διαΝΕΟσις: Από το 85% στο 65,6% η εμπιστοσύνη στους επιστήμονες

Στη συζή­τηση, που συντό­νισε ο Διευ­θυ­ντής Περιε­χο­μέ­νου της διαΝΕΟσις Θοδωρής Γεωρ­γα­κό­που­λος, συμ­με­τεί­χαν οι: Μπετίνα Ντάβου, Καθη­γή­τρια Ψυχο­λο­γίας στο Τμήμα Επι­κοι­νω­νίας & ΜΜΕ του ΕΚΠΑ, Θεο­φά­νης Τάσης, Λέκτο­ρας Σύγ­χρο­νης Φιλο­σο­φίας στο Πανε­πι­στή­μιο Alpen-Adria, Αυστρία και Σίσσυ Χατζη­χρή­στου, Καθη­γή­τρια Σχο­λι­κής Ψυχο­λο­γίας στο Τμήμα Ψυχο­λο­γίας του ΕΚΠΑ.

Το πρώτο φαι­νό­μενο που σχο­λιά­στηκε ήταν η ραγδαία αλλαγή των κύριων συναι­σθη­μά­των των Ελλήνων από τον Απρίλιο 2020 μέχρι τώρα. Τον Απρίλιο, 26,5% των ερω­τη­θέ­των επέ­λε­γαν την αισιο­δο­ξία ως το κύριο συναί­σθημά τους. Τον Σεπτέμ­βριο, αυτό το ποσοστό είχε πέσει στο 8,5%. Η εμπι­στο­σύνη στους επι­στή­μο­νες και τους τεχνο­κρά­τες έπεσε από το 85% στο 65,6%. Για την Μπετίνα Ντάβου, αυτό δεν είναι απα­ραί­τητα ανη­συ­χη­τικό. Εικάζει πως η αισιο­δο­ξία και η εμπι­στο­σύνη στην απαρχή της παν­δη­μίας απο­τε­λού­σαν έναν “αμυ­ντικό ψυχο­λο­γικό μηχα­νι­σμό”, καθώς “οι άνθρω­ποι ήθελαν να πια­στούν από κάπου” μπροστά στον φόβο του άγνω­στου. Τώρα, μπορεί να παρου­σια­ζό­μα­στε πιο αβέ­βαιοι και απο­γοη­τευ­μέ­νοι, αλλά είμαστε και πιο ρεα­λι­στές. Δεν είναι τυχαίο που τον Απρίλιο το μεγα­λύ­τερο ποσοστό των ερω­τη­θέ­των πίστευε ότι μέχρι τον Σεπτέμ­βριο του 2020 θα έχουμε ξεμπερ­δέ­ψει με την παν­δη­μία και, τώρα που έφτασε ο Σεπτέμ­βριος, οι πιο πολλοί βλέπουν το τέλος της παν­δη­μίας από τα μέσα του 2021 και μετά.

Εικο­νι­στική κοι­νω­νία

Η Μπετίνα Ντάβου είχε και κάποιες αισιό­δο­ξες σημειώ­σεις πάνω στα απο­τε­λέ­σματα: το υψηλό ποσοστό όσων φορούν μάσκα όπου αυτή είναι υπο­χρε­ω­τική (85,7%) και που τηρούν όλα τα μέτρα (37,2%), αλλά και η λιγό­τερη ενη­μέ­ρωση από την τηλε­ό­ραση, την οικο­γέ­νεια και τα κοι­νω­νικά δίκτυα (πτώση 5,7, 12 και 2,1 μονάδων αντί­στοιχα), δεί­χνουν ότι μέσα μας ωρι­μά­ζει η πραγ­μα­τι­κό­τητα της παν­δη­μίας και ότι επι­λέ­γουμε να μην κατα­να­λώ­νουμε και ανα­πα­ρά­γουμε κιν­δυ­νο­λο­γι­κές πλη­ρο­φο­ρίες σχετικά με αυτή. Ταυ­τό­χρονα, η οικο­γέ­νεια φαί­νε­ται να παρα­μέ­νει στέρεο θεμέλιο της κοι­νω­νίας, καθώς η επαφή μας μαζί της παρα­μέ­νει ίδια ή και πιο συχνή. Αυτό είναι αισιό­δοξο διότι πλα­νά­ται ένας φόβος γύρω από την ανε­πα­νά­λη­πτη εισβολή της τεχνο­λο­γίας στη ζωή μας λόγω των μέτρων κοι­νω­νι­κής απο­μά­κρυν­σης.

Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνο­λο­γίας έτσι κι αλλιώς θα οδη­γή­σει σε μία “εικο­νι­στική κοι­νω­νία”, όπως την ονο­μά­ζει ο Θεο­δό­σης Τάσης, “απλά η παν­δη­μία επι­τά­χυνε αυτή τη δια­δι­κα­σία”. Πράγ­ματι, η τεχνο­λο­γία υπήρξε σημα­ντι­κός σύμ­μα­χος για τις οικο­νο­μίες ανά τον κόσμο, αφού επέ­τρεψε τη συνέ­χιση κάποιας οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας μέσω της τηλερ­γα­σίας, των τηλε­δια­σκέ­ψεων και του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρίου. Ο Θεο­δό­σης Τάσης θεωρεί πως αυτές οι μέθοδοι θα παρα­μεί­νουν και μετά την παν­δη­μία, καθώς απο­δει­κνύ­ο­νται οικο­νο­μικά συμ­φέ­ρου­σες. Όπως και η τηλεκ­παί­δευση, μπορεί να μην αντι­κα­τα­στή­σουν καθο­λικά την προη­γού­μενη πραγ­μα­τι­κό­τητα, αλλά να την εμπλου­τί­σουν. Ταυ­τό­χρονα, “η σωμα­τική επαφή θα απο­δυ­να­μω­θεί”. Επειδή “επι­τα­χύ­νε­ται η επι­τά­χυνση” της εξέ­λι­ξης της τεχνο­λο­γίας, είναι “επι­τα­κτική ανάγκη να στο­χα­στούμε έναν ψηφιακό ανθρω­πι­σμό”.

Ο παρά­γο­ντας άγχος

Πράγ­ματι, ενώ μέσα στην παν­δη­μία οι εικο­νι­κές μας συναν­στρο­φές αντι­κα­τέ­στη­σαν μεγάλο μέρος των ανα­λο­γι­κών μας συνα­ντή­σεων, η Σίσσυ Χατζη­χρή­στου έφερε ένα αισιό­δοξο μήνυμα. Οι τωρινοί έφηβοι, η σχέση των οποίων με την τεχνο­λο­γία απο­τε­λεί θέμα συνε­χούς ανά­λυ­σης, φαί­νε­ται να εκτί­μη­σαν περισ­σό­τερο την ανθρώ­πινη επαφή. “Κατά­λα­βαν ότι δεν ήταν αρκετή η τεχνο­λο­γική επι­κοι­νω­νία”, λέει η Σίσσυ Χατζη­χρή­στου ανα­λύ­ο­ντας απο­τε­λέ­σματα σχε­τι­κής έρευνας του ΕΚΠΑ, αλλά “είχαν ανάγκη να γυρί­σουν στο σχολείο για να δουν τους φίλους τους”. Παρόλα αυτά, η έρευνα του ΕΚΠΑ δείχνει παρό­μοια αύξηση του άγχους με την έρευνα της διαΝΕΟσις.

Το άγχος είναι το τρίτο πιο συχνά ανα­φε­ρό­μενο συναί­σθημα για τους Έλληνες αυτή την περίοδο. Πηγή άγχους απο­τε­λεί αφενός η υγεία, κυρίως των οικείων μας: 67,4% των ερω­τη­θέ­ντων πιστεύ­ουν ότι κάποιοι κοντι­νοί τους άνθρω­ποι κιν­δυ­νεύ­ουν από τον κορο­νοϊό. Άλλη πηγή άγχους είναι η οικο­νο­μική αβε­βαιό­τητα. Σε ερώτηση για το ποιες είναι οι μεγα­λύ­τε­ρες απειλές για τη χώρα μας, η οικο­νο­μία βρί­σκε­ται 4 θέσεις πάνω από την παν­δη­μία, ενώ 87,1% (το μεγα­λύ­τερο ποσοστό) θεωρούν ότι η παν­δη­μία θα επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά την οικο­νο­μία.

Παρότι, όπως είπε η Μπετίνα Ντάβου, είναι νωρίς να μιλή­σουμε για ένα “συλ­λο­γικό τραύμα”, είναι σημα­ντικό να θυμό­μα­στε την πρό­σφατη εμπει­ρία μας από την οικο­νο­μική κρίση. Η χώρα μας έχει βιώσει πολ­λα­πλές εμπει­ρίες που ενδε­χο­μέ­νως να μας έχουν κάνει πιο ανθε­κτι­κούς. Άλλωστε, ακόμη και μετά από το πιο παρά­ξενο καλο­καίρι της ζωής μας, οι Έλληνες ακόμη πιστεύ­ουν πως η παν­δη­μία θα επη­ρε­ά­σει θετικά την εμπι­στο­σύνη στο σύστημα υγείας (43,2%), την αλλη­λεγ­γύη (42,3%) και τις οικο­γε­νεια­κές σχέσεις (37,4%).