Βάζουν μέσο για να πάρουν εγγυημένο δάνειο

Το χρήμα με τη μι­κρό­τε­ρη αξία είναι το χρήμα των φο­ρο­λο­γου­μέ­νων, που γε­μί­ζει το δη­μό­σιο τα­μείο. Αυτό απο­δει­κνύ­ουν –για μία ακόμη φορά– τα όσα συμ­βαί­νουν με τα προ­γράμ­μα­τα της Ανα­πτυ­ξια­κής Τρά­πε­ζας για την πα­ρο­χή δα­νεί­ων, είτε με επι­δο­τού­με­νο επι­τό­κιο (ΤΕΠΙΧ) είτε με εγ­γύ­η­ση του Δη­μο­σί­ου (Τα­μείο Εγ­γυο­δο­σί­ας).

Πο­λι­τι­κοί που πιέ­ζουν τρα­πε­ζί­τες να δώ­σουν δά­νειο σε επι­χει­ρή­σεις οι οποί­ες δεν πλη­ρούν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις δα­νειο­δό­τη­σης. Τρά­πε­ζες που συ­νω­στί­ζο­νται για να προ­ω­θή­σουν αι­τή­μα­τα πε­λα­τών τους ακόμη και με ελ­λι­πή στοι­χεία, μπλο­κά­ρο­ντας τη δια­δι­κα­σία πα­ρο­χής ρευ­στό­τη­τας. Επι­χει­ρή­σεις που δη­λώ­νουν μη­δε­νι­κό τζίρο επί σει­ράν ετών, αλλά ξαφ­νι­κά διεκ­δι­κούν με­ρί­διο από τη βροχή του «ευ­τε­λούς» αξίας χρή­μα­τος των φο­ρο­λο­γου­μέ­νων. Ενας πε­λα­τεια­κός πυ­ρε­τός, μια ασθέ­νεια εξί­σου απει­λη­τι­κή με την COVID-19, αλλά τόσο παλιά όσο το ελ­λη­νι­κό κρά­τος, επα­νεμ­φα­νί­στη­κε στη σκιά του κο­ρω­νοϊ­ού, δο­κι­μά­ζο­ντας όχι μόνο τις αντο­χές των επι­χει­ρή­σε­ων και των τρα­πε­ζών, αλλά κυ­ρί­ως την τιμή του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος.

Το σύν­θη­μα που ενερ­γο­ποί­η­σε αυτά τα αντα­να­κλα­στι­κά δό­θη­κε με την εκ­κί­νη­ση του ΤΕΠΙΧ, μέσω του οποί­ου οι επι­χει­ρή­σεις που επλή­γη­σαν από την COVID-19 θα έπαιρ­ναν δά­νεια με επι­δό­τη­ση του επι­το­κί­ου από το Δη­μό­σιο για δύο χρό­νια. Η λο­γι­κή ότι βρέ­χει τζά­μπα χρήμα ήταν αρ­κε­τή για να κι­νη­το­ποι­ή­σει όχι μόνο επι­χει­ρή­σεις που θέ­λη­σαν να κλεί­σουν τρύ­πες από το σοκ του lockdown της οι­κο­νο­μί­ας, αλλά και άλλες που ήταν επι­χει­ρή­σεις «ζόμπι» πολύ πριν φυ­σι­κά από την κρίση του κο­ρω­νοϊ­ού.

Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι τα αι­τή­μα­τα για δά­νεια που έχουν υπο­βλη­θεί μέχρι σή­με­ρα για το ΤΕΠΙΧ και το Τα­μείο Εγ­γυο­δο­σί­ας, αθροί­ζουν πάνω από 28 δισ. ευρώ, όταν σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις των τρα­πε­ζών, το έλ­λειμ­μα ρευ­στό­τη­τας στην οι­κο­νο­μία υπο­λο­γί­ζε­ται στα 10 δισ. ευρώ. Δεν είναι τυ­χαίο ότι στην προ­σπά­θειά τους να πά­ρουν όσο πε­ρισ­σό­τε­ρα χρή­μα­τα μπο­ρού­σαν, πολ­λές επι­χει­ρή­σεις έκα­ναν αι­τή­σεις για δά­νεια όχι μόνο σε μία ή σε δύο τρά­πε­ζες, αλλά σε τρεις ή και τέσ­σε­ρις, και κά­ποιες σε πα­ρα­πά­νω από τέσ­σε­ρις.

Η γκρί­νια από επι­χει­ρή­σεις που είχαν ίσως όλες τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις και κυ­ρί­ως την ανά­γκη να χρη­μα­το­δο­τη­θούν, αλλά δεν πρό­λα­βαν, ήταν ανα­πό­φευ­κτη και με δε­δο­μέ­νο πλέον ότι ήταν αδύ­να­τον να ικα­νο­ποι­η­θούν όλα τα αι­τή­μα­τα, άρ­χι­σαν να πέ­φτουν βροχή τα τη­λέ­φω­να από κυ­βερ­νη­τι­κούς αξιω­μα­τού­χους και πο­λι­τι­κούς πα­ρά­γο­ντες. Η πλειο­νό­τη­τα των πα­ρεμ­βά­σε­ων αφο­ρού­σε πε­ρι­πτώ­σεις επι­χει­ρή­σε­ων που πε­ρί­με­ναν στην ουρά και οι οποί­ες με βάση τη σειρά προ­τε­ραιό­τη­τας δεν είχαν τύχη να δα­νειο­δο­τη­θούν. Οι πα­ρεμ­βά­σεις ωστό­σο δεν τε­λεί­ω­ναν εκεί. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή είναι η πε­ρί­πτω­ση βου­λευ­τή που τη­λε­φώ­νη­σε «αρ­μο­δί­ως» για να δια­μαρ­τυ­ρη­θεί σε τρά­πε­ζα γιατί η επι­χεί­ρη­ση του «γνω­στού» του, που ενώ είχε μη­δε­νι­κό τζίρο το 2019, έκανε αί­τη­ση για δά­νειο πολ­λών χι­λιά­δων ευρώ και φυ­σι­κά απο­κλεί­στη­κε από τη δα­νειο­δό­τη­ση. Να ση­μειω­θεί ότι το πρό­γραμ­μα επέ­τρε­πε τη δα­νειο­δό­τη­ση έως του 50% του τζί­ρου της επι­χεί­ρη­σης και το αί­τη­μα του βου­λευ­τή έκανε έξαλ­λο τον CEO συ­στη­μι­κής τρά­πε­ζας που ξέ­κο­ψε κάθε τέ­τοια προσ­δο­κία, ξε­κα­θα­ρί­ζο­ντας ότι μια επι­χεί­ρη­ση με ανύ­παρ­κτο τζίρο δεν μπο­ρεί να αι­τεί­ται χρη­μα­το­δό­τη­ση. Αντί­στοι­χη είναι η πε­ρί­πτω­ση βου­λευ­τή που ζή­τη­σε να μην απο­κλει­στεί από τη δα­νειο­δό­τη­ση επι­χεί­ρη­ση που είχε φε­σώ­σει κατά το πα­ρελ­θόν το Δη­μό­σιο μέσω δα­νεί­ου που είχε λάβει από το ΕΤΕΑΝ (προη­γού­με­νη ονο­μα­σία της ση­με­ρι­νής Ελ­λη­νι­κής Ανα­πτυ­ξια­κής Τρά­πε­ζας πριν αυτή με­τε­ξε­λι­χθεί) και το οποίο ου­δέ­πο­τε απο­πλή­ρω­σε, με απο­τέ­λε­σμα το Δη­μό­σιο να χρω­στά­ει ακόμα τα χρή­μα­τα στην τρά­πε­ζα.

Το γε­γο­νός ότι η αξιο­λό­γη­ση και η έγκρι­ση των αι­τή­σε­ων γι­νό­ταν αυ­στη­ρά με βάση τον αριθ­μό προ­τε­ραιό­τη­τας που κάθε αί­τη­ση είχε πάρει μέσα από το Πλη­ρο­φο­ρι­κό Συ­στή­μα­τος των Κρα­τι­κών Ενι­σχύ­σε­ων (ΠΣΚΕ), διέ­σω­σε την κα­τά­στα­ση, αλλά δεν απέ­τρε­ψε να μεί­νει εκτός δα­νειο­δό­τη­σης ση­μα­ντι­κός αριθ­μός επι­χει­ρή­σε­ων. Δεν είναι τυ­χαίο ότι το πρό­γραμ­μα άνοι­ξε στις 28 Απρι­λί­ου και χρειά­στη­καν μόλις τρεις μέρες για να κα­λυ­φθεί ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του και λι­γό­τε­ρο από μια εβδο­μά­δα για να οδη­γή­σει το υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης στην από­φα­ση να κλεί­σει το ΠΣΚΕ, δη­λα­δή το σύ­στη­μα των κρα­τι­κών ενι­σχύ­σε­ων μέσω του οποί­ου υπο­βάλ­λο­νταν αι­τή­σεις. Υπό το βάρος των μα­ζι­κών αι­τη­μά­των η κυ­βέρ­νη­ση υπο­χρε­ώ­θη­κε να ανα­ζη­τή­σει νέα κε­φά­λαια από επι­πλέ­ον αδιά­θε­τους πό­ρους του ΕΣΠΑ, αλλά πλέον η μα­ζι­κό­τη­τα των αι­τη­μά­των ήταν τέ­τοια, που ακόμη και όταν το πρό­γραμ­μα άνοι­ξε εκ νέου για να υπο­δε­χθεί αι­τή­σεις, έκλει­σε ορι­στι­κά μέσα σε δύο μέρες. Τα συ­νο­λι­κά νού­με­ρα είναι εν­δει­κτι­κά και μι­λούν για 108.000 αι­τή­σεις συ­νο­λι­κού ποσού 10,5 δισ. ευρώ, όταν ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της δρά­σης ήταν 1,8 δισ. ευρώ.

Ανά­λο­γη είναι η ει­κό­να και για το Τα­μείο Εγ­γυο­δο­σί­ας που ξε­κί­νη­σε στις αρχές Ιου­νί­ου και ήδη οι αι­τή­σεις για κε­φά­λαια κί­νη­σης με την εγ­γύ­η­ση του ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου φθά­νουν τις 67.000 και το αι­τού­με­νο ποσό ανέρ­χε­ται σε 18 δισ. ευρώ. Τα χρή­μα­τα του Τα­μεί­ου με τη συμ­με­το­χή τρα­πε­ζών είναι προς το παρόν 3,6 δισ. ευρώ και η κυ­βέρ­νη­ση έχει δε­σμευ­θεί ότι θα αυ­ξή­σει το ποσό της κρα­τι­κής εγ­γύ­η­σης, προ­κει­μέ­νου το συ­νο­λι­κό ποσό που θα διο­χε­τευ­θεί στην οι­κο­νο­μία να φτά­σει τα 7,2 δισ. ευρώ. Η πρα­κτι­κή αρ­κε­τών επι­χει­ρή­σε­ων να κα­τα­θέ­τουν πολ­λα­πλές αι­τή­σεις σε πάνω από μία τρά­πε­ζες ακο­λου­θή­θη­κε, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, και για τα δά­νεια μέσω του Τα­μεί­ου, πε­ριο­ρί­ζο­ντας τον πραγ­μα­τι­κό αριθ­μό επι­χει­ρή­σε­ων που ανα­ζη­τούν δα­νειο­δό­τη­ση στις πε­ρί­που 50.000, ενώ μια ρε­α­λι­στι­κή εκτί­μη­ση ανε­βά­ζει το ύψος των δα­νεί­ων στα πε­ρί­που 11 δισ. ευρώ, υπερ­κα­λύ­πτο­ντας ήδη τον συ­νο­λι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του Τα­μεί­ου.

Οι λαν­θα­σμέ­νες πρα­κτι­κές των τρα­πε­ζών

Οι τρά­πε­ζες, ως απο­δέ­κτες των αι­τη­μά­των για διευ­κο­λύν­σεις επι­χει­ρή­σε­ων, αντι­με­τω­πί­ζουν μάλ­λον συ­γκα­τα­βα­τι­κά τις «προει­δο­ποι­ή­σεις» που εκτο­ξεύ­ο­νται από πο­λι­τι­κά πρό­σω­πα για συ­νέ­πειες αν… δεν φτά­σουν γρή­γο­ρα τα χρή­μα­τα στις επι­χει­ρή­σεις. Ωστό­σο, ορι­σμέ­νες πρα­κτι­κές και των ίδιων των πι­στω­τι­κών ιδρυ­μά­των επι­τεί­νουν το πρό­βλη­μα.

Για πα­ρά­δειγ­μα, τρά­πε­ζα υπέ­βα­λε μα­ζι­κά αι­τή­μα­τα πε­λα­τών της για δά­νεια με επι­δό­τη­ση επι­το­κί­ου, χωρίς ωστό­σο να έχει συ­μπλη­ρώ­σει όλα τα απαι­τού­με­να στοι­χεία.

Στό­χος ήταν να προ­λά­βει τις άλλες τρά­πε­ζες, καθώς τα αι­τή­μα­τα εξε­τά­ζο­νταν με βάση τη σειρά υπο­βο­λής της αί­τη­σης, δη­λα­δή με βάση τη μέ­θο­δο FIFO (first in first out), που προ­βλέ­πει ότι η αί­τη­ση που μπαί­νει πρώτη στο σύ­στη­μα βγαί­νει και πρώτη. Το απο­τέ­λε­σμα ήταν να κλεί­σει το σύ­στη­μα για… ημέ­ρες, ώστε να επα­νυ­πο­βλη­θούν οι αι­τή­σεις ολο­κλη­ρω­μέ­νες. Το γε­γο­νός προ­κά­λε­σε κα­θυ­στε­ρή­σεις, αλλά και τις δια­μαρ­τυ­ρί­ες των υπό­λοι­πων τρα­πε­ζών.

Επί­σης, κά­ποιες τρά­πε­ζες συ­νέ­στη­σαν στους πε­λά­τες τους να πά­ρουν δά­νειο με επι­δο­τού­με­νο επι­τό­κιο και να το χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν ως cash collateral για να λά­βουν στη συ­νέ­χεια δά­νειο με εγ­γύ­η­ση του Δη­μο­σί­ου. Αυτό πρα­κτι­κά έχει ως απο­τέ­λε­σμα να μειώ­νε­ται το πραγ­μα­τι­κό ποσό της ρευ­στό­τη­τας που θα κα­τα­λή­ξει στις επι­χει­ρή­σεις.

Επι­πλέ­ον, κατά τον σχε­δια­σμό των προ­γραμ­μά­των, πι­στω­τι­κά ιδρύ­μα­τα πί­ε­ζαν να δί­νο­νται τα δά­νεια με εγ­γύ­η­ση του Δη­μο­σί­ου όχι μόνο για κε­φά­λαια κί­νη­σης, αλλά και για ανα­χρη­μα­το­δό­τη­ση υφι­στά­με­νων δα­νεί­ων. Θα ήταν μια πολύ βο­λι­κή εξέ­λι­ξη, αφού θα μπο­ρού­σαν με το νέο –φθη­νό­τε­ρο– δά­νειο να ανα­χρη­μα­το­δο­τή­σουν ένα πα­λαιό­τε­ρο και εν­δε­χο­μέ­νως δυ­νη­τι­κά το­ξι­κό δά­νειο, με­τα­φέ­ρο­ντας ένα μέρος του ρί­σκου από τον ισο­λο­γι­σμό τους στο Δη­μό­σιο. Από την άλλη, θα μειω­νό­ταν το νέο χρήμα που θα πή­γαι­νε στην πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία. Η πρό­τα­ση απορ­ρί­φθη­κε από την κυ­βέρ­νη­ση και την Ελ­λη­νι­κή Ανα­πτυ­ξια­κή Τρά­πε­ζα, οι οποί­ες υιο­θέ­τη­σαν πλή­ρως τις κα­τευ­θυ­ντή­ριες γραμ­μές της Κο­μι­σιόν για τις κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις την πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας, που ορί­ζουν ρητά ότι απα­γο­ρεύ­ε­ται η ανα­χρη­μα­το­δό­τη­ση υφι­στά­με­νων δα­νεί­ων και ότι οι επι­χει­ρή­σεις θα πρέ­πει να είναι όχι μόνο συ­νε­πείς στις υπο­χρε­ώ­σεις, αλλά και χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κά υγιείς.

Πηγή : kathimerini.gr

ΕΥ­ΓΕ­ΝΙΑ ΤΖΩΡ­ΤΖΗ