Κρας τεστ με τα θαλάσσια πάρκα

Με την ανα­κοί­νωση δύο θαλάσ­σιων πάρκων στο Ιόνιο και, κυρίως, στο Αιγαίο από τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη, η Αθήνα ανα­δει­κνύει τη σημα­ντική οικο­λο­γική διά­σταση της πρω­το­βου­λίας, αλλά στέλνει και μήνυμα κατά των τουρ­κι­κών θεωριών περί «γκρίζων ζωνών», τις οποίες επι­μέ­νει να ανα­κυ­κλώ­νει η Αγκυρα.

Στον χάρτη του θαλάσ­σιου πάρκου στο Αιγαίο έχει συμπε­ρι­λη­φθεί το σύμπλεγμα Κινάρου – Λέβιθας, το οποίο έχει στο παρελ­θόν γίνει αντι­κεί­μενο επι­θε­τι­κών κινή­σεων από την Αγκυρα, μεταξύ άλλων και υπερ­πτή­σεων από μαχη­τικά.

Η Αγκυρα προ­α­ναγ­γέλ­λει απά­ντηση με δικό της θαλάσ­σιο πάρκο στο Αιγαίο το αμέσως επόμενο χρονικό διά­στημα, ενώ κάνει και πάλι λόγο για «νησιά που δεν έχουν μετα­βι­βα­στεί στην Ελλάδα με συν­θή­κες».

Μήνυμα προς την Αγκυρα τα θαλάσ­σια πάρκα

Του Βασίλη Νέδου

Την απόφαση της Ελλάδας να μην απέχει από το παι­χνίδι των χαρτών, που άλλωστε πρώτη εγκαι­νί­ασε η Τουρκία, μαρτυρά η χθεσινή ανα­κοί­νωση από τον ίδιο τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη της οριο­θέ­τη­σης των δύο πρώτων θαλασ­σίων πάρκων στο Αιγαίο και στο Ιόνιο.

Ο χάρτης με την ονο­μα­σία «Εθνικό Θαλάσ­σιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλά­δες» κατ’ αρχάς υπο­δη­λώ­νει ότι θα ακο­λου­θή­σει και άλλος. Προς το παρόν, πάντως, οι κυβερ­νη­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις δεν έχουν καμία σχέση με εκείνο το εκτε­τα­μένο δίκτυο θαλασ­σίων πάρκων που ανα­κοι­νώ­θηκε τον Απρίλιο του 2024, αλλά είναι πιο περιο­ρι­σμένο.

Ελλη­νο­τουρ­κικά: Ο Θαλάσ­σιος Χωρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός ως νέα «βάση» δια­πραγ­μα­τεύ­σεων

Το πλέον ενδια­φέ­ρον στοι­χείο στον χάρτη είναι εκείνο που αφορά τα νησιά Κίναρος και Λέβιθα, καθώς και τις νησίδες Πλάκα, Γλάρος και Μαύρα, όπως και τα Λιάδια, λίγο πιο κοντά στην Αμοργό.

Αυτά τα νησιά –ακόμα και η, κατοι­κη­μένη από την Ειρήνη Κατσο­τούρχη, Κίναρος– απο­τε­λούν για την Τουρκία «μη καθο­ρι­σμέ­νης κυριαρ­χίας» νησιά και νησίδες και είχαν βρεθεί για ένα χρονικό διά­στημα (ειδικά το 2018-2020) στο στό­χα­στρο της τουρ­κι­κής αερο­πο­ρίας, με υπερ­πτή­σεις να κατα­γρά­φο­νται ανά τακτά χρονικά δια­στή­ματα, μάλιστα κάποιες φορές και σε χαμηλό ύψος.

Το σύμπλεγμα της Κινάρου βρί­σκε­ται στη μέση του πελά­γους, σε ίση από­σταση ανάμεσα στην Αμοργό και στη Λέρο, και βρί­σκε­ται ενταγ­μένο στις ζώνες Natura 2000, που ούτως ή άλλως η Αγκυρα αντι­με­τω­πί­ζει ως έναν έμμεσο τρόπο προ­σπά­θειας επι­βο­λής τετε­λε­σμέ­νων από την ελλη­νική πλευρά μέσω της Ε.Ε.

Η υλο­ποί­ηση όλων όσων προ­βλέ­πο­νται από τη δημιουρ­γία ζωνών από­λυ­της προ­στα­σίας στο Αιγαίο θα απο­τε­λέ­σει το πραγ­μα­τικό τεστ για τα θαλάσ­σια πάρκα, με μεγα­λύ­τερη πρό­κληση εκείνη της βιο­μη­χα­νι­κής αλιείας με μηχα­νό­τρα­τες, όπως αυτές που δια­θέ­τει η Τουρκία.

Η αντί­δραση της Τουρ­κίας ανα­μέ­νε­ται τις αμέσως επό­με­νες ημέρες, προ­φα­νώς με την ανα­κοί­νωση της δικής της εκδοχής θαλασ­σίων πάρκων. Η ελλη­νική πλευρά ήδη αντέ­δρασε χθες στις τουρ­κι­κές ανα­κοι­νώ­σεις απορ­ρί­πτο­ντας, μεταξύ άλλων, τους ισχυ­ρι­σμούς της Αγκυρας περί κλει­στών ή ημί­κλει­στων θαλασ­σών ως «ανε­δα­φι­κούς», όπως βεβαίως και την αμφι­σβή­τηση της κυριαρ­χίας.

«Το νομικό καθε­στώς στο Αιγαίο είναι ξεκά­θαρο. Η ελλη­νική κυριαρ­χία στην περιοχή αυτή ορί­ζε­ται σαφώς και ορι­στι­κώς από διεθνή συμ­βα­τικά κείμενα», ανέφερε χθες σε ανα­κοί­νωσή του το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, ενώ τονί­ζε­ται ότι «η άσκηση των δικαιω­μά­των που απορ­ρέ­ουν από την ελλη­νική κυριαρ­χία δεν απο­τε­λεί αντι­κεί­μενο δια­πραγ­μά­τευ­σης».

Και υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι για την Αθήνα η μονα­δική ελλη­νο­τουρ­κική διαφορά, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, είναι αυτή της οριο­θέ­τη­σης υφα­λο­κρη­πί­δας και ΑΟΖ μεταξύ των δύο χωρών.

«Ανε­δα­φι­κές» χαρα- κτη­ρί­ζει η Αθήνα τις θέσεις της Τουρ­κίας περί κλει­στών ή ημί­κλει­στων θαλασ­σών, ενώ τονίζει πως «το νομικό καθε­στώς στο Αιγαίο είναι ξεκά­θαρο».

Η δημο­σιο­ποί­ηση των χαρτών των δύο θαλασ­σίων πάρκων σε Ιόνιο και Αιγαίο έρχεται αμέσως μετά τον θόρυβο που δημιούρ­γησε η δια­δο­χική δημο­σιο­ποί­ηση των ρημα­τι­κών δια­κοι­νώ­σεων της κυβέρ­νη­σης της Τρί­πο­λης στον ΟΗΕ, που ανα­δει­κνύει και το ευρύ­τερο παι­χνίδι της Αγκυρας στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Αξίζει, πάντως, να σημειω­θεί ότι από τον Απρίλιο του 2024, όταν ανα­κοι­νώ­θηκε η πρόθεση της κυβέρ­νη­σης να οριο­θε­τή­σει θαλάσ­σια πάρκα, κατα­γρά­φε­ται και από την Αθήνα μια αλλη­λου­χία πρω­το­βου­λιών, με τελευ­ταίες την κατά­θεση του Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού (ΘΧΣ) τον Απρίλιο και τη δημο­σιο­ποί­ηση της προ­κή­ρυ­ξης ερευνών νοτίως της Κρήτης τον Ιούνιο.

Τουρκία: Ανήρ­τησε χάρτη στην UNESCO για τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό – Κόβει στη μέση το Αιγαίο

Ανοιχτά μέτωπα

Με δεδο­μέ­νες τις εξε­λί­ξεις σε όλα τα πεδία περί τις θαλάσ­σιες ζώνες το τελευ­ταίο χρονικό διά­στημα, ανα­μέ­νε­ται με ενδια­φέ­ρον και πώς θα εξε­λι­χθεί η κατά­σταση σε άλλα ανοιχτά μέτωπα, με πλέον χαρα­κτη­ρι­στικό εκείνο της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης της Ελλάδας με την Κύπρο.

Αν και την άνοιξη η κυβέρ­νηση είχε αφήσει να διαρ­ρεύ­σει επα­νει­λημ­μέ­νως η βούλησή της να προ­χω­ρή­σει με το έργο του Great Sea Interconnector (GSI), τα διάφορα οικο­νο­μο­τε­χνι­κής φύσεως προ­βλή­ματα επι­κρά­τη­σαν στη δημόσια συζή­τηση και η ουσία του προ­βλή­μα­τος αφέθηκε να αντι­με­τω­πι­στεί σε μετα­γε­νέ­στερο χρόνο.

Ανα­μέ­νο­νται, βεβαίως, και αυτές οι πρω­το­βου­λίες με ενδια­φέ­ρον, όπως και ο τρόπος με τον οποίο η Αθήνα θα απα­ντή­σει στους ισχυ­ρι­σμούς της Τρί­πο­λης για την κατά­σταση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όχι τόσο για τη μορφή που θα λάβουν, όσο για την ουσία των επι­χει­ρη­μά­των. Εκείνο, πάντως, που προέχει στην παρούσα φάση είναι η ενί­σχυση των δεσμών με την ανα­το­λική Λιβύη. Αθήνα και Βεγγάζη είχαν συμ­φω­νή­σει και για άλλα βήματα, ανάμεσα στα οποία ήταν η επί­σκεψη του προ­έ­δρου της Βουλής της Λιβύης Ακίλα Σάλεχ στην Ελλάδα.

Φαί­νε­ται ότι η επί­σκεψη μετα­τί­θε­ται λόγω προ­σω­πι­κών προ­γραμ­μά­των και όχι των σχέσεων Αθήνας και Βεγ­γά­ζης, ως εκ τούτου ο κ. Σάλεχ δεν θα βρεθεί στην Αθήνα το αμέσως επόμενο χρονικό διά­στημα. Προ­γραμ­μα­τί­ζο­νται, ωστόσο, επαφές σε άλλα, χαμη­λό­τερα επίπεδα ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Η Τουρκία προ­ε­τοι­μά­ζει τους δικούς της χάρτες

Του Μανώλη Κωστίδη

Κωνσταντινούπολη-Ανταπόκριση. Η Αγκυρα με αφορμή την ανα­κοί­νωση της Αθήνας για τα θαλάσ­σια πάρκα για άλλη μία φορά έθεσε ζήτημα αμφι­σβή­τη­σης της κυριαρ­χίας των ελλη­νι­κών νησιών, νησίδων και βρα­χο­νη­σί­δων στο Αιγαίο, ετοι­μά­ζε­ται σύντομα να ανα­κοι­νώ­σει τα δικά της θαλάσ­σια πάρκα, ενώ καλεί την Ελλάδα να απο­φεύ­γει μονο­με­ρείς ενέρ­γειες και να συνερ­γα­στεί με την Τουρκία. Βασικός στόχος της Αγκυρας είναι η δια­τή­ρηση του σημε­ρι­νού καθε­στώ­τος στο Αιγαίο και η απά­ντηση της τουρ­κι­κής πλευράς ανα­μέ­νε­ται να είναι γρήγορη, όπως είχε συμβεί και με τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό, όπου λίγες ημέρες μετά την ανα­κοί­νωση της Αθήνας είχε έρθει η απά­ντηση της Τουρ­κίας.

Το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών της Τουρ­κίας υπεν­θυ­μί­ζει την πρώτη ανα­κοί­νωσή του που είχε εκδώσει τον Απρίλιο του 2024 για τα σχέδια της Ελλάδας στο Αιγαίο, και υπο­στη­ρί­ζει πως όσα ανέφερε τότε ισχύoυν και σήμερα. Οπως λέγεται, «τα θαλάσ­σια πάρκα που θα κηρυ­χθούν στο Αιγαίο Πέλαγος δεν θα έχουν νομικές συνέ­πειες στο πλαίσιο αλλη­λέν­δε­των ζητη­μά­των του Αιγαίου μεταξύ των δύο χωρών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων γεω­γρα­φι­κών σχη­μα­τι­σμών των οποίων η ιδιο­κτη­σία δεν έχει μετα­βι­βα­στεί στην Ελλάδα με διε­θνείς συν­θή­κες», ενώ υπο­γραμ­μί­ζε­ται πως «πρέπει να απο­φεύ­γο­νται οι μονο­με­ρείς ενέρ­γειες σε κλει­στές ή ημί­κλει­στες θάλασ­σες, όπως το Αιγαίο και η Μεσό­γειος».

Τούρκοι αξιω­μα­τού­χοι για θαλάσ­σια πάρκα: «Προει­δο­ποιούν» για πιθανά «προ­βλή­ματα» στη ναυ­σι­πλοΐα

Το τουρ­κικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών αφού επι­κα­λεί­ται το διεθνές ναυτικό δίκαιο ανα­φέ­ρει πως είναι έτοιμο να συνερ­γα­στεί με την Ελλάδα στο ζήτημα των θαλασ­σίων πάρκων, ενώ τονίζει ότι «δεν θα απο­δώ­σουν κανένα απο­τέ­λε­σμα οι προ­σπά­θειες εκμε­τάλ­λευ­σης παγκό­σμιων αξιών, όπως η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος».

Αμφι­σβη­τεί εκ νέου την κυριαρ­χία ελλη­νι­κών νησιών, νησίδων και βρα­χο­νη­σί­δων στο Αιγαίο και καλεί την Αθήνα να απο­φεύ­γει τις μονο­με­ρείς ενέρ­γειες.

Η Αγκυρα ξεκα­θα­ρί­ζει πως τις επό­με­νες ημέρες θα ανα­κοι­νώ­σει τα δικά της θαλάσ­σια πάρκα. Τουρ­κι­κές πηγές δεν απο­κλεί­ουν εκπλή­ξεις στο Αιγαίο που θα μπο­ρού­σαν να ενο­χλή­σουν την Ελλάδα, ωστόσο καμία πηγή δεν μιλάει για πιθα­νό­τητα άμεσης κλι­μά­κω­σης κάποιας έντασης. Παράλ­ληλα τονί­ζουν πως η Τουρκία απά­ντησε άμεσα, καθώς είναι ζήτημα αρχής να δια­τη­ρεί­ται η ισορ­ρο­πία στο Αιγαίο και να μη γίνο­νται μονο­με­ρείς ενέρ­γειες από την ελλη­νική πλευρά.

Το ΥΠΕΞ απαντά στην Τουρκία για τα θαλάσ­σια πάρκα: Η ελλη­νική κυριαρ­χία δεν απο­τε­λεί αντι­κεί­μενο δια­πραγ­μά­τευ­σης

Πηγές από τη γει­το­νική χώρα εκτι­μούν ότι αυτό που θα μπο­ρούσε να προ­κα­λέ­σει μελ­λο­ντικά ένταση είναι κάποια παρε­μπό­διση αλιευ­τι­κών σκαφών εντός των περιο­χών που περι­λαμ­βά­νει το θαλάσ­σιο πάρκο του Αιγαίου ή η περι­βαλ­λο­ντική δρα­στη­ριο­ποί­ηση σε κάποιες βρα­χο­νη­σί­δες, όμως δεν θεωρούν πως μπορεί να συμβεί κάτι άμεσα. Τούρκοι αξιω­μα­τού­χοι οι οποίοι μίλησαν στο κρατικό πρα­κτο­ρείο Ανατολή δήλωσαν ότι η εξέλιξη αυτή γίνεται αντι­λη­πτή ως «μια νέα από­πειρα της Ελλάδας να δια­τα­ρά­ξει το status quo», ενώ οι αρμό­διοι εφι­στούν την προσοχή στο ότι εκτός από το νομικό καθε­στώς των εν λόγω περιο­χών «είναι σημα­ντικό να μην παρε­μπο­δί­ζε­ται και η ελευ­θε­ρία και η ασφά­λεια της ναυ­σι­πλο­ΐας, ειδικά σε μια ημί­κλει­στη θάλασσα όπως το Αιγαίο, καθώς να μην παρα­βιά­ζο­νται τα υπό­λοιπα δικαιώ­ματα της Τουρ­κίας».

Μάλιστα ανα­φέ­ρουν ότι «η Τουρκία, όπως έχει κάνει μέχρι σήμερα, έτσι κι από εδώ και στο εξής δεν θα απο­δε­χθεί οποια­δή­ποτε de facto κατά­σταση που μπορεί να δημιουρ­γή­σει η Ελλάδα σε γεω­γρα­φι­κούς σχη­μα­τι­σμούς με αμφι­σβη­τού­μενο καθε­στώς στο Αιγαίο».

Αντι­πα­ρά­θεση για τα εθνικά ζητή­ματα

Του Αντώνη Αντζο­λέ­του

Στην «καρδιά» του καλο­και­ριού οι εξε­λί­ξεις στα εθνικά ζητή­ματα είναι πολλές, με την κυβέρ­νηση να έχει αρκετά μέτωπα ανοιχτά και την αντι­πο­λί­τευση να βάζει συνεχώς στο «μικρο­σκό­πιο» τις κινή­σεις και τις αντι­δρά­σεις της. Κυπριακό, τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο, έρευνες για υδρο­γο­νάν­θρα­κες, μετα­να­στευ­τικό και χθες οι ανα­κοι­νώ­σεις για τα θαλάσ­σια πάρκα συν­θέ­τουν μια σύνθετη και μεγάλη ατζέντα. Το ΠΑΣΟΚ σε σχέση με την τελευ­ταία εξέλιξη ανα­γνω­ρί­ζει την πρόοδο που συντε­λέ­στηκε, υπεν­θυ­μί­ζει όμως πως «η θεσμο­θέ­τηση των θαλασ­σίων πάρκων πρέπει να ολο­κλη­ρω­θεί άμεσα, με την έγκριση των Ειδικών Περι­βαλ­λο­ντι­κών Μελετών και την έκδοση των σχε­τι­κών προ­ε­δρι­κών δια­ταγ­μά­των, ώστε να δια­σφα­λι­στεί η εφαρ­μογή συγκε­κρι­μέ­νων και δεσμευ­τι­κών κανόνων δια­χεί­ρι­σης, προ­στα­σίας και χρήσεων». «Η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και της εθνικής μας κυριαρ­χίας απαιτεί ουσία και όχι επι­κοι­νω­νία», τονίζει χαρα­κτη­ρι­στικά.

WWF για θαλάσ­σια πάρκα: «Σημα­ντική πρω­το­βου­λία, τη χαι­ρε­τί­ζουμε»

Ο Γιώργος Γερα­πε­τρί­της συγκά­λεσε χθες το Συμ­βού­λιο Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής με αντι­κεί­μενο την ενη­μέ­ρωση για την άτυπη πεντα­μερή που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στη Νέα Υόρκη για το Κυπριακό. Εγινε μια συνο­λική επι­σκό­πηση των συνο­μι­λιών στις ΗΠΑ, ενώ αναφορά έγινε και στα επόμενα βήματα με δεδο­μένο πως στο ψευ­δο­κρά­τος θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν εκλογές το φθι­νό­πωρο. Ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, αφού ενη­μέ­ρωσε και για τις επι­σκέ­ψεις του στη Λιβύη, επέλεξε να μην κάνει δηλώ­σεις μετά την ολο­κλή­ρωση του συμ­βου­λίου. Από την αντι­πο­λί­τευση, με αφορμή τη νέα ακραία ρητο­ρική του Ταγίπ Ερντο­γάν και την παρου­σία του στα Κατε­χό­μενα ανήμερα τη μαύρη επέτειο του Αττίλα, εξέ­φρα­σαν τη δια­φω­νία τους για τον τρόπο που κινεί­ται η κυβέρ­νηση.

Κριτική συνο­λικά στην εξω­τε­ρική πολι­τική του Μαξίμου άσκησε ο Νίκος Ανδρου­λά­κης μιλώ­ντας στο Ράδιο Θεσ­σα­λο­νίκη: «Το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών και ο πρω­θυ­πουρ­γός λει­τουρ­γούν με διαφορά φάσης και πολλές φορές με όρους που έχουν να κάνουν όχι με στρα­τη­γική μακρο­πρό­θε­σμη, αλλά με δημό­σιες σχέσεις».

Για αδρά­νεια έκανε λόγο η Ρένα Δούρου κατη­γο­ρώ­ντας την πλειο­ψη­φία πως ασκεί Ι.Χ. εξω­τε­ρική πολι­τική: «Βάσει των απο­φά­σεων του ΟΗΕ να ξεκι­νή­σουν οι συσκέ­ψεις από εκεί που στα­μά­τη­σαν επί κυβέρ­νη­σης Τσίπρα το 2017 στο Κραν Μοντανά». Η Σία Ανα­γνω­στο­πού­λου και ο Νίκος Μπίστης από τη Νέα Αρι­στερά δήλωσαν πως «θεω­ρούμε θετικό ότι ο γενικός γραμ­μα­τέας του ΟΗΕ ανοίγει εκ νέου ένα παρά­θυρο δια­λό­γου μετά από χρόνια στα­σι­μό­τη­τας, όπου το Κυπριακό δεν ήταν ψηλά στην ατζέντα των διεθνών ζητη­μά­των». Η Ζωή Κων­στα­ντο­πού­λου δήλωσε: «Είναι βαρύ­τατα προ­βλη­μα­τικό και το επι­σή­μανα στο Εθνικό Συμ­βού­λιο Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής και στον κ. υπουργό αυτό – ότι η κυβέρ­νηση στη δημόσια παρου­σία της υπο­βαθ­μί­ζει την επέτειο της εισβο­λής και του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος, υπο­βαθ­μί­ζει δηλαδή μια ευκαι­ρία υπό­μνη­σης ότι στην Κύπρο υπάρχει ακόμη παρά­νομη στρα­τιω­τική κατοχή».

Πηγή: kathimerini.gr