Τέσσερα χρόνια από το «έγκλημα του Καστελόριζου»

Στις 23 Απρι­λί­ου του 2010, ο Γιώρ­γος Πα­παν­δρέ­ου ανα­κοί­νω­νε, με εγκλη­μα­τι­κή αμε­ρι­μνη­σία, την έντα­ξη της χώρας στον λε­γό­με­νο μη­χα­νι­σμό στή­ρι­ξης, την γνω­στή τρόι­κα, με τη συμ­με­το­χή και την σι­δη­ρά επί­βλε­ψη του ΔΝΤ

Σαν μαύρη επέ­τειος, την οποία θα θέ­λουν σχε­δόν όλοι να ξε­χά­σουν – πλην ίσως των ηθι­κών και φυ­σι­κών αυ­τουρ­γών της – ανα­φέ­ρε­ται πλέον η 23η Απρι­λί­ου, η ημέρα δη­λα­δή της ει­σό­δου της χώρας στα μνη­μό­νια και στις μυ­λό­πε­τρες της τρόι­κας. Πριν απο τέσ­σε­ρα χρό­νια, το 2010, διά­στη­μα που μοιά­ζει με αιώ­νας και άλ­λα­ξε μια για πάντα την Ελ­λά­δα, ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός Γιώρ­γος Πα­παν­δρέ­ου ανα­κοί­νω­νε απο το Κα­στε­λό­ρι­ζο, με εγκλη­μα­τι­κή αμε­ρι­μνη­σία, την έντα­ξη της χώρας στον λε­γό­με­νο μη­χα­νι­σμό στή­ρι­ξης, που είχε δη­μιουρ­γή­σει η Άν­γκε­λα Μέρ­κελ, τη λε­γό­με­νη τρόι­κα, με τη συμ­με­το­χή και την σι­δη­ρά επί­βλε­ψη του ΔΝΤ.

Χρειά­στη­κε να πε­ρά­σουν τέσ­σε­ρα ολό­κλη­ρα χρό­νια για να αρ­χί­σει να δια­φαί­νε­ται μια ελ­πί­δα για την έξοδο της χώρας απο τη μέγ­γε­νη αυτή. Υπήρ­ξε τόσο κα­τα­στρο­φι­κή η πο­λι­τι­κή της τρόι­κας και των μνη­μο­νί­ων αυτήν την πε­ρί­ο­δο, που πρώ­τος στό­χος της κυ­βέρ­νη­σης που συ­γκρο­τή­θη­κε το 2012, ήταν η έξο­δος απο αυτή την κα­τά­στα­ση, κατι που δια­βε­βαιώ­νει ότι αρ­χί­ζει να συ­ντε­λεί­ται με την πρό­σφα­τη έξοδο στις αγο­ρές και πι­θα­νόν με τη νεα συμ­φω­νία για το ελ­λη­νι­κό χρέος – η αντι­πο­λί­τευ­ση βέ­βαια την ίδια ώρα αμ­φι­σβη­τεί ότι δρο­μο­λο­γεί­ται οποια­δή­πο­τε απε­ξάρ­τη­ση απο τις μνη­μο­νια­κές συ­ντα­γές.

Και ενώ όλοι ξορ­κί­ζουν τα μνη­μο­νια και την τρόι­κα, ο μόνος που επι­μέ­νει να επαί­ρε­ται ακόμη και σή­με­ρα για εκεί­νη την δρα­μα­τι­κή επι­λο­γή ειναι ο ίδιος ο Γιωρ­γος Πα­παν­δρέ­ου.

Κι αυτό πα­ρό­τι η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία πα­ρα­μέ­νει σε ύφεση, με την ελ­πί­δα ότι ίσως φέτος, στο τέλος της χρο­νιάς, να δεί­ξει ση­μά­δια ανά­πτυ­ξης, μετά απο επτά χρό­νια μεί­ω­σης του ΑΕΠ.

Πα­ρό­τι η ανερ­γία σκαρ­φά­λω­σε στο 28% και το ει­σό­δη­μα των ελ­λή­νων συρ­ρι­κνώ­θη­κε ίσως και 30%. Μόνο ο κ. Πα­παν­δρέ­ου επι­μέ­νει να μιλά για ορθή επι­λο­γή, όταν ακόμη και ευ­ρω­παί­οι πα­ρά­γο­ντες, ακόμη και αξιω­μα­τού­χοι του ΔΝΤ πα­ρα­δέ­χο­νται ότι στη χώρα μας εφαρ­μό­στη­καν λάθος πο­λι­τι­κές και ου­σια­στι­κά δό­θη­κε ενα “φάρ­μα­κο” που έβλα­ψε τον “ασθε­νή”!

Ακόμη και σή­με­ρα ου­δείς μπο­ρεί να ερ­μη­νεύ­σει με σα­φή­νεια και βε­βαιό­τη­τα τις πραγ­μα­τι­κές σκέ­ψεις και προ­θέ­σεις του κ. Πα­παν­δρέ­ου. Ότι πα­ρέ­λα­βε ενα χρε­ο­κο­πη­μέ­νο κρά­τος δεν υπαρ­χει πλέον αμ­φι­βο­λία. Οι δικές του κι­νή­σεις όμως το μοι­ραίο εξά­μη­νο απο τον Οκτώ­βριο του 2009 εώς τον Απρί­λιο του 2010, απο­δεί­χθη­καν απο­λύ­τως κα­τα­στρο­φι­κές και πά­ντως χει­ρο­τέ­ρε­ψαν και δεν αντι­με­τώ­πι­σαν την κα­τά­στα­ση.

Κα­νείς δεν μπο­ρεί να κα­τα­λά­βει τι προ­σπα­θού­σε να πει ο κ. Πα­παν­δρέ­ου με το διάγ­γελ­μα, που έμελε να αλ­λά­ξει το ρου της σύγ­χρο­νης ελ­λη­νι­κής ιστο­ρί­ας. Ήταν ένα διάγ­γελ­μα με γλυ­κό­πι­κρη γεύση, αδιό­ρα­τη ερ­μη­νεία των πραγ­μά­των και δι­φο­ρού­με­νες έν­νοιες. Εκ των υστέ­ρων προ­κα­λεί μόνο αρ­νη­τι­κά συ­ναι­σθή­μα­τα, που κυ­μαί­νο­νται από απο­γο­ή­τευ­ση και οργή, έως έκ­πλη­ξη για το πόσο εύ­κο­λα επι­στρα­τεύ­ουν οι πο­λι­τι­κοί βα­ρύ­γδου­πες εκ­φρά­σεις, πόσο ελα­φριά δί­νουν υπο­σχέ­σεις χωρίς αντί­κρι­σμα και πόσο εμπο­ρεύ­ο­νται φρού­δες ελ­πί­δες.

Έλεγε τότε ο κ. Πα­παν­δρέ­ου ότι «σή­με­ρα, η κα­τά­στα­ση στις αγο­ρές απει­λεί να απο­δο­μή­σει, όχι μόνο τις θυ­σί­ες του ελ­λη­νι­κού λαού, αλλά και την ομαλή πο­ρεία της οι­κο­νο­μί­ας. Και κιν­δυ­νεύ­ει να χαθεί η προ­σπά­θεια που κα­τα­βάλ­λουν οι Έλ­λη­νες από τα ακόμη με­γα­λύ­τε­ρα επι­τό­κια δα­νει­σμού και ακόμη χει­ρό­τε­ρα από τη δυ­σκο­λία δα­νει­σμού. Δεν θα το επι­τρέ­ψου­με. Ήρθε η στιγ­μή, το χρόνο που δεν μας δί­νουν οι αγο­ρές, αυτόν το χρόνο να μας τον δώσει η από­φα­ση που πή­ρα­με όλοι μαζί οι ηγέ­τες των χωρών της Ευ­ρώ­πης, για να στη­ρι­χθεί η Ελ­λά­δα».

Κατά τον τότε πρω­θυ­πουρ­γό ήταν «ανά­γκη εθνι­κή και επι­τα­κτι­κή, να ζη­τή­σου­με επι­σή­μως από τους εταί­ρους μας την ενερ­γο­ποί­η­ση του μη­χα­νι­σμού στή­ρι­ξης, που από κοι­νού δη­μιουρ­γή­σα­με στην ΕΕ. Έχω ήδη δώσει εντο­λή στον υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών να κάνει τις απα­ραί­τη­τες ενέρ­γειες. Και οι εταί­ροι μας θα συν­δρά­μουν άμεσα και απο­φα­σι­στι­κά, ώστε να πα­ρά­σχουν στην Ελ­λά­δα το απά­νε­μο λι­μά­νι που θα μας επι­τρέ­ψει να ξα­να­χτί­σου­με το σκά­φος μας με γερά και αξιό­πι­στα υλικά. Άλλα και να στεί­λουν και ένα ισχυ­ρό μή­νυ­μα στις αγο­ρές, ότι η ΕΕ δεν παί­ζει και προ­στα­τεύ­ει το κοινό μας συμ­φέ­ρον και το κοινό μας νό­μι­σμα».

Φρό­ντι­σε δε να ρίξει όλα τα βάρη στις πα­ρελ­θού­σες κυ­βερ­νή­σεις, λέ­γο­ντας: «Ανα­κοι­νώ­θη­καν τα στοι­χεία για το πραγ­μα­τι­κό μέ­γε­θος του ελ­λείμ­μα­τος του 2009. Θύ­μι­σαν σε όλους μας τα ακα­τα­νό­η­τα λάθη, τις πα­ρα­λεί­ψεις, τις εγκλη­μα­τι­κές επι­λο­γές και την κα­ται­γί­δα των προ­βλη­μά­των που μας κλη­ρο­δό­τη­σε η προη­γού­με­νη κυ­βέρ­νη­ση. Όλοι μας κλη­ρο­νο­μή­σα­με -η ση­με­ρι­νή κυ­βέρ­νη­ση και ο ελ­λη­νι­κός λαός- ένα σκά­φος έτοι­μο να βυ­θι­στεί. Από την πρώτη μέρα ση­κώ­σα­με τα μα­νί­κια και με σκλη­ρή δου­λειά βαλ­θή­κα­με να ανα­τρέ­ψου­με αυτό το αρ­νη­τι­κό κλίμα. Κα­τα­στρώ­σα­με σχέ­διο, πή­ρα­με δύ­σκο­λα μέτρα, που πολ­λές φορές πό­νε­σαν, αλλά ανα­κτή­σα­με την αξιο­πι­στία μας».

Και προ­σπά­θη­σε στο τέλος να δώσει ελ­πί­δες: «Δη­μιουρ­γή­σα­με νέες συμ­μα­χί­ες. Μετά από έναν πραγ­μα­τι­κό μα­ρα­θώ­νιο, διεκ­δι­κή­σα­με και κα­τα­φέ­ρα­με να οδη­γη­θού­με σε μια ισχυ­ρή από­φα­ση της ΕΕ για την στή­ρι­ξη της χώρας μας, με ένα πρω­τό­γνω­ρο, για την ιστο­ρία και τα δε­δο­μέ­να της ΕΕ, μη­χα­νι­σμό. Και εμείς και οι εταί­ροι μας στην ΕΕ, ελ­πί­ζα­με ότι αυτή η από­φα­ση θα αρ­κού­σε για να ηρε­μή­σει και να συ­νε­τί­σει τις αγο­ρές, ώστε να μπο­ρέ­σου­με να συ­νε­χί­σου­με τη χρη­μα­το­δό­τη­ση της χώρας μας με χα­μη­λό­τε­ρα επι­τό­κια. Να υπάρ­ξει, δη­λα­δή, η απα­ραί­τη­τη νη­νε­μία, ώστε να αφιε­ρω­θού­με στο έργο μας, στις με­γά­λες αλ­λα­γές που χρειά­ζε­ται η χώρα, για να κά­νου­με την οι­κο­νο­μία μας βιώ­σι­μη, αντα­γω­νι­στι­κή. Οι αγο­ρές δεν αντα­πο­κρί­θη­καν. Είτε γιατί δεν πί­στε­ψαν στη βού­λη­ση της ΕΕ είτε γιατί κά­ποιοι απο­φά­σι­σαν να συ­νε­χί­σουν την κερ­δο­σκο­πία».

Ίσως θα προ­σέ­ξει κα­νείς ότι με­γά­λα κομ­μά­τια του διαγ­γέλ­μα­τος αυτού τα ακού­με ακόμα και σή­με­ρα, αλλά αυτό θα απα­σχο­λή­σει κά­ποιο άλλο αφιέ­ρω­μα τα επό­με­να χρό­νια.

Πώς φτά­σα­με στην 23η Απρι­λί­ου

Το χάος στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία πι­στο­ποι­ή­θη­κε με την πα­ραί­τη­ση της κυ­βέρ­νη­σης Κα­ρα­μαν­λή τον Σε­πτέμ­βριο του 2009. Οι εκλο­γές της 2ας Οκτω­βρί­ου, ανέ­δει­ξαν νι­κη­τή το ΠΑΣΟΚ, η κυ­βέρ­νη­ση του οποί­ου δεν κα­τά­φε­ρε, για διά­φο­ρους λό­γους, να αντι­με­τω­πί­σει την κα­τά­στα­ση – ίσως και να την επι­δεί­νω­σε, σύμ­φω­να με πολ­λές από­ψεις – με απο­τέ­λε­σμα στις αρχές του 2010 η Ελ­λά­δα να βγει εκτός αγο­ρών, να έχει πλήρη αδυ­να­μία πρό­σβα­σης σε δα­νειο­δό­τη­ση, με ορατό τον κίν­δυ­νο της χρε­ο­κο­πί­ας. Παρά κά­ποια επώ­δυ­να μέτρα που έλαβε στις αρχές του 2010 η κυ­βέρ­νη­ση, όπως μεί­ω­ση μι­σθών στο δη­μό­σιο, οι αγο­ρές δεν πεί­στη­καν.

Τον Μάρ­τιο του 2010 απο­φα­σί­στη­κε από τους ευ­ρω­παί­ους ηγέ­τες η δη­μιουρ­γία ενός «μη­χα­νι­σμού στή­ρι­ξης», τον οποίο απο­τε­λού­σαν η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, η Ευ­ρω­παϊ­κή Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα και το ΔΝΤ, μέσω του οποί­ου θα μπο­ρού­σαν να δα­νειο­δο­τη­θούν χώρες με πρό­βλη­μα, υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι θα δε­σμεύ­ο­νταν με συ­γκε­κρι­μέ­νους όρους και θα υιο­θε­τού­σαν συ­γκε­κρι­μέ­νες πο­λι­τι­κές για την οι­κο­νο­μία τους, το λε­γό­με­νο μνη­μό­νιο.

Παρά τους αρ­χι­κούς λε­ο­ντα­ρι­σμούς της κυ­βέρ­νη­σης Πα­παν­δρέ­ου και με κλει­στές τις κά­νου­λες των αγο­ρών, αλλά και μάλ­λον χωρίς καμία δια­πραγ­μά­τευ­ση επί των όρων, ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός ανα­κοί­νω­σε, από το Κα­στε­λό­ρι­ζο, την έντα­ξη της χώρας στο μη­χα­νι­σμό – ήταν 23 Απρι­λί­ου 2010.

Στις 3 Μαΐου η Ελ­λά­δα αι­τή­θη­κε 80δις ευρώ από τις υπό­λοι­πες 15 χώρες του Ευρώ και 30 δις ευρώ από το Διε­θνές Νο­μι­σμα­τι­κό Τα­μείο. Στις 8 Μαΐου εγκρί­θη­κε το δά­νειο μα­μούθ, που συ­νο­δεύ­ο­νταν από λε­ό­ντειους όρους, με τη μορφή μνη­μο­νί­ου. Την τή­ρη­ση της συμ­φω­νί­ας ανέ­λα­βε εκ μέ­ρους των δα­νει­στών, η «τρόι­κα», δη­λα­δή εκ­πρό­σω­ποι της Κο­μι­σιόν, του ΔΝΤ και της ΕΚΤ.

Τα πρώτα μέτρα του πρώ­του μνη­μο­νί­ου ανα­κοι­νώ­θη­καν στις 2 Μαΐου και πε­ρι­λάμ­βα­ναν με­τα­ξύ άλλων μειώ­σεις μι­σθών και επι­δο­μά­των στο δη­μό­σιο, αύ­ξη­ση του ΦΠΑ και σε άλ­λους φό­ρους, αύ­ξη­ση στις αντι­κει­με­νι­κές αξίες και αλ­λα­γές στα ερ­γα­σια­κά, αλλά και στο συ­ντα­ξιο­δο­τι­κό.

Η κα­τά­στα­ση δεν βελ­τιώ­θη­κε ποτέ, ενώ ο κύ­κλος ήταν φαύ­λος: Η ύφεση στην οι­κο­νο­μία με­γά­λω­νε, οι δη­μο­σιο­νο­μι­κοί στό­χοι δεν μπο­ρού­σαν να επι­τευ­χθούν, αυτό έφερ­νε νέα μέτρα, ενώ οι κοι­νω­νι­κές αντι­δρά­σεις φού­ντω­ναν και το πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα κα­τέρ­ρεε.

Η κα­τά­στα­ση έφτα­σε στο απρο­χώ­ρη­το τον Οκτώ­βριο του 2011, όταν η απο­φα­σί­στη­κε το κού­ρε­μα του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους με τη συμ­με­το­χή των ιδιω­τών και την ανά­λη­ψη επα­χθών υπο­χρε­ώ­σε­ων από την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Ο Γιώρ­γος Πα­παν­δρέ­ου θέ­λη­σε να βάλει σε δη­μο­ψή­φι­σμα τη συμ­φω­νία. Η κα­θο­λι­κή αντί­δρα­ση εντός και εκτός Ελ­λά­δας τον οδή­γη­σε στην πα­ραί­τη­ση από την πρω­θυ­πουρ­γία, ενώ συ­γκρο­τή­θη­κε με­τα­βα­τι­κή κυ­βέρ­νη­ση υπό τον Λουκά Πα­πα­δή­μο και τη συ­νερ­γα­σία ΠΑΣΟΚ – ΝΔ, με τον ΛΑΟΣ να συμ­με­τέ­χει αρ­χι­κά, αλλά να απο­χω­ρεί στη συ­νέ­χεια.

Η κυ­βέρ­νη­ση αυτή διεκ­πε­ραί­ω­σε το κού­ρε­μα (PSI), υπέ­γρα­ψε ένα ακόμη επα­χθέ­στε­ρο τρίτο μνη­μό­νιο και οδή­γη­σε τη χώρα στις εκλο­γές του 2012, από τις οποί­ες προ­έ­κυ­ψε το ση­με­ρι­νό πο­λι­τι­κό σκη­νι­κό.

Πηγή Πρώτο Θέμα