό.

Όταν το σώμα χάνει υπερ­βο­λι­κές ποσό­τη­τες υγρών και παρα­σύ­ρει και τα απα­ραί­τητα συστα­τικά, τα κύτταρά μένουν χωρίς τροφή και νερό. Το απο­τέ­λε­σμα αυτής της δια­δι­κα­σίας ονο­μά­ζε­ται αφυ­δά­τωση και μπορεί να γίνει επι­κίν­δυνη.

Θα πρέπει να εντεί­νουμε την προσοχή μας όταν:

• Ξαφνικά διπλα­σια­στεί η ποσό­τητα νερού που κατα­να­λώ­νει κάποιος σε μία ημέρα.

• Το στόμα είναι ξηρό και η γλώσσα πρη­σμένη.

• Υπάρ­χουν ζαλάδες, ενώ η κατα­νά­λωση τροφών είναι φυσιο­λο­γική και δεν υπάρ­χουν άλλοι παρά­γο­ντες για να τις προ­κα­λέ­σουν. Οι χτύποι της καρδιάς γίνο­νται πιο δυνατοί και κάποιες φορές δίνουν την αίσθηση φτε­ρου­γί­σμα­τος.

• Υπάρχει πρό­βλημα στον ειρμό σκέψης, που αρκετές φορές προ­κα­λεί σύγχυση.

• Παρα­τη­ρεί­ται νωθρό­τητα, που δίνει σε κάποιον την αίσθηση πως θα «σβήσει», πως θα λιπο­θυ­μή­σει.

• Δεν γίνεται επαρκής και εύκολη εφί­δρωση, έστω και αν βρι­σκό­μα­στε σε θερ­μο­κρα­σία άνω των 24 βαθμών Κελσίου.

• Εάν το χρώμα των ούρων είναι βαθύ κίτρινο ή κεχρι­μπα­ρέ­νιο.

• Εμφα­νί­ζε­ται ασυ­νή­θι­στη σωμα­τική κόπωση.

• Δημιουρ­γεί­ται ξηρο­στο­μία.

• Υπάρχει αίσθημα καύσου ή δυνατής ζέστης σε όλο το σώμα.

Τα σοβα­ρό­τερα είναι:

• Κράμπες. Ο πάσχων ανα­πτύσ­σει επώ­δυ­νες κράμπες στην κοιλιά, στα πόδια και στα χέρια.

– Τι να κάνετε: Άμεσα δια­τεί­νουμε τον μυ που έχει κράμπα. Ακο­λού­θως, κατα­να­λώ­νουμε του­λά­χι­στον 2 ποτήρια νερού. Ενερ­γειακά ποτά, μία μπανάνα και κάτι αλμυρό, μπορούν να προ­φυ­λά­ξουν από αυτή την κατά­σταση.

• Εξά­ντληση. Εκδη­λώ­νε­ται με έντονη εφί­δρωση, πονο­κέ­φαλο, ζάλη, απώλεια όρεξης, ναυτία, έμετο, «κρυάδες» παρά τη ζέστη, αδυ­να­μία, υπερ­βο­λική δίψα, κράμπες, προ­βλή­ματα όρασης, «φού­ντωμα» και τρε­μού­λια­σμα.

– Τι να κάνετε: Όπως και με τις κράμπες, θα πρέπει να γίνει άμεση μετα­φορά σε δροσερό μέρος και κατα­νά­λωση υγρών. Εάν υπάρχει δυσκο­λία στην αναπνοή, εμετός ή διάρ­ροια ο ασθενής θα πρέπει να οδη­γη­θεί άμεσα στον γιατρό.

• Λιπο­θυ­μία. Εκδη­λώ­νε­ται με αδυ­να­μία στή­ρι­ξης του σώματος, έντονο αίσθημα κόπωσης ή έντονες ζαλάδες έπειτα από έκθεση στον ήλιο.

– Τι να κάνετε: Τοπο­θε­τή­στε αυτόν που λιπο­θύ­μησε ανά­σκελα και σηκώστε τα πόδια του ψηλά. Μόλις συνέλ­θει και βρει τις αισθή­σεις του, δώστε του δροσερά υγρά: νερό ή καλύ­τερα φρε­σκο­στυμ­μένο χυμό.

• Θερ­μο­πλη­ξία. Είναι η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας του σώματος πάνω από τους 39,5 βαθμούς Κελσίου που συνο­δεύ­ε­ται από ναυτία, εμετός, απο­προ­σα­να­το­λι­σμό, ζεστό και ξηρό δέρμα, δυσκο­λία ανα­πνοής, μειω­μένη διού­ρηση και αίμα στα ούρα ή και στα κόπρανα.

– Τι να κάνετε: Τοπο­θε­τή­στε παγάκια στον αυχένα, τις μασχά­λες και τους προ­σα­γω­γούς του πάσχο­ντος. Ακο­λού­θως, πρέπει να γίνει πλύσιμο με άφθονο δροσερό νερό. Εάν συμβεί σε παιδί, θα πρέπει να μετα­φερ­θεί άμεσα σε νοσο­κο­μείο, όπου θα του χορη­γη­θούν ενδο­φλέ­βια υγρά με άλατα.

Δια­τα­ρα­χές που οδηγούν

σε αφυ­δά­τωση

• Υπερ­βο­λική έκθεση στον ήλιο – περισ­σό­τερη από 1 ώρα έκθεσης χωρίς προ­στα­τευ­τικά μέσα.

• Υπερ­βο­λική άσκηση ή περ­πά­τημα – περισ­σό­τε­ρες από 3 ώρες την ημέρα

• Πυρετός – πάνω από 38 βαθμούς Κελσίου επί περισ­σό­τε­ρες από 6 ώρες

• Έμετος, διάρ­ροια και αυξη­μένη διού­ρηση – λόγω γαστρε­ντε­ρί­τι­δας ή τρο­φι­κής δηλη­τη­ρί­α­σης

• Εκτενή τραύ­ματα στο δέρμα – όπως εγκαύ­ματα, έλκη στο στόμα, ή άλλες δερ­μα­τι­κές νόσοι, κατά τις οποίες σεβαστή ποσό­τητα νερού χάνεται εξαι­τίας τους

• Φαρ­μα­κευ­τική αγωγή – κυρίως διου­ρη­τικά φάρμακα που χορη­γού­νται κατά της υπέρ­τα­σης

• Υπερ­κα­τα­νά­λωση αλκο­ο­λού­χων ποτών – περισ­σό­τερα από 2 ποτά ή μπίρες ημε­ρη­σίως, κυρίως κατά τη διάρ­κεια της ημέρας

• Υπερ­κα­τα­νά­λωση καφέ – περισ­σό­τε­ροι από 4 καφέδες ελλη­νι­κοί ή 2 φραπέ την ημέρα