Αμερικανοί επιστήμονες φέρνουν στη Ρόδο ειδικό τομογράφο εδάφους ικανό να εντοπίσει απομεινάρια από τον χαλκό του Κολοσσού

Μια χρυσή ευ­και­ρία γεν­νιέ­ται για την ιστο­ρία της Ρόδου προ­κει­μέ­νου να βρε­θεί η ακρι­βής θέση του Κο­λοσ­σού, καθώς και να εντο­πι­στεί εάν μέχρι σή­με­ρα εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν απο­μει­νά­ρια του χαλ­κού από τον οποίο ήταν κα­τα­σκευα­σμέ­νος. Όλα αυτά είναι δυ­να­τόν να επι­τευ­χθούν τον προ­σε­χή Ια­νουά­ριο, όταν θα κα­τα­φτά­σει στη Ρόδο μια ομάδα Αμε­ρι­κα­νών επι­στη­μό­νων, που θα φέ­ρουν μαζί τους ει­δι­κό το­μο­γρά­φο εδά­φους, με δυ­να­τό­τη­τα απει­κό­νι­σης όλων όσων υπάρ­χουν θαμ­μέ­να σε βάθος μέχρι 15 μέτρα !!

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, σύμ­φω­να με τις πλη­ρο­φο­ρί­ες που εξα­σφά­λι­σε η «δη­μο­κρα­τι­κή» για τους ανα­γνώ­στες της, επι­κε­φα­λής της απο­στο­λής θα είναι ο κα­θη­γη­τής Richard Freund, διευ­θυ­ντής του Maurice Greenberd Center και κα­θη­γη­τής Εβραϊ­κής Ιστο­ρί­ας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου του Χάρτ­φορντ των Ηνω­μέ­νων Πο­λι­τειών. Μαζί του θα έρ­θουν ερευ­νη­τές και εξει­δι­κευ­μέ­νοι γε­ω­φυ­σι­κοί προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρή­σουν σε σειρά ερευ­νών σε διά­φο­ρα ση­μεία της Με­σαιω­νι­κής Πόλης, αλλά και της Ακρό­πο­λης της Ρόδου. Η επί­σκε­ψή τους θα γίνει στις 08 Ια­νουα­ρί­ου του νέου έτους.

Το πιο ση­μα­ντι­κό είναι πως μαζί με την απο­στο­λή, θα κα­τα­φτά­σει στο νησί ένας ει­δι­κός το­μο­γρά­φος εδά­φους, όμοιος με εκεί­νον που χρη­σι­μο­ποιούν οι εται­ρεί­ες πε­τρε­λαιοει­δών για τον εντο­πι­σμό ορυ­κτών κοι­τα­σμά­των. Ο το­μο­γρά­φος αυτός, μαζί με τον λοιπό εξο­πλι­σμό θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για να γίνει κα­τα­γρα­φή ση­μεί­ων ει­δι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος, όπως είναι το Πα­λά­τι του Με­γά­λου Μα­γί­στρου, η βυ­ζα­ντι­νή οχύ­ρω­ση δίπλα από το παλιό τουρ­κι­κό σχο­λείο (μπρο­στά στο Πα­λά­τι), ερεί­πια της ελ­λη­νι­στι­κής οχύ­ρω­σης (όπου συ­γκε­ντρώ­νε­ται το εν­δια­φέ­ρον για τον Κο­λοσ­σό).

Η αρ­χαιο­λο­γι­κή υπη­ρε­σία είναι ήδη ενή­με­ρη για τη δρα­στη­ριό­τη­τα της επι­στη­μο­νι­κής ομά­δας, η οποία είχε βρε­θεί στη Ρόδο και τον πε­ρα­σμέ­νο Ια­νουά­ριο προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρή­σει σε σειρά γεω-ιστο­ρι­κών ερευ­νών στην παλιά εβραϊ­κή συ­να­γω­γή της Ρόδου (που βρι­σκό­ταν απέ­να­ντι από την εκ­κλη­σία του Αγίου Πα­ντε­λε­ή­μο­νος της Με­σαιω­νι­κής Πόλης). Τότε, τα μη­χα­νή­μα­τα που χρη­σι­μο­ποί­η­σε η ομάδα πε­ριε­λάμ­βα­ναν ρα­ντάρ απει­κό­νι­σης εδά­φους, όμως δεν υπήρ­χε ο το­μο­γρά­φος εδά­φους.

Η τότε επί­σκε­ψη της επι­στη­μο­νι­κής ομά­δας του κ. Freund είχε χαι­ρε­τι­στεί με ευ­χα­ρί­στη­ση από τα στε­λέ­χη της Αρ­χαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σί­ας, τα οποία και πα­ρεί­χαν όλες τις διευ­κο­λύν­σεις και τις απα­ραί­τη­τες άδειες για την ολο­κλή­ρω­ση του έργου τους. Μά­λι­στα, τα στε­λέ­χη της Εφο­ρί­ας Αρ­χαιο­τή­των άδρα­ξαν την ευ­και­ρία και ζή­τη­σαν από την επι­στη­μο­νι­κή ομάδα να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει τον εξο­πλι­σμό της για έρευ­νες σε ση­μεία αρ­χαιο­λο­γι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος (Πα­λά­τι, Ακρό­πο­λη κλπ). Οι επι­στή­μο­νες απο­δέ­χθη­καν το αί­τη­μα – πρό­κλη­ση και προ­χώ­ρη­σαν σε σειρά ερευ­νών (με το ρα­ντάρ εδά­φους). Τα απο­τε­λέ­σμα­τα της συ­γκε­κρι­μέ­νης έρευ­νας θα προ­έ­κυ­πταν κα­τό­πιν ερ­γα­στη­ρια­κής ανά­λυ­σης και επρό­κει­το να δο­θούν σε ψη­φια­κή μορφή στην Αρ­χαιο­λο­γι­κή Υπη­ρε­σία.

Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι ο κ. Freund είναι με­λε­τη­τής της αρ­χαί­ας ιστο­ρί­ας της Ρόδου και σε συ­νέ­ντευ­ξη που πα­ρε­χώ­ρη­σε σε αμε­ρι­κα­νι­κό πε­ριο­δι­κό (απο­σπά­σμα­τα της οποί­ας ανα­δη­μο­σιεύ­ει σή­με­ρα η «δη­μο­κρα­τι­κή») εξη­γεί ότι για τον Κο­λοσ­σό της Ρόδου υπάρ­χουν δύο επι­στο­λές που σώ­ζο­νται μέχρι σή­με­ρα και οι οποί­ες κά­νουν σαφή ανα­φο­ρά στο άγαλ­μα και στον χαλκό που με­τα­φέρ­θη­κε από τη Ρόδο προς τη Δα­μα­σκό.

Όλα ξε­κί­νη­σαν από ένα

συ­νέ­δριο για την ιστο­ρία

των Εβραί­ων της Ρόδου

Η αρ­χαιο­λο­γι­κή έρευ­να που θα γίνει από την επι­στη­μο­νι­κή ομάδα είναι μόνο ένα μέρος της απο­στο­λής της. Κύριά τους απο­στο­λή είναι να δώ­σουν απα­ντή­σεις σχε­τι­κά με την πα­ρου­σία των Εβραί­ων της Ρόδου. Αλ­λω­στε ο ίδιος ο επι­κε­φα­λής είναι κα­θη­γη­τής Εβραϊ­κών Σπου­δών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Χάρτ­φορντ και όπως ο ίδιος εξη­γεί σε συ­νέ­ντευ­ξη που έδωσε προς το πε­ριο­δι­κό «Connecticut Jewish Ledger» όλα ξε­κί­νη­σαν σε ένα συ­νέ­δριο όταν του ζή­τη­σαν να εξη­γή­σει το λόγο για τον οποίο στη Συ­να­γω­γή Kahal Shalom της Ρόδου υπάρ­χουν δύο κα­μά­ρες για να στη­ρί­ζουν την οροφή, αντί για μία που υπάρ­χει στις πε­ρισ­σό­τε­ρες συ­να­γω­γές της Ελ­λά­δας. «Η απλή αυτή ερώ­τη­ση με­τε­ξε­λί­χθη­κε σε νέα συγ­γρα­φή της ιστο­ρί­ας», δή­λω­σε ο κα­θη­γη­τής προς τη συ­ντά­κτρια κα. Cindy Mindell.

Το απλό αυτό ερώ­τη­μα ξε­δί­πλω­σε σειρά ερευ­νών που έγι­ναν στην λει­τουρ­γού­σα συ­να­γω­γή της Ρόδου (Kahal Shalom) και κυ­ρί­ως στο ση­μείο όπου μέχρι πριν τον 2ο πα­γκό­σμιο πό­λε­μο λει­τουρ­γού­σε η με­γά­λη συ­να­γω­γή (Kahal Gadol ή Kehilah Grande). Η τε­λευ­ταία υπέ­στη ζη­μιές από βομ­βαρ­δι­σμούς στη διάρ­κεια του πο­λέ­μου και τε­λι­κώς κα­τέρ­ρευ­σε με­τα­πο­λε­μι­κά (το δά­πε­δο της πα­λιάς, με­γά­λης συ­να­γω­γής όπως σώ­ζε­ται σή­με­ρα, στη φω­το­γρα­φία που δη­μο­σιεύ­ει η «δη­μο­κρα­τι­κή»).

Οι έρευ­νες του προ­σε­χούς Ια­νουα­ρί­ου θα επε­κτα­θούν και στο πάρκο που ξε­κι­νά­ει από το λι­μά­νι της Ακα­ντιάς και εκτεί­νε­ται μέχρι τον Αγιο Φρα­γκί­σκο. Σε εκεί­νο το πάρκο υπήρ­χε ένα με­γά­λο εβραϊ­κό νε­κρο­τα­φείο, το οποίο με εντο­λή του Ιτα­λού διοι­κη­τή Ντε Βέκκι με­τα­φέρ­θη­κε στην πε­ριο­χή του Κο­ρα­κό­νε­ρου. Η με­τα­κί­νη­ση των μνη­μά­των και των οστών έγινε από τους ίδιους τους συγ­γε­νείς, με πε­νι­χρά μέσα, γι’ αυτό και θε­ω­ρεί­ται ότι κάτω από το πάρκο εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν οστά και τα­φι­κές πλά­κες. Όλα αυτά θα απα­ντη­θούν από την έρευ­να και όλες οι πλη­ρο­φο­ρί­ες θα πα­ρου­σια­στούν σε έκ­θε­ση του Μου­σεί­ου Εβραϊ­κού Πο­λι­τι­σμού, του Χάρτ­φορντ που φέρει τον τίτλο «It was a paradise. Jewish of Rhodes». Η έκ­θε­ση ήδη έχει ξε­κι­νή­σει και θα συ­νε­χι­στεί μέχρι την 1η Μαϊου 2016.

Η συ­νέ­ντευ­ξη

του κα­θη­γη­τή

Ο κα­θη­γη­τής dr. Richard Freund σε μια με­γά­λη συ­νέ­ντευ­ξη που πα­ρε­χώ­ρη­σε προς το πε­ριο­δι­κό  «Connecticut Jewish Ledger» ανα­λύ­ει όλα όσα αφο­ρούν τις αρ­χαιο­λο­γι­κές έρευ­νες που έγι­ναν και θα γί­νουν στη Ρόδο. Δίνει πο­λύ­τι­μα στοι­χεία για τη σχέση του Κο­λοσ­σού με την το­πι­κή κοι­νω­νία, τους κα­τα­κτη­τές, αλλά και το ρόλο ενός εβραί­ου ερ­γο­λά­βου. Μαζί δίνει σειρά ιστο­ρι­κών στοι­χεί­ων για την μα­κραί­ω­νη πα­ρου­σία των εβραί­ων στο νησί της Ρόδου.

Τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα ση­μεία της συ­νέ­ντευ­ξης, είναι τα ακό­λου­θα:

R. Freund: Ξε­κί­νη­σα στη Ρόδο, γιατί ήθελα να λύσω εκεί­νο που νό­μι­ζα ότι ήταν ένα απλό αρ­χαιο­λο­γι­κό ζή­τη­μα. Πι­στέψ­τε με δεν ήταν. Όλα ξε­κί­νη­σαν όταν στη διάρ­κεια ενός συ­νε­δρί­ου μου ζη­τή­θη­κε το γιατί στην 16ου αιώνα Συ­να­γω­γή Kahal Shalom της Ρόδου, υπάρ­χουν δύο τόξα (κα­μά­ρες) αντί για ένα, στοι­χείο που απα­ντά­με στις συ­να­γω­γές που βρί­σκο­νται σε Κέρ­κυ­ρα, Κω, Θεσ­σα­λο­νί­κη, όπως και στις πε­ρισ­σό­τε­ρες συ­να­γω­γές, που βρί­σκο­νται στην Ελ­λά­δα. Πρό­κει­ται για ένα αρ­χαιο­λο­γι­κό μυ­στή­ριο, που μας οδή­γη­σε πίσω στην προ­έ­λευ­ση των Εβραί­ων της Ρόδου, όπως επί­σης και στην ιστο­ρία των σχέ­σε­ων με­τα­ξύ του Ισ­ρα­ήλ και της Αρ­χαί­ας Ρόδου. Το αρ­χι­κό, απλό ερώ­τη­μα, μας οδή­γη­σε τε­λι­κά σ’ ένα τε­ρά­στιο έργο εγ­χεί­ρη­μα αρ­χαιο­λο­γι­κής και «γε­ω­ε­πι­στη­μο­νι­κής» ση­μα­σί­ας, στο οποίο συμ­με­τεί­χαν επι­στή­μο­νες και φοι­τη­τές από πέντε ερευ­νη­τι­κά ιδρύ­μα­τα. Μά­λι­στα, ζη­τή­σα­με και πή­ρα­με ει­δι­κές άδειες από την Αρ­χαιο­λο­γία για να εξε­ρευ­νή­σου­με με­ρι­κούς από τους πιο σπά­νιους εθνι­κούς (αρ­χαιο­λο­γι­κούς) θη­σαυ­ρούς της Ελ­λά­δας.

Σή­με­ρα, δύο χρό­νια αρ­γό­τε­ρα, είμαι σε θέση να πω ότι ξα­να­γρά­φου­με την ιστο­ρία των Εβραί­ων της Ρόδου και ίσως ακόμη και κά­ποιων αρ­χεί­ων που αφο­ρούν την ιστο­ρία της κλα­σι­κής πε­ριό­δου της Ρόδου.

Για πα­ρά­δειγ­μα, γνω­ρί­ζου­με ότι υπήρ­χαν συ­ναλ­λα­γές με­τα­ξύ της Ιε­ρου­σα­λήμ και της Ρόδου κατά την Ελ­λη­νι­στι­κή πε­ρί­ο­δο (332-63 π.Χ.), χάρη στην ανα­κά­λυ­ψη στην Ιε­ρου­σα­λήμ εκα­το­ντά­δων αμ­φο­ρέ­ων  που έφε­ραν τη σφρα­γί­δα της Ρόδου.

Κατά το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος των πε­ριό­δων εκεί­νων, οι Εβραί­οι ζού­σαν πολύ άνετα και είχαν γίνει απο­δε­κτοί στο μικρό ελ­λη­νι­κό νησί. Αλλά είναι και ήταν ένα νησί που ανέ­πτυ­ξε μια μο­να­δι­κή εβραϊ­κή κουλ­τού­ρα. Κατά τον Με­σαί­ω­να, λόγω του υψη­λού επι­πέ­δου ευ­σέ­βειας του πλη­θυ­σμού της, η εβραϊ­κή κοι­νό­τη­τα ονο­μά­ζε­ται “La Chica Yerushalayim” (Μικρή Ιε­ρου­σα­λήμ).

Συ­ντά­κτις: Τι ανα­κα­λύ­ψα­τε στη διάρ­κεια ανα­σκα­φών σας τον πε­ρα­σμέ­νο Ια­νουά­ριο;

R. Freund: Ανα­κα­λύ­ψα­με ότι υπήρ­χαν πολ­λές συ­να­γω­γές στη ίδια θέση, με τη Με­γά­λη Συ­να­γω­γή (στα απο­μει­νά­ρια που υπάρ­χουν σή­με­ρα στο οι­κό­πε­δο που βρί­σκε­ται απέ­να­ντι από την εκ­κλη­σία του Αγίου Πα­ντε­λε­ή­μο­να της Πα­λιάς Πόλης).

Δου­λεύ­ου­με πάνω σε εκ­σκα­φή και ερευ­νή­σα­με τα πα­λαιό­τε­ρα στρώ­μα­τα. Δου­λέ­ψα­με προ­κει­μέ­νου να κα­θο­ρί­σου­με την ει­κό­να των πα­λαιών συ­να­γω­γών και να δια­πι­στώ­σου­με εάν εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν αντι­κεί­με­να που πα­ρέ­μει­ναν κάτω από το έδα­φος. Χρη­σι­μο­ποι­ή­σα­με το ει­δι­κό ρα­ντάρ εδά­φους, που έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να δια­περ­νά το χώμα και να δίνει ει­κό­να των κα­τώ­τε­ρων στρω­μά­των. Ολο αυτό έγινε με τη επί­βλε­ψη   της αρ­χαιο­λο­γι­κής υπη­ρε­σί­ας, η οποία και έδωσε οδη­γί­ες για το πού θα πρέ­πει να δώ­σου­με ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση, προ­κει­μέ­νου να εντο­πί­σου­με αντι­κεί­με­να που πι­θα­νώς βρί­σκο­νται θαμ­μέ­να σε με­γά­λο βάθος.

Ενώ ήμα­σταν στη Ρόδο, μας δό­θη­κε μια τρίτη απο­στο­λή, η οποία ήταν να βρε­θεί η ύπαρ­ξη προ­γε­νέ­στε­ρης συ­να­γω­γής, η οποία πι­στεύ­ε­ται από την αρ­χαιο­λο­γι­κή κοι­νό­τη­τα ότι ήταν η πρώτη που χτί­στη­κε τον 12ο ή 13ο αιώνα, δίπλα στο τεί­χος του λι­μα­νιού.

Τότε ήταν που μας δό­θη­κε μια πολύ – πολύ εν­δια­φέ­ρου­σα απο­στο­λή: μας ζη­τή­θη­κε να εξε­ρευ­νή­σου­με για τα ερεί­πια του ελ­λη­νι­στι­κού τεί­χους, δη­λα­δή του πα­λαιό­τε­ρου τεί­χους της πόλης, όπου εν­δέ­χε­ται να ήταν “Ο Κο­λοσ­σός της Ρόδου”. Ο Κο­λοσ­σός ήταν ένα άγαλ­μα ύψους 33 μέ­τρων. Ήταν ένα από τα Επτά Θαύ­μα­τα του αρ­χαί­ου κό­σμου, μαζί με τις Πυ­ρα­μί­δες και τους Κρε­μα­στούς Κή­πους της Βα­βυ­λώ­νας. Ήταν πραγ­μα­τι­κά μια αρι­στο­τε­χνι­κή μη­χα­νι­κή ολο­κλή­ρω­ση, που χτί­στη­κε τον τρίτο αιώνα π.Χ., αλλά στά­θη­κε μόνο για 56 χρό­νια – έπεσε κάτω μετά από ένα σει­σμό.

Υπάρ­χει μια εν­δια­φέ­ρου­σα Εβραϊ­κή σύν­δε­ση με το άγαλ­μα. Οι μου­σουλ­μά­νοι κα­τέ­λα­βαν τη Ρόδο τον έβδο­μο αιώνα και υπάρ­χει μια ση­μεί­ω­ση από τον κα­τα­κτη­τή, Μω­α­βία Α’, για ένα τα­μπού που δια­κα­τέ­χει τους ντό­πιους Έλ­λη­νες, που στέ­κο­νται ενά­ντια στον οποιο­δή­πο­τε, που θέλει να έρθει σε επαφή με τα σπα­σμέ­να κομ­μά­τια του Κο­λοσ­σού, ο οποί­ος είχε πέσει κάτω, επτά αιώ­νες νω­ρί­τε­ρα. Ο Μω­α­βί­ας Α’ φέ­ρε­ται να ρω­τά­ει για «ποιο είναι εδώ το με­γά­λο θέμα;» και αφού του δό­θη­καν εξη­γή­σεις εκεί­νος απο­φά­σι­σε. Διό­ρι­σε έναν εβραϊ­κό ερ­γο­λά­βο να πάρει όλο το χαλκό από το άγαλ­μα και να το με­τα­φέ­ρει πίσω στο αρ­χη­γείο του, στη Δα­μα­σκό. Η ση­μεί­ω­ση που υπάρ­χει υπο­δη­λώ­νει ότι χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν 900 κα­μή­λες για να ολο­κλη­ρω­θεί το έργο. Έχου­με δύο επι­στο­λές που επέ­ζη­σαν όλα αυτά τα χρό­νια και που μι­λούν γι’ αυτό. Έτσι, επί­σης συ­μπε­ραί­νου­με ότι από τότε υπήρ­χαν οι Εβραί­οι στη Ρόδο.