Σε εξέλιξη η αποκατάσταση του τεμένους Μουράτ Ρέις και του μαυσωλείου Μεχμέτ Σεκίμπ στη Μεσαιωνική πόλη

Το συ­γκρό­τη­μα Μου­ράτ Ρέις, έκτα­σης 8 στρεμ­μά­των, απο­τε­λεί διε­θνές προ­σκύ­νη­μα

Σε εξέ­λι­ξη βρί­σκο­νται οι ερ­γα­σί­ες απο­κα­τά­στα­σης σε μνη­μεία στο ιστο­ρι­κό νε­κρο­τα­φείο Μου­ράτ Ρέις -το ομώ­νυ­μο τέ­με­νος Μου­ράτ Ρέις και το μαυ­σω­λείο Μεχ­μέτ Σε­κίμπ- εντός της Με­σαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου, μνη­μεί­ου της πα­γκό­σμιας κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO, σύμ­φω­να με τον ευ­ρύ­τε­ρο σχε­δια­σμό του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού. Το έργο της ανά­δει­ξης και απο­κα­τά­στα­σης του νε­κρο­τα­φεί­ου Μου­ράτ Ρέις, συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 400.000 ευρώ, χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης και Αν­θε­κτι­κό­τη­τας εκτε­λεί­ται από την Εφο­ρεία Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου

Το Μαυ­σω­λείο Μεχ­μέντ Σε­κίμπ μετά την κα­τάρ­ρευ­ση

Η Υπουρ­γός Πο­λι­τι­σμού Λίνα Μεν­δώ­νη, δή­λω­σε: «Οι επεμ­βά­σεις απο­κα­τά­στα­σης στο τέ­με­νος Μου­ράτ Ρέις, χα­ρα­κτη­ρι­σμέ­νο ιστο­ρι­κό δια­τη­ρη­τέο μνη­μείο ως κτί­σμα με ιδιαί­τε­ρο μορ­φο­λο­γι­κό, αρ­χι­τε­κτο­νι­κό εν­δια­φέ­ρον, που πι­στο­ποιεί την εν γένει πο­λε­ο­δο­μι­κή και κοι­νω­νι­κοϊ­στο­ρι­κή εξέ­λι­ξη της πε­ριο­χής, και το μαυ­σω­λείο Μεχ­μέτ Σε­κίμπ, εντάσ­σο­νται στο συ­νο­λι­κό έργο απο­κα­τά­στα­σης και ανά­δει­ξης του ομώ­νυ­μου οθω­μα­νι­κού τα­φι­κού συ­γκρο­τή­μα­τος. Το τέ­με­νος Μου­ράτ Ρέις, που πα­ρέ­μει­νε  κλει­στό από το 2000, είναι  ένα πολύ ση­μα­ντι­κό μνη­μείο της το­πι­κής μου­σουλ­μα­νι­κής ιστο­ρί­ας. Συγ­χρό­νως, είναι ένα ιδιαί­τε­ρο δείγ­μα αρ­χι­τε­κτο­νι­κής, που συν­δυά­ζει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της επο­χής του οθω­μα­νι­κού μπα­ρόκ με αι­γυ­πτια­κά και νε­ο­κλα­σι­κά στοι­χεία.

Το Μαυ­σω­λείο Μεχ­μέντ Σε­κίμπ πριν την κα­τάρ­ρευ­ση

Με τις ερ­γα­σί­ες ανα­στή­λω­σης και απο­κα­τά­στα­σης του τε­μέ­νους αλλά και του μαυ­σω­λεί­ου Μεχ­μέτ Σε­κίμπ, εντός του νε­κρο­τα­φεί­ου Μου­ράτ Ρέις, το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού μέσω των αρ­μό­διων υπη­ρε­σιών του, έχει δρο­μο­λο­γή­σει το κύριο μέρος των επεμ­βά­σε­ων απο­κα­τά­στα­σης και συ­ντή­ρη­σης σε κτί­σμα­τα του συ­γκρο­τή­μα­τος προ­κει­μέ­νου το ση­μα­ντι­κό μνη­μεια­κό σύ­νο­λο να κα­τα­στεί επι­σκέ­ψι­μο. Το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού, σύμ­φω­να με το ισχύ­ον θε­σμι­κό πλαί­σιο, έχει την ευ­θύ­νη και την υπο­χρέ­ω­ση της προ­στα­σί­ας, συ­ντή­ρη­σης, απο­κα­τά­στα­σης και ανά­δει­ξης όλων των μνη­μεί­ων, όλων των μορ­φών και όλων των πε­ριό­δων στην ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια. Η απο­κα­τά­στα­ση του τε­μέ­νους Μου­ράτ Ρέις, όπως και του Ρε­τζέπ Πασά εντάσ­σε­ται στον ευ­ρύ­τε­ρο προ­γραμ­μα­τι­σμό μας για την προ­στα­σία και ανά­δει­ξη της με­σαιω­νι­κής πόλης της Ρόδου».

Αρ­χι­τε­κτο­νι­κή πρό­τα­ση απο­κα­τά­στα­σης του Τε­μέ­νους Μου­ράτ Ρέις

Το συ­γκρό­τη­μα Μου­ράτ Ρέις, έκτα­σης 8 στρεμ­μά­των, απο­τε­λεί διε­θνές προ­σκύ­νη­μα. Δη­μιουρ­γή­θη­κε τον 17ο αιώνα στο βό­ρειο άκρο της Ρόδου, εκτός των με­σαιω­νι­κών τει­χών, στο θα­λάσ­σιο μέ­τω­πο, όπου ήταν και το διοι­κη­τι­κό κέ­ντρο της πόλης. Κα­τα­σκευά­στη­κε, αρ­χι­κά, το 1636-37 από τον Ebu Berk Pasha και ανοι­κο­δο­μή­θη­κε το 1797-98 από τον Μου­ρα­μπίτ Χασάν Μπέη, στη ση­με­ρι­νή του μορφή. Πε­ρι­λαμ­βά­νει τον τάφο του Μου­ράτ Ρέις και το ομώ­νυ­μο τέ­με­νος, την κρήνη των κα­θαρ­μών, έναν «τεκέ» (ασκη­τή­ριο, ησυ­χα­στή­ριο δερ­βί­ση­δων), την κα­τοι­κία του φύ­λα­κα και το νε­κρο­τα­φείο, στο οποίο ξε­χω­ρί­ζουν 7 θο­λω­τά μαυ­σω­λεία (τουρ­μπέ­δες).

Το τέ­με­νος Μου­ράτ Ρέις ανή­κει στον τύπο της τε­τρά­γω­νης αί­θου­σας με τρού­λο, χωρίς ανοίγ­μα­τα. Απο­τε­λεί­ται από μια σάλα προ­σευ­χής (χαρέμ), που κα­λύ­πτε­ται με ημι­σφαι­ρι­κό τρού­λο, την κόγχη προ­σευ­χής (μι­χράμπ), τον άμ­βω­να (μιν­μπέρ), και το υπε­ρώο που απο­τε­λού­σε χώρο προ­σευ­χής για τις γυ­ναί­κες. Στη δυ­τι­κή πλευ­ρά του τε­μέ­νους υψώ­νε­ται ο μι­να­ρές, ύψους 19 μ., ο οποί­ος εφά­πτε­ται με το τέ­με­νος, χωρίς, όμως, να συν­δέ­ε­ται με αυτό. Στη βάση του μι­να­ρέ ανοί­γε­ται θύρα επι­κοι­νω­νί­ας με το τέ­με­νος, η οποία οδη­γεί στο χώρο κάτω από το υπε­ρώο, ενώ θύρα ανοί­γε­ται και προς το υπε­ρώο. Αρ­χι­κά, ο μι­να­ρές είχε κω­νι­κή από­λη­ξη. Ανα­κα­τα­σκευά­στη­κε, όμως, στη ση­με­ρι­νή του μορφή, στην απο­κα­τά­στα­ση του τε­μέ­νους από τους Ιτα­λούς, μετά τις κα­τα­στρο­φές που υπέ­στη από τους βομ­βαρ­δι­σμούς, κατά την κα­τά­λη­ψη της Ρόδου (ιτα­λι­κή κα­το­χή 1912-1943).

Τη δε­κα­ε­τία του 1990, επει­δή  ο μι­να­ρές πα­ρου­σί­α­ζε εκτε­τα­μέ­νη φθορά, κα­θαι­ρέ­θη­κε και ανα­κα­τα­σκευά­στη­κε. Στην εί­σο­δο του τε­μέ­νους υπήρ­χε τρι­με­ρές προ­στώο, το ρεβάκ, που σή­με­ρα έχει κα­ταρ­ρεύ­σει, καθώς και ένα δεύ­τε­ρο δια­δο­χι­κό ξύ­λι­νο προ­στώο, όπως απει­κο­νί­ζε­ται σε σχέ­δια του Balducci (1931). Το τέ­με­νος δια­τη­ρεί­ται σε σχε­τι­κά καλή κα­τά­στα­ση και δεν αντι­με­τω­πί­ζει σο­βα­ρά δο­μι­κά προ­βλή­μα­τα.

Τα προ­βλή­μα­τα που πα­ρου­σιά­ζει σχε­τί­ζο­νται με τη γή­ραν­ση των υλι­κών, την ανερ­χό­με­νη και την κα­τερ­χό­με­νη υγρα­σία στην τοι­χο­ποι­ία και τις έντο­να δια­βρω­τι­κές συν­θή­κες της πε­ριο­χής, λόγω της εγ­γύ­τη­τας του με τη θά­λασ­σα. Ση­μα­ντι­κό δο­μι­κό πρό­βλη­μα του τε­μέ­νους απο­τε­λεί η κα­τάρ­ρευ­ση του προ­στώ­ου. Η εγκε­κρι­μέ­νη στα­τι­κή με­λέ­τη στο­χεύ­ει στην αντι­με­τώ­πι­ση των δο­μι­κών προ­βλη­μά­των και στη βελ­τί­ω­ση του υφι­στά­με­νου συ­στή­μα­τος ενί­σχυ­σης της κα­τα­σκευ­ής, στον έλεγ­χο της φθο­ράς και στην ανά­δει­ξη της ιστο­ρι­κής και αρ­χι­τε­κτο­νι­κής ση­μα­σί­ας του.

Το Τέ­με­νος Μου­ράτ Ρέις

Το μαυ­σω­λείο Μεχ­μέτ Σε­κίμπ Πασά κα­τέρ­ρευ­σε, το 2013, από έντο­να και­ρι­κά φαι­νό­με­να, όμως τα αίτια της κα­τάρ­ρευ­σης εντο­πί­ζο­νται στην κα­τα­σκευή του μνη­μεί­ου και στην κακή κα­τά­στα­ση στην οποία είχε πε­ριέλ­θει λόγω γή­ραν­σης και αστο­χί­ας των υλι­κών. Σύμ­φω­να με την επι­γρα­φή στον τάφο, ο Μεχ­μέτ Σε­κίμπ απε­βί­ω­σε το 1894. Ωστό­σο, το μαυ­σω­λείο με τη ση­με­ρι­νή του μορφή κα­τα­σκευά­στη­κε μετά το 1927 επί ιτα­λο­κρα­τί­ας, την πε­ρί­ο­δο διοί­κη­σης του Mario Lago. Στό­χος των ερ­γα­σιών είναι η απο­κα­τά­στα­ση της μορ­φής του τα­φι­κού μνη­μεί­ου, όπως απο­δό­θη­κε επί ιτα­λο­κρα­τί­ας με προ­σπά­θεια έντα­ξης και επα­νά­χρη­σης όσων αρ­χι­τε­κτο­νι­κών μελών επι­τρέ­ψει η κα­τά­στα­ση δια­τή­ρη­σής τους, μετά την συ­ντή­ρη­ση και επι­σκευή τους.

Πηγή: ΥΠΠΟΑ

Επι­μέ­λεια

Γιώρ­γος Κου­λου­βά­ρης