Ησαΐας Παπαϊωαννου: Η Ρόδος πρέπει να λειτουργεί πρώτα απ’ όλα για τον άνθρωπο που ζει εδώ

Τι είναι αυτό που σας οδήγησε κ. Παπαϊ­ω­άν­νου να ανα­λά­βετε τον τομέα «Καθη­με­ρι­νό­τητα & Ποιό­τητα Ζωής» της «Ανοι­χτής Ατζέ­ντας»; Ποιο είναι το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα που βλέπετε σήμερα στην καθη­με­ρι­νό­τητα του Ροδίτη;

Επέλεξα να ασχο­ληθώ με τον συγκε­κρι­μένο τομέα κυρία Παμπρή γιατί θεωρώ ότι η καθη­με­ρι­νό­τητα είναι ίσως το πιο άμεσο μέτρο της ποιό­τη­τας ζωής σε έναν τόπο. Δεν κρί­νε­ται στις μεγάλες εξαγ­γε­λίες, αλλά σε όλα εκείνα τα μικρά που συνα­ντάμε από τη στιγμή που βγαί­νουμε από το σπίτι μας. Στο αν η γει­το­νιά μας είναι καθαρή, αν μπο­ρούμε να περ­πα­τή­σουμε σε ένα ασφαλές πεζο­δρό­μιο, αν μπο­ρούμε να μετα­κι­νη­θούμε χωρίς να χάνουμε καθη­με­ρινά χρόνο στην κίνηση, αν υπάρχει πράσινο και σκιά, αν ένας ηλι­κιω­μέ­νος, ένας γονιός με καρότσι ή ένας άνθρω­πος με ανα­πη­ρία μπορεί να κινηθεί χωρίς εμπόδια.

Η Ρόδος είναι ένας διεθνής προ­ο­ρι­σμός, με τερά­στια δυνα­μική και εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες κάθε χρόνο. Οφεί­λουμε, όμως, την ίδια στιγμή που επεν­δύ­ουμε στην εικόνα και την εμπει­ρία του επι­σκέ­πτη, να δίνουμε του­λά­χι­στον την ίδια βαρύ­τητα στην ποιό­τητα ζωής του ανθρώ­που που ζει εδώ 365 ημέρες τον χρόνο. Αν έπρεπε να εντο­πίσω το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα, θα έλεγα ότι δεν είναι μόνο η καθα­ριό­τητα, το κυκλο­φο­ριακό ή η κατά­σταση του δημό­σιου χώρου.

Είναι κυρίως ότι πολλές φορές αντι­με­τω­πί­ζουμε αυτά τα ζητή­ματα απο­σπα­σμα­τικά, ενώ στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι αλλη­λέν­δετα. Δεν μπορείς να μιλή­σεις για κυκλο­φο­ρία χωρίς να μιλή­σεις για στάθ­μευση και δημόσια συγκοι­νω­νία. Δεν μπορείς να μιλή­σεις για μια ανθρώ­πινη πόλη χωρίς πεζο­δρό­μια, προ­σβα­σι­μό­τητα, πράσινο και ελεύ­θερο δημόσιο χώρο. Και δεν μπορείς να μιλή­σεις για ποιό­τητα ζωής χωρίς καθα­ριό­τητα και καθη­με­ρινή φρο­ντίδα της πόλης και των γει­το­νιών μας. Αυτό που χρειά­ζε­ται, λοιπόν, είναι να φύγουμε από τη λογική του «λύνω ένα πρό­βλημα όταν εμφα­νι­στεί» και να περά­σουμε σε μια συνο­λική αντί­ληψη για το πώς θέλουμε να λει­τουρ­γεί η Ρόδος. Γιατί τελικά η πραγ­μα­τική εικόνα ενός τόπου δεν είναι μόνο αυτή που βλέπει ο επι­σκέ­πτης. Είναι κυρίως η καθη­με­ρι­νό­τητα που βιώνει ο άνθρω­πος που ζει σε αυτόν. Για μένα το ζητού­μενο είναι απλό: μια Ρόδος που λει­τουρ­γεί πρώτα απ’ όλα για τον άνθρωπο που ζει εδώ.

Η καθα­ριό­τητα παρα­μέ­νει ένα από τα πιο έντονα ζητή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει η Ρόδος. Πού θεω­ρείτε ότι βρί­σκε­ται η βασική αιτία του προ­βλή­μα­τος: στην οργά­νωση, στις υπο­δο­μές, στους πόρους ή στη συμπε­ρι­φορά των πολιτών;

Δεν νομίζω ότι μπο­ρούμε να απο­δώ­σουμε το πρό­βλημα σε μία μόνο αιτία. Η καθα­ριό­τητα είναι απο­τέ­λε­σμα πολλών παρα­γό­ντων: της οργά­νω­σης, των δια­θέ­σι­μων υπο­δο­μών και μέσων, του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού, αλλά και της συμπε­ρι­φο­ράς όλων μας. Η Ρόδος, όμως, έχει μια ιδιαι­τε­ρό­τητα που πρέπει να βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο κάθε σχε­δια­σμού. Είναι ένα νησί του οποίου οι ανάγκες μετα­βάλ­λο­νται πολύ έντονα μέσα στη διάρ­κεια του χρόνου. Άλλες ανάγκες έχουμε τον χειμώνα και εντελώς δια­φο­ρε­τι­κές στην κορύ­φωση της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Ταυ­τό­χρονα, άλλες ανάγκες έχει το κέντρο της πόλης, άλλες μια περιοχή με έντονη του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα και άλλες ένα χωριό. Άρα δεν μπορεί να υπάρχει μία ενιαία λογική για όλους και για όλο τον χρόνο. Χρειά­ζε­ται ένα πιο ευέ­λι­κτο μοντέλο, που να προ­σαρ­μό­ζει προ­σω­πικό, μέσα και συχνό­τητα απο­κο­μι­δής στην πραγ­μα­τική επι­βά­ρυνση κάθε περιο­χής και κάθε περιό­δου. Και κυρίως χρειά­ζε­ται καλύ­τερη πρόληψη: να μπο­ρούμε να γνω­ρί­ζουμε πού θα δημιουρ­γη­θεί το πρό­βλημα και να παρεμ­βαί­νουμε πριν γίνει μέρος της καθη­με­ρι­νό­τη­τας. Από την άλλη, υπάρχει ασφαλώς και η ατομική ευθύνη. Ο Δήμος οφείλει να παρέχει ένα σύστημα καθα­ριό­τη­τας που λει­τουρ­γεί, αλλά και εμείς ως πολίτες οφεί­λουμε να σεβό­μα­στε τον δημόσιο χώρο. Δεν μπο­ρούμε να ζητάμε μια καθαρή Ρόδο και ταυ­τό­χρονα να αφή­νουμε ογκώδη αντι­κεί­μενα δίπλα στους κάδους ή να θεω­ρούμε ότι αυτό που συμ­βαί­νει έξω από την πόρτα μας αφορά πάντα κάποιον άλλον. Νομίζω, λοιπόν, ότι η λύση βρί­σκε­ται στη συνύ­παρξη δύο πραγ­μά­των: καλύ­τερη οργά­νωση από τη μία και μεγα­λύ­τερη υπευ­θυ­νό­τητα από όλους μας από την άλλη. Γιατί στο τέλος, η καθα­ριό­τητα μιας πόλης δεν είναι μόνο θέμα υπη­ρε­σιών. Είναι και δείγμα του τρόπου με τον οποίο σεβό­μα­στε τον τόπο στον οποίο ζούμε. Η εικόνα της Ρόδου είναι τελικά ευθύνη όλων μας.

Τι θα αλλά­ζατε πρα­κτικά στον τρόπο με τον οποίο δια­χει­ρί­ζε­ται ο Δήμος την καθα­ριό­τητα και τον δημόσιο χώρο;

Θα ξεκι­νούσα από μια πολύ απλή αρχή κα Παμπρή, ο Δήμος πρέπει να γνω­ρί­ζει το πρό­βλημα πριν αυτό γίνει καθη­με­ρι­νό­τητα για τον πολίτη και, όταν προ­κύ­πτει, να μπορεί να το αντι­με­τω­πί­ζει γρήγορα. Αυτό σημαί­νει καλύ­τερη οργά­νωση και κυρίως καλύ­τερη κατα­νομή των δια­θέ­σι­μων δυνά­μεων. Η Ρόδος δεν έχει παντού και όλο τον χρόνο τις ίδιες ανάγκες. Χρειά­ζε­ται λοιπόν σχε­δια­σμός ανά περιοχή και ανά περίοδο, με συχνό­τερη απο­κο­μιδή και ενι­σχυ­μένη παρου­σία εκεί όπου υπάρχει μεγα­λύ­τερη επι­βά­ρυνση.

Παράλ­ληλα, θεωρώ ότι πρέπει να δώσουμε πολύ μεγα­λύ­τερη σημασία στη συνο­λική εικόνα του δημό­σιου χώρου. Καθα­ριό­τητα δεν είναι μόνο να αδειά­ζει ο κάδος.

Είναι η πλύση των κάδων και των δρόμων, η απο­μά­κρυνση των ογκωδών, η φρο­ντίδα των κοι­νό­χρη­στων χώρων και η γρήγορη απο­κα­τά­σταση μικρών προ­βλη­μά­των που συσ­σω­ρεύ­ο­νται και τελικά δημιουρ­γούν την εικόνα εγκα­τά­λει­ψης. Σε αυτό μπορεί να βοη­θή­σει ουσια­στικά και η τεχνο­λο­γία. Θα ήθελα ο πολίτης να μπορεί πολύ απλά, από το κινητό του, να φωτο­γρα­φί­ζει έναν γεμάτο κάδο, μια λακ­κούβα, ένα σπα­σμένο πεζο­δρό­μιο ή ένα εγκα­τα­λε­λειμ­μένο αντι­κεί­μενο και από εκεί και πέρα να ανα­λαμ­βά­νει το σύστημα: το αίτημα να κατα­γρά­φε­ται, να προ­ω­θεί­ται αυτό­ματα στην αρμόδια υπη­ρε­σία και ο πολίτης να ενη­με­ρώ­νε­ται για την εξέλιξή του.

Αντί­στοιχα, στα σημεία με μεγάλη επι­βά­ρυνση μπο­ρούμε με απλά τεχνο­λο­γικά εργα­λεία να γνω­ρί­ζουμε εγκαί­ρως πότε χρειά­ζε­ται απο­κο­μιδή και να προ­σαρ­μό­ζουμε τα δρο­μο­λό­για στις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες, αντί να λει­τουρ­γούμε απο­κλει­στικά με ένα προ­κα­θο­ρι­σμένο πρό­γραμμα. Και θα έβαζα έναν ακόμη στόχο: να μετράμε τον χρόνο αντα­πό­κρι­σης. Δεν αρκεί να κατα­γρά­φουμε πόσα αιτή­ματα έγιναν. Πρέπει να γνω­ρί­ζουμε πόσα λύθηκαν και σε πόσο χρόνο. Ο πολίτης δεν πρέπει να χρειά­ζε­ται να γνω­ρί­ζει ποια διεύ­θυνση ή ποιο τμήμα του Δήμου είναι αρμόδιο, ούτε να τηλε­φω­νεί από υπη­ρε­σία σε υπη­ρε­σία.

Ο πολίτης πρέπει να ανα­φέ­ρει το πρό­βλημα μία φορά. Από εκεί και πέρα, ευθύνη του Δήμου είναι να το δρο­μο­λο­γή­σει, να το λύσει και να τον ενη­με­ρώ­σει.

Η κυκλο­φο­ρία και η στάθ­μευση απο­τε­λούν καθη­με­ρινό πρό­βλημα, ιδιαί­τερα τους μήνες της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Ποια λύση θεω­ρείτε ρεα­λι­στική και εφαρ­μό­σιμη;

Πρέπει πρώτα να παρα­δε­χτούμε ότι δεν υπάρχει μία μαγική λύση. Το κυκλο­φο­ριακό είναι ένα σύνθετο πρό­βλημα και δεν μπορεί να αντι­με­τω­πι­στεί με μία ακόμη απο­σπα­σμα­τική ρύθμιση ή απλώς με τη δημιουρ­γία περισ­σό­τε­ρων θέσεων στάθ­μευ­σης μέσα στο κέντρο. Η Ρόδος έχει, και εδώ, μια ιδιαί­τερη πραγ­μα­τι­κό­τητα. Τους μήνες της του­ρι­στι­κής περιό­δου η κυκλο­φο­ριακή πίεση αυξά­νε­ται σημα­ντικά, ενώ στο κέντρο συνυ­πάρ­χουν κάτοι­κοι, εργα­ζό­με­νοι, επι­σκέ­πτες, επι­χει­ρή­σεις, μέσα μαζικής μετα­φο­ράς και οχήματα τρο­φο­δο­σίας. Επο­μέ­νως, χρειά­ζε­ται ένας συνο­λι­κός σχε­δια­σμός που να λαμ­βά­νει υπόψη όλες αυτές τις ανάγκες.

Μια ρεα­λι­στική λύση, κατά τη γνώμη μου, είναι ο συν­δυα­σμός περι­φε­ρεια­κών χώρων στάθ­μευ­σης σε κατάλ­ληλα σημεία, με συχνή και αξιό­πι­στη σύνδεση με το κέντρο, καλύ­τερη δημόσια συγκοι­νω­νία, οργα­νω­μένη τρο­φο­δο­σία των επι­χει­ρή­σεων σε συγκε­κρι­μέ­νες ώρες και ουσια­στικό έλεγχο της παρά­νο­μης στάθ­μευ­σης. Παράλ­ληλα, πρέπει να αξιο­ποι­ή­σουμε περισ­σό­τερο την τεχνο­λο­γία.

Ο οδηγός πρέπει να μπορεί να γνω­ρί­ζει πριν φτάσει στο κέντρο πού υπάρχει δια­θέ­σιμη θέση στάθ­μευ­σης, ώστε να περιο­ρί­ζε­ται η άσκοπη κυκλο­φο­ρία οχη­μά­των που κινού­νται συνεχώς ανα­ζη­τώ­ντας parking. Θέλω, όμως, να είμαι ξεκά­θα­ρος: δεν μιλάμε για μια πολι­τική ενα­ντίον του αυτο­κι­νή­του. Στη Ρόδο το αυτο­κί­νητο για πολλούς κατοί­κους παρα­μέ­νει ανα­γκαίο μέσο μετα­κί­νη­σης. Δεν μπορείς λοιπόν απλώς να πεις στον πολίτη «μην μπεις στο κέντρο» χωρίς να του προ­σφέ­ρεις μια αξιό­πι­στη εναλ­λα­κτική.Πρώτα δίνεις στον πολίτη μια πραγ­μα­τική εναλ­λα­κτική και μετά του ζητάς να αλλάξει συνή­θειες. Να μπορεί να αφήσει το αυτο­κί­νητό του με ασφά­λεια, να φτάσει γρήγορα στον προ­ο­ρι­σμό του με δημόσια συγκοι­νω­νία ή με τα πόδια και να γνω­ρί­ζει ότι αυτή η επιλογή είναι πραγ­μα­τικά λει­τουρ­γική. Και βέβαια οι απο­φά­σεις πρέπει να βασί­ζο­νται σε πραγ­μα­τικά δεδο­μένα: πού και ποιες ώρες δημιουρ­γεί­ται η μεγα­λύ­τερη συμ­φό­ρηση, ποιοι δρόμοι επι­βα­ρύ­νο­νται περισ­σό­τερο, πόσα οχήματα εισέρ­χο­νται στο κέντρο και ποιες είναι οι πραγ­μα­τι­κές ανάγκες στάθ­μευ­σης. Το ζητού­μενο δεν είναι απλώς να έχουμε λιγό­τερα αυτο­κί­νητα στο κέντρο. Είναι να έχουμε λιγό­τερη ταλαι­πω­ρία, καλύ­τερη πρό­σβαση και περισ­σό­τε­ρες πραγ­μα­τι­κές επι­λο­γές μετα­κί­νη­σης για τον πολίτη.

Ποια είναι η μεγα­λύ­τερη παρέμ­βαση που πρέπει να γίνει στον δημόσιο χώρο ώστε η πόλη να γίνει πραγ­μα­τικά πιο ανθρώ­πινη;

Θα έλεγα ότι το βασικό είναι να ξανα­δώ­σουμε τον δημόσιο χώρο στον άνθρωπο. Για πολλά χρόνια οι πόλεις σχε­διά­ζο­νταν κυρίως γύρω από τις ανάγκες του αυτο­κι­νή­του. Σήμερα πρέπει να αλλά­ξουμε λίγο την οπτική μας και να ανα­ρω­τη­θούμε: πώς θέλουμε να κινού­μα­στε, να περ­πα­τάμε και τελικά να ζούμε μέσα στην πόλη μας; Μια ανθρώ­πινη πόλη σημαί­νει ασφαλή και ελεύ­θερα πεζο­δρό­μια, στα οποία μπορεί να κινηθεί άνετα ένας ηλι­κιω­μέ­νος, ένας γονιός με καρότσι ή ένας άνθρω­πος με ανα­πη­ρία.

Σημαί­νει ασφα­λείς δια­βά­σεις, σωστό φωτισμό, χώρους στους οποίους μπορείς να σταθείς, να ξεκου­ρα­στείς και να συνα­ντή­σεις άλλους ανθρώ­πους. Και ειδικά στη Ρόδο πρέπει να δώσουμε πολύ μεγα­λύ­τερη βαρύ­τητα στο πράσινο και στη σκίαση. Περισ­σό­τερα δέντρα, πρά­σι­νες δια­δρο­μές, μικροί χώροι πρα­σί­νου και σημεία ανά­παυ­σης. Με τις θερ­μο­κρα­σίες που αντι­με­τω­πί­ζουμε για μεγάλο μέρος του χρόνου, το πράσινο δεν είναι απλώς θέμα αισθη­τι­κής· είναι πραγ­μα­τική υποδομή ποιό­τη­τας ζωής.

Δεν θεωρώ, όμως, ότι όλα αυτά προ­ϋ­πο­θέ­τουν απα­ραί­τητα τερά­στιες και δαπα­νη­ρές ανα­πλά­σεις. Πολλές φορές ένας δρόμος μπορεί να αλλάξει ουσια­στικά με ένα σωστό πεζο­δρό­μιο, μερικά δέντρα, καλύ­τερο φωτισμό, καθα­ριό­τητα και τάξη στη στάθ­μευση.

Το σημα­ντι­κό­τερο για μένα είναι να απο­κτή­σουν αυτές οι παρεμ­βά­σεις συνέ­χεια. Να μη φτιά­χνουμε ένα όμορφο σημείο εδώ και ένα άλλο εκεί, αλλά να συν­δέ­σουμε στα­διακά τις πλα­τείες, τους εμπο­ρι­κούς δρόμους, τους πεζό­δρο­μους, τα πάρκα και τις γει­το­νιές μας σε ένα ενιαίο, ασφαλές και προ­σβά­σιμο δίκτυο. Γιατί τελικά μια πόλη γίνεται πραγ­μα­τικά ανθρώ­πινη όταν ο δημό­σιος χώρος δεν είναι απλώς ο χώρος ανάμεσα στα κτίρια, αλλά μέρος της καθη­με­ρι­νής ζωής των ανθρώ­πων της.

Ποιο πρό­βλημα της Ρόδου θεω­ρείτε ότι όλοι γνω­ρί­ζουν αλλά κανείς δεν θέλει πραγ­μα­τικά να αγγίξει;

Θα έλεγα ότι ένα από τα ζητή­ματα που όλοι ανα­γνω­ρί­ζουμε, αλλά δυσκο­λευό­μα­στε δια­χρο­νικά να αντι­με­τω­πί­σουμε, είναι η αυθαί­ρετη χρήση του δημό­σιου χώρου και κυρίως η ανοχή που έχουμε ανα­πτύ­ξει απέ­να­ντί της.

Το συνα­ντάμε καθη­με­ρινά με δια­φο­ρε­τι­κές μορφές: αυτο­κί­νητα πάνω σε πεζο­δρό­μια και δια­βά­σεις, κλει­σμέ­νες ράμπες, ανε­ξέ­λεγ­κτη χρήση κοι­νό­χρη­στων χώρων, πατίνια που εμπο­δί­ζουν την κίνηση, ακόμη και σημεία της πόλης που στην πράξη αντι­με­τω­πί­ζο­νται σαν να απο­τε­λούν προ­έ­κταση του ιδιω­τι­κού μας χώρου. Και δεν θεωρώ ότι πρέπει να στο­χο­ποι­ή­σουμε μια συγκε­κρι­μένη επαγ­γελ­μα­τική ομάδα ή μια κατη­γο­ρία πολιτών. Το ζήτημα είναι ευρύ­τερο. Είναι η αντί­ληψη που έχουμε δια­μορ­φώ­σει για το τι σημαί­νει δημό­σιος χώρος και, κυρίως, η ανοχή μας όταν οι κανόνες δεν εφαρ­μό­ζο­νται. Γιατί το θέμα δεν είναι μόνο αισθη­τικό. Είναι θέμα ασφά­λειας και προ­σβα­σι­μό­τη­τας, αλλά και ισο­νο­μίας. Όταν ένας άνθρω­πος με ανα­πη­ρία δεν μπορεί να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει μια ράμπα ή ένας γονιός με καρότσι ανα­γκά­ζε­ται να κατέβει από το πεζο­δρό­μιο στον δρόμο, τότε δεν μιλάμε απλώς για μια κακή εικόνα της πόλης. Μιλάμε για ένα πραγ­μα­τικό πρό­βλημα καθη­με­ρι­νό­τη­τας.

Το ίδιο ισχύει και για τους επαγ­γελ­μα­τίες. Δεν μπορεί εκείνος που σέβεται τους κανόνες να βρί­σκε­ται σε μειο­νε­κτική θέση απέ­να­ντι σε κάποιον που τους παρα­βιά­ζει. Γι’ αυτό πιστεύω ότι χρειά­ζε­ται κάτι πολύ απλό αλλά ταυ­τό­χρονα δύσκολο στην πράξη: σαφείς κανόνες, στα­θε­ρός έλεγχος και ίση εφαρ­μογή για όλους. Όχι επι­λε­κτικά, όχι περι­στα­σιακά και όχι με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Και παράλ­ληλα χρειά­ζε­ται να αλλάξει στα­διακά και η δική μας αντί­ληψη. Να κατα­λά­βουμε ότι ο δημό­σιος χώρος δεν είναι ένας χώρος που δεν ανήκει σε κανέναν και επο­μέ­νως μπο­ρούμε να τον χρη­σι­μο­ποιούμε όπως θέλουμε. Είναι ακριβώς το αντί­θετο. Ο δημό­σιος χώρος ανήκει σε όλους και γι’ αυτό έχουμε όλοι ευθύνη να τον προ­στα­τεύ­ουμε και να τον σεβό­μα­στε.

Τι θα λέγατε σε έναν Ροδίτη που έχει ακούσει πολλές φορές για «σχέδια» και «προ­τά­σεις», αλλά στην καθη­με­ρι­νό­τητά του δεν βλέπει αλλαγή;

Θα του έλεγα ότι κατανοώ απόλυτα τη δυσπι­στία του. Για πολλά χρόνια κα Παμπρή ο πολίτης έχει ακούσει σχέδια, μελέτες, εξαγ­γε­λίες και υπο­σχέ­σεις. Αυτό που τελικά έχει σημασία για εκείνον, όμως, είναι αν όλα αυτά αλλά­ζουν κάτι στην καθη­με­ρι­νό­τητά του. Ο πολίτης δεν κρίνει μια πόλη από τις παρου­σιά­σεις της. Την κρίνει από τον δρόμο έξω από το σπίτι του, από την καθα­ριό­τητα της γει­το­νιάς του, από τον χρόνο που χρειά­ζε­ται για να μετα­κι­νη­θεί, από το πεζο­δρό­μιο που χρη­σι­μο­ποιεί καθη­με­ρινά.

Γι’ αυτό πιστεύω ότι πρέπει να αλλά­ξουμε και τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε για τις προ­τά­σεις. Κάθε πρόταση πρέπει να συνο­δεύ­ε­ται από συγκε­κρι­μένο χρο­νο­διά­γραμμα, σαφή ευθύνη υλο­ποί­η­σης και, κυρίως, ένα απο­τέ­λε­σμα που να μπορεί να μετρη­θεί. Δεν αρκεί, για παρά­δειγμα, να πούμε ότι θέλουμε καλύ­τερη καθα­ριό­τητα. Πρέπει να μπο­ρούμε να δούμε αν μειώ­θη­καν τα προ­βλή­ματα και αν βελ­τιώ­θηκε ο χρόνος αντα­πό­κρι­σης. Δεν αρκεί να κάνουμε μια κυκλο­φο­ριακή παρέμ­βαση.

Πρέπει να γνω­ρί­ζουμε αν πράγ­ματι μειώ­θηκε η συμ­φό­ρηση και αν έγινε ευκο­λό­τερη η μετα­κί­νηση του πολίτη. Και αυτή θεωρώ ότι πρέπει να είναι και η συμβολή της «Ανοι­χτής Ατζέ­ντας»: να ακούσει πρώτα την κοι­νω­νία, να ανα­δεί­ξει τα πραγ­μα­τικά προ­βλή­ματα της καθη­με­ρι­νό­τη­τας και να κατα­θέ­σει συγκε­κρι­μέ­νες, ρεα­λι­στι­κές και εφαρ­μό­σι­μες προ­τά­σεις. Όχι να υπο­σχε­θεί ότι όλα μπορούν να αλλά­ξουν από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά να δείξει ότι μπορούν να γίνουν συγκε­κρι­μένα βήματα προς τη σωστή κατεύ­θυνση. Γιατί τελικά η εμπι­στο­σύνη του πολίτη δεν κερ­δί­ζε­ται με περισ­σό­τε­ρες υπο­σχέ­σεις. Κερ­δί­ζε­ται όταν αρχίζει να βλέπει, έστω και στα μικρά, πραγ­μα­τική αλλαγή στην καθη­με­ρι­νό­τητά του.

Ποιο είναι το μέτρο που μπορεί να εφαρ­μο­στεί άμεσα, χωρίς μεγάλο κόστος, και θα έκανε αισθητή διαφορά στην καθη­με­ρι­νό­τητα;

Αν έπρεπε να επιλέξω ένα μέτρο, θα έλεγα ένα οργα­νω­μένο πρό­γραμμα καθη­με­ρι­νής φρο­ντί­δας και μικρών παρεμ­βά­σεων στον δημόσιο χώρο. Πολλές φορές περι­μέ­νουμε ένα μεγάλο έργο για να αισθαν­θούμε ότι κάτι αλλάζει. Όμως η καθη­με­ρι­νό­τητα του πολίτη επη­ρε­ά­ζε­ται πολύ περισ­σό­τερο από μικρά προ­βλή­ματα που συναντά κάθε μέρα και τα οποία, όταν παρα­μέ­νουν άλυτα, δημιουρ­γούν τελικά μια συνο­λική εικόνα εγκα­τά­λει­ψης. Μια λακ­κούβα που μπορεί να απο­κα­τα­στα­θεί άμεσα, μια σπα­σμένη πλάκα στο πεζο­δρό­μιο, μια κατε­στραμ­μένη πινα­κίδα, ένας κοι­νό­χρη­στος χώρος που χρειά­ζε­ται καθα­ρι­σμό, ένα ογκώδες αντι­κεί­μενο που πρέπει να απο­μα­κρυν­θεί.

Παράλ­ληλα, ελεύ­θε­ρες ράμπες ΑμεΑ, πεζο­δρό­μια και δια­βά­σεις, καθώς και συγκε­κρι­μέ­νοι χώροι για τη στάθ­μευση των ηλε­κτρι­κών πατι­νιών. Αυτές οι παρεμ­βά­σεις δεν απαι­τούν απα­ραί­τητα μεγάλα κον­δύ­λια. Απαι­τούν κυρίως οργά­νωση, ταχύ­τητα και καθη­με­ρινή παρου­σία στον δρόμο. Σ’ αυτό μπορεί να συμ­βά­λει ουσια­στικά και η Δημο­τική Αστυ­νο­μία.

Όχι μόνο με τη λογική του προ­στί­μου, αλλά ως σταθερή παρου­σία που δια­σφα­λί­ζει ότι οι κανόνες εφαρ­μό­ζο­νται και ότι ο δημό­σιος χώρος παρα­μέ­νει πραγ­μα­τικά δια­θέ­σι­μος σε όλους. Γιατί δεν έχει νόημα να κατα­σκευά­σουμε ένα και­νούρ­γιο πεζο­δρό­μιο αν την επόμενη ημέρα κατα­λαμ­βά­νε­ται από αυτο­κί­νητα. Ούτε να ανα­πλά­σουμε μια πλατεία αν στη συνέ­χεια δεν μπο­ρούμε να τη συντη­ρή­σουμε σωστά. Νομίζω ότι εδώ πρέπει να αλλά­ξουμε λίγο και τη φιλο­σο­φία μας: πριν δημιουρ­γούμε συνεχώς κάτι και­νούρ­γιο, πρέπει να φρο­ντί­ζουμε σωστά αυτό που ήδη έχουμε. Γιατί τελικά η ποιό­τητα ζωής δεν εξαρ­τά­ται μόνο από τα μεγάλα έργα. Χτί­ζε­ται μέσα από μικρές, στα­θε­ρές παρεμ­βά­σεις που ο πολίτης βλέπει και αισθά­νε­ται στην καθη­με­ρι­νό­τητά του.