Τουρισμός: Επιβίωση αλλά και αφετηρία για ένα νέο μοντέλο

Του Γιώρ­γου Αλε­ξά­κη

Το άρθρο δη­μο­σιεύ­τη­κε στο Reporter Magazine Ιου­λί­ου.

Κα­μπα­νά­κι κιν­δύ­νου για τις επι­πτώ­σεις σε ευά­λω­τες ομά­δες αλλά και νη­σιω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς κρού­ει η Διά­σκε­ψη των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Εμπό­ριο και την Ανά­πτυ­ξη, η γνω­στή UNCTAD. Καλεί σε εγρή­γορ­ση για την ενί­σχυ­ση της κοι­νω­νι­κής προ­στα­σί­ας στις χώρες που πλήτ­το­νται πε­ρισ­σό­τε­ρο, έτσι ώστε να απο­φευ­χθούν τα χει­ρό­τε­ρα για τον κόσμο και τις κοι­νω­νί­ες που εξαρ­τώ­νται από τον Του­ρι­σμό.

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, καλεί τις κυ­βερ­νή­σεις να κα­λύ­ψουν μι­σθο­λο­γι­κά τους ερ­γα­ζό­με­νους στον κλάδο και να προ­βλέ­ψουν επι­χο­ρη­γή­σεις ή χα­μη­λό­το­κα δά­νεια σε του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις. Όπως ανα­φέ­ρε­ται, η Ελ­λά­δα κιν­δυ­νεύ­ει να χάσει 4 μο­νά­δες από το ΑΕΠ της λόγω της επί­πτω­σης της παν­δη­μί­ας στον κλάδο φι­λο­ξε­νί­ας. Σύμ­φω­να με τους υπο­λο­γι­σμούς της UNCTAD για κάθε 1 εκα­τομ­μύ­ριο δο­λά­ρια χα­μέ­νων του­ρι­στι­κών εσό­δων, το εθνι­κό ει­σό­δη­μα των χωρών μπο­ρεί να πέ­φτει ως και 3 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, ενώ οι συ­νέ­πειες στην απα­σχό­λη­ση είναι δρα­μα­τι­κές. Πέρα δε από τις άμε­σες επι­πτώ­σεις στα κα­τα­λύ­μα­τα πλήτ­το­νται βά­ναυ­σα κι άλλοι το­μείς όπως η εστί­α­ση, η ψυ­χα­γω­γία, οι βιο­μη­χα­νί­ες αλ­κο­ο­λού­χων και ανα­ψυ­κτι­κών. Με αυτό το σκε­πτι­κό, η UNCTAD βγά­ζει μια ανα­λο­γία 1 προς 3 για το κό­στος που επι­φέ­ρει η πτώση του Του­ρι­σμού στο σύ­νο­λο της οι­κο­νο­μί­ας.

Εστιά­ζο­ντας η έρευ­να της UNCTAD στην Ελ­λά­δα και στις αμοι­βές των ανει­δί­κευ­των ερ­γα­τών στον του­ρι­σμό κα­τα­γρά­φει ένα ζο­φε­ρό μέλ­λον. Έτσι η αρ­νη­τι­κή επί­πτω­ση στις αμοι­βές ανει­δί­κευ­των υπο­λο­γί­ζε­ται σε 5 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες στο βα­σι­κό σε­νά­ριο, σε 10 μο­νά­δες στο εν­διά­με­σο σε­νά­ριο και σε 14 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες στο απαι­σιό­δο­ξο.

Σύμ­φω­να με το βα­σι­κό σε­νά­ριο η απα­σχό­λη­ση ανει­δί­κευ­του προ­σω­πι­κού στην Ελ­λά­δα θα μειω­θεί κατά 6 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες. Στο εν­διά­με­σο σε­νά­ριο η πτώση υπο­λο­γί­ζε­ται στις 13 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες και στο απαι­σιό­δο­ξο στις 19 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες.

Τέλος, η με­λέ­τη ση­μειώ­νει ότι στις ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες αλλά και στα μικρά νησιά οι επι­πτώ­σεις θα είναι βα­ριές.

Θολό τοπίο

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση προς το τέλος του μήνα και με βάση τις επι­δη­μιο­λο­γι­κές εξε­λί­ξεις σε βα­σι­κές αγο­ρές για την χώρα και την πύ­κνω­ση πτή­σε­ων, θα αρ­χί­σει φαί­νε­ται ποιο από τα σε­νά­ρια θα προ­κρι­θεί. Εν­δει­κτι­κό είναι ότι επα­νει­λημ­μέ­να ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων Γιάν­νης Ρέ­τσος έχει πει ότι προς το τέλος Ιου­λί­ου θα μπο­ρεί να γίνει μια πρό­βλε­ψη που θα πλη­σιά­ζει στο 90% της πραγ­μα­τι­κής ει­κό­νας για το τι ανα­μέ­νου­με φέτος. Βέ­βαια ο πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ, όπως και άλλοι πα­ρά­γο­ντες του χώρου θε­ω­ρούν ως καλό σε­νά­ριο ένα 20%-25% των περ­σι­νών εσό­δων δη­λα­δή ένα ποσό γύρω στα 4-5 δισ. ευρώ.

Πέρα, βέ­βαια, από την «αριθ­μη­τι­κή» για τη σεζόν, ως ιδιαί­τε­ρο ση­μα­ντι­κό στοι­χείο χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται η ανα­βάθ­μι­ση των προ­ο­ρι­σμών και η δια­μόρ­φω­ση των συν­θη­κών για μια δυ­να­μι­κή επα­νεκ­κί­νη­ση του του­ρι­στι­κού κλά­δου τα επό­με­να χρό­νια, μα­κριά από πα­θο­γέ­νειες που είχαν αρ­χί­σει να ανα­πτύσ­σο­νται. Ου­σια­στι­κά πολ­λοί πα­ρά­γο­ντες του κλά­δου κα­τα­δει­κνύ­ουν ότι είναι ευ­και­ρία να αντι­με­τω­πι­στούν ζη­τή­μα­τα όπως η «υπερ­φόρ­τω­ση» προ­ο­ρι­σμών, οι ελ­λειμ­μα­τι­κές δη­μό­σιες υπο­δο­μές, η ελ­λι­πής σύν­δε­ση με αλυ­σί­δες εγ­χώ­ριας πα­ρα­γό­με­νης αξίας σε άλ­λους το­μείς της οι­κο­νο­μί­ας, η μο­νο­σή­μα­ντη εξάρ­τη­ση από την οι­κο­νο­μία της φι­λο­ξε­νί­ας πολ­λών γε­ω­γρα­φι­κών ενο­τή­των .

«Δεν μπο­ρού­με να μι­λά­με για ισόρ­ρο­πη και μα­κρο­χρό­νια του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη, αν σε αυτή δεν εμπε­ριέ­χε­ται η έν­νοια της αει­φο­ρί­ας με έναν ολι­στι­κό τρόπο. Και αυτό ση­μαί­νει προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος, κοι­νω­νι­κή αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τα, ενί­σχυ­ση της το­πι­κής απα­σχό­λη­σης, δια­τή­ρη­ση και ανά­δει­ξη του το­πι­κού πο­λι­τι­σμού. Η ολι­στι­κή βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη είναι ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θε­ση για να μπο­ρέ­σει η Ελ­λά­δα να πρω­τα­γω­νι­στή­σει με αξιώ­σεις και την επό­με­νη, μετά την παν­δη­μία, ημέρα» είχε ανα­φέ­ρει στην ομι­λία του στη τε­λευ­ταία Γε­νι­κή Συ­νέ­λευ­ση του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων ο πρό­ε­δρος του Γιάν­νης Ρέ­τσος.

Γιαυ­τό τό­νι­σε την ανά­γκη για την σύ­ντα­ξη ενός εθνι­κού συμ­βο­λαί­ου ανά­πτυ­ξης για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό, που θα στο­χεύ­ει στη με­τα­τρο­πή της Ελ­λά­δας σε έναν ώριμο, ποιο­τι­κό, ασφα­λή του­ρι­στι­κό προ­ο­ρι­σμό, υψη­λών προ­δια­γρα­φών.

Τέλος ο κ. Τάσος Χω­με­νί­δης, Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος του ομί­λου Λάμψα, μι­λώ­ντας στο δια­δι­κτυα­κό συ­νέ­δριο «The Greek Tourism Debate», έχει πει ότι η κρίση απο­τε­λεί ευ­και­ρία για να φτιά­ξου­με ένα μέλ­λον με λι­γό­τε­ρους του­ρί­στες και με με­γα­λύ­τε­ρη κατά κε­φα­λήν δα­πά­νη όπου θα μας έδινε το ίδιο οι­κο­νο­μι­κό απο­τέ­λε­σμα αλλά με λι­γό­τε­ρες επι­βλα­βείς επι­πτώ­σεις στο πε­ρι­βάλ­λον. Εξί­σου καλό θα ήταν σύμ­φω­να με τον κ. Χω­με­νί­δη «να μην εί­μα­στε τόσο εξαρ­τη­μέ­νοι από τους tour operators οι οποί­οι κρα­τούν το 80-90% της του­ρι­στι­κής υπε­ρα­ξί­ας που πα­ρά­γε­ται».