Πίσω από τις «κλειστές πόρτες» – Οι διάλογοι Μητσοτάκη – Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο για ενέργεια, Τουρκία, Κυπριακό και Ουκρανία

Η ιστο­ρική ομιλία του πρω­θυ­πουρ­γού στο Κογκρέσο την περα­σμένη Τρίτη «τράβηξε» τα φώτα της δημο­σιό­τη­τας λόγω του περιε­χο­μέ­νου και της τερά­στιας απή­χη­σης που είχε στο νομο­θε­τικό σώμα των ΗΠΑ, αλλά εξίσου σημα­ντι­κές για την προ­ώ­θηση των εθνικών θεμάτων και την ένταξη της χώρας στον νέο χάρτη που δια­μορ­φώ­νε­ται μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία, ήταν οι συνο­μι­λίες που είχε ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης με τον πρόεδρο Μπάι­ντεν πίσω από τις κλει­στές πόρτες στον Λευκό Οίκο.

Ο πρω­θυ­πουρ­γός ανέ­δειξε με απτά στοι­χεία την τουρ­κική επι­θε­τι­κό­τητα στο Αιγαίο και την ευρύ­τερη περιοχή της Νοτιο­α­να­το­λι­κής Μεσο­γείου, μίλησε για το Κυπριακό, παρου­σί­ασε στον πρόεδρο των ΗΠΑ το σχέδιο της Αθήνας για τη μετα­τροπή της Ελλάδας σε ενερ­γειακό κόμβο υπο­κα­τά­στα­σης του ρωσικού φυσικού αερίου και έφυγε από την Ουά­σιγ­κτον με μια καθα­ρό­τερη εικόνα ανα­φο­ρικά με τις εκτι­μή­σεις της αμε­ρι­κα­νι­κής πλευράς για την πορεία των πολε­μι­κών επι­χει­ρή­σεων στην Ουκρα­νία.

«Δεν πρό­κει­ται για συνή­θεις παρα­βιά­σεις»

Παρά το γεγονός ότι ο κ. Μητσο­τά­κης, ευλόγως, δεν επι­θυ­μούσε τις συζη­τή­σεις με τον Τζο Μπάι­ντεν να μονο­πω­λή­σει η επι­θε­τι­κό­τητα της Αγκυρας, έθεσε ευθέως τα προ­βλή­ματα που δημιουρ­γεί ο ανα­θε­ω­ρη­τι­σμός της Τουρ­κίας και η προ­σπά­θεια παρα­βί­α­σης εθνικών κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των, σε μια ιδιαί­τερα κρίσιμη, μάλιστα, συγκυ­ρία για το ΝΑΤΟ. Ο πρω­θυ­πουρ­γός έδειξε στον πρόεδρο των ΗΠΑ τον τουρ­κικό χάρτη της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας», λέγο­ντας πως επί της ουσίας «καλύ­πτει τα μισά ελλη­νικά νησιά και μέρος της υφα­λο­κρη­πί­δας τριών κρατών». Κατά τις ίδιες πηγές, ο κ. Μπάι­ντεν συγκα­τέ­νευσε με μια κίνηση της κεφαλής, ενώ ενδει­κτικό της σημα­σίας που έδωσε στον χάρτη είναι πως τον πήρε και τον ενε­χεί­ρισε στον σύμ­βουλο Εθνικής Ασφα­λείας του, Τζέικ Σάλιβαν, προ­κει­μέ­νου να μελε­τη­θεί από την αμε­ρι­κα­νική πλευρά.

Παράλ­ληλα, ο κ. Μητσο­τά­κης ανα­φέρ­θηκε και στις πρα­κτι­κές της τουρ­κι­κής πολε­μι­κής αερο­πο­ρίας στο Αιγαίο. Ο πρω­θυ­πουρ­γός σημεί­ωσε πως «δεν πρό­κει­ται για τις συνή­θεις παρα­βιά­σεις», παρότι και αυτές σημα­το­δο­τούν αμφι­σβή­τηση κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των και εγκυ­μο­νούν κιν­δύ­νους ατυ­χή­μα­τος, αλλά πραγ­μα­το­ποιού­νται και «υπερ­πτή­σεις πάνω από κατοι­κη­μένα ελλη­νικά νησιά». Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως ο κ. Μητσο­τά­κης ανα­φέρ­θηκε στην πρα­κτική των υπερ­πτή­σεων από τουρ­κικά μαχη­τικά και UAV και κατά την ομιλία του στο Κογκρέσο, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας πως «πρέπει να στα­μα­τή­σουν άμεσα».

«Οχι» Μπάι­ντεν σε δύο κράτη στην Κύπρο

Στο ανωτέρω πλαίσιο, ο πρω­θυ­πουρ­γός ανα­φέρ­θηκε και στον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντο­γάν. Ο κ. Μητσο­τά­κης επι­σή­μανε πως δέχθηκε να συνα­ντη­θούν στην Κων­στα­ντι­νού­πολη μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρα­νία, εκτι­μώ­ντας πως θα ήταν δυνατή η δια­μόρ­φωση ενός μόντους βιβέντι για ήρεμα νερά στις διμε­ρείς σχέσεις, όμως απο­δει­κνύ­ε­ται πως η Τουρκία «έχει επι­λέ­ξει την ένταση». Παράλ­ληλα, ανα­φέρ­θηκε και στην ανε­λα­στική στάση που τηρεί η Αγκυρα στο Κυπριακό. Ο πρω­θυ­πουρ­γός σημεί­ωσε πως δεν μπορεί να είναι απο­δε­κτή η λύση των δύο κρατών στην Κύπρο. «Το κατα­λα­βαίνω, απόλυτα», φέρεται να του απά­ντησε σε αυτό το σημείο ο πρό­ε­δρος Μπάι­ντεν, ο οποίος άλλωστε είχε δείξει τη συμ­φω­νία του και δημο­σίως, χει­ρο­κρο­τώ­ντας θερμά τον πρω­θυ­πουργό, όταν μίλησε για τη μη αποδοχή της λύσης των δύο κρατών στην Κύπρο, κατά τη δεξίωση στον Λευκό Οίκο.

Ο σύμ­βου­λος Εθνικής Ασφά­λειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν παρέ­λαβε τον τουρ­κικό χάρτη με τη «Γαλάζια Πατρίδα».

«Στην ίδια σελίδα στα ενερ­γειακά»

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον επέ­δειξε όμως ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ όταν η συζή­τηση μετα­φέρ­θηκε στο πεδίο της ενέρ­γειας, καθώς απόλυτη προ­τε­ραιό­τητα της Ουά­σιγ­κτον είναι η απε­ξάρ­τηση της Ευρώπης, και μάλιστα το ταχύ­τερο δυνατόν, από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ο κ. Μητσο­τά­κης παρου­σί­ασε το ελλη­νικό σχέδιο για τη μετα­τροπή της Ελλάδας σε ενερ­γειακό κόμβο μετα­φο­ράς φυσικού αερίου –όχι μόνο LNG των ΗΠΑ– αλλά και ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας προς τα Βαλ­κά­νια και τη Νοτιο­α­να­το­λική Ευρώπη. «Είμαστε στην ίδια σελίδα στα ενερ­γειακά», φέρεται να παρα­τή­ρησε ο κ. Μπάι­ντεν, προ­σθέ­το­ντας πως για τη συγκε­κρι­μένη περιοχή «είστε στον σχε­δια­σμό πιο προ­χω­ρη­μέ­νοι από εμάς». Μάλιστα, ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ στρά­φηκε στον σύμ­βουλο για θέματα ενερ­γεια­κής ασφά­λειας του Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ Αμος Χοκ­στάιν, που ήταν παρών στις συνο­μι­λίες, λέγο­ντας πως «θέλω να είσαι σε συνεχή συνερ­γα­σία με την ελλη­νική κυβέρ­νηση», προ­κει­μέ­νου το όλο εγχεί­ρημα να προ­χω­ρή­σει.

Τα τέσσερα κέρδη της επί­σκε­ψης Μητσο­τάκη στην Ουά­σιγ­κτον

Ενδει­κτική της δυνα­μι­κής που δια­μορ­φώ­νε­ται στο συγκε­κρι­μένο πεδίο, είναι αφενός η ανάληψη από πλευράς Τζέφρεϊ Πάιατ –που γνω­ρί­ζει πλέον άριστα την περιοχή– της θέσης του υφ. Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ με αρμο­διό­τητα την Ενέρ­γεια από τον επόμενο μήνα και ταυ­τό­χρονα η πρό­σληψη του Νίκου Τσάφου στη θέση του συμ­βού­λου του Ελληνα πρω­θυ­πουρ­γού για τα ενερ­γειακά ζητή­ματα. Τρίτο στοι­χείο είναι πως ο Τζορτζ Τσούνης, ο νέος Αμε­ρι­κα­νός πρέσβης στην Αθήνα, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», στις πολλές συζη­τή­σεις που είχε κατά το ταξίδι στις ΗΠΑ, ανέφερε πως το επόμενο διά­στημα η Ελλάδα είναι δυνατόν να εξε­λι­χθεί σε ενερ­γειακό κόμβο για την περιοχή και να «πουλάει» ενέρ­γεια σε Βαλ­κά­νια και Αν. Ευρώπη.

«Δεν ξέρω πότε θα τελειώ­σει ο πόλεμος»

Τη συνά­ντηση των κ. Μητσο­τάκη – Μπάι­ντεν απα­σχό­λησε και ο πόλεμος στην Ουκρα­νία, με την Ελλάδα σαφώς ανα­βαθ­μι­σμένη, καθώς όχι μόνον κατα­δί­κασε από την πρώτη στιγμή χωρίς υπο­ση­μειώ­σεις και αστε­ρί­σκους τη ρωσική εισβολή αλλά απέ­στειλε άμεσα και αμυ­ντική βοήθεια στο Κίεβο. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, ο κ. Μητσο­τά­κης ρώτησε τον κ. Μπάι­ντεν «πότε εκτιμά πως θα τελειώ­σει ο πόλεμος». Εξάλλου, ως γνωστόν, οι αμε­ρι­κα­νι­κές μυστι­κές υπη­ρε­σίες εμφα­νί­ζο­νταν βέβαιες για τις πραγ­μα­τι­κές προ­θέ­σεις του Βλα­ντι­μίρ Πούτιν, όταν στην Ευρώπη κυριαρ­χούσε η εκτί­μηση για διπλω­μα­τική λύση στο Ουκρα­νικό. «Εχω πολλά πιθανά σενάρια, αλλά η τελική επι­κε­φα­λίδα είναι: δεν ξέρω», απά­ντησε ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ στον πρω­θυ­πουργό, ανα­δει­κνύ­ο­ντας το θολό και άκρως επι­κίν­δυνο τοπίο εντός του οποίου κινεί­ται συνο­λικά ο πλα­νή­της μετά την έναρξη του πολέμου. Πάντως, ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ φέρεται να παρα­τή­ρησε πως οι ρωσικές ένοπλες δυνά­μεις έχουν εμφα­νι­στεί κατώ­τε­ρες του ανα­με­νό­με­νου και να εκτί­μησε πως ο Πούτιν δύσκολα θα επι­τύ­χει τους στρα­τιω­τι­κούς του στόχους εάν δεν προ­χω­ρή­σει σε γενική επι­στρά­τευση.

Αέριο μέχρι την Ουκρα­νία

Σημειώ­νε­ται, τέλος, πως κατά την επί­σκεψή του στις ΗΠΑ ο πρω­θυ­πουρ­γός στάθηκε ιδιαί­τερα στην προ­ο­πτική μετα­τρο­πής της χώρας σε ενερ­γειακό κόμβο: Στη συζή­τηση που είχε στο Georgetown ξετύ­λιξε το σχέδιο της επό­με­νης μέρας: «Η Ελλάδα είναι σημα­ντική για τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, γιατί είναι μια σταθερή δημο­κρα­τία στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Είναι η μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μία στα Βαλ­κά­νια και απο­τε­λεί φυσικό σημείο εισόδου ενέρ­γειας στην Ευρώπη», είπε και πρό­σθεσε: «Βεβαίως, η Ελλάδα είναι και το σημείο εισόδου του υγρο­ποι­η­μέ­νου φυσικού αερίου όχι μόνο στο ελλη­νικό δίκτυο αλλά και στο Βαλ­κα­νικό. Θεω­ρη­τικά το αέριο θα μπο­ρούσε να φτάσει έως και την Ουκρα­νία από την Ελλάδα. Αυτός ο ενερ­γεια­κός διά­δρο­μος από τον Nότο στον Βορρά που ξεκι­νάει από την Ελλάδα και θα καλύ­πτει τις ανάγκες των Βαλ­κα­νίων και της Ανα­το­λι­κής Ευρώπης, είναι ιδιαί­τερα μεγάλης σημα­σίας για τις ΗΠΑ».

H αγορά F-35, η «Λόκχιντ» και η ΕΑΒ

Την ίδια ώρα, ο πρω­θυ­πουρ­γός ανα­φε­ρό­ταν στη «στρα­τη­γική σχέση με την Κύπρο και το Ισραήλ» και στις «εξαι­ρε­τι­κές σχέσεις με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα» αλλά και την Αίγυπτο και τη Σαου­δική Αραβία. Ο κ. Μητσο­τά­κης ουσια­στικά επι­διώ­κει να κατα­στεί η Ελλάδα κόμβος, μεταξύ Αφρικής, Μέσης Ανα­το­λής και Αν. Ευρώπης, δια­μέ­σου των Βαλ­κα­νίων.

Οι τρεις στόχοι της επί­σκε­ψης

Η ελλη­νική απο­στολή είχε συνο­λικά τρεις στόχους στο ταξίδι στις ΗΠΑ: Πρώτον, να κατα­στεί σαφές πως η Ελλάδα έχει πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο στο δυτικό «στρα­τό­πεδο» αλλά και θέση στο «τραπέζι» της επό­με­νης, μετά τη λήξη του πολέμου, ημέρας, όπου ο κόσμος που ξέραμε θα έχει αλλάξει ριζικά. Δεύ­τε­ρον, να αντι­λη­φθεί η αμε­ρι­κα­νική κοινή γνώμη, δια­μέ­σου των αντι­προ­σώ­πων της, τι συμ­βαί­νει μεταξύ Ελλάδας – Τουρ­κίας, με όχημα και τις δρα­μα­τι­κές εξε­λί­ξεις στην Ουκρα­νία. Και, τρίτον, να ενι­σχυ­θούν περαι­τέρω οι ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νι­κές σχέσεις, που όπως υπο­γράμ­μισε και ο Αμε­ρι­κα­νός πρό­ε­δρος Τζο Μπάι­ντεν δημο­σίως, διάγουν την καλύ­τερη ιστο­ρικά φάση τους.

Πηγή kathimerini.gr

Κωστής Π. Παπα­διό­χος , Σταύρος Παπα­ντω­νίου