Ομιλία του Δημήτρη Κρεμαστινού για την Παγκόσμια Ημέρα Δημοκρατίας

Ο Αντι­πρό­ε­δρος της Βου­λής Δη­μή­τρης Κρε­μα­στι­νός, με αφορ­μή την Πα­γκό­σμια Ημέρα Δη­μο­κρα­τί­ας πα­ρέ­θε­σε ομι­λία για τη Δη­μο­κρα­τία από την Έδρα της Ολο­μέ­λειας της Βου­λής εκ μέ­ρους του Προ­ε­δρεί­ου της Βου­λής των Ελ­λή­νων.

Ο Δη­μή­τρης Κρε­μα­στι­νός ανα­φέρ­θη­κε στη γέ­νε­ση της Δη­μο­κρα­τί­ας στην Ελ­λά­δα, στην ανά­γκη να γί­νο­νται σε­βα­στά τα απο­τε­λέ­σμα­τα της άμε­σης δη­μο­κρα­τί­ας όπως είναι τα δη­μο­ψη­φί­σμα­τα, στο ρόλο της πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης και την ευ­θύ­νη των ΜΜΕ και, βε­βαί­ως, στο ιδιαί­τε­ρο χρέος των Ελ­λή­νων να δια­φυ­λά­ξουν την πα­ρα­κα­τα­θή­κη αγω­νι­ζό­με­νοι για τη δια­φύ­λα­ξη των δη­μο­κρα­τι­κών θε­σμών διε­θνώς.

Ολό­κλη­ρη η ομι­λία του, ακο­λου­θεί:

“Στην αν­θρω­πό­τη­τα, η Ελ­λά­δα έχει δώσει – και αυτό ανα­γνω­ρί­ζε­ται πα­γκό­σμια – δύο με­γά­λους θε­σμούς: τη Δη­μο­κρα­τία και το Θέ­α­τρο. Το θέ­α­τρο ως σε­νά­ριο και πα­ρά­στα­ση δεν έχει προη­γού­με­νο στην πα­γκό­σμια ιστο­ρία. Δεν υπήρ­ξαν Αι­σχύ­λος, Σο­φο­κλής, Ευ­ρι­πί­δης, Αρι­στο­φά­νης πριν από το αρ­χαίο θέ­α­τρο.

Το ίδιο και η Δη­μο­κρα­τία. Η Δη­μο­κρα­τία γεν­νή­θη­κε σε αυτή τη μικρή γωνιά της Γης πέντε αιώ­νες προ Χρι­στού, από τον Κλει­σθέ­νη ο οποί­ος εγκα­θί­δρυ­σε στην Αθήνα το δη­μο­κρα­τι­κό πο­λί­τευ­μα μετά την τυ­ραν­νία του Πει­σί­στρα­του.

Εντού­τοις, κατά τον Αρι­στο­τέ­λη, αρχή της Δη­μο­κρα­τί­ας – όπως γρά­φει – «εγέ­νε­το από τον Σό­λω­να» που θε­ω­ρεί­ται και «πα­τέ­ρας» της και ο οποί­ος πριν από τον Κλει­σθέ­νη είχε θέσει τα σπέρ­μα­τά της. Ήταν ο πρώ­τος που ανα­μόρ­φω­σε ρι­ζι­κά τους πο­λι­τι­κούς και κοι­νω­νι­κούς θε­σμούς στην Αθήνα.

Όμως ο Κλει­σθέ­νης, και αυτό ανα­γνω­ρί­ζε­ται από όλους τους ιστο­ρι­κούς, ήταν εκεί­νος που με­ταρ­ρύθ­μι­σε ου­σια­στι­κά το δη­μο­κρα­τι­κό πο­λί­τευ­μα και σφρά­γι­σε το δη­μο­κρα­τι­κό του χα­ρα­κτή­ρα.

Εν συ­νε­χεία, ο Πε­ρι­κλής, κατά το «χρυσό αιώνα» του, ελά­μπρυ­νε την Αθη­ναϊ­κή Δη­μο­κρα­τία έτσι που ο Θου­κυ­δί­δης στον Επι­τά­φιο πε­ρι­γρά­φει ότι «εγί­γνε­τό τε λόγω μεν δη­μο­κρα­τία έργω δε υπό του πρώ­του αν­δρός αρχή». Δη­λα­δή ει­σή­γα­γε την έν­νοια του πρώ­του αν­δρός στη Δη­μο­κρα­τία, κάτι ανά­λο­γο με το θεσμό του Πρω­θυ­πουρ­γού σή­με­ρα.

Η έν­νοια «δη­μο­κρα­τία» αναμ­φι­σβή­τη­τα γεν­νή­θη­κε στην Ελ­λά­δα. Άλ­λω­στε, το λέει και η ετυ­μο­λο­γία της λέξης. Ση­μαί­νει ότι ο δήμος κρα­τεί, δη­λα­δή ότι ο λαός κυ­βερ­νά. Γε­γο­νός που απο­τυ­πώ­νε­ται και στο πρώτο άρθρο του Συ­ντάγ­μα­τός μας σε ομο­φω­νία με τον Αβρα­άμ Λίν­κολν ο οποί­ος κατά τον εμ­φύ­λιο πό­λε­μο στην Αμε­ρι­κή έγρα­φε για το δη­μο­κρα­τι­κό πο­λί­τευ­μα: «government of the people, by the people, for the people». Δη­λα­δή, εξου­σία που πη­γά­ζει και ασκεί­ται από το λαό και υπη­ρε­τεί τα συμ­φέ­ρο­ντα του λαού.

Τη μα­γι­κή λέξη «δη­μο­κρα­τία» υιο­θέ­τη­σε και όλος ο πλα­νή­της πλην ελα­χί­στων κρα­τών, π.χ. του Βα­τι­κα­νού, αλλά με δια­φο­ρε­τι­κές μορ­φές σε κάθε χώρα: ως αντι­προ­σω­πευ­τι­κή, ως κοι­νο­βου­λευ­τι­κή, ως βα­σι­λευο­μέ­νη, ως προ­ε­δρι­κή, ως προ­ε­δρευο­μέ­νη, ως λαϊκή. Ποια όμως είναι η πραγ­μα­τι­κή δη­μο­κρα­τία;

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα πρό­κει­ται για την άμεση δη­μο­κρα­τία και την έμ­με­ση δη­μο­κρα­τία. Στην άμεση δη­μο­κρα­τία με­τέ­χει άμεσα ο λαός όπως π.χ. η Αθη­ναϊ­κή Δη­μο­κρα­τία ενώ στην έμ­με­ση με­τέ­χει ο λαός –έστω και αν δεν αφο­ρού­σε όλους- δια των αντι­προ­σώ­πων του. Εντού­τοις, και η έμ­με­ση δη­μο­κρα­τία διά των δη­μο­ψη­φι­σμά­των τεί­νει να προ­σο­μοιά­ζει με την άμεση.

Πα­ρα­δείγ­μα­τα κρα­τών όπως, η Ελ­βε­τία με τα αλ­λε­πάλ­λη­λα δη­μο­ψη­φί­σμα­τα και η Μ. Βρε­τα­νία όπου, τε­λευ­ταία, με το δη­μο­ψή­φι­σμα για το Brexit ο λαός εκ­φρά­στη­κε και πήρε μια ιστο­ρι­κή από­φα­ση για τη χώρα και για την Ευ­ρώ­πη στους ώμους του. Εκεί πραγ­μα­τι­κά έστω και το ορια­κό απο­τέ­λε­σμα του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος έγινε σε­βα­στό και από όλους απο­δε­κτό και μη ανα­στρέ­ψι­μο. Σε αυτό συμ­μορ­φώ­θη­καν οι πά­ντες, Βα­σί­λισ­σα, Κυ­βέρ­νη­ση και Βουλή και έδω­σαν ένα πα­ρά­δειγ­μα δη­μο­κρα­τί­ας προς μί­μη­ση πα­γκό­σμια.

Η Πα­γκό­σμια Ημέρα Δη­μο­κρα­τί­ας γιορ­τά­ζε­ται κάθε χρόνο στις 15 Σε­πτεμ­βρί­ου με πρω­το­βου­λία της δια­κοι­νο­βου­λευ­τι­κής ένω­σης από το 1997, ενώ από το 2007 υιο­θε­τή­θη­κε από τη Γε­νι­κή Συ­νέ­λευ­ση του ΟΗΕ. Ο εορ­τα­σμός αυτός στο­χεύ­ει στην ανά­δει­ξη των αξιών που αντι­προ­σω­πεύ­ει η δη­μο­κρα­τία, δη­λα­δή της ελευ­θε­ρί­ας, των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των και της ελεύ­θε­ρης έκ­φρα­σης μέσω ελεύ­θε­ρων και αδιά­βλη­των εκλο­γών. Σή­με­ρα, τις αξίες αυτές κα­λού­νται όλα τα κράτη να σέ­βο­νται και να υλο­ποιούν.

Όλα αυτά, βέ­βαια, υπό τη βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση ότι η 4η εξου­σία, δη­λα­δή τα ΜΜΕ, θα ενη­με­ρώ­νουν σωστά το λαό και δεν θα πα­ρα­μορ­φώ­νουν την εί­δη­ση υπη­ρε­τώ­ντας με­μο­νω­μέ­να ή δια­πλε­κό­με­να συμ­φέ­ρο­ντα οδη­γώ­ντας το λαό σε λάθος απο­φά­σεις.

Το δη­μο­κρα­τι­κό πο­λί­τευ­μα είναι ένα ιδιαί­τε­ρα ευαί­σθη­το πο­λί­τευ­μα που χρειά­ζε­ται υψη­λού επι­πέ­δου λαούς για να μπο­ρούν να εκ­φρά­ζο­νται με υψη­λού επι­πέ­δου αντι­προ­σώ­πους στα κοι­νο­βού­λιά τους.

Την ευαι­σθη­σία αλλά και τις εγ­γε­νείς αδυ­να­μί­ες του δη­μο­κρα­τι­κού πο­λι­τεύ­μα­τος επι­ση­μαί­νει ο Winston Churchill με την ιστο­ρι­κή του φράση «Η δη­μο­κρα­τία είναι το χει­ρό­τε­ρο πο­λί­τευ­μα …ελ­λεί­ψει καλ­λι­τέ­ρου». Δη­μο­κρα­τία είναι το πο­λί­τευ­μα που σέ­βε­ται τη μειο­ψη­φία. Όλα τα κα­θε­στώ­τα έχουν κυ­βερ­νή­σεις. Αντι­πο­λί­τευ­ση έχουν μόνο τα δη­μο­κρα­τι­κά κα­θε­στώ­τα.

Τέλος, σε εμάς, δη­λα­δή στην Ελ­λά­δα επα­φί­ε­ται η με­γά­λη κλη­ρο­νο­μιά της δια­φύ­λα­ξης των αξιών της Δη­μο­κρα­τί­ας και των αγώ­νων που έχουν γίνει για αυτήν δια­χρο­νι­κά, με όλους τους τρό­πους.

Η Ελ­λά­δα, από τον Ο.Η.Ε. μέχρι το μι­κρό­τε­ρο διε­θνή ορ­γα­νι­σμό που σχε­τί­ζε­ται με την ελευ­θε­ρία και τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα, οφεί­λει να αγω­νί­ζε­ται, να πρω­το­πο­ρεί και να υπεν­θυ­μί­ζει σε όλους την ιστο­ρι­κή δια­δρο­μή των δη­μο­κρα­τι­κών θε­σμών απαι­τώ­ντας τον σε­βα­σμό τους.”