Σήμα κινδύνου από τις τράπεζες για τις απάτες μέσω ΑΙ, τα SOS για τους κατόχους λογαριασμών

Τρομερή έξαρση παρου­σιά­ζουν οι απάτες με τη χρήση τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης από τους επι­τή­δειους, περ­νώ­ντας από το phishing στα deep fakes και από την προ­σπά­θεια υπο­κλο­πής προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων λογα­ρια­σμών, στην παρα­πλά­νηση των υπο­ψή­φιων θυμάτων ώστε να παρα­δώ­σουν αυτο­βού­λως τα στοι­χεία των λογα­ρια­σμών τους ή και απευ­θείας μετρητά και λοιπά κινητά περιου­σιακά τους στοι­χεία στους απα­τε­ώ­νες.

Ένα τηλε­φώ­νημα από συγ­γε­νικό πρόσωπο που ζητεί επει­γό­ντως χρήματα, ένα email που μοιάζει να προ­έρ­χε­ται από την τράπεζα ή ένα βίντεο στο οποίο γνωστό πρόσωπο προωθεί μια επεν­δυ­τική ευκαι­ρία έχουν γίνει πλέον επι­κίν­δυ­νες παγίδες για τους πολίτες, αφού η τεχνητή νοη­μο­σύνη επι­τρέ­πει τη δημιουρ­γία τόσο πει­στι­κού περιε­χο­μέ­νου, ώστε ακόμη και έμπει­ροι χρήστες να είναι δύσκολο να δια­κρί­νουν το αυθε­ντικό από το κατα­σκευα­σμένο. Και οι τρά­πε­ζες – αν και δεν βρί­σκο­νται στο μάτι του κυκλώνα των νέων μορφών απάτης με ΑΙ – κρούουν στους πολίτες τον κώδωνα του κιν­δύ­νου. Όπως επι­ση­μαί­νουν αρμόδια στελέχη τρα­πε­ζών, ο νέος κανόνας για την πρόληψη της δυσ­διά­κρι­της πλέον απάτης, είναι «ποτέ μην εμπι­στεύ­ε­στε κάτι που ακού­γε­ται πολύ ωραίο ή πολύ άσχημο και επείγον».

Όπως τονί­ζουν, όταν ένας πολίτης δει π.χ. ένα βίντεο όπου κάποιο γνωστό πρόσωπο συστή­νει μία κερ­δο­φόρα επέν­δυση (πολλοί διά­ση­μοι, ακόμη και ο Διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, έχουν «χρη­σι­μο­ποι­η­θεί» εν αγνοία τους με χρήση τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης από απα­τε­ώ­νες, προ­τεί­νο­ντας δήθεν μία καλή επέν­δυση), λάβει ένα SMS στο smartphone ως ειδο­ποί­ηση παρά­δο­σης δέματος, δεχτεί μία κλήση όπου δήθεν του μιλάει το παιδί του ζητώ­ντας επει­γό­ντως χρήματα ή όταν λάβει ένα e-mail που ζητά επι­βε­βαί­ωση τρα­πε­ζι­κών στοι­χείων, ο «συνα­γερ­μός» πρέπει να χτυ­πή­σει. Ο πολίτης πρέπει να δια­τη­ρή­σει την ψυχραι­μία του και να τσε­κά­ρει την αλήθεια αυτών που βλέπει και ακούει από μια δεύτερη, επίσημη πηγή.

Όπως ανα­φέ­ρουν τα στελέχη των τρα­πε­ζών στο powergame.gr, μεγάλο SOS εκπέ­μπουν οι επεν­δυ­τι­κές απάτες, αφού ποντά­ρουν στα ένστι­κτα πολλών για εύκολο και γρήγορο κέρδος. «Οι τρά­πε­ζες έχουμε μηχα­νι­σμούς παρα­κο­λού­θη­σης ασυ­νή­θι­στων συμπε­ρι­φο­ρών στην κίνηση λογα­ρια­σμών των πελατών μας και μηχα­νι­σμούς ενη­μέ­ρω­σής τους, ακόμη και τηλε­φω­νικά για μετα­φο­ρές π.χ. πάνω από 1.000 ευρώ. Ωστόσο, συχνά μπροστά στο υπο­σχό­μενο κέρδος, κάποιοι (ιδίως οι επιρ­ρε­πείς στον τζόγο) πέφτουν εκούσια στην παγίδα των απα­τε­ώ­νων. Έχουμε μπλο­κά­ρει λογα­ρια­σμούς πελατών για να τους σώσουμε από επεν­δυ­τική απάτη και αυτοί πηγαί­νουν στο κατά­στημα και δια­μαρ­τύ­ρο­νται εντόνως ότι η τράπεζα δεσμεύει τον λογα­ρια­σμό για να μην χάσει τις κατα­θέ­σεις της!», λένε χαρα­κτη­ρι­στικά στο powergame τα στελέχη των τρα­πε­ζών.

Γιατί οι AI απάτες είναι πλέον τόσο πει­στι­κές

Οι εξε­λιγ­μέ­νες, πλέον, απάτες, με τη χρήση τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης είναι τόσο πει­στι­κές και δύσκολα ανα­γνω­ρί­σι­μες για τρεις λόγους:

Δεν παρου­σιά­ζουν γλωσ­σικά λάθη. Τα μεγάλα γλωσ­σικά μοντέλα (LLMs) επι­τρέ­πουν στους επι­τή­δειους να συντάσ­σουν μηνύ­ματα ηλε­κτρο­νι­κού ψαρέ­μα­τος (phishing) με άψογη γραμ­μα­τική, σύνταξη και επαγ­γελ­μα­τικό ύφος σε οποια­δή­ποτε γλώσσα, αφαι­ρώ­ντας το πιο εύκολο κρι­τή­ριο εντο­πι­σμού μιας απάτης.

Τα μηνύ­ματα είναι πλήρως εξα­το­μι­κευ­μένα. Η τεχνητή νοη­μο­σύνη μπορεί να «σαρώσει» μέσα σε δευ­τε­ρό­λε­πτα τα προφίλ ενός στόχου στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης (π.χ. LinkedIn, Facebook) και να δημιουρ­γή­σει ένα εξαι­ρε­τικά προ­σω­πο­ποι­η­μένο μήνυμα (spear phishing), το οποίο ανα­φέ­ρε­ται σε πραγ­μα­τικά projects, συνα­δέλ­φους ή συνερ­γά­τες.

Κλω­νο­ποιούν φωνή και εικόνα (Deepfakes): Με δείγμα φωνής λίγων μόλις δευ­τε­ρο­λέ­πτων από ένα βίντεο στο δια­δί­κτυο, οι απα­τε­ώ­νες δημιουρ­γούν deepfake ηχητικά ή βίντεο. Παρι­στά­νουν ανώτερα στελέχη επι­χει­ρή­σεων (CEO scam) ζητώ­ντας επεί­γου­σες μετα­φο­ρές χρη­μά­των, παρα­πλα­νώ­ντας ακόμη και έμπει­ρους υπαλ­λή­λους.

Συμ­βου­λές προς κατα­να­λω­τές

Η ανη­συ­χία για την ένταση και έκταση της απάτης με ΑΙ απο­τυ­πώ­νε­ται και στα τελευ­ταία ευρω­παϊκά δεδο­μένα. Σύμφωνα με το Ευρω­βα­ρό­με­τρο που δημο­σί­ευσε η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή στις 30 Σεπτεμ­βρίου 2026, το 74% των εργα­ζο­μέ­νων στην ΕΕ δήλωσε ότι είχε αντι­με­τω­πί­σει ύποπτα emails, μηνύ­ματα ή συν­δέ­σμους στην εργασία του, ενώ μόλις το 48% εκτιμά ότι μπορεί να ανα­γνω­ρί­σει ένα παρα­ποι­η­μένο βίντεο που έχει δημιουρ­γη­θεί με χρήση τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης. Μάλιστα, το 15% ανέφερε περι­στα­τικά απάτης με περιε­χό­μενο παρα­γό­μενο από τεχνητή νοη­μο­σύνη.

Στην έκθεση ENISA Threat Landscape 2026, που δημο­σιεύ­θηκε τον Σεπτέμ­βριο, ανα­φέ­ρε­ται ότι οι δια­δι­κτυα­κές επεν­δυ­τι­κές απάτες εκτι­μά­ται πως κόστι­σαν περίπου 4 δισ. ευρώ στον Ευρω­παϊκό Οικο­νο­μικό Χώρο το 2024, σύμφωνα με στοι­χεία που επι­κα­λεί­ται ο οργα­νι­σμός από την Ευρω­παϊκή Αρχή Τρα­πε­ζών.

Με αφορμή τον Ευρω­παϊκό Μήνα Κυβερ­νο­α­σφά­λειας, που είναι ο Οκτώ­βριος, χρή­σι­μες συμ­βου­λές στους κατα­να­λω­τές για την προ­στα­σία τους, δίνει η εται­ρεία «Κωτσό­βο­λος». Όπως σημειώ­νουν οι ειδικοί της εται­ρείας, είτε η περι­ή­γηση πραγ­μα­το­ποιεί­ται από υπο­λο­γι­στή είτε από φορητή συσκευή, η προσοχή πρέπει να στρέ­φε­ται στην ταυ­τό­τητα του πωλητή, στην πραγ­μα­τική διεύ­θυνση της ιστο­σε­λί­δας και σε ασυ­νή­θι­στα αιτή­ματα πλη­ρω­μής. Μια ελκυ­στική προ­σφορά δεν συνιστά από μόνη της απάτη, αλλά όταν συν­δυά­ζε­ται με υπερ­βο­λική πίεση για άμεση αγορά, απαι­τεί­ται πρό­σθετη επα­λή­θευση.

Απέ­να­ντι στις νέες απειλές, η προ­στα­σία δεν περιο­ρί­ζε­ται στην εγκα­τά­σταση ενός προ­γράμ­μα­τος ασφα­λείας. Η τακτική ενη­μέ­ρωση των συσκευών, οι ισχυροί και μονα­δι­κοί κωδικοί, η ενερ­γο­ποί­ηση πολυ­πα­ρα­γο­ντι­κής ταυ­το­ποί­η­σης και τα αξιό­πι­στα προ­γράμ­ματα antivirus απο­τε­λούν σημα­ντικά μέτρα ψηφια­κής ασφά­λειας.

Εξίσου χρήσιμη είναι η ενη­μέ­ρωση του λογι­σμι­κού των routers, καθώς και η δια­τή­ρηση αντι­γρά­φων ασφα­λείας σε εξω­τε­ρι­κούς δίσκους SSD ή κατάλ­ληλα προ­στα­τευ­μένα USB sticks. Τα αντί­γραφα ασφα­λείας συμ­βάλ­λουν κυρίως στην ανά­κτηση δεδο­μέ­νων μετά από τεχνικά περι­στα­τικά και όχι στην απο­τροπή μιας οικο­νο­μι­κής απάτης.

Η σημα­ντι­κό­τερη άμυνα, ωστόσο, παρα­μέ­νει η ανε­ξάρ­τητη επι­βε­βαί­ωση. Ένα ύποπτο αίτημα πρέπει να επα­λη­θεύ­ε­ται μέσω επί­ση­μου κανα­λιού επι­κοι­νω­νίας, χωρίς να χρη­σι­μο­ποιού­νται οι σύν­δε­σμοι ή οι αριθμοί τηλε­φώ­νου που περι­λαμ­βά­νο­νται στο ίδιο το μήνυμα. Σε περί­πτωση απο­κά­λυ­ψης τρα­πε­ζι­κών στοι­χείων, απαι­τεί­ται άμεση επι­κοι­νω­νία με την τράπεζα.

Πηγή: powergame.gr