Τα «ταξίδια θανάτου» στη Μεσόγειο- “Αφήσαμε τη διαχείριση στους διακινητές”-Οι λόγοι έξαρσης

Πριν από με­ρι­κά χρό­νια, στο γρα­φείο αξιω­μα­τι­κού του τμή­μα­τος Ασφα­λεί­ας του Λι­με­νι­κού Σώ­μα­τος, υπήρ­χε μια φω­το­γρα­φία ενός δια­βό­η­του μέ­λους της μα­φί­ας και δίπλα μια φράση του που είχε ανα­πα­ρα­χθεί από τα ΜΜΕ. «Το εμπό­ριο όπλων έχει πε­θά­νει και το εμπό­ριο ναρ­κω­τι­κών τε­λευ­ταία είναι πολύ επι­κίν­δυ­νο. Τα πιο εύ­κο­λα λεφτά είναι τώρα στο εμπό­ριο αν­θρώ­πων». Στην κυ­νι­κή αυτή ομο­λο­γία, συ­μπυ­κνώ­νο­νται -μέχρι και σή­με­ρα-όπως μου εξη­γεί, τρεις με­γά­λες αλή­θειες: οι πο­λι­τι­κές και τα μέτρα που λαμ­βά­νο­νται για την αντι­με­τώ­πι­ση της δια­κί­νη­σης αν­θρώ­πων είναι ανε­παρ­κή, τα κέρδη είναι πε­ρισ­σό­τε­ρα από ποτέ και τα κυ­κλώ­μα­τα που δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε αυτό τον… «κλάδο» απο­τε­λούν πλέον ένα με­γά­λο μέρος αυτού που απο­κα­λού­με ορ­γα­νω­μέ­νο έγκλη­μα.

Σε όλα αυτά, ήρθε να προ­στε­θεί τον τε­λευ­ταίο ενά­μι­ση χρόνο, μια πρω­το­φα­νής έξαρ­ση των με­τα­να­στευ­τι­κών ροών προς τις χώρες που απο­τε­λούν τις πύλες ει­σό­δου στην ΕΕ, Ελ­λά­δα και Ιτα­λία και να ανα­δει­χθεί πε­ρί­τρα­να πλέον η αδυ­να­μία της ευ­ρω­παϊ­κής κοι­νό­τη­τας να δια­χει­ρι­στεί με ου­σια­στι­κούς όρους αν­θρω­πι­σμού και αλ­λη­λεγ­γύ­ης με­τα­ξύ των κρα­τών -μελών, τις χι­λιά­δες αφί­ξεις απε­γνω­σμέ­νων αν­θρώ­πων, στη «πίσω αυλή» της.

«Αφή­σα­με τη δια­χεί­ρι­ση του με­τα­να­στευ­τι­κού στους δια­κι­νη­τές»

«Ένα ακόμη με­γά­λο πρό­βλη­μα για την Ελ­λά­δα, είναι πως αφή­σα­με τη δια­χεί­ρι­ση του προ­βλή­μα­τος στα χέρια των δια­κι­νη­τών», έρ­χε­ται να συ­μπλη­ρώ­σει ο επι­κε­φα­λής του ελ­λη­νι­κού γρα­φεί­ου του Διε­θνούς Ορ­γα­νι­σμού Με­τα­νά­στευ­σης, Δα­νι­ήλ Εσδρά, στη μακρά λίστα ζη­τη­μά­των που συ­ζη­τή­σα­με για το με­τα­να­στευ­τι­κό.

Όταν του ζητάω να μου εξη­γή­σει τι εν­νο­εί μου φέρ­νει ένα απλό πα­ρά­δειγ­μα: «Όταν οι Σύροι με­τα­νά­στες ήταν στο Σύ­νταγ­μα πριν από με­ρι­κούς μήνες, τους συ­νά­ντη­σα μαζί με τους αρ­μό­διους εκ­προ­σώ­πους της Πο­λι­τεί­ας για να τους δια­βε­βαιώ­σου­με πως θα τους δοθεί άσυλο. Εκεί­νοι όμως αρ­νού­νταν. Γνώ­ρι­ζαν πως εάν πά­ρουν άσυλο στην Ελ­λά­δα δεν μπο­ρούν, βάσει του Δου­βλί­νο ΙΙ, να κά­νουν αί­τη­ση ασύ­λου σε άλλη χώρα και φυ­σι­κά ήθε­λαν να πά­ρουν άσυλο σε χώρες όπως η Γερ­μα­νία ή η Σου­η­δία όπου υπάρ­χουν ει­δι­κά προ­γράμ­μα­τα και πα­ρο­χές για τους με­τα­νά­στες. Εδώ δεν υπάρ­χουν. Οι δια­κι­νη­τές τους είχαν ενη­με­ρώ­σει για τα πάντα. Επέ­λε­γαν λοι­πόν να δο­κι­μά­σουν την τύχη τους με αυ­τούς που τους υπό­σχο­νταν να τους πε­ρά­σουν στην Ιτα­λία και από εκεί να φύ­γουν για τις βό­ρειες χώρες». Δια­φο­ρε­τι­κά όπου και εάν τα­ξί­δευαν, με­τα­ξύ των χωρών της ΕΕ, αφού είχαν πάρει άσυλο στην Ελ­λά­δα θα πρέ­πει να επι­στρέ­ψουν σε αυτή μετά από τρεις μήνες.

Σχο­λιά­ζο­ντας μά­λι­στα στη HuffPost Greece τα μέτρα που ανα­κοί­νω­σε η κυ­βέρ­νη­ση μετά τη δι­υ­πουρ­γι­κή στο Μέ­γα­ρο Μα­ξί­μου, ήταν ιδιαί­τε­ρα επι­φυ­λα­κτι­κός. «Το άσυλο στους πρό­σφυ­γες πο­λέ­μου ούτως ή άλλως θα δοθεί εάν το αι­τη­θούν. Ακόμη βέ­βαια και με τις fast track δια­δι­κα­σί­ες το πολύ αντί για 12 μήνες που δί­νε­ται τώρα να δοθεί σε 4 ή 6 μήνες. Υπάρ­χουν βλέ­πε­τε και συ­γκε­κρι­μέ­νες δια­δι­κα­σί­ες. Πολ­λοί θα υπο­στη­ρί­ζουν τώρα πως είναι Σύροι αλλά θα πρέ­πει αυτό να εξα­κρι­βω­θεί. Και πάλι όμως ο αριθ­μός αι­τή­σε­ων εκτι­μώ πως θα είναι μι­κρός. Γιατί εδώ δεν έχου­με τί­πο­τα να τους προ­σφέ­ρου­με. Όσο για επα­να­πα­τρι­σμό – μέσα από τα προ­γράμ­μα­τα που υπάρ­χουν- δεν μπο­ρεί να γίνει αφού δεν είναι οι­κο­νο­μι­κοί με­τα­νά­στες και δεν μπο­ρού­με να τους πούμε γυ­ρί­στε πίσω στις χώρες όπου μαί­νε­ται ο πό­λε­μος».

Κίν­δυ­νος να μην απορ­ρο­φη­θούν άμεσα κοι­νο­τι­κά κον­δύ­λια

Ο κ.Εσδρά όμως ανη­συ­χεί επί­σης για το πως θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν το επό­με­νο διά­στη­μα μια σειρά από υπη­ρε­σί­ες και προ­γράμ­μα­τα που σχε­τί­ζο­νται με τη δια­χεί­ρι­ση του με­τα­να­στευ­τι­κού προ­βλή­μα­τος όπως η Υπη­ρε­σία Ασύ­λου, τα προ­γράμ­μα­τα επα­να­πα­τρι­σμού, τα κέ­ντρα φι­λο­ξε­νί­ας κλπ.

«Όλα αυτά χρη­μα­το­δο­τού­νται από κοι­νο­τι­κά κον­δύ­λια. Οι ενέρ­γειες για τη διεκ­δί­κη­σή τους θα έπρε­πε να είχαν ξε­κι­νή­σει τον πε­ρα­σμέ­νο Νο­έμ­βριο. Υπήρ­ξε κα­θυ­στέ­ρη­ση, ήρθαν οι εκλο­γές και μετά άλ­λα­ξε το κυ­βερ­νη­τι­κό σχήμα και οι αρ­μο­διό­τη­τες των υπουρ­γεί­ων. Επί­σης, η διεκ­δί­κη­σή τους δεν μπο­ρεί να γίνει ανά πρό­γραμ­μα ή υπη­ρε­σία γιατί υπήρ­ξαν αλ­λα­γές και σε κοι­νο­τι­κό επί­πε­δο και ενώ τα κον­δύ­λια ήταν- και διεκ­δι­κού­νταν- ξε­χω­ρι­στά για κάθε υπη­ρε­σία, τώρα υπάρ­χει ένα κοινό Τα­μείο, το Asylum Migration and Integration Fund».

Όπως εξη­γεί, εάν πε­ρι­μέ­νου­με να γί­νουν νέες δια­χει­ρι­στι­κές αρχές, που ση­μαί­νει ψή­φι­ση στη Βουλή, προ­ε­δρι­κά δια­τάγ­μα­τα, ΦΕΚ, θα πε­ρά­σουν μήνες και τα προ­γράμ­μα­τα λή­γουν τον Ιού­νιο. «Αν δεν ήταν η κρίση ίσως να μπο­ρού­σε να υπάρ­ξει κρα­τι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση για ένα διά­στη­μα αλλά τώρα είναι δύ­σκο­λο. Στις επα­φές που είχα, επι­ση­μαί­νο­ντας το πρό­βλη­μα, με ενη­μέ­ρω­σαν πως θα ζη­τη­θεί έκτα­κτη επι­χο­ρή­γη­ση αλλά εκτι­μώ πως θα ήταν κα­λύ­τε­ρα να πάμε με την παλιά δια­χει­ρι­στι­κή αρχή, να πά­ρου­με τη χρη­μα­το­δό­τη­ση και στη συ­νέ­χεια να δούμε ποιες αλ­λα­γές πρέ­πει να γί­νουν».

Αυτό πά­ντως στο οποίο επι­μέ­νει και συμ­φω­νεί με τη θέση της κυ­βέρ­νη­σης, είναι πως απαι­τεί­ται να λη­φθούν επι­τέ­λους απο­φά­σεις για την ανα­λο­γι­κή κα­τα­νο­μή των με­τα­να­στών σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. «Συ­ζη­τή­σεις γί­νο­νταν και γί­νο­νται. Αλλά είναι μόνο συ­ζη­τή­σεις. Στο ση­μείο όμως που έχου­με φτά­σει πρέ­πει να λη­φθούν απο­φά­σεις. Στον ΔΟΜ γνω­ρί­ζου­με καλά ποια είναι η κα­τά­στα­ση το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα και εκτι­μού­με πως εφό­σον δεν αλ­λά­ξουν συν­θή­κες στις χώρες από όπου προ­έρ­χο­νται οι με­τα­νά­στες ή οι πρό­σφυ­γες πο­λέ­μου είναι δύ­σκο­λο να μειω­θούν το προ­σε­χές διά­στη­μα οι με­τα­να­στευ­τι­κές ροές προς την ΕΕ».

Η με­γα­λύ­τε­ρη με­τα­νά­στευ­ση μετά τον Β’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο

Ο εκ­πρό­σω­πος Τύπου του Διε­θνούς Ορ­γα­νι­σμού Με­τα­νά­στευ­σης, πριν από λίγες ημέ­ρες ανέ­φε­ρε πως εί­μα­στε μάρ­τυ­ρας της με­γα­λύ­τε­ρης με­τα­νά­στευ­σης που έχει κα­τα­γρα­φεί μετά τον Β’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο. Ο αριθ­μός των με­τα­να­στών ανά τον κόσμο που έχουν εγκα­τα­λεί­ψει τις πα­τρί­δες τους ανέρ­χε­ται σε πε­ρισ­σό­τε­ρα από 16 εκατ. ενώ πε­ρί­που 33 εκατ. άν­θρω­ποι έχουν ανα­γκα­στεί σε εσω­τε­ρι­κή με­τα­νά­στευ­ση. Οι κά­τοι­κοι της Μέσης Ανα­το­λής και της Αφρι­κής αντι­στοι­χούν σε ένα με­γά­λο πο­σο­στό αυτών.

Μοι­ραία, όπως ανα­φέ­ρουν η Frontex – στις εκτι­μή­σεις για το 2015 όσο και σε εκ­θέ­σεις Ανά­λυ­σης Κιν­δύ­νου- αλλά και αξιω­μα­τι­κοί του ΛΣ οι οποί­οι μί­λη­σαν στη HuffPost Greece, οι με­τα­να­στευ­τι­κές ροές προς το Αι­γαίο και την Κε­ντρι­κή Με­σό­γειο είναι οι υψη­λό­τε­ρες που έχουν κα­τα­γρα­φεί διά θα­λάσ­σης. Ελ­λά­δα και Ιτα­λία ση­κώ­νουν το βάρος δε­χό­με­νες πιέ­σεις από Τουρ­κία και χώρες της Βο­ρεί­ου Αφρι­κής αντί­στοι­χα.

Κατά το 2014 ο αριθ­μός με­τα­να­στών που πέ­ρα­σαν πα­ρά­νο­μα και δια θα­λάσ­σης στη χώρα μας, φθά­νουν του 34.442 αντί για μόλις 9.357 το 2013. Η αύ­ξη­ση είναι της τά­ξε­ως του 265% και τέσ­σε­ρα νησιά: Λέ­σβος, Σάμος, Χίος και Λέρος δέ­χθη­καν έναν δυ­σα­νά­λο­γο για τις αντο­χές τους αριθ­μό με­τα­να­στών. Τη χρο­νιά που πέ­ρα­σαν, οι λι­με­νι­κές αρχές των νη­σιών αυτών εντό­πι­σαν στην πε­ριο­χή ευ­θύ­νης τους 27.378 με­τα­νά­στες. Ση­μειώ­νε­ται πως ο υψη­λό­τε­ρος αριθ­μός με­τα­να­στών που έχει εντο­πι­στεί από λι­με­νι­κές αρχές όλης της χώρας, είναι 15.314 με­τα­νά­στες το 2008.

Η εισ­ροή με­τα­να­στών συ­νε­χί­ζε­ται με αυ­ξα­νό­με­νους ρυθ­μούς. Οι εκτι­μή­σεις που υπάρ­χουν, συ­νη­γο­ρούν πως δεν ανα­μέ­νε­ται εκτό­νω­ση αλλά εκτί­να­ξη του αριθ­μού των ει­σερ­χό­με­νων με­τα­να­στών- με την πο­λι­τι­κή ηγε­σία να κάνει λόγο ακόμη και 80.000 με­τα­νά­στες το 2015. Η τάση που ήδη υπάρ­χει επι­βε­βαιώ­νει τις εκτι­μή­σεις: μόνο το πρώτο τρί­μη­νο του έτους οι με­τα­νά­στες ανέρ­χο­νται σε 10.535 εκ των οποί­ων οι 8.529 εντο­πί­στη­καν στις ίδιες πε­ριο­χές με πέ­ρυ­σι ενώ απελ­πι­στι­κές ήταν οι ει­κό­νες στις οποί­ες όλοι γί­να­με μάρ­τυ­ρες- έστω τη­λε­ο­πτι­κοί- σε Κω και Γαύδο. Οι κα­τα­γρα­φές αυτές για το πρώτο τρί­μη­νο του έτους είναι σί­γου­ρα ασυ­νή­θι­στες αφού ο υψη­λό­τε­ρος αριθ­μός εισ­ρο­ής με­τα­να­στών κα­τα­γρά­φε­ται από Ιού­νιο έως Νο­έμ­βριο.

«Τα­ξί­δια θα­νά­του» στη Με­σό­γειο

Την ίδια στιγ­μή η Ιτα­λία βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πη με ένα επί­σης ιδιαί­τε­ρα με­γά­λο αριθ­μό με­τα­να­στών που θέ­λουν να φτά­σουν στις ακτές της και σύμ­φω­να με τα πιο πρό­σφα­τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία το πρώτο τρί­μη­νο του έτους, εντο­πί­στη­καν 18.000 άτομα. Ο δε αριθ­μός των θα­νά­των που κα­τα­γρά­φο­νται στη Με­σό­γειο προ­κα­λούν ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη ανη­συ­χία και προ­βλη­μα­τι­σμό για τον τρόπο αντι­με­τώ­πι­σης του προ­βλή­μα­τος. Η δια­κο­πή μά­λι­στα της επι­χεί­ρη­σης Mare Nostrum – προ­έ­βλε­πε πε­ρι­πο­λί­ες στη Με­σό­γειο με τη συν­δρο­μή πλοί­ων του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού- εκτι­μά­ται πως «ευ­θύ­νε­ται» για την αύ­ξη­ση των ναυα­γί­ων και του αριθ­μού νε­κρών με­τα­να­στών στη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή.

Στην Με­σό­γειο υπο­λο­γί­ζε­ται πλέον πως για κάθε 1.000 με­τα­νά­στες που εντο­πί­ζο­νται, πε­ρισ­σό­τε­ροι από 46 χά­νουν τη ζωή του σε ναυά­για…Ο αριθ­μός όμως ίσως να είναι πολύ με­γα­λύ­τε­ρος. Στο Αι­γαίο πά­ντως το 2014 εντο­πί­στη­καν 45 νε­κροί με­τα­νά­στες ενώ κα­τα­γρά­φη­καν 19 αγνο­ού­με­νοι.

Ο ΔΟΜ, μέσα από το πρό­γραμ­μα Missing Migrants (#MissingMigrants – #IOM) προ­σπα­θεί να συ­γκε­ντρώ­νει μαρ­τυ­ρί­ες για να κα­τα­γρά­ψει τις αν­θρώ­πι­νες απώ­λειας σε αυτά τα «Τα­ξί­δια Θα­νά­του» όπως τα χα­ρα­κτη­ρί­ζει, ελ­πί­ζο­ντας και στην ευαι­σθη­το­ποί­η­ση της κοι­νής γνώ­μης. Σύμ­φω­να με τον ΔΟΜ από τις αρχές του 2014 μέχρι 6 Μαρ­τί­ου στη Με­σό­γειο έχα­σαν τη ζωή τους 3.279 με­τα­νά­στες.

Ο χάρ­της στον οποία εμ­φα­νί­ζο­νται οι θά­να­τοι με­τα­να­στών που έχουν κα­τα­γρα­φεί επι­σή­μως ανά τον κόσμο από τις αρχές του 2015 μέχρι τις 13 Απρι­λί­ου δίνει επί­σης με τον πιο εύ­γλωτ­το τρόπο να κα­τα­λά­βου­με γιατί κά­ποιοι υπο­στη­ρί­ζουν πως η Με­σό­γειος με­τα­τρέ­πε­ται σε «νε­κρο­τα­φείο με­τα­να­στών» και πως όσα συμ­βαί­νουν σή­με­ρα απο­τε­λούν την με­γά­λη ντρο­πή της Ευ­ρώ­πης.

«Γιατί τώρα» και ποιος ο ρόλος της Τουρ­κί­ας;

Ένα εύ­λο­γο ερώ­τη­μα βέ­βαια είναι «γιατί κα­τα­γρά­φε­ται τώρα αυτή η έξαρ­ση του φαι­νο­μέ­νου». Η ση­με­ρι­νή όμως κα­τά­στα­ση είναι απο­τέ­λε­σμα μιας μα­κράς αλυ­σί­δας γε­γο­νό­των που δια­μορ­φώ­νο­νται σε βάθος χρό­νου και συχνά όλοι νο­μί­ζα­με πως δεν χρειά­ζε­ται να μας απα­σχο­λούν.

Όπως επι­ση­μαί­νουν στη HuffPost Greece αξιω­μα­τι­κοί του Λι­με­νι­κού Σώ­μα­τος και φαί­νε­ται στις επί­ση­μες ανα­φο­ρές της Frontex οι απα­ντή­σεις είναι πολ­λές:

-ο εμ­φύ­λιος πό­λε­μος στη Συρία συ­νε­χί­ζε­ται για πέμ­πτη χρο­νιά με ανυ­πο­λό­γι­στο κό­στος σε αν­θρώ­πι­νες ζωές, ανεί­πω­τη οδύνη και τρόμο για τους αμά­χους

-αρ­κε­τοί Σύροι είχαν βρει κα­τα­φύ­γιο στις γύρω χώρες όπως η Τουρ­κία – η οποία φι­λο­ξε­νεί περί τα 2 με 2.5 εκατ. πρό­σφυ­γες-στην Αί­γυ­πτο, τον Λί­βα­νο και την Ιορ­δα­νία, θέ­λο­ντας να πα­ρα­μεί­νουν κοντά στις πα­τρο­γο­νι­κές τους εστί­ες και να επι­στρέ­ψουν μόλις οι συν­θή­κες το επι­τρέ­ψουν

-όπως ανα­φέ­ρε­ται στην έκ­θε­ση Ανά­λυ­σης Κιν­δύ­νου της Frontex τους τε­λευ­ταί­ους μήνες η πο­λι­τι­κή της Αι­γύ­πτου για τους με­τα­νά­στες άλ­λα­ξε προς το δυ­σμε­νέ­στε­ρο (υπο­χρέ­ω­ση έκ­δο­σης Visa, ανά­κλη­ση των αδειών πα­ρα­μο­νής καθώς και γε­νι­κό­τε­ρα προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζει η χώρα). Ανά­λο­γες πο­λι­τι­κές ακο­λου­θού­νται τε­λευ­ταία και σε Λί­βα­νο και Ιορ­δα­νία. Η νέα με­τα­να­στευ­τι­κή πο­λι­τι­κή στο Ιράν επί­σης οδη­γεί πολ­λούς Αφ­γα­νούς που είχαν βρει κα­τα­φύ­γιο στη γεί­το­να χώρα να ανα­ζη­τή­σουν την τύχη τους στην Ευ­ρώ­πη

-η επέ­λα­ση των δυ­νά­με­ων του Ισλα­μι­κού Κρά­τους, απο­τε­λεί όπως ρητά ανα­φέ­ρε­ται στο Πρό­γραμ­μα Ερ­γα­σί­ας της Frontex για το 2015 έναν επι­πλέ­ον πα­ρά­γο­ντα που οδη­γεί πο­λί­τες της Μέσης Ανα­το­λής να δο­κι­μά­σουν την τύχη τους ως με­τα­νά­στες. Η Συρία και το Ιράκ είναι πρω­τί­στως οι δύο χώρες που πλήτ­το­νται από τη δράση του Ι.Κ.

-σύμ­φω­να με τα τη­ρού­με­να στοι­χεία το 65% όσων ει­σέρ­χο­νται πα­ρά­νο­μα τους τε­λευ­ταί­ους μήνες στην Ελ­λά­δα είναι Σύροι πρό­σφυ­γες πο­λέ­μου.

Η πίεση που ασκεί­ται κυ­ρί­ως στα ελ­λη­νι­κά θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα οφεί­λε­ται σε τρεις βα­σι­κούς πα­ρά­γο­ντες:

-στο κλεί­σι­μο των χερ­σαί­ων συ­νό­ρων Ελ­λά­δας- Τουρ­κί­ας (αρ­χι­κά με τον φρά­χτη και πλέον και με την ση­μα­ντι­κή βελ­τί­ω­ση της συ­νερ­γα­σί­ας ΕΛΑΣ και τουρ­κι­κής αστυ­νο­μί­ας-στρα­τού) αλλά και στην απο­δο­τι­κό­τε­ρη απο­τρο­πή στα σύ­νο­ρα Βουλ­γα­ρί­ας- Τουρ­κί­ας με ανά­λο­γες κι­νή­σεις

-στη με­γά­λη εξά­πλω­ση των Τουρ­κι­κών Αε­ρο­γραμ­μών με πτή­σεις από και προς χώρες της Αφρι­κής και της Μέσης Ανα­το­λής, γε­γο­νός που συμ­βά­λει στη αύ­ξη­ση των ροών προς την Ευ­ρώ­πη με εν­διά­με­σο σταθ­μό τα τουρ­κι­κά αε­ρο­δρό­μια. Σε σχε­τι­κό έγ­γρα­φο της Frontex με εκτι­μή­σεις για το 2015 ανα­φέ­ρε­ται: «Επι­προ­σθέ­τως, ένας αυ­ξη­μέ­νος αριθ­μός με­τα­να­στών από την Αφρι­κή και τη Μέση Ανα­το­λή ανα­μέ­νε­ται να φτά­σει στην Τουρ­κία μέσω αέρος, πριν επι­χει­ρή­σουν να πε­ρά­σουν πα­ρά­νο­μα τα σύ­νο­ρα της ΕΕ κυ­ρί­ως με τη χρήση πλα­στών εγ­γρά­φων…Τα τουρ­κι­κά αε­ρο­δρό­μια είναι πι­θα­νό να να συ­νε­χί­σουν να είναι κοινό ση­μείο ανα­χώ­ρη­σης για πα­ρά­νο­μους με­τα­νά­στες που φτά­νουν στην Ευ­ρώ­πη».

-στο δια­χρο­νι­κό πρό­βλη­μα που απο­τε­λεί η αδυ­να­μία (;) της Τουρ­κί­ας να αντι­με­τω­πί­σει απο­φα­σι­στι­κά τα πα­ντο­δύ­να­μα πλέον κυ­κλώ­μα­τα δια­κί­νη­σης. Η Κων­στα­ντι­νού­πο­λη απο­τε­λεί το με­γα­λύ­τε­ρο κέ­ντρο συ­γκέ­ντρω­σης επί­δο­ξων πα­ρά­νο­μων με­τα­να­στών οι οποί­οι στη συ­νέ­χεια δια­μοι­ρά­ζο­νται από τα κυ­κλώ­μα­τα στα πα­ρά­λια της Τουρ­κί­ας και πρω­τί­στως σύμ­φω­να με αξιω­μα­τι­κό του ΛΣ που μί­λη­σε στη HuffPost Greece σε Σμύρ­νη, Αλι­καρ­να­σό και Μερ­σί­να. Τα κυ­κλώ­μα­τα, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, έχουν εδώ και χρό­νια πα­ρει­σφρή­σει ακόμη σε κρα­τι­κές υπη­ρε­σί­ες… Και τα κέρδη, όχι μόνο για τους Τούρ­κους δια­κι­νη­τές αλλά διε­θνώς είναι πάρα πολλά.

Το με­γά­λο «πάρτι» του ορ­γα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος

Βέ­βαια όταν μι­λά­με για ορ­γα­νω­μέ­νο έγκλη­μα και κυ­κλώ­μα­τα δια­κί­νη­σης με­τα­να­στών, η «δου­λειά» τους ούτε αρ­χί­ζει ούτε τε­λειώ­νει στα πα­ρά­λια της Τουρ­κί­ας ή των χωρών της Αφρι­κής. Πρό­κει­ται για μια «αλυ­σί­δα» χι­λιά­δων αν­θρώ­πων που κα­λύ­πτει πολλά…χι­λιό­με­τρα. Ξε­κι­νά με τον πρώτο δια­κι­νη­τή σε κά­ποια μα­κρι­νή χώρα, όπως πχ το Πα­κι­στάν που θα με­τα­φέ­ρει ή θα διευ­κο­λύ­νει τον με­τα­νά­στη να φτά­σει πα­ρά­νο­μα στην Τουρ­κία, που θα ανα­λά­βει τη με­τα­φο­ρά του στην Ελ­λά­δα ή στην Ιτα­λία και εκεί­νον που θα του προ­τεί­νει τον εν­δε­δειγ­μέ­νο αλλά πα­ρά­νο­μο τρόπο για να φτά­σει στην επι­θυ­μη­τή χώρα αφί­ξε­ως, δη­λα­δή κά­ποια χώρα της βό­ρειας Ευ­ρώ­πης.

Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, το «σκέ­λος» του ορ­γα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος που ασχο­λεί­ται με τη δια­κί­νη­ση με­τα­να­στών βλέ­πει τα κέρδη του να εκτι­νάσ­σο­νται. Η ζή­τη­ση που υπάρ­χει, κυ­ρί­ως από αν­θρώ­πους που τρέ­χουν μα­κριά από εμπό­λε­μες πε­ριο­χές, ανέ­στιοι και απελ­πι­σμέ­νοι, διαρ­κώς αυ­ξά­νει. Σε αυτές τις συν­θή­κες επι­κίν­δυ­νου – για πολ­λούς λό­γους- ανα­βρα­σμού, πρω­τί­στως σε χώρες της Μέσης Ανα­το­λής, οι δια­κι­νη­τές κά­νουν «πάρτι», όπως ανέ­φε­ρε στη HuffPost Greece αξιω­μα­τι­κός του ΛΣ «κυ­ριο­λε­κτι­κά μι­λά­με για έναν…χορό εκα­το­ντά­δων εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ σε ετή­σια βάση».

Τα κυ­κλώ­μα­τα χρη­σι­μο­ποιούν κάθε δια­θέ­σι­μο μέσο και εκ­με­ταλ­λεύ­ο­νται με τον κα­λύ­τε­ρο τρόπο, όπως το­νί­ζε, κάθε «πα­ρα­θυ­ρά­κι» του νόμου στις χώρες όπου δρα­στη­ριο­ποιού­νται με στόχο την αύ­ξη­ση του κέρ­δους και τη μεί­ω­ση εν­δε­χό­με­νου κιν­δύ­νου…για τους ίδιους. Όχι για το «εμπό­ρευ­μα».

Μέχρι προ­σφά­τως, η πιο συ­νη­θι­σμέ­νη μέ­θο­δος στην οποία κα­τέ­φευ­γαν για τη με­τα­φο­ρά των με­τα­να­στών από την Τουρ­κία στην Ελ­λά­δα-και με δε­δο­μέ­νο ότι δεν υπήρ­χε η τω­ρι­νή έκρη­ξη στις με­τα­να­στευ­τι­κές ροές- ήταν να «φορ­τώ­νουν» άν­δρες, γυ­ναί­κες και παι­διά σε μια παι­δι­κή φου­σκω­τή λέμβο, χωρίς συ­νο­δό. Οι οδη­γί­ες που τους έδι­ναν ήταν, μόλις φτά­σουν στις ελ­λη­νι­κές ακτές να τρυ­πή­σουν το πλα­στι­κό ώστε μια επι­χεί­ρη­ση εντο­πι­σμού με­τα­να­στών να με­τα­τρα­πεί σε επι­χεί­ρη­ση έρευ­νας και διά­σω­σης.

Αλ­λα­γές στις με­θό­δους δια­κί­νη­σης. Τα φορ­τη­γά- πλοία και τα «πλοία-μάνα»

Άλλες πάλι φορές, οι δια­κι­νη­τές μπο­ρεί να διέ­θε­ταν στους με­τα­νά­στες ένα μικρό σκά­φος ή μια βάρκα, ακόμη και συ­νο­δό, ο οποί­ος όμως ήταν συ­νή­θως ανή­λι­κος ώστε εάν τύχει να συλ­λη­φθεί η με­τα­χεί­ρι­ση του, βάσει της ελ­λη­νι­κής νο­μο­θε­σί­ας να είναι ευ­νοϊ­κή.

Για τέ­τοιες πε­ρι­πτώ­σεις το κό­στος, για κάθε «κε­φά­λι» – ανέρ­χε­ται στα 2.000 με 3.000 ευρώ. Η τιμή «ει­σι­τη­ρί­ου» προ­σαρ­μό­ζε­ται ανά­λο­γα με τον βαθμό επι­κιν­δυ­νό­τη­τας δη­λα­δή, το μέσο με­τα­φο­ράς, τη διά­θε­ση συ­νο­δού ή όχι, τον αριθ­μό επι­βαι­νό­ντων, την από­στα­ση με­τα­ξύ τουρ­κι­κών και ελ­λη­νι­κών ακτών και φυ­σι­κά τις και­ρι­κές συν­θή­κες την ημέρα του τα­ξι­διού.

Προ­σφά­τως, ωστό­σο, φαί­νε­ται πως υπάρ­χει μια δια­φο­ρο­ποί­η­ση στις με­θό­δους και στα μέσα που χρη­σι­μο­ποιούν τα κυ­κλώ­μα­τα. Η ζή­τη­ση είναι πλέον πολύ με­γά­λη όπως και η απελ­πι­σία των με­τα­να­στών που προ­τί­θε­νται να πλη­ρώ­σουν όσο- όσο.

Προ­κει­μέ­νου να…αντα­πο­κρι­θούν στις νέες αυτές ανά­γκες, τα κυ­κλώ­μα­τα έχουν «ανα­βαθ­μί­σει» τα μέσα αλλά και τις με­θό­δους που χρη­σι­μο­ποιούν. Τον πε­ρα­σμέ­νο Δε­κέμ­βριο και τον Ια­νουά­ριο του 2015 κα­τα­γρά­φη­καν αρ­κε­τά πε­ρι­στα­τι­κά στα οποία οι δια­κι­νη­τές χρη­σι­μο­ποί­η­σαν για τη με­τα­φο­ρά με­τα­να­στών με­γά­λα αλιευ­τι­κά ή μικρά φορ­τη­γά – πλοία. «Όλα τα πλοία απέ­πλευ­σαν από τη Μερ­σί­να της Τουρ­κί­ας με απώ­τε­ρο σκοπό να φτά­σουν την Ιτα­λία. Τα πε­ρι­στα­τι­κά αυτά…δεν ήταν με­μο­νω­μέ­να καθώς μόνο τον Δε­κέμ­βριο επτά φορ­τη­γά-πλοία απέ­πλευ­σαν από την Τουρ­κία όπου η πο­ρεία τους στη συ­νέ­χεια ανα­κό­πη­κε» και σε αυτά επέ­βαι­ναν συ­νο­λι­κά 3.000 με­τα­νά­στες, ανα­φέ­ρε­ται σε ενη­με­ρω­τι­κό ση­μεί­ω­μα της Frontex για τις νέες με­θό­δους δια­κί­νη­σης με­τα­να­στών. Το­νί­ζε­ται μά­λι­στα πως το κό­στος με­τα­φο­ράς με­τα­να­στών έχει εκτι­να­χθεί ακόμη και στα 7.000 ευρώ το άτομο και επι­ση­μαί­νε­ται «το με­γά­λο κέρ­δος σε συν­δυα­σμό με την πε­ριο­ρι­σμέ­νη επι­κιν­δυ­νό­τη­τα για τους βα­σι­κούς δια­κι­νη­τές, πι­θα­νό­τα­τα θα οδη­γή­σει στην εκ­δή­λω­ση πα­ρό­μοιων πε­ρι­στα­τι­κών στο μέλ­λον».

«Αν και δεν εί­μα­στε σε θέση να πούμε με βε­βαιό­τη­τα πως αυτή η νέα μέ­θο­δος που χρη­σι­μο­ποιούν πλέον τα κυ­κλώ­μα­τα, βλέ­που­με πως υπάρ­χει μία τάση η οποία μας ανη­συ­χεί» ανα­φέ­ρει αξιω­μα­τι­κός του ΛΣ στη HuffPost Greece και εξη­γεί πως «το με­γά­λο πρό­βλη­μα σε αυτές τις πε­ρι­πτώ­σεις- και οι δια­κι­νη­τές το γνω­ρί­ζουν πολύ καλά- είναι πως οι διω­κτι­κές αρχές δεν μπο­ρούν να στα­μα­τή­σουν και να ελέγ­ξουν ένα φορ­τη­γό- πλοίο ή ένα με­γά­λο αλιευ­τι­κό εάν δεν υπάρ­χει ισχυ­ρός λόγος όπως ορί­ζε­ται από διε­θνείς κα­νο­νι­σμούς. Υπάρ­χουν κα­νό­νες που επι­τρέ­πουν την ελεύ­θε­ρη ναυ­σι­πλο­ΐα, τα πλοία πάντα φέ­ρουν ση­μαία ξένης χώρας και τα πράγ­μα­τα είναι ακόμη πιο δύ­σκο­λα όταν βρί­σκο­νται σε διε­θνή ύδατα».

Πέραν όμως αυτής της τάση που φαί­νε­ται να ανα­πτύσ­σε­ται, οι δια­κι­νη­τές φαί­νε­ται πως δα­νεί­ζο­νται και με­θό­δους που χρη­σι­μο­ποιούν κυ­ρί­ως τα με­γά­λα κυ­κλώ­μα­τος εμπο­ρί­ας και δια­κί­νη­σης ναρ­κω­τι­κών. «Βλέ­που­με πως υπάρ­χουν φορ­τη­γά- πλοία τα οποία λει­τουρ­γούν σαν πλοίο – μάνα, όπως σε πε­ρι­πτώ­σεις δια­κί­νη­σης κο­κα­ΐ­νης και ηρω­ί­νης. Στο πλοίο έχει επι­βι­βα­στεί ένα με­γά­λος αριθ­μός με­τα­να­στών και στη συ­νέ­χεια, με­σο­πέ­λα­γα, οι με­τα­νά­στες μοι­ρά­ζο­νται σαν να είναι φορ­τίο, σε μι­κρό­τε­ρα πλε­ού­με­να. Είτε το θέ­λουν, είτε όχι».

huffingtonpost.gr Κα­τε­ρί­να Πρί­φτη