• Εναρξη διαβούλευσης από 2 έως 27 Μαρτίου 2026 για το Τοπικό Σχέδιο Δράσης που αποτυπώνει Κορακόνερο, Αμπέλια Καΐρ και Αγίους Αποστόλους
Η συζήτηση που ανοίγει στο Δημοτικό Συμβούλιο Ρόδου δεν αφορά μόνο ένα ακόμα διοικητικό βήμα, αλλά έναν χάρτη παρεμβάσεων που ξεκινά από το πιο ευαίσθητο πεδίο της τοπικής κοινωνικής πολιτικής, τους καταυλισμούς και τη σχέση τους με την καθημερινότητα του νησιού. Την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα 17:00, σε τακτική συνεδρίαση που θα πραγματοποιηθεί με μικτό τρόπο, οι δημοτικοί σύμβουλοι καλούνται να αποφασίσουν για την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης του «Τοπικού Σχεδίου Δράσης Δήμου Ρόδου για την Κοινωνική Ένταξη, την Ισότητα και τη Συμμετοχή των Ρομά».
Το επίδικο της απόφασης είναι συγκεκριμένο. Ζητείται έγκριση για να τεθεί το σχέδιο σε δημόσια διαβούλευση με προτεινόμενο χρονικό πλαίσιο από 2 Μαρτίου 2026 έως 27 Μαρτίου 2026, με ανάρτηση στην ιστοσελίδα του Δήμου και συνοδευτικό υλικό, περίληψη των αξόνων δράσης. Πρόκειται για μια διαδικασία που, αν εγκριθεί, δημιουργεί το θεσμικό περιθώριο ώστε να κατατεθούν παρατηρήσεις, προτάσεις και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις από υπηρεσίες, φορείς, συλλογικότητες και πολίτες, πριν το σχέδιο αποκτήσει την τελική του μορφή.
Οι καταυλισμοί ως αφετηρία του σχεδιασμού και όχι ως υποσημείωση
Στην καρδιά του σχεδίου βρίσκεται η χαρτογράφηση 3 καταυλισμών, του Κορακόνερου, των Αμπελιών Καΐρ και των Αγίων Αποστόλων. Η προσέγγιση δεν περιορίζεται σε μια γενική αναφορά ύπαρξης οικισμών, αλλά επιχειρεί να αποτυπώσει πληθυσμιακά και κοινωνικά χαρακτηριστικά, να συνδέσει ανάγκες με παρεμβάσεις και να δώσει ένα πλαίσιο για το πού πρέπει να στοχεύσουν οι υπηρεσίες.
Η έμφαση στους καταυλισμούς έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία, αποτυπώνει την καθημερινότητα σε συγκεκριμένες περιοχές που συχνά λειτουργούν ως σημείο τριβής ανάμεσα σε ζητήματα στέγασης, υγιεινής, σχολικής ένταξης, εργασιακής επισφάλειας και πρόσβασης σε υπηρεσίες. Από την άλλη, δείχνει την επιλογή να αντιμετωπιστεί το θέμα ως πεδίο πολιτικής με διάρκεια, όχι ως περιστασιακή διαχείριση.
Κορακόνερο, ο μεγαλύτερος πυρήνας και οι παράμετροι που επηρεάζουν κάθε παρέμβαση
Ο καταυλισμός στο Κορακόνερο εμφανίζεται ως ο μεγαλύτερος πυρήνας στον οποίο συγκεντρώνεται ο κύριος όγκος των ωφελούμενων. Η αποτύπωση που ενσωματώνεται στο σχέδιο παρουσιάζει πληθυσμό 262 ατόμων σε 62 νοικοκυριά, στοιχείο που καθιστά τον συγκεκριμένο χώρο κεντρικό για κάθε πολιτική που επιχειρεί να μιλήσει για ισότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες και ουσιαστική ένταξη.
Στην ίδια εικόνα εντάσσονται ειδικότερα δεδομένα που επηρεάζουν την ιεράρχηση προτεραιοτήτων. Αναφέρεται ότι υπάρχουν 5 άτομα με αναπηρία με πιστοποιητικό από ΚΕΠΑ και ότι καταγράφεται ποσοστό μεταναστών 10%, με κυρίαρχη αναφορά σε Αλβανία. Η παρουσία διαφορετικών κατηγοριών αναγκών μέσα στον ίδιο χώρο σημαίνει ότι το σχέδιο καλείται να συνδυάσει δράσεις βασικών υποδομών και υγιεινής με δράσεις κοινωνικής προστασίας, υγείας και διασύνδεσης με υπηρεσίες, χωρίς να αντιμετωπίζει τον καταυλισμό ως ομοιογενές σύνολο.
Επιπλέον, σημειώνεται ότι πρόκειται για νεανικό πληθυσμό και αναφέρεται προσδόκιμο όριο ζωής τα 60 έτη, στοιχείο που, ανεξάρτητα από την αιτιολόγησή του, λειτουργεί στο κείμενο ως ένδειξη ευαλωτότητας και ως υπόμνηση ότι ζητήματα υγείας, προληπτικής φροντίδας και πρόσβασης σε δομές δεν είναι περιφερειακά, αλλά δομικά.
Στο πεδίο της στέγασης, η σημασία του Κορακόνερου προκύπτει όχι μόνο από τον αριθμό των κατοίκων αλλά και από το γεγονός ότι κάθε αλλαγή, από βελτίωση υποδομών έως παρεμβάσεις μεταστέγασης, έχει πολλαπλασιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα. Σε τέτοιους οικισμούς, οι παρεμβάσεις δεν αφορούν ένα μεμονωμένο νοικοκυριό, αλλά ένα δίκτυο συγγένειας, σχολικής φοίτησης, εργασιακών διαδρομών και πρόσβασης σε παροχές, άρα απαιτούν συντονισμό, σταθερή παρουσία υπηρεσιών και σαφή κριτήρια.
Αμπέλια Καΐρ, μικρότερη κλίμακα, διαφορετική δυναμική και ειδικά ζητήματα χώρου
Ο καταυλισμός στα Αμπέλια Καΐρ παρουσιάζεται με διαφορετική κλίμακα και διαφορετικού τύπου δυσκολίες. Στο σχέδιο καταγράφονται 6 νοικοκυριά με συνολικά 31 άτομα, ενώ αναφέρεται ότι ένα νοικοκυριό δήλωσε παρουσία για εργασία τους καλοκαιρινούς μήνες και ότι υπάρχει αναφορά σε 1 άτομο με αναπηρία.
Ιδιαίτερο βάρος έχει και η παράμετρος του χώρου. Η αναφορά ότι ο καταυλισμός βρίσκεται στην ΚΜ 174 γαιών Ρόδου ιδιοκτησίας της Τράπεζας Πειραιώς φέρνει στο προσκήνιο ένα σημείο που συχνά καθορίζει τις δυνατότητες παρεμβάσεων. Όταν το ιδιοκτησιακό καθεστώς δεν είναι απλό, ζητήματα όπως βασικές παροχές, χωροθέτηση υποδομών ή προγράμματα οργανωμένης μετεγκατάστασης αποκτούν πρόσθετες απαιτήσεις συνεννόησης και θεσμικής κάλυψης.
Με δεδομένη τη μικρότερη κλίμακα, οι παρεμβάσεις στα Αμπέλια Καΐρ ενδέχεται να μπορούν να σχεδιαστούν πιο στοχευμένα σε επίπεδο νοικοκυριού, όμως το σχέδιο δείχνει ότι ακόμα και σε μικρούς οικισμούς η ανάγκη για σύνδεση με υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικής προστασίας παραμένει σταθερή, ειδικά όταν καταγράφονται θέματα αναπηρίας ή εποχικής εργασίας που διακόπτει τη συνέχεια σε σχολική ή διοικητική παρακολούθηση.
Άγιοι Απόστολοι, κατάργηση, καθαρισμός και το αποτύπωμα μιας μακράς ιστορίας
Η τρίτη περίπτωση, ο καταυλισμός των Αγίων Αποστόλων, συνδέεται με μια καθοριστική εξέλιξη που περιγράφεται ως κατάργηση και επιχείρηση καθαρισμού την Τετάρτη 12 Φεβρουαρίου 2025. Αναφέρεται ότι η διαδικασία έγινε υπό την εποπτεία του δημάρχου Ρόδου Αλέξανδρου Κολιάδη, με συμμετοχή της Διεύθυνσης Καθαριότητας και Ανακύκλωσης, του Αυτοτελούς Γραφείου Πολιτικής Προστασίας και συνδρομή της Ελληνικής Αστυνομίας με ΟΠΚΕ και ΔΙΑΣ.
Η ένταξη του συγκεκριμένου γεγονότος στο Τοπικό Σχέδιο Δράσης έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή δείχνει ότι ο Δήμος καταγράφει όχι μόνο την τρέχουσα εικόνα ενεργών χώρων διαμονής, αλλά και τις μεταβολές που προκύπτουν από αποφάσεις απομάκρυνσης ή διάλυσης οικισμών.
Στο ιστορικό αποτύπωμα αναφέρεται ότι ο καταυλισμός δημιουργήθηκε τη δεκαετία 1980 και γίνεται αναφορά σε καταγραφή από το 1998 έως το 1999 για περίπου 100 άτομα στην περιοχή Υδραγωγείου. Αυτές οι αναφορές λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι οι καταυλισμοί στη Ρόδο δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο, αλλά διαχρονική πραγματικότητα, που διαμορφώνει σχέσεις με γειτονικές περιοχές, σχολικές δομές, υπηρεσίες και αγορά εργασίας.
Γιατί το σχέδιο δεν περιορίζεται στη χωροθέτηση και τι επιχειρεί να αλλάξει
Παρότι η χαρτογράφηση των καταυλισμών βρίσκεται στο επίκεντρο, το σχέδιο δεν εμφανίζεται ως κείμενο χωροταξικής διαχείρισης. Δομείται πάνω σε 5 άξονες, στέγαση, υγεία, εκπαίδευση και κατάρτιση, κοινωνική προστασία και απασχόληση. Αυτό το πλαίσιο δίνει στο Δημοτικό Συμβούλιο μια συνολική ατζέντα, όπου η παρέμβαση στους καταυλισμούς δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο τεχνικό έργο αλλά ως πλέγμα μέτρων που επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Στη στέγαση, το επίδικο είναι η μετάβαση από συνθήκες προσωρινότητας σε λύσεις που μειώνουν την επισφάλεια και αντιμετωπίζουν πρακτικά ζητήματα, υγιεινή, ασφάλεια, πρόσβαση σε βασικές παροχές. Στην υγεία, αναδεικνύεται η ανάγκη σύνδεσης με δομές, πρόληψη, φροντίδα ευάλωτων ομάδων και σταθερή παρακολούθηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις αναπηρίας. Στην εκπαίδευση και κατάρτιση, το ζητούμενο είναι η σταθερή φοίτηση, η υποστήριξη παιδιών και νέων και η δημιουργία διαδρομών που να οδηγούν σε δεξιότητες και επαγγελματικές ευκαιρίες.
Στην κοινωνική προστασία, το σχέδιο συνδέεται με επιδόματα, δικαιώματα, διασύνδεση με υπηρεσίες και αντιμετώπιση ακραίων μορφών αποκλεισμού. Στην απασχόληση, αναδεικνύεται η ανάγκη να υπάρχει διέξοδος που να μην εξαρτάται μόνο από περιστασιακή εργασία, με έμφαση σε προγράμματα ένταξης και διαμεσολάβηση με την αγορά.
Η συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο έχει ενδιαφέρον ακριβώς επειδή το σχέδιο, όπως παρουσιάζεται, επιχειρεί να δέσει αυτά τα πεδία με τη γεωγραφία των καταυλισμών, ώστε οι παρεμβάσεις να μην είναι αποσπασματικές. Δηλαδή να μην υπάρχει μια δράση στέγασης χωρίς σκέλος υγείας ή μια δράση εκπαίδευσης χωρίς μηχανισμό κοινωνικής προστασίας που να κρατά τα νοικοκυριά ενεργά στο σύστημα παροχών και υπηρεσιών.
Τα μεγέθη του Δήμου και η αποτύπωση πληθυσμού ως βάση τεκμηρίωσης
Στο υλικό ενσωματώνεται και η δημογραφική βάση πάνω στην οποία επιχειρεί να στηριχθεί ο σχεδιασμός. Αναφέρεται συνολικός πληθυσμός Δήμου 125.113, με αναφορά στην απογραφή 2021, ενώ ο συνολικός πληθυσμός Ρομά στον Δήμο αναφέρεται ως 288 και η ποσοστιαία αναλογία ως 0,23%. Αυτή η εικόνα λειτουργεί ως υπόβαθρο για να αποτυπωθεί ότι το ζήτημα έχει σαφή χωρική συγκέντρωση στους καταυλισμούς, αλλά αφορά και στην πρόσβαση σε δημοτικές υπηρεσίες σε μια μεγάλη γεωγραφικά και διοικητικά ενότητα.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι καταυλισμοί αντιμετωπίζονται ως σημεία όπου απαιτείται πυκνότερη παρουσία μηχανισμών υποστήριξης. Η πρόκληση για μια νησιωτική περιοχή είναι ότι η πρόσβαση σε υπηρεσίες, από κοινωνική εργασία έως υγεία, επηρεάζεται από αποστάσεις, συγκοινωνία και διοικητικές διαδικασίες που συχνά λειτουργούν αποτρεπτικά για ευάλωτους πληθυσμούς.
