ΣΤΕ: Αναδρομική βόμβα 670 εκατ. από τα… stage

«Βαθιά το χέρι στην τσέπη» θα υπο­χρε­ω­θούν να βάλουν πολλοί κρα­τι­κοί φορείς (νοσο­κο­μεία, δήμοι κ.λπ.) για να πλη­ρώ­σουν πολύ ακρι­βό­τερα και μάλιστα ανα­δρο­μικά, την εργασία που τους παρεί­χαν χιλιά­δες νέοι, μέσα από συμ­βά­σεις μαθη­τείας και σχετικά προ­γράμ­ματα (stage, κ.λπ.) του ΟΑΕΔ.

Ετσι, μετά την απόφαση του Εφε­τείου Αθηνών που δικαιώ­νει εργα­ζό­με­νους σε Περι­φε­ρειακό Νοσο­κο­μείο, εάν η απόφαση «επε­κτα­θεί» στους 130.000 που συμ­με­τεί­χαν στα προ­γράμ­ματα μαθη­τείας, το ποσό για την απο­ζη­μί­ωσή τους φτάνει τα 670 εκατ. ευρώ.

Η νομο­λο­γία που δια­μορ­φώ­νουν τα δικα­στή­ρια δέχεται ότι, στη συντρι­πτική τους πλειο­ψη­φία στις περι­πτώ­σεις αυτές, οι συμ­βά­σεις μαθη­τείας απο­σκο­πού­σαν κυρίως στην παροχή εργα­σίας (και όχι στην εκπαί­δευση – από­κτηση γνώσεων), οπότε στην πραγ­μα­τι­κό­τητα υπέ­κρυ­πταν εξαρ­τη­μένη εργασία ορι­σμέ­νου χρόνου.

Κι αυτό σημαί­νει ότι όσοι δού­λε­ψαν σε τέτοια προ­γράμ­ματα, δεν έπρεπε να αμεί­βο­νται (με τα 18μηνα, 24μηνα κ.λπ. συμ­φω­νη­τικά) με βάση τις συνη­θι­σμέ­νες αμοιβές – χρη­μα­το­δο­τή­σεις του ΟΑΕΔ (23-27 ευρώ ημε­ρη­σίως), αλλά με υψη­λό­τε­ρες, που αντι­στοι­χού­σαν σε συμ­βά­σεις ορι­σμέ­νου χρόνου, ενώ παράλ­ληλα θα έπρεπε να εισπράτ­τουν και τα νόμιμα επι­δό­ματα εορτών, αδείας και την προ­σαύ­ξηση από τυχόν εργασία σε Κυρια­κές, αργίες, νύχτες κ.λπ.

Η νομο­λο­γιακή γραμμή που ξεκί­νησε να χαράζει ο Αρειος Πάγος γύρω από την έννοια των συμ­βά­σεων μαθη­τείας έχει οδη­γή­σει σ’ ένα «μπαράζ» ομα­δι­κών αγωγών από χιλιά­δες εργα­ζό­με­νους που διεκ­δι­κούν ανα­δρο­μικά μεγάλες δια­φο­ρές απο­δο­χών.

Το Εφετείο της Αθήνας, σε υπόθεση που δίκασε στα τέλη του 2014, εξέδωσε απόφαση – σταθμό, δικαιώ­νο­ντας εργα­ζό­με­νους σε Περι­φε­ρειακό Νοσο­κο­μείο στη Β. Ελλάδα, καθώς έκρινε ότι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν απα­σχο­λή­θη­καν με συμ­βά­σεις μαθη­τείας (μέσα από πρό­γραμμα stage του ΟΑΕΔ), αλλά πρό­σφε­ραν εξαρ­τη­μένη εργασία ορι­σμέ­νου χρόνου και γι’ αυτό επι­δί­κασε σε 7 άτομα ποσό περίπου 170.000 ευρώ (με τους νόμι­μους τόκους) ως διαφορά απο­δο­χών που έπρεπε να είχαν εισπρά­ξει ο καθένας για ένα 18μηνο (μέχρι τα τέλη του 2010).

Η Δικαιο­σύνη δέχεται ότι η ίδια είναι η μόνη αρμόδια να προσ­διο­ρί­σει ποιο είναι το αληθινό περιε­χό­μενο μιας εργα­σια­κής σύμ­βα­σης, με βάση τα πραγ­μα­τικά δεδο­μένα κάθε περί­πτω­σης, ανε­ξάρ­τητα από το πώς την χαρα­κτη­ρί­ζουν σύμβαση εργο­δό­της και εργα­ζό­με­νος στο σχετικό συμ­φω­νη­τικό.

Στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση, αξιο­ποιώ­ντας αυτή την ελευ­θε­ρία χαρα­κτη­ρι­σμού της εργα­σια­κής σχέσης και το σχετικό απο­δει­κτικό υλικό (από έγγραφα, μαρ­τυ­ρι­κές κατα­θέ­σεις κ.λπ.) το Εφετείο δια­πί­στωσε ότι μέσα από προ­γράμ­ματα για την από­κτηση εργα­σια­κής εμπει­ρίας άνεργων πτυ­χιού­χων ΑΕΙ, ΤΕΙ, ΤΕΕ, οι εργα­ζό­με­νοι έκαναν συμ­φω­νη­τικά συνερ­γα­σίας με περι­φε­ρειακό νοσο­κο­μείο το διά­στημα 2008-09. Το 18μηνο πρό­γραμμα Stage πρoέβλεπε ημε­ρή­σια αμοιβή (σε 5νθήμερη βάση) 23,14 ευρώ για όσους είχαν απο­λυ­τή­ριο δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης και 27,77 ευρώ για τους πτυ­χιού­χους πανε­πι­στη­μια­κής – τεχνο­λο­γι­κής εκπαί­δευ­σης (κατόπιν σχε­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης του ΟΑΕΔ).

Σύγκριση απο­δο­χών

Παράλ­ληλα δια­πί­στωσε πως μολο­νότι προ­σλή­φθη­καν για την από­κτηση εργα­σια­κής εμπει­ρίας, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα η απα­σχό­λησή τους ήταν παρό­μοια με εκείνη των άλλων υπαλ­λή­λων του νοσο­κο­μείου. Ετσι, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα απα­σχο­λή­θη­καν σε διά­φο­ρους τομείς (στα τμήματα αιμο­λη­ψίας, μικρο­βιο­λο­γι­κών εξε­τά­σεων, προ­μη­θειών, προ­σω­πι­κού, δια­χεί­ρι­σης υλικού) με πλήρες πεν­θή­μερο ωράριο. Μετά τη λήξη του προ­γράμ­μα­τος, το καλο­καίρι του 2009 εντά­χθη­καν σε νέο αντί­στοιχο 18μηνο με χρη­μα­το­δό­τηση του ΟΑΕΔ, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας στην πραγ­μα­τι­κό­τητα πάγιες και διαρ­κείς ανάγκες του νοσο­κο­μείου.

Το δικα­στή­ριο προ­χώ­ρησε σε σύγκριση των απο­δο­χών που θα έπρεπε να παίρ­νουν σχετικά με την αμοιβή – χρη­μα­το­δό­τηση του ΟΑΕΔ και ενσω­μα­τώ­νο­ντας επι­δό­ματα (νοσο­κο­μεια­κών, εορτών, αδείας, οικο­γε­νεια­κής παροχής κ.λπ.) προσ­διό­ρισε δια­φο­ρές ύψους 17.780 έως 23.287 ευρώ για το δεύτερο 18μηνο απα­σχό­λη­σης κρί­νο­ντας ότι οι αξιώ­σεις τους για το αρχικό 18μηνο έχουν πλέον παρα­γρα­φεί (λόγω παρέ­λευ­σης 2ετίας).

Αξίζει να σημειω­θεί ότι το οικο­νο­μικό βάρος της δια­φο­ράς θα κληθούν να καλύ­ψουν οι κρα­τι­κοί φορείς που δέχθη­καν τους εργα­ζό­με­νους και όχι ο ΟΑΕΔ (που εξά­ντλησε τη συμ­με­τοχή του με τη γνω­στο­ποι­η­μένη από πριν χρη­μα­το­δό­τησή του), καθώς ωφε­λη­μέ­νοι στην πράξη είναι οι κρα­τι­κοί φορείς (δήμοι, νοσο­κο­μεία, κ.λπ.) που απα­σχο­λώ­ντας προ­σω­πικό με χαμη­λό­τερη αμοιβή, παρα­βί­α­σαν τις δια­τά­ξεις του Αστικού Κώδικα για τον αδι­καιο­λό­γητο πλου­τι­σμό.

Δεκτές έχουν γίνει και αντί­στοι­χες ομα­δι­κές αγωγές που υπέ­βα­λαν πολλοί σχο­λι­κοί φύλακες που είχαν εντα­χθεί σε σχετικά προ­γράμ­ματα του ΟΑΕΔ. Και στην περί­πτωσή τους η Δικαιο­σύνη απο­φάν­θηκε ότι δεν μπο­ρούσε να γίνει λόγος για συμ­βά­σεις μαθη­τείας (πολύ περισ­σό­τερο αφού η φύλαξη σχο­λείων δεν απαιτεί από­κτηση ειδικών γνώσεων και ικα­νο­τή­των, ούτε ιδιαί­τερη εκπαί­δευση), αλλά για συμ­φω­νη­τικά εργα­σίας ορι­σμέ­νου χρόνου.

Χωρίς ένσημα

450 ευρώ ήταν το μέσο μηνιά­τικο

Περίπου 670 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ θα πρέπει να δια­τε­θούν σε περί­πτωση που «επε­κτα­θεί» η δικα­στική απόφαση για το σύνολο των ανέργων, που είχαν συμ­με­τά­σχει σε προ­γράμ­ματα από­κτη­σης εργα­σια­κής εμπει­ρίας (stage). Υπο­λο­γί­ζε­ται πως περίπου 130.000 άτομα είχαν λάβει μέρος τα προη­γού­μενα χρόνια σε ανά­λο­γες δράσεις, ωστόσο, η επι­δό­τηση υπο­λεί­πο­νταν του κατώ­τε­ρου μισθού.

Τα συγκε­κρι­μένα προ­γράμ­ματα ουσια­στικά καταρ­γή­θη­καν το 2010, αλλά για σειρά ετών ήταν ιδιαί­τερα «δημο­φιλή» και υλο­ποιού­νταν σε μεγάλη κλίμακα. Μάλιστα ανά­λο­γες δράσεις εφαρ­μό­ζο­νταν και σε άλλα ευρω­παϊκά κράτη και για τον σκοπό αυτόν είχαν δια­τε­θεί κοι­νο­τικά κον­δύ­λια.

Σε γενικές γραμμές οι απο­δο­χές που κατα­βάλ­λο­νταν σε όσους συμ­με­τεί­χαν στα stage ήταν 450 ευρώ τον μήνα (μέσος όρος). Ωστόσο στο τέλος του 2010 ο κατώ­τε­ρος μισθός δια­μορ­φω­νό­ταν στα 750 για τους νέους χωρίς προ­ϋ­πη­ρε­σία και στα­διακά αυξα­νό­ταν (ανάλογα με τις τριε­τίες και την οικο­γε­νειακή κατά­σταση). Το ποσό που έπαιρ­ναν οι άνεργοι όταν συμ­με­τεί­χαν στα stage είναι χαμη­λό­τερο και σε σχέση με το σημε­ρινό κατώ­τερο μισθό που δια­μορ­φώ­νε­ται στα 586 για τους εργα­ζό­με­νους άνω των 25 ετών (μείωση 22% το 2012) και στα 510 για τους νέους.

Η διάρ­κεια

Μέσω των συγκε­κρι­μέ­νων προ­γραμ­μά­των άνεργοι -κυρίως πτυχιούχοι- απα­σχο­λού­νταν για συγκε­κρι­μένο διά­στημα σε θέσεις στον δημόσιο ή στον ιδιω­τικό τομέα με στόχο την από­κτηση εργα­σια­κής εμπει­ρίας. Τα συγκε­κρι­μένα προ­γράμ­ματα συνήθως είχαν οχτά­μηνη διάρ­κεια, ωστόσο στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις δινόταν «παρά­ταση».

Αυτό είχε ως απο­τέ­λε­σμα η διάρ­κειά τους να φτάνει σε αρκετές περι­πτώ­σεις ακόμα και τα δύο χρόνια. Να σημειω­θεί πως το διά­στημα συμ­με­το­χής stage οι άνεργοι καλύ­πτο­νταν για ιατρο­φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη αλλά δεν κολ­λού­σαν ένσημα.