Μια «ψαγμένη» συζήτηση με τον Κυρ. Μητσοτάκη για Αριστοτέλη, Αλμπέρ Καμύ, ιστορία και φιλοσοφία

Συ­νο­δεύ­ο­ντας τον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη στην πε­ριο­δεία του στην Κρήτη

Μια συ­νέ­ντευ­ξη που εξε­λί­χθη­κε σε μια σπου­δαία, ου­σια­στι­κή εμπει­ρία, πέρα από την Πο­λι­τι­κή.

Μια απλή πρό­θε­ση και μια επι­θυ­μία καμιά φορά μπο­ρεί να χρη­σι­μεύ­σουν ως ένας απρό­σμε­νος βα­τή­ρας ώστε να βρε­θείς σε πολύ δια­φο­ρε­τι­κά και πιο ου­σια­στι­κά νερά από ό,τι φα­ντά­ζε­σαι. Η πρό­θε­ση και βέ­βαια επι­θυ­μία μου ήταν να ακο­λου­θή­σω τον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη στη δι­ή­με­ρη πε­ριο­δεία του στην Κρήτη. Στη διάρ­κεια των με­τα­κι­νή­σε­ών του σε πό­λεις και χωριά να είμαι κά­ποιες φορές στο αυ­το­κί­νη­το μαζί του, ώστε να μα­ζέ­ψω υλικό για μια με­γά­λη συ­νέ­ντευ­ξη. Με εν­διέ­φε­ρε πάρα πολύ όλο αυτό, ιδίως τώρα που με τα απο­τε­λέ­σμα­τα των εκλο­γών της 21ης Μαΐου, από όποια πλευ­ρά και να το δεις, ζούμε σε ενε­στώ­τα χρόνο ένα ιστο­ρι­κό ση­μείο κα­μπής για τη με­τα­πο­λι­τευ­τι­κή Ελ­λά­δα.

Η συ­νέ­ντευ­ξη για την Athens Voice εξε­λί­χθη­κε σε μια σπου­δαία, ου­σια­στι­κή εμπει­ρία, πέρα από την Πο­λι­τι­κή. Και φυ­σι­κά απρό­σμε­νη, γιατί όπως λέει και ο Καμύ «δεν μπο­ρείς να δη­μιουρ­γή­σεις μια σπου­δαία εμπει­ρία, απλά τη βιώ­νεις». Η Πο­λι­τι­κή ως θέμα στη συ­νέ­ντευ­ξή μας τε­λι­κά χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε σαν με­γε­θυ­ντι­κός φακός για να κά­νου­με με τον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη υπέ­ρο­χες συ­ζη­τή­σεις για την Ιστο­ρία και τη Φι­λο­σο­φία, για τον Αρι­στο­τέ­λη, τον Καμύ, τον «Επι­τά­φιο» του Πε­ρι­κλή, για την απο­θέ­ω­ση και την απο­κα­θή­λω­ση του πο­λι­τι­κού, την πι­θα­νό­τη­τα να μην ξα­να­γυ­ρί­σει στο Μα­ξί­μου και πολλά άλλα.

Κοι­τώ­ντας πίσω ώστε να πε­ρι­γρά­ψω αυτά που είδα στο δι­ή­με­ρο αλλά και τις συ­ζη­τή­σεις μας με τον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη, σαν ει­σα­γω­γή σκέ­φτη­κα για όλο αυτό μια πα­ρο­μοί­ω­ση… Στα κε­ντή­μα­τα ο καμ­βάς έχει δύο πλευ­ρές: την μπρο­στι­νή με το τε­λι­κό απο­τέ­λε­σμα, και την πίσω όπου βλέ­πεις μόνο κάτι πο­λύ­χρω­μους, ακα­τα­νό­η­τους κό­μπους. Αυτοί όμως είναι που οδη­γούν στην μπρο­στι­νή ει­κό­να. Για την πίσω πλευ­ρά του συ­γκε­κρι­μέ­νου καμβά, λοι­πόν: Όποιος νο­μί­ζει ότι η πε­ριο­δεία ενός πο­λι­τι­κού αρ­χη­γού είναι μια κα­λο­στη­μέ­νη θε­α­τρι­κή πα­ρά­στα­ση κάνει πολύ με­γά­λο λάθος. Πε­ριέ­χει πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρη αλή­θεια από όση νο­μί­ζει, πολύ βα­θύ­τε­ρη προ­ε­τοι­μα­σία και γνώση των θε­μά­των, και τε­λι­κά πολύ πιο ει­λι­κρι­νές νοιά­ξι­μο για τα το­πι­κά προ­βλή­μα­τα. Το λέω με πλήρη επί­γνω­ση γι’ αυτά που είδα, άκου­σα και πα­ρα­τή­ρη­σα από τον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη σε αυτή την πε­ριο­δεία… Οπότε, χρειά­ζο­μαι μόνο την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ώστε να τα πε­ρι­γρά­ψω.

Το μικρό αε­ρο­πλά­νο της γραμ­μής μάς πήγε στη Ση­τεία, πρώτο σταθ­μό της πε­ριο­δεί­ας. Πα­ρε­μπι­πτό­ντως, για την ει­κό­να της πτή­σης, ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης κα­θό­ταν ακρι­βώς πίσω μου στην τε­λευ­ταία σειρά, και τρι­γύ­ρω όλη η γα­λα­ρία ήταν επτά οκτώ πρό­σω­πα του γρα­φεί­ου και της ασφά­λειάς του. Από το αε­ρο­δρό­μιο σε 10 λεπτά ήμα­σταν στο λι­μά­νι της Ση­τεί­ας όπου θα γι­νό­ταν η ομι­λία. Απο­φά­σι­σα να την ακού­σω από τα με­γά­φω­να, χωρίς οπτι­κή επαφή μαζί του, και να πα­ρα­τη­ρώ το κοινό και τις αντι­δρά­σεις του σε μια πόλη που δεν είχα ξα­να­πά­ει ποτέ.

Να πω ότι η ανα­φο­ρά στην κα­τα­σκευή του ΒΟΑΚ χει­ρο­κρο­τή­θη­κε πάρα πολύ και από όλους. Όμως αυτό που μου έκανε πολύ με­γά­λη εντύ­πω­ση ήταν ότι τις δυο τρεις φορές που ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης μί­λη­σε για τις «με­ταρ­ρυθ­μί­σεις» που πρέ­πει οπωσ­δή­πο­τε να γί­νουν, χει­ρο­κρό­τη­σαν με πολύ με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση οι νέοι. Και αν αυτό συμ­βαί­νει σε μια πόλη της πε­ρι­φέ­ρειας, τότε επι­βε­βαιώ­νει ότι όντως κάτι θε­τι­κό έχει αρ­χί­σει να γί­νε­ται στην ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία.

Φεύ­γο­ντας από τη Ση­τεία για την Ιε­ρά­πε­τρα, με ενη­μέ­ρω­σαν ότι είχε κα­νο­νι­στεί να είμαι στο ίδιο αυ­το­κί­νη­το με δύο από τους πιο στε­νούς συ­νερ­γά­τες του, τον Θα­νά­ση Νέζη και τον Χρή­στο Ζω­γρά­φο. Ήταν πολύ χα­ρού­με­νοι με τη συ­γκέ­ντρω­ση και μου είπαν ότι ήταν πολύ πιο με­γά­λη από την προη­γού­με­νη. Τους είπα αυτό που πα­ρα­τή­ρη­σα για το χει­ρο­κρό­τη­μα των νέων, και το συ­νέ­χι­σα λέ­γο­ντας για την ευ­θύ­νη που θεωρώ ότι θα έχει πλέον ο Μη­τσο­τά­κης απέ­να­ντι στους νέους και την κοι­νω­νία, όταν εκλε­γεί… Αυτό ήταν! Από εκεί­νη τη στιγ­μή ξε­κί­νη­σε μια συ­ζή­τη­ση για Πο­λι­τι­κή και πο­λι­τι­κή ιστο­ρία, η οποία θα συ­νε­χι­ζό­ταν απο­σπα­σμα­τι­κά μέσα στο δι­ή­με­ρο.

Οι με­τα­κι­νή­σεις μου είχε κα­νο­νι­στεί να μοι­ρα­στούν ανά­με­σα στο αυ­το­κί­νη­το του πρώην πρω­θυ­πουρ­γού για τη συ­νέ­ντευ­ξη, και σε αυτό το αυ­το­κί­νη­το με τον Θα­νά­ση και τον Χρή­στο.

Στην Ιε­ρά­πε­τρα, τη νο­τιό­τε­ρη πόλη της Ευ­ρώ­πης απέ­να­ντι από την αφρι­κα­νι­κή ακτή, το με­γα­λύ­τε­ρο χει­ρο­κρό­τη­μα το πήρε η υπό­σχε­ση που τους έδωσε σε σχέση με το νο­σο­κο­μείο. «Δεν θα κλεί­σει το νο­σο­κο­μείο εδώ όπως σας λένε κά­ποιοι, και μην ανη­συ­χεί­τε. Θα ανα­βαθ­μι­σθεί και θα πα­ρα­μεί­νει ανοι­χτό». Πήρα την από­φα­ση ότι σε όλες τις ομι­λί­ες θα είμαι μέσα στον κόσμο. Στην Ιε­ρά­πε­τρα τυ­χαία βρέ­θη­κα ανά­με­σα σε κά­ποιους ηλι­κιω­μέ­νους. Δίπλα μου κα­θό­ταν μια για­γιά, και στο τέλος της ομι­λί­ας ήρθε ένας παπ­πούς που της είπε: «Πι­στεύω ότι λέει αλή­θεια για το νο­σο­κο­μείο».

Μετά την Ιε­ρά­πε­τρα μπήκα για πρώτη φορά στο αυ­το­κί­νη­το του πρω­θυ­πουρ­γού. Του είπα αυτό που άκου­σα να λέει εκεί­νος ο παπ­πούς. «Εδώ έχουν θέμα με το νο­σο­κο­μείο. Υπάρ­χουν δυο νο­σο­κο­μεία τα οποία είναι μέσα σε λίγα χι­λιό­με­τρα, Ιε­ρά­πε­τρα – Άγ. Νι­κό­λα­ος, αλλά δεν μπο­ρείς να κλεί­σεις ούτε το ένα, ούτε το άλλο. Μόνο να τα βελ­τιώ­σου­με πρέ­πει».

Μάκης Προ­βα­τάς: Μι­λώ­ντας για Υγεία, επει­δή τυ­χαί­νει να ξέρω κά­ποιους γο­νείς από το «Καρ­κι­νά­κι», πρό­σε­ξα την εί­δη­ση για το σκί­τσο που σας έκα­ναν δώρο η Νε­φέ­λη και ο Φί­λιπ­πος, τα δύο παι­δά­κια που θε­ρα­πεύ­τη­καν από λευ­χαι­μία.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Τα θυ­μά­μαι όλα αυτά τα υπέ­ρο­χα παι­δά­κια που ήρθαν στο Μα­ξί­μου και τα δυο που μου έδω­σαν το σκί­τσο. Το είχα στο γρα­φείο μου και πράγ­μα­τι το πήρα στην Πει­ραιώς τώρα που φύ­γα­με. Όταν ξα­να­γυ­ρί­σου­με θα το βάλω στη θέση του.

Μάκης Προ­βα­τάς: Ακού­γο­ντας αυτές τις δύο ομι­λί­ες στη Ση­τεία και την Ιε­ρά­πε­τρα μου ήρθε στο μυαλό κάτι που είπε στον λόγο του ο Καμύ, το 1957, όταν πήρε το Νό­μπελ Λο­γο­τε­χνί­ας: «Όλες οι γε­νιές θέ­λουν να κά­νουν τον κόσμο κα­λύ­τε­ρο. Στη δική μας γενιά πέ­φτει ένα ακόμα με­γα­λύ­τε­ρο βάρος, να μην επι­τρέ­ψου­με ο κό­σμος να γίνει χει­ρό­τε­ρος…». Και ήταν από­λυ­τα σωστό. Το ανα­φέ­ρω γιατί μοιά­ζει να έχει μια αντι­στοι­χία και στην Ελ­λά­δα του σή­με­ρα.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ένα από τα βα­σι­κά αι­τή­μα­τα τα οποία ει­σπράτ­του­με κυ­ρί­ως από μία γενιά η οποία φαι­νό­ταν, του­λά­χι­στον μέχρι τις εκλο­γές, να έχει πάρει δια­ζύ­γιο από τα κόμ­μα­τα εξου­σί­ας, είναι ακρι­βώς αυτό: το άγχος ότι θα ζή­σου­με χει­ρό­τε­ρα από τη γενιά των πα­τε­ρά­δων μας και των μα­νά­δων μας. Νο­μί­ζω ότι όλο το όραμα της προ­ό­δου της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας, μιας κοι­νω­νί­ας με ισχυ­ρούς οι­κο­γε­νεια­κούς δε­σμούς, στη­ρί­χθη­κε σε αυτή την προ­ο­πτι­κή. Δου­λεύ­ου­με, με­γα­λώ­νου­με τα παι­διά μας, τους δί­νου­με ευ­και­ρί­ες, και τε­λι­κά θα τα κα­τα­φέ­ρουν κα­λύ­τε­ρα από ό,τι εμείς. Κά­ποια στιγ­μή, κατά τη διάρ­κεια της δε­κα­ε­τούς κρί­σης, αυτή η προ­ο­πτι­κή αμ­φι­σβη­τή­θη­κε ου­σια­στι­κά. Και εμείς κα­λού­μα­στε να κα­λύ­ψου­με ένα χα­μέ­νο έδα­φος το οποίο έχου­με ξε­χά­σει πόσο ση­μα­ντι­κό είναι. Η Ελ­λά­δα πέ­ρα­σε την πιο βαριά οι­κο­νο­μι­κή κρίση από οποια­δή­πο­τε άλλη χώρα-μέλος του ΟΟΣΑ μετά τον Β΄ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο. Χά­σα­με 25% του ΑΕΠ. Αυτό είχε τη δύ­να­μη να δια­λύ­σει τε­λεί­ως την κοι­νω­νία, να μας απο­ξε­νώ­σει από τον φυ­σι­κό μας χώρο που είναι η Ευ­ρώ­πη, και να μας οδη­γή­σει να γί­νου­με τρι­το­κο­σμι­κή χώρα. Πε­ρά­σα­με ξυστά, θα έλεγα, από αυτήν την πι­θα­νό­τη­τα. Όμως τώρα η κοι­νω­νία δεί­χνει ση­μά­δια ωρί­μαν­σης. Μου λένε να μη χρη­σι­μο­ποιώ τον όρο ωρί­μαν­ση αλλά νο­μί­ζω ότι είναι σω­στός, όμως ας πω ση­μά­δια προ­ό­δου, με την έν­νοια ότι αντι­λαμ­βά­νε­ται κάτι βα­σι­κό. Διότι τι είναι η ψήφος; Ου­σια­στι­κά ένα πλη­ρε­ξού­σιο που δί­νεις μία φορά κάθε 4 χρό­νια σε κά­ποιον ο οποί­ος ανα­λαμ­βά­νει απέ­να­ντί σου κά­ποιες δε­σμεύ­σεις.

Ανα­λαμ­βά­νεις ως πο­λι­τι­κός να κά­νεις τη ζωή του κα­λύ­τε­ρη, να λύ­σεις κά­ποια προ­βλή­μα­τα. Μπο­ρεί να υπάρ­χουν δια­φο­ρε­τι­κά προ­βλή­μα­τα, όμως πια υπάρ­χει ένα γε­νι­κό αί­τη­μα για συ­νο­λι­κή πρό­ο­δο της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας, και άρα μια αξιο­λό­γη­ση της ψήφου με άλλα κρι­τή­ρια.

Μάκης Προ­βα­τάς: Να σας πω ότι για μένα η πιο σπου­δαία και ελ­πι­δο­φό­ρα ση­μειο­λο­γία στο απο­τέ­λε­σμα των εκλο­γών προ­ήρ­θε από τους νέους. Είπαν «δεν τσι­μπά­με με το “μηδέν” για ει­σα­γω­γή στα ΑΕΙ»…

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Κά­ποιοι είδαν τους νέους ως καύ­σι­μη ύλη για ένα αφή­γη­μα λαϊ­κι­σμού, το οποίο τε­λι­κά δεν τους ακου­μπού­σε κα­θό­λου.

Μάκης Προ­βα­τάς: Όμως είπαν κάτι ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο. «Φτιά­ξε μας την Παι­δεία, και χωρίς άλλη κα­θυ­στέ­ρη­ση».

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Φτιά­ξε μας Παι­δεία, βρες μας δου­λειές, δείξε μας ότι μας κα­τα­λα­βαί­νεις. Και νο­μί­ζω να έχουν μία άλλη κα­τα­νό­η­ση για το τι τους κάνει ευ­τυ­χι­σμέ­νους, τε­λι­κά, στη ζωή τους, δη­λα­δή αυτό το οποίο απο­κα­λού­με ισορ­ρο­πία με­τα­ξύ δου­λειάς, οι­κο­γέ­νειας και της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας η οποία είναι πλού­τος πια για μία κοι­νω­νία και όχι στίγ­μα. Όλες αυτές είναι έν­νοιες οι οποί­ες απαι­τούν προ­σαρ­μο­γές και σε επί­πε­δο πο­λι­τι­κής, δη­λα­δή πώς θα εκ­παι­δεύ­σου­με την επό­με­νη γενιά των παι­διών που είναι στο νη­πια­γω­γείο να μη βλέ­πουν το δια­φο­ρε­τι­κό ως αντι­κεί­με­νο bullying. Αν δεν ξε­κι­νή­σεις να το κά­νεις από μικρή ηλι­κία, στα δε­κα­πέ­ντε θα είναι πάρα πολύ δύ­σκο­λο.

Εκεί­νη τη στιγ­μή εί­δα­με την τα­μπέ­λα ότι φτά­να­με στον επό­με­νο σταθ­μό της πε­ριο­δεί­ας το «Τάκης shelter». «Το ξέ­ρεις το “Τάκης shelter”; Είναι ένα από τα σπου­δαιό­τε­ρα κα­τα­φύ­για ζώων. Κάνει φο­βε­ρή δου­λειά ο Τάκης». Φυ­σι­κά και το ήξερα γιατί όντως κάνει σπου­δαία δου­λειά με τα αδέ­σπο­τα και μά­λι­στα έχει και μια υπέ­ρο­χη ιστο­ρία για το πώς έφτα­σε ως εδώ. Ενώ μι­λού­σαν τους πλη­σί­α­σα και άκου­σα τον Τάκη να του λέει: «Αυτό που κά­να­τε με το νο­μο­σχέ­διο μας έλυσε τα χέρια. Μας εί­χα­νε για εμπό­ρους και εμείς αυτό που κά­να­με ήταν να βοη­θά­με τα ζώα. Το νο­μο­σχέ­διο είναι πολύ καλό για όλους εμάς». Μετά την ξε­νά­γη­ση στο κα­τα­φύ­γιο μπή­κα­με και πάλι στο αυ­το­κί­νη­το για τον επό­με­νο σταθ­μό. Μόλις είχα δει την αλη­θι­νά με­γά­λη του χαρά με τα σκυ­λιά.

«Έχει πολλή πλάκα πώς κά­νε­τε με τα σκυ­λιά, και αυτά με εσάς». «Είμαι πάντα στην καρ­διά μου ένας κοι­νω­νι­κός επι­στή­μο­νας» απά­ντη­σε γε­λώ­ντας. Μι­λή­σα­με για λίγη ώρα για τα σκυ­λιά μας, που τα έχου­με πάρει από το ίδιο κα­τα­φύ­γιο.

Μάκης Προ­βα­τάς: Πριν λέ­γα­με για το μή­νυ­μα που έδω­σαν τα παι­διά στις εκλο­γές. Το γε­νι­κό­τε­ρο μή­νυ­μα που έδωσε η κοι­νω­νία με αυτό το 41% νο­μί­ζω ότι είναι το εξής: Είσαι αυτός που εμπι­στεύ­ο­μαι να κά­νεις ώστε να μην ξα­να­συμ­βούν «Τέμπη» και «ΟΣΕ», οποια­δή­πο­τε «Τέμπη» και «ΟΣΕ», και αν συμ­βούν να μη μου πεις δι­καιο­λο­γί­ες. Δεν θα φταί­ει ούτε το βαθύ κρά­τος, κα­νό­νι­σε να το αλ­λά­ξεις, δεν θα φταί­νε ούτε οι προη­γού­με­νοι, μόνο εσύ.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ναι, νο­μί­ζω ότι υπάρ­χει μία πτυχή της Ελ­λά­δας που θέ­λου­με να αφή­σου­με πίσω μας. Εκ­δη­λώ­νε­ται συ­νέ­χεια, εμ­φα­νί­ζε­ται μπρο­στά μας. Εδώ, αν κοι­τά­ξε­τε γύρω, θα δείτε να συ­νυ­πάρ­χει ένα κα­τα­πλη­κτι­κό τοπίο με τα αυ­θαί­ρε­τα κτί­σμα­τα. Θα δείτε μετά από μία φωτιά τα δέ­ντρα που βγαί­νουν, τη φυ­σι­κή ανα­γέν­νη­ση, και θα δείτε και τα σκου­πί­δια μέσα. Αυτές είναι οι συ­γκρού­σεις που η κοι­νω­νία μας γεννά, το ερώ­τη­μα είναι πώς μπο­ρείς να κά­νεις την καλή Ελ­λά­δα να κερ­δί­σει αυτή τη μάχη. Μπο­ρεί να ακού­γε­ται απλοϊ­κό αλλά αυτό είναι τε­λι­κά, και νο­μί­ζω για πρώτη φορά έχου­με βά­σι­μες πι­θα­νό­τη­τες να την κερ­δί­σου­με και να μην εί­μα­στε σε έναν σι­σύ­φειο αγώνα, να ανε­βαί­νου­με τον λόφο και να ξα­να­γυρ­νά­με πίσω.

Μάκης Προ­βα­τάς: Έχει εν­δια­φέ­ρον το ότι μια κρί­σι­μη πο­σό­τη­τα Ελ­λή­νων, στην επι­θυ­μία τους να αλ­λά­ξει η Ελ­λά­δα, θε­ω­ρεί ότι εσείς μπο­ρεί­τε να το κά­νε­τε και σας κα­θι­στά υπεύ­θυ­νο γι’ αυτό.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Νο­μί­ζω ότι οι με­γά­λες αλ­λα­γές γί­νο­νται όταν συγ­χρο­νί­ζε­ται η ηγε­σία με τις ανά­γκες της δη­μιουρ­γι­κής πλειο­ψη­φί­ας η οποία πραγ­μα­τι­κά μπο­ρεί να κι­νή­σει τη χώρα μπρο­στά. Ως βου­λευ­τής δεν έλεγα πολύ δια­φο­ρε­τι­κά πράγ­μα­τα αλλά αι­σθα­νό­μουν ότι ήμουν εκτός κλί­μα­τος. Μι­λού­σα σε μία κοι­νω­νία η οποία με άκου­γε με με­γά­λη κα­χυ­πο­ψία, όμως κάτι έγινε στις εσω­κομ­μα­τι­κές εκλο­γές, κα­τά­φε­ρα και κι­νη­το­ποί­η­σα αρ­κε­τό κόσμο ώστε να κερ­δί­σω. Μετά ήξερα πολύ καλά τι ήθελα να κάνω, είχα σχέ­διο στο μυαλό μου. Ήμουν απο­λύ­τως απο­φα­σι­σμέ­νος.

Μάκης Προ­βα­τάς: Δη­λα­δή «My way ή no way»;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ακρι­βώς.

Μάκης Προ­βα­τάς: Μετά την ει­σβο­λή στην Ου­κρα­νία γρά­φο­νται και­νούρ­για κε­φά­λαια πα­γκό­σμιας ιστο­ρί­ας, ταυ­τό­χρο­να αυτή τη στιγ­μή είστε το πρό­σω­πο στο οποίο εκ­φρά­ζε­ται η επι­θυ­μία πολ­λών να αλ­λά­ξει σε­λί­δα η Ελ­λά­δα… Το νιώ­θε­τε όλο αυτό;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Έχω αί­σθη­ση της ιστο­ρι­κό­τη­τας των στιγ­μών. Από την άλλη, φρο­ντί­ζω πάντα να κρατώ τον εαυτό μου πολύ γειω­μέ­νο, και προ­σγειω­μέ­νο, προ­σπα­θώ. Μέσα μου υπάρ­χει αυτή η συ­νε­χής δια­πά­λη της αί­σθη­σης της ση­μα­σί­ας των στιγ­μών, και της ανά­γκης να είσαι προ­σγειω­μέ­νος, να ξέ­ρεις ότι σή­με­ρα είναι, αύριο δεν είναι.

Μάκης Προ­βα­τάς: Μέσα σε αυτά το TikTok τι εκ­φρά­ζει;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Και το Tik tok με έναν ψυ­χα­να­λυ­τι­κό τρόπο αυτό εκ­φρά­ζει. Μπο­ρεί να δεί­ξει τη χα­λα­ρό­τη­τα του προ­σώ­που μου, την αμε­σό­τη­τα, και το ότι κά­νου­με μία πολύ σο­βα­ρή δου­λειά, την κά­νου­με επαγ­γελ­μα­τι­κά, αλλά δεν χρειά­ζε­ται να παίρ­νου­με τον εαυτό μας τόσο στα σο­βα­ρά ώστε να θε­ω­ρού­με ότι εί­μα­στε το δώρο του Θεού στον κόσμο. Από την άλλη, μπο­ρείς να περ­νάς πολύ σο­βα­ρά μη­νύ­μα­τα με έναν εύ­πε­πτο τρόπο, σε ένα ακρο­α­τή­ριο το οποίο είναι εξοι­κειω­μέ­νο πια με ένα πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νο μέσο, και δεν θα ακού­σει ή δεν θα μπο­ρεί να σχη­μα­τί­σει πο­λι­τι­κή άποψη για σένα από τα πα­ρα­δο­σια­κά μέσα.

Μάκης Προ­βα­τάς: Πώς βλέ­πε­τε τον εαυτό σας μέσα στην πο­λι­τι­κή;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Δεν βλέπω τον εαυτό μου απλά ως έναν δια­χει­ρι­στή. Πρέ­πει να είμαι και δια­χει­ρι­στής αλλά και να μπορώ να βλέπω πιο μπρο­στά από τους άλ­λους, να παίρ­νω απο­φά­σεις με δε­δο­μέ­να τα οποία εν­δε­χο­μέ­νως αξιο­λο­γούν δια­φο­ρε­τι­κά. Το έκανα κατά τη διάρ­κεια της τε­τρα­ε­τί­ας πη­γαί­νο­ντας κό­ντρα σε όλο το επι­τε­λείο μου, παίρ­νο­ντας απο­φά­σεις που είχαν να κά­νουν και με το δικό μου πο­λι­τι­κό μέλ­λον. Δέ­χτη­κα ασφυ­κτι­κές πιέ­σεις τον Σε­πτέμ­βριο με τις υπο­κλο­πές να πάω σε εκλο­γές. Τους έλεγα «είστε τρε­λοί για δέ­σι­μο, δεν υπάρ­χει καμία πε­ρί­πτω­ση. Πι­στεύω στην ατζέ­ντα μου, θέλω να ολο­κλη­ρώ­σω τη θη­τεία μου, μπο­ρεί να είναι δύ­σκο­λα τα πράγ­μα­τα τώρα, αλλά τε­λι­κά η οι­κο­νο­μία θα πάει κα­λύ­τε­ρα, και θα πάω και θα πα­ρου­σιά­σω όλο μου το έργο, και θα συ­γκρί­νω δύο τε­τρα­ε­τί­ες». Για εμένα ήταν πολύ κα­θα­ρό. Γε­νι­κά νο­μί­ζω ότι η δου­λειά μας είναι να κι­νη­το­ποιού­με, να δη­μιουρ­γού­με νέες ενώ­σεις και να απε­λευ­θε­ρώ­νο­νται δη­μιουρ­γι­κές δυ­νά­μεις, εί­μα­στε κα­τα­λύ­τες. Αυτή είναι μία έν­νοια η οποία είναι εμπο­τι­σμέ­νη από τον πο­λι­τι­κό φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό του 19ου αιώνα. Πι­στεύω ότι πη­γαί­νει και πολύ πιο πίσω, αγ­γί­ζει τον πυ­ρή­να της πο­λι­τι­κής φι­λο­σο­φί­ας του Αρι­στο­τέ­λη για το τι συ­νι­στά μία καλή ζωή και πώς την αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε, και ποια είναι τα πο­λι­τι­κά συ­στή­μα­τα εκεί­να τα οποία μπο­ρούν να προ­ά­γουν αυτή την έν­νοια ζωής, η οποία προ­σπα­θεί να είναι πλή­ρης. Εκεί μπλέ­κε­ται και το εν­δια­φέ­ρον μου για την εξε­λι­κτι­κή βιο­λο­γία, για τη γνω­στι­κή ψυ­χο­λο­γία, πράγ­μα­τα τα οποία επη­ρε­ά­ζουν τον τρόπο που σκέ­φτο­μαι, γιατί αν δεν έχεις βα­σι­κή κα­τα­νό­η­ση του τρό­που με τον οποίο μπο­ρείς να αλ­λά­ξεις συ­μπε­ρι­φο­ρές, δεν θα πε­τύ­χεις. Υπάρ­χει και κάτι ακόμα στο οποίο απο­δί­δω πολύ με­γά­λη ση­μα­σία, η διαρ­κής ανά­γκη για βελ­τί­ω­ση. Είναι αυτό που κάνει τη ζωή εν­δια­φέ­ρου­σα.

Μάκης Προ­βα­τάς: Βλέ­πε­τε όνει­ρα; Έχουν αλ­λά­ξει κα­θό­λου;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Παι­δεύ­τη­κα πολύ με την ανά­λυ­ση των ονεί­ρων, μέχρι που δεν κα­τέ­λη­ξα σε ξε­κά­θα­ρα συ­μπε­ρά­σμα­τα. Κοι­μά­μαι γε­νι­κά καλά, προ­σπα­θώ να κοι­μά­μαι πάντα το με­ση­μέ­ρι μισή ωρί­τσα. Ο ύπνος κα­θα­ρί­ζει τον εγκέ­φα­λο από όλα τα σκου­πί­δια της ημέ­ρας. Ξυ­πνάω κε­φά­τος, μου αρέ­σει η δου­λειά μου πάρα πολύ, δεν θα την άλ­λα­ζα με καμία άλλη, αλλά ξέρω ότι έχει ημε­ρο­μη­νία λήξης. Μέσα μου υπάρ­χει αυτή η σκέψη.

Μάκης Προ­βα­τάς: Με βάση αυτό που λέτε, σκέ­φτο­μαι ότι ο άν­θρω­πος έχει εγ­γε­νώς αυτό το χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό, μυ­θο­ποιεί κά­ποιον ώστε αρ­γό­τε­ρα να έχει την ηδονή να τον απο­κα­θη­λώ­σει. Αν δεν αντα­πο­κρι­θεί­τε στις προσ­δο­κί­ες, μην έχετε καμία αμ­φι­βο­λία ότι θα συμ­βεί το ίδιο και με εσάς.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Εν­νο­εί­ται. Σταυ­ρώ­νε­ται αυτός ο οποί­ος έχει ανέ­βει ψηλά. Και το πρό­τυ­πο του χα­ρι­σμα­τι­κού ηγέτη προ­σφέ­ρε­ται για σταύ­ρω­ση πριν την απο­κα­θή­λω­ση. Εκτός αν κα­τα­φέ­ρεις και είσαι προ­σγειω­μέ­νος. Γιατί απορ­ρό­φη­σα όλους αυ­τούς τους κρα­δα­σμούς και τις κρί­σεις; Γιατί πι­στεύω ότι ήμουν πιο προ­σγειω­μέ­νος. Η έγνοια της απο­φυ­γής του «κα­λα­μιού» είναι πολύ έντο­νη, την έχω στο σπίτι από τη Μα­ρέ­βα και τα παι­διά. Στο σπίτι όλοι έχου­με την αί­σθη­ση ότι πρέ­πει να υπάρ­χει διαρ­κώς ένας τρε­λός του χω­ριού ο οποί­ος θα σου λέει την αλή­θεια για να μην παίρ­νεις και τον εαυτό σου πολύ στα σο­βα­ρά.

Μάκης Προ­βα­τάς: Αυτό κάνει κά­ποιον έτοι­μο να στα­θεί στο ύψος του Τυ­χαί­ου. Τη με­γα­λύ­τε­ρη αρετή, όπως λέει ο Νίτσε.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Αν σου τύχει κάτι απρό­ο­πτο πρέ­πει να είσαι έτοι­μος. Και όταν έφυγα από το Μα­ξί­μου είπα στον εαυτό μου μπο­ρεί να μην ξα­να­μπείς, δεν έχεις υπο­γρά­ψει κα­νέ­να συμ­βό­λαιο, ψυ­χο­λο­γι­κά πρέ­πει να είσαι έτοι­μος για το εν­δε­χό­με­νο αυτό. Ταυ­τό­χρο­να, αν έχεις απο­βά­λει από το μυαλό σου την πι­θα­νό­τη­τα της απο­τυ­χί­ας δεν θα βλέ­πεις τα πράγ­μα­τα τόσο κα­θα­ρά…

Μάκης Προ­βα­τάς: Γιατί η πο­λι­τι­κή εν τέλει έχει και μία βαθιά μο­να­χι­κό­τη­τα. Μέσα σε όλο αυτό, σε ανα­γνω­ρί­ζουν εκα­τομ­μύ­ρια άτομα, σε απο­δέ­χο­νται εκα­τομ­μύ­ρια άτομα, σε χαι­ρε­τά­νε εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες άτομα, είναι μία φο­βε­ρή αντί­φα­ση να υπάρ­χει και μία μο­να­χι­κό­τη­τα…

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Η αλή­θεια είναι ότι κά­ποια στιγ­μή κλεί­νει η πόρτα του γρα­φεί­ου και πρέ­πει να πά­ρεις κά­ποιες με­γά­λες απο­φά­σεις αφού ακού­σεις γνώ­μες, αλλά τε­λι­κά… Κά­ποια στιγ­μή θα έρθει η ώρα που θα πά­ρεις την από­φα­ση μόνος σου. Βέ­βαια, εμάς η δου­λειά μας είναι ομα­δι­κή. Δεν υπήρ­χε πε­ρί­πτω­ση να κάνω τί­πο­τα από αυτά που έχω πε­τύ­χει, εάν δεν είχα μία πολύ καλή ομάδα γύρω μου. Άρα είναι τε­ρά­στιας ση­μα­σί­ας το να χτί­σεις μία ομάδα αν­θρώ­πων που θα τους φω­νά­ξεις κατά μόνας, ή όλους μαζί, και θα πά­ρεις γνώ­μες. Και είναι φορές που έχω κάνει εγώ με­γά­λο λάθος στην αρ­χι­κή μου ματιά, μου το λένε και το ξα­να­κοι­τά­ζω. Είναι και φορές που έχω δίκιο εγώ. Άρα στη δια­δρο­μή για την όποια από­φα­ση δεν είσαι μόνος σου, μόνος είσαι γιατί κά­ποια στιγ­μή πρέ­πει να πά­ρεις την από­φα­ση.

Με διά­φο­ρες στά­σεις σε χωριά και πό­λεις για να χαι­ρε­τή­σει και να μι­λή­σει για λίγα λεπτά με τον κόσμο έφτα­σε το βράδυ της Τρί­της, όπου έγινε η κε­ντρι­κή του ομι­λία στην πλα­τεία Αγίου Τίτου στο Ηρά­κλειο. Η ομι­λία είχε, εκτός των άλλων, το εν­δια­φέ­ρον ότι έγινε με τη δια­δι­κα­σία 360 μοι­ρών. Ο Μη­τσο­τά­κης ανε­βα­σμέ­νος σε ένα μικρό βήμα στη μέση της πλα­τεί­ας και μι­λώ­ντας να στρέ­φε­ται διαρ­κώς προς όλες τις πλευ­ρές του πλή­θους. Μου είπαν ότι αυτό ήταν μια ιδέα της Κύρας Κάπη. Το είδα από το μπαλ­κό­νι ενός κα­τα­στή­μα­τος που ήταν ανοι­χτό και όντως ήταν εντυ­πω­σια­κό.

Εκεί, λοι­πόν, επει­δή ήταν με­ρι­κές χι­λιά­δες κό­σμου, είδα να γί­νε­ται πολύ πιο έντο­να κάτι που συ­νέ­βαι­νε σε κάθε συ­γκέ­ντρω­ση στη διάρ­κεια της μέρας. Είδα πόσο βοη­θά­νε οι άν­θρω­ποι που είναι γύρω από τον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη όλους αυ­τούς που έχουν κά­ποια σω­μα­τι­κή δυ­σκο­λία ή ανα­πη­ρία.

Μά­λι­στα, στην κάτω πλευ­ρά της πλα­τεί­ας εκεί που θα έφευ­γε η αυ­το­κι­νη­το­πο­μπή, υπήρ­χε ένας κύ­ριος σε ανα­πη­ρι­κό κα­ρο­τσά­κι. Όταν μετά το τέλος της ομι­λί­ας πλη­σί­α­σε ο Μη­τσο­τά­κης για να φύγει, ο κύ­ριος αυτός έβλε­πε εντε­λώς σιω­πη­λός όλους να τον προ­σπερ­νούν για να πάνε προς το μέρος του. Η ομάδα συ­νεν­νο­ή­θη­κε σχε­δόν με τα μάτια, άνοι­ξαν δρόμο, και η συ­νά­ντη­ση με­τα­ξύ των δύο έγινε ολι­γό­λε­πτη συ­ζή­τη­ση.

Στη δια­δρο­μή μέχρι το Ρέ­θυ­μνο όπου θα πη­γαί­να­με για φα­γη­τό δεν ήμα­σταν μαζί στο αυ­το­κί­νη­το. Μόλις κα­θί­σα­με αρ­χί­σα­με να συ­ζη­τά­με για το πα­ρά­δειγ­μα στην Ιλιά­δα με τον Αχιλ­λέα και τον γέρο Πρί­α­μο, το πρώτο και σπου­δαιό­τε­ρο κα­τα­γε­γραμ­μέ­νο πα­ρά­δειγ­μα εν­συ­ναί­σθη­σης. Όπου πάει ο γερο-Πρί­α­μος να πα­ρα­κα­λέ­σει τον Αχιλ­λέα, μία μη­χα­νή που σκο­τώ­νει αν­θρώ­πους, να του δώσει το άταφο σώμα του γιου του Έκτο­ρα. Και ενώ η με­γα­λύ­τε­ρη Δόξα για τον Αχιλ­λέα θα ήταν να συλ­λά­βει τον αντί­πα­λο βα­σι­λιά, να τον σκο­τώ­σει, να κάνει οτι­δή­πο­τε, εκεί­νος κά­θε­ται και τον ακού­ει, μπαί­νει στη θέση του και κλαί­γο­ντας του δίνει το σώμα του γιου του.

Μάκης Προ­βα­τάς: Η πραγ­μα­τι­κή εν­συ­ναί­σθη­ση είναι να μπαί­νεις στη θέση οποιου­δή­πο­τε αδύ­να­μου. Μι­κρού, με­γά­λου, υγιούς, ανά­πη­ρου.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Έχει πολύ με­γά­λη ση­μα­σία αυτό. Ξε­κι­νά­ει με μία βα­σι­κή πα­ρα­δο­χή, ότι για μένα είναι δευ­τε­ρό­λε­πτα ανά­με­σα σε 500 χει­ρα­ψί­ες, αλλά για τον άν­θρω­πο που θα σε χαι­ρε­τή­σει είναι μία μο­να­δι­κή στιγ­μή, και αυτό πρέ­πει να το ανα­γνω­ρί­σεις, να είσαι εκεί, μη σκέ­φτε­σαι τον επό­με­νο που θα συ­να­ντή­σεις. Όταν μιλάς σε χί­λιους αν­θρώ­πους, αν μπο­ρούν όλοι να κα­τα­λά­βουν ότι μιλάς στον κα­θέ­να ξε­χω­ρι­στά, αυτό είναι τε­ρά­στια επι­τυ­χία. Γιατί εκεί­νη τη στιγ­μή όντως μιλάς σε όλους και στον κα­θέ­να χω­ρι­στά. Εκεί θέλει με­γά­λη πει­θαρ­χία. Με την εμπει­ρία γί­νε­ται πιο εύ­κο­λο, αλλά μου πήρε πολύ καιρό.

Την Τε­τάρ­τη το πρωί η ομι­λία ήταν στην πλα­τεία στο Πέ­ρα­μα Μυ­λο­πο­τά­μου. Τους μί­λη­σε και για ένα άρθρο των New York Times: «The “Best Spring Skiing Anywhere”? Try Crete». Στον Ψη­λο­ρεί­τη μπο­ρείς να κά­νεις το κα­λύ­τε­ρο σκι στον κόσμο την άνοι­ξη. Αμέ­σως μετά τον άκου­σα να ανα­φέ­ρε­ται σε κάτι που το θε­ώ­ρη­σα εντε­λώς απρό­σμε­νο. Για πι­στο­ποί­η­ση προ­ϊ­ό­ντων! Είπε για τα προ­ϊ­ό­ντα τους, και γε­νι­κά για τα προ­ϊ­ό­ντα της Κρή­της, που έχουν όλες τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για να μπο­ρούν να έχουν μία πολύ υψηλή τιμή «αρκεί να ξέ­ρου­με ότι είναι πι­στο­ποι­η­μέ­να, ότι έχουν καλή συ­σκευα­σία». Ήταν το πρώτο που του είπα μπαί­νο­ντας στο αυ­το­κί­νη­το.

Μάκης Προ­βα­τάς: Ακού­γο­ντας την ομι­λία εδώ στον Μυ­λο­πό­τα­μο σκε­φτό­μουν ότι είστε αυτό που λένε οι Αμε­ρι­κά­νοι «a straight man». Ξερός, σαφής. Μπο­ρεί να μην είναι η πιο γοη­τευ­τι­κή εκ­φο­ρά του λόγου, αλλά το ζη­τού­με­νο στην πο­λι­τι­κή πλέον πρέ­πει να είναι η ευ­θεία εκ­φο­ρά λόγου.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ναι, και μπο­ρεί να δυ­σα­να­σχε­τή­σουν, αλλά το ακού­νε. Στην ουσία τους είπα ότι η λο­γι­κή «παίρ­νου­με τα λεφτά και δεν εξε­λισ­σό­μα­στε» τε­λεί­ω­σε. Ποιό­τη­τα και Πι­στο­ποί­η­ση, αυτό είναι το μέλ­λον. Πι­στεύω πολύ στην κτη­νο­τρο­φία και στα προ­ϊ­ό­ντα αυτά εδώ, που είναι μο­να­δι­κά. Υπάρ­χει ωραιό­τε­ρο πράγ­μα από μία επί­σκε­ψη σε τυ­ρο­κο­μείο στο βουνό, να αγο­ρά­σεις επι­τό­που το τυρί, να δεις πώς φτιά­χνε­ται; Πρέ­πει να είσαι πι­στο­ποι­η­μέ­νος όταν φτιά­χνεις original κρη­τι­κή γρα­βιέ­ρα και θα πά­ρεις την τιμή που παίρ­νει η γκορ­γκον­τζό­λα. Και υπάρ­χει αγορά, γιατί οι πο­σό­τη­τες είναι μι­κρές.

Μάκης Προ­βα­τάς: Το άρθρο των New York Times στο οποίο ανα­φερ­θή­κα­τε τι λέει;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Είναι αυτή η πλευ­ρά των βου­νών, με πε­ρι­πα­τη­τι­κό του­ρι­σμό, ορ­νι­θο­πα­ρα­τη­ρη­τι­κό του­ρι­σμό ο οποί­ος έχει πολύ μέλ­λον. Και το μέλ­λον είναι η προ­στα­σία, να στα­μα­τή­σου­με να ανοί­γου­με δρό­μους σαν τους τρε­λούς στα βουνά. Είπα «ό,τι δρό­μος άνοι­ξε, άνοι­ξε. Μην πε­ρι­μέ­νε­τε να σας ανοί­ξω τί­πο­τε άλλο». Η λο­γι­κή των «απά­τη­των βου­νών» ακρι­βώς εκεί πα­τά­ει. Τους πα­τά­με λίγο τον κάλο, δεν είναι εύ­κο­λο.

Μάκης Προ­βα­τάς: Πα­ρα­τη­ρώ­ντας τις αντι­δρά­σεις τους σε αυτά που λέ­γα­τε είδα ότι μάλ­λον τα δέ­χθη­καν. Όμως ο πο­λι­τι­κός έχει υπο­χρέ­ω­σή να τη­ρή­σει αυτά που τους υπό­σχε­ται…

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Και η αμ­φι­σβή­τη­ση της πλειο­ψη­φού­σας άπο­ψης του κοι­νού είναι υπο­χρέ­ω­ση του πο­λι­τι­κού, και θα έλεγα ότι είναι κα­τε­ξο­χήν βε­νι­ζε­λι­κό χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό. Ο πο­λι­τι­κός ο οποί­ος δεν χαϊ­δεύ­ει αυτιά δεν είναι κάτι και­νούρ­γιο. Και για πρώτη φορά κερ­δί­ζε­ται από εμάς, τη ΝΔ, η μάχη της πα­ρα­κα­τα­θή­κης του προ­ο­δευ­τι­κού φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού του Ελευ­θε­ρί­ου Βε­νι­ζέ­λου, που ήταν πάντα μπρο­στά στις με­γά­λες αλ­λα­γές αλλά μι­λού­σε και τη γλώσ­σα της αλή­θειας, και δεν χάι­δευε αυτιά. Αυτή τη μάχη δεν την κέρ­δι­σε ο Κων­στα­ντί­νος Μη­τσο­τά­κης, την υπέ­κλε­ψε ο Αν­δρέ­ας Πα­παν­δρέ­ου. Νο­μί­ζω ότι τώρα έχου­με την ευ­και­ρία, εκατό χρό­νια μετά, να κλεί­σου­με ορι­στι­κά αυ­τούς τους λο­γα­ρια­σμούς με την Ιστο­ρία.

Μάκης Προ­βα­τάς: Η άποψή μου είναι ότι στην Ελ­λά­δα δεν έχου­με πραγ­μα­τι­κή δρώσα αστι­κή τάξη. Έχου­με κάτι πλού­σιους οι οποί­οι κά­νουν την αστι­κή τάξη. Η αστι­κή τάξη προ­ϋ­πο­θέ­τει και δια­νό­η­ση, είναι αυτή που έχει κάνει τις επα­να­στά­σεις πα­ντού στον κόσμο. Και όσοι στην Ελ­λά­δα έχουν αυτά τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά συ­νή­θως μέ­νουν στην άκρη απο­γοη­τευ­μέ­νοι.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Νο­μί­ζω ότι πάντα συμ­βαί­νει αυτό από την αστι­κή τάξη. Και ο Βε­νι­ζέ­λος ου­σια­στι­κά συ­στρα­τεύ­τη­κε με την εξω­στρε­φή αστι­κή τάξη, τους εμπό­ρους, τους επι­χει­ρη­μα­τί­ες της επο­χής, ταυ­τό­χρο­να, όμως, με σε­βα­σμό στον κόσμο της ερ­γα­σί­ας, κα­τα­λα­βαί­νο­ντας ότι δεν υπάρ­χει μόνο επι­χει­ρη­μα­τι­κή τάξη.

Μάκης Προ­βα­τάς: Τους εί­πα­τε και για τους δια­δρα­στι­κούς πί­να­κες που θα πα­ρα­δο­θούν σε Δη­μο­τι­κά, Γυ­μνά­σια και Λύ­κεια.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Πι­στεύω πολύ στην κοι­νω­νι­κή κι­νη­τι­κό­τη­τα, γι’ αυτό, παρά τις αδυ­να­μί­ες, είμαι με­γά­λος υπέρ­μα­χος της ει­σα­γω­γής των νέων στα πα­νε­πι­στή­μια. Ήταν τόσο χυ­δαίο αυτό που έκανε ο Τσί­πρας όταν έταξε στα παι­διά ότι θα μπαί­νουν χωρίς εξε­τά­σεις. Διότι, ό,τι και να λέμε, το σύ­στη­μα ει­σα­γω­γής επι­βρα­βεύ­ει τη δου­λειά, και κά­ποιος ξέρει ότι, άμα δου­λέ­ψει, ασχέ­τως από πού έρ­χε­ται, θα αντα­μει­φθεί. Γι’ αυτό βλέ­που­με τό­σους πρω­τεύ­σα­ντες να είναι από την πε­ρι­φέ­ρεια. Άρα η δυ­να­τό­τη­τα να κά­νεις κάτι κα­λύ­τε­ρο από αυτό που έκα­ναν οι γο­νείς σου, περ­νά­ει μέσα από τη δη­μό­σια Παι­δεία. Πι­στεύω ότι πρέ­πει να προ­φυ­λά­ξου­με τις Πα­νελ­λα­δι­κές ως κόρη οφθαλ­μού και όπως αλ­λά­ζει η μόρ­φω­ση θα δί­νου­με λι­γό­τε­ρη έμ­φα­ση στην απο­στή­θι­ση, πε­ρισ­σό­τε­ρο στην κρι­τι­κή σκέψη.

Μάκης Προ­βα­τάς: Αυτό που είπε ο Βί­κτωρ Ουγκώ το 1848 στη Συ­νταγ­μα­τι­κή Συ­νέ­λευ­ση, για τις πε­ρι­κο­πές στην Παι­δεία: «Ο με­γα­λύ­τε­ρος κίν­δυ­νος της ση­με­ρι­νής κα­τά­στα­σης είναι η αμά­θεια, πε­ρισ­σό­τε­ρο και από αυτή την ίδια τη φτώ­χεια».

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Τε­λι­κά η έξο­δος από τη φτώ­χεια είναι η γνώση. Το δη­μό­σιο σχο­λείο είναι το πρώτο βήμα, το δη­μό­σιο πα­νε­πι­στή­μιο είναι το δεύ­τε­ρο. Κι αν δεν με­σο­λα­βού­σε αυτό το πρό­βλη­μα των φρο­ντι­στη­ρί­ων, θα ήμα­σταν ακόμα κα­λύ­τε­ρα. Αλλά στον πυ­ρή­να του είναι ένα σύ­στη­μα το οποίο ως ανα­βα­τή­ρας κοι­νω­νι­κής κι­νη­τι­κό­τη­τας έχει δου­λέ­ψει, είναι ένας τρό­πος να βγεις από την πα­γί­δα της φτώ­χειας.

Μετά από κά­ποια ώρα φτά­σα­με στην πλα­τεία Βρυ­σών Απο­κο­ρώ­νου. Προ­φα­νώς όλη η Κρήτη είναι πα­τρί­δα του, αλλά τα Χανιά είναι φα­νε­ρό ότι είναι κάπως πιο πολύ. Η Ντόρα τον υπο­δέ­χτη­κε και ήταν μπρο­στά- μπρο­στά στην ομι­λία του. Πα­ρού­σα και διά­χυ­τη ήταν μια με­γά­λη συ­ναι­σθη­μα­τι­κή έντα­ση από τον κόσμο.

Φεύ­γο­ντας από τις Βρύ­σες για τον Πλα­τα­νιά

Μάκης Προ­βα­τάς: Εδώ στις Βρύ­σες ανα­φερ­θή­κα­τε στις μνή­μες, προ­φα­νώς είναι τόπος με πολ­λές από τις μνή­μες σας. Σκε­φτό­μουν ότι ο άν­θρω­πος χωρίς μνή­μες είναι ένα άδειο πε­ρι­φε­ρό­με­νο σαρ­κίο.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ο τρό­μος όλων είναι η εγκε­φα­λι­κή ατρο­φία σε όλες της τις εκ­φάν­σεις. Γι’ αυτό που ανέ­φε­ρα εδώ υπάρ­χει μία κρη­τι­κή λέξη, «ρίζες». Είναι η ανά­γκη να επι­στρέ­φου­με σε κάτι οι­κείο, και απέ­να­ντι στην πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση η αξία του το­πι­κού ανα­δει­κνύ­ε­ται και πάλι. Αυτό έχει με­γά­λη ση­μα­σία, γιατί τα μικρά και το­πι­κά δί­νουν τη δυ­να­τό­τη­τα να επα­να­συν­δε­θού­με και να έχου­με κά­ποιες άγκυ­ρες και στα­θε­ρές. Σε μία ζωή που αλ­λά­ζει τόσο γρή­γο­ρα, έχει ξε­χω­ρι­στή ση­μα­σία.

Μάκης Προ­βα­τάς: Από την άλλη, η λήθη καμιά φορά είναι πολύ χρή­σι­μη και στη ζωή και στην πο­λι­τι­κή…

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Η λήθη είναι απα­ραί­τη­τη με την έν­νοια του ότι πρέ­πει να κλεί­σου­με εκ­κρε­μό­τη­τες και λάθη από το πα­ρελ­θόν. Ξα­να­δια­βά­ζω τη βιο­γρα­φία του Ελευ­θε­ρί­ου Βε­νι­ζέ­λου και προ­σπα­θώ να ανι­χνεύ­σω τι θα έκανε δια­φο­ρε­τι­κό εν­δε­χο­μέ­νως για να απο­φύ­γει, όχι τόσο τη Μι­κρα­σια­τι­κή Κα­τα­στρο­φή, όσο τον Δι­χα­σμό. Αν δεν υπάρ­χει λήθη οι δι­χα­σμοί του πα­ρελ­θό­ντος δεν κλεί­νουν. Κά­ποια στιγ­μή πρέ­πει να μπαί­νουν κά­ποιοι τί­τλοι τέ­λους και οι προ­σπά­θειες σε κοι­νω­νί­ες που ήταν βαθιά δι­χα­σμέ­νες ξε­κι­νούν με την πα­ρα­δο­χή ότι κάπου πρέ­πει να ξε­χά­σου­με κιό­λας. Ακόμα συ­να­ντάς τις ανα­φο­ρές του Εμ­φυ­λί­ου, υπάρ­χουν παι­διά, εγ­γό­νια που με­γά­λω­σαν με αυτές τις ανα­μνή­σεις, αυτό πώς το τα­κτο­ποιείς στη σκέψη σου για να προ­χω­ρή­σεις μπρο­στά;

Μάκης Προ­βα­τάς: Αυτό που λένε ότι ο χρό­νος είναι για­τρός, δεν ισχύ­ει. Ο χρό­νος απλώς τα­κτο­ποιεί τα πράγ­μα­τα.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Δεν έχουν όλοι τη δυ­να­τό­τη­τα να επε­ξερ­γα­στούν τις εμπει­ρί­ες τους με μία τέ­τοια ματιά που να τους επι­τρέ­πει να μην τους βα­ραί­νουν. Όμως όσο κα­λύ­τε­ρα αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε τον τρόπο με τον οποίο λει­τουρ­γούν τα συ­ναι­σθή­μα­τά μας, στην πλα­τω­νι­κή δια­πά­λη των συ­ναι­σθη­μά­των και της λο­γι­κής, η Επι­στή­μη έχει να μας προ­σφέ­ρει πολύ χρή­σι­μα νέα ερ­γα­λεία για κα­λύ­τε­ρη κα­τα­νό­η­ση των συ­ναι­σθη­μά­των μας.

Μάκης Προ­βα­τάς: Η τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη θα βοη­θή­σει σε αυτό.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Νο­μί­ζω ότι αυτή τη στιγ­μή κιν­δυ­νεύ­ου­με από το να μην αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε εμείς οι ίδιοι τον τρόπο με τον οποίο λει­τουρ­γεί η τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη. Αυτά τα μο­ντέ­λα τα οποία χτί­ζουν είναι τόσο πε­ρί­πλο­κα που αμ­φι­βάλ­λω αν και οι ίδιοι που τα φτιά­χνουν τα κα­τα­νο­ούν.

Μάκης Προ­βα­τάς: Έχουν τρο­μά­ξει και οι ίδιοι.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Έχουν τρο­μά­ξει, και απο­λύ­τως δι­καιο­λο­γη­μέ­να. Είναι κάτι το οποίο μας ξε­περ­νά, και βάζει σε μία νέα διά­στα­ση τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο δου­λεύ­ει ο αν­θρώ­πι­νος εγκέ­φα­λος. Δεν ξέρω πώς ένας εγκέ­φα­λος ο οποί­ος ήταν προ­σαρ­μο­σμέ­νος σε συ­γκε­κρι­μέ­να ερε­θί­σμα­τα θα αντι­δρά­σει όταν η μισή μας ζωή είναι ψη­φια­κή. Όλα αυτά έρ­χο­νται πολύ γρή­γο­ρα για να απορ­ρο­φη­θούν και γι’ αυτό νο­μί­ζω ότι έχου­με και όλα αυτά τα ζη­τή­μα­τα ψυ­χι­κής υγεί­ας των παι­διών και των εφή­βων. Τε­ρά­στιες οι προ­κλή­σεις πια, που είναι η άλλη όψη της τε­χνο­λο­γι­κής προ­ό­δου. Δεν είμαι τε­χνο­φο­βι­κός και αγκα­λιά­ζω τις τε­ρά­στιες δυ­να­τό­τη­τες που μας δίνει η τε­χνο­λο­γία, εδώ όμως μπο­ρεί να βρι­σκό­μα­στε μπρο­στά σε μία τομή.

Μάκης Προ­βα­τάς: Εδώ υπάρ­χει μία τε­ρά­στια δια­φο­ρά. Όλες οι επα­να­στά­σεις προ­φα­νώς βρή­καν την αν­θρω­πό­τη­τα απρο­ε­τοί­μα­στη, εδώ όμως για πρώτη φορά μας βρήκε και ηθικά απρο­ε­τοί­μα­στους.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ου­σια­στι­κά εκ­χω­ρού­με σε μία μη­χα­νή απο­φά­σεις οι οποί­ες ήταν προ­νό­μιο απο­κλει­στι­κό του αν­θρώ­πι­νου εί­δους. Αυτό είναι κάτι τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κό. Επει­δή αυτό με προ­βλη­μα­τί­ζει πάρα πολύ, θέλω να αφιε­ρώ­σω πε­ρισ­σό­τε­ρο χρόνο με­λε­τώ­ντας τις προ­κλή­σεις της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης. Στην Ευ­ρώ­πη εί­μα­στε μπρο­στά. Ξε­κι­νή­σα­με με ζη­τή­μα­τα προ­στα­σί­ας δε­δο­μέ­νων, αλλά αυτό ήταν μάχη του χθες, η μάχη του αύριο θα είναι ο τρό­πος με τον οποίο βά­ζου­με πλαί­σιο στις με­γά­λες εται­ρεί­ες τε­χνο­λο­γί­ας, αλλά και η ρύθ­μι­ση του χώρου της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης. Μπο­ρεί ήδη να αρ­γού­με να το κά­νου­με και ίσως βρε­θού­με να το πλη­ρώ­σου­με».

Και επει­δή δεν υπάρ­χει τί­πο­τα τυ­χαίο σε αυτή τη ζωή, εκεί­νη τη στιγ­μή χτύ­πη­σε το τη­λέ­φω­νό του. Από αυτά που έλεγε ήταν προ­φα­νές ότι ήταν η κόρη του. Είπαν διά­φο­ρα γο­νιού – παι­διού και απλά θέλω να με­τα­φέ­ρω επί λέξει το κλεί­σι­μο της συ­ζή­τη­σής τους: «Τα μα­θή­μα­τα είναι το μόνο πράγ­μα που πρέ­πει να έχεις στο μυαλό σου. Εκεί που δυ­σκο­λεύ­ε­σαι θα σε βοη­θή­σω κι εγώ».

Μάκης Προ­βα­τάς: Αν ήταν να πείτε μία γνώμη, μία συμ­βου­λή στα νέα παι­διά για τη σχέση τους με την τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη, τι θα τους λέ­γα­τε;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Δεν είναι εύ­κο­λο αυτό. Πρώ­τον θα έλεγα ότι δεν πρέ­πει να ξε­χά­σουν ότι πέραν του ψη­φια­κού κό­σμου υπάρ­χει και ο πραγ­μα­τι­κός κό­σμος. Σε αυτό είμαι utilitarian. Ο σκο­πός μας πρέ­πει να είναι η με­γι­στο­ποί­η­ση της ευ­τυ­χί­ας μας και γνω­ρί­ζου­με πια από την Επι­στή­μη τι είναι αυτό το οποίο μας κάνει ευ­τυ­χι­σμέ­νους. Και δεν είναι μόνο τα λεφτά ή η δόξα, είναι η ποιό­τη­τα των σχέ­σε­ών μας, είναι η επαφή με τη φύση, είναι πράγ­μα­τα τα οποία είναι τσά­μπα. Θα τους έλεγα να μην ξε­χνά­νε ότι η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα και η ευ­τυ­χία δεν είναι κά­ποια πα­ρα­πά­νω likes. Το πρό­τυ­πο για ένα νέο κο­ρί­τσι μπο­ρεί είναι μία ψη­φια­κή εφεύ­ρε­ση, ένα πρό­σω­πο που μπο­ρεί να μην υπάρ­χει καν. Πώς συ­γκρί­νε­σαι με κάτι που είναι τόσο τέ­λειο αλλά δεν υπάρ­χει; Την έφτια­ξε ένας αλ­γό­ριθ­μος. Επί­σης θα τα εν­θάρ­ρυ­να να κά­νουν αυτά που ξέ­ρουν ότι τους εν­δια­φέ­ρουν, από σπορ μέχρι κοι­νω­νι­κή δράση, και να αντι­λη­φθούν ότι η ανα­ζή­τη­ση της ευ­τυ­χί­ας είναι κάτι πιο σύν­θε­το και πιο δύ­σκο­λο. Όπως και της ελευ­θε­ρί­ας.

Μάκης Προ­βα­τάς: Freedom is not for free.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Φυ­σι­κά. Η εξάρ­τη­ση δεν είναι ελευ­θε­ρία, και εί­μα­στε όλοι εξαρ­τη­μέ­νοι από τα κι­νη­τά μας, τα κοι­τά­με 100 φορές τη μέρα. Έτσι σχε­διά­στη­καν, και δεν το αντι­λη­φθή­κα­με ότι εμείς εκ­χω­ρή­σα­με πολλή με­γα­λύ­τε­ρη εξου­σία σε πέντε με­γά­λες εται­ρί­ες τε­χνο­λο­γί­ας, οι οποί­ες βγά­ζουν έναν σκα­σμό λεφτά, εκ­με­ταλ­λευό­με­νες την αδυ­να­μία της αν­θρώ­πι­νης φύσης. Γιατί περί αυτού πρό­κει­ται. «Εμείς» εννοώ το πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα ως εκ­φρα­στές της λαϊ­κής βού­λη­σης.

Μάκης Προ­βα­τάς: Κατά την άποψή σας, ποιες είναι οι νέες αρε­τές που πρέ­πει να ανα­πτύ­ξει ένα νέο παιδί στην Ελ­λά­δα για να είναι πο­λί­της του κό­σμου;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Δεν ξέρω αν πρό­κει­ται για νέες αξίες. Ίσως να δια­βά­σουν τον Αρι­στο­τέ­λη και θα τα βρουν όλα εκεί. Μία με­γά­λη Αρετή είναι η δια­χεί­ρι­ση της απο­τυ­χί­ας.

Μάκης Προ­βα­τάς: Η επι­μο­νή, το stamina…

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Το οποίο stamina δεν ση­μαί­νει ντε και καλά, θα κο­πα­νάω το κε­φά­λι μου στον τοίχο. Με­ρι­κές φορές η δια­χεί­ρι­ση της απο­τυ­χί­ας ση­μαί­νει, κάνω πίσω. Δεν έχου­με μάθει τα παι­διά μας ότι με­ρι­κές φορές πρέ­πει να κά­νου­με ένα βήμα πίσω, να πούμε, δεν είναι αυτό για μένα.

Μάκης Προ­βα­τάς: Φα­ντά­ζο­μαι θα ακού­σα­τε αυτή την τρο­με­ρή δή­λω­ση του Αντε­το­κούν­μπο περί απο­τυ­χί­ας στα σπορ.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Και το κάνει σε ένα σού­περ αντα­γω­νι­στι­κό σπορ. Όμως, για μένα, το πιο αντα­γω­νι­στι­κό σπορ από όλα είναι το τένις. Είσαι μόνος σου, είναι τε­λεί­ως μο­νο­μα­χία, σε κάθε τουρ­νουά υπάρ­χουν 128 και θα υπάρ­χει μόνο ένας νι­κη­τής και 127 χα­μέ­νοι.

Μάκης Προ­βα­τάς: Στην πο­λι­τι­κή τι είναι απο­τυ­χία εντέ­λει;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Υπάρ­χουν τριών ειδών απο­τυ­χί­ες. Η πρώτη είναι να μην εκλε­γείς. Η εκλο­γή είναι μία ανα­μέ­τρη­ση συ­γκρι­τι­κή, υπάρ­χουν νι­κη­τές και χα­μέ­νοι, είτε μι­λά­με για τον κυ­βερ­νή­τη είτε για βου­λευ­τή. Ακόμα με­γα­λύ­τε­ρη απο­τυ­χία είναι να προ­δώ­σεις την εμπι­στο­σύ­νη των πο­λι­τών. Όμως η με­γα­λύ­τε­ρη απο­τυ­χία είναι να μην προ­σπα­θή­σεις καν. Αυτή είναι η χει­ρό­τε­ρη προ­δο­σία.

Στον Πλα­τα­νιά το βα­σι­κό που είχε προ­γραμ­μα­τί­σει ήταν να επι­σκε­φτεί κά­ποια κα­τα­στή­μα­τα.

Μάκης Προ­βα­τάς: Σας έβλε­πα που επι­σκε­φτή­κα­τε αυτές τις μι­κρές, το­πι­κές επι­χει­ρή­σεις και σκε­φτό­μουν ότι η λέξη Company είναι από το con + panne, «τρώμε μαζί ψωμί». Επει­δή επι­κα­λεί­στε διαρ­κώς την ενί­σχυ­ση των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων, θέλω να μι­λή­σου­με για την κουλ­τού­ρα των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων στην Ελ­λά­δα. Νο­μί­ζε­τε ότι πρέ­πει να ανα­πτύ­ξουν και μία και­νούρ­για κουλ­τού­ρα;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Νο­μί­ζω ότι έχετε από­λυ­το δίκιο που το λέτε. Κα­ταρ­χάς η μι­κρο­με­σαία επι­χεί­ρη­ση είναι η ρα­χο­κο­κα­λιά της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Ει­δι­κά στον του­ρι­σμό έχου­με πολ­λές μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις. Δεν πρό­κει­ται να αλ­λά­ξει αυτό, και δεν πρέ­πει να αλ­λά­ξει. Αλλά αυτό δεν ση­μαί­νει ότι αυτή η επι­χεί­ρη­ση δεν πρέ­πει να εκ­συγ­χρο­νι­στεί. Έχου­με δου­λέ­ψει με την Google και δώ­σα­με ψη­φια­κά ερ­γα­λεία μάρ­κε­τινγκ σε μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις. Φυ­σι­κά η επι­χεί­ρη­ση λει­τουρ­γεί σε ένα πε­ρι­βάλ­λον άκρως αντα­γω­νι­στι­κό αλλά ένα είναι βέ­βαιο, ότι δεν μπο­ρού­με να κά­νου­με εκ­πτώ­σεις στην ποιό­τη­τα. Η σύν­δε­ση με τα το­πι­κά προ­ϊ­ό­ντα έχει με­γά­λη αξία, και αυτό ανα­ζη­τά ο επι­σκέ­πτης τε­λι­κά. Και έχει εν­δια­φέ­ρον το τι ση­μαί­νει οι­κο­γε­νεια­κή επι­χεί­ρη­ση πλέον. Στην πολύ ωραία τα­βέρ­να που πή­γα­με χθες στο Ρέ­θυ­μνο, το παιδί που μας σέρ­βι­ρε είναι 20 ετών, φοι­τη­τής στο ΠΑ.ΠΕΙ., αλλά το βράδυ φό­ρε­σε την μπλου­ζί­τσα του και ήρθε να βοη­θή­σει τον πα­τέ­ρα του στην επι­χεί­ρη­ση. Αυτός όταν θα γυ­ρί­σει και θα ανα­λά­βει την επι­χεί­ρη­ση θα τη δει με δια­φο­ρε­τι­κή μάτια. Αν επι­θυ­μεί να κάνει αυτό, μπο­ρεί να επι­θυ­μεί να κάνει κάτι άλλο.

Μάκης Προ­βα­τάς: Ποιο πράγ­μα λέτε ότι στην πο­λι­τι­κή δεν υπάρ­χει πι­θα­νό­τη­τα να το πείτε ποτέ γιατί είναι εκτός του χα­ρα­κτή­ρα σας;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Δεν έχω μπει ποτέ σε πλειο­δο­σία πα­ρο­χών. Να δώσω ένα πα­ρά­δειγ­μα, από την πρώτη στιγ­μή είπα δεν μειώ­νω το ΦΠΑ. Δεν το κάνω επει­δή είναι λάθος, το εξηγώ γιατί είναι λάθος, δεν θα μου­λα­ρώ­σω απλά.

Μάκης Προ­βα­τάς: Ο άν­θρω­πος πρέ­πει να έχει αυ­το­ε­κτί­μη­ση και έναν αυ­το­σε­βα­σμό. Νο­μί­ζω ότι οι πο­λι­τι­κοί πολύ εύ­κο­λα εκ­χω­ρούν την αυ­το­ε­κτί­μη­ση και τον αυ­το­σε­βα­σμό τους.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Φο­βε­ρή η ικα­νό­τη­τα κά­ποιων πο­λι­τι­κών να κά­νουν πι­ρου­έ­τες ηθι­κής. Ση­με­ρι­νά προ­βε­βλη­μέ­να στε­λέ­χη άλλων κομ­μά­των που πρω­τα­γω­νι­στούν στις επι­θέ­σεις κατά της Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας, πριν από ενά­μι­ση χρόνο μας χτυ­πού­σαν την πόρτα και ήθε­λαν να συ­ντα­χθούν μαζί μας. Πώς θα τον δω εγώ αυτόν την επό­με­νη μέρα; Συγ­γνώ­μη, δεν έχω καμία εκτί­μη­ση για σένα, δεν πά’ να έχεις τα κα­λύ­τε­ρα πτυ­χία.

Μάκης Προ­βα­τάς: Πριν μι­λή­σα­τε για τη «ρίζα». Η Ελ­λά­δα έχει σπου­δαί­ες ρίζες στο σχε­δόν μο­να­δι­κό πα­ρελ­θόν, έχει τον κορμό της εδώ στη χώρα με αρ­κε­τούς ση­μα­ντι­κούς αν­θρώ­πους και με ένα νέο πε­ρι­βάλ­λον, και έχει τα σπου­δαία κλα­διά, σπου­δαί­ους Έλ­λη­νες εκτός οι οποί­οι δια­πρέ­πουν σε δε­κά­δες το­μείς. Το θέμα είναι να ενω­θούν όλα αυτά. Εί­μα­στε στην ουσία ένα Ισ­ρα­ήλ δια­σπα­σμέ­νο.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Πάντα πί­στευα στη δύ­να­μη της ελ­λη­νι­κής δια­σπο­ράς. Νο­μί­ζω ότι στις ρίζες και στον κορμό κά­να­με βή­μα­τα, βοη­θούν και άν­θρω­ποι σαν και εσάς για μία πιο διευ­ρυ­μέ­νη αντί­λη­ψη της ιστο­ρι­κό­τη­τάς μας και της ιστο­ρι­κής μας δια­δρο­μής. Προ­σω­πι­κά επι­μέ­νω πολύ στα κλα­διά και στον ρόλο της δια­σπο­ράς. Εκεί πολ­λές φορές μι­λού­σα­με για δύο κό­σμους. Για μία Ελ­λά­δα του εξω­τε­ρι­κού που δεν ήταν υπε­ρή­φα­νη για την Ελ­λά­δα του εσω­τε­ρι­κού, την έβλε­πε λίγο σαν τον φτωχό συγ­γε­νή, είχε αι­σθή­μα­τα αγά­πης αλλά δεν ήξερε και πώς να βοη­θή­σει. Νο­μί­ζω ότι είχε τε­ρά­στια ση­μα­σία η ομι­λία στο Κο­γκρέ­σο, το αί­σθη­μα υπε­ρη­φά­νειας το οποίο αι­σθάν­θη­καν οι ελ­λη­νο­α­με­ρι­κα­νοί που ήταν εκεί. Μία τε­ρά­στια ανα­γνώ­ρι­ση και μία απί­στευ­τη, σχε­δόν εν­στι­κτώ­δης σύ­σφι­ξη των σχέ­σε­ων. Σε μια εποχή που θέ­λου­με από την ομο­γέ­νεια πό­ρους και κυ­ρί­ως αν­θρώ­πι­νο κε­φά­λαιο, όπου τώρα οι εται­ρεί­ες ψά­χνουν μη­χα­νι­κούς και φέρ­νου­με από το εξω­τε­ρι­κό. Τόσοι άν­θρω­ποι στο εξω­τε­ρι­κό οι οποί­οι προ­φα­νώς δεν θα γυ­ρί­σουν όλοι, αλλά είναι ένα πρό­σθε­το δυ­να­μι­κό, καλά εκ­παι­δευ­μέ­νο, έμπει­ρο, το οποίο μπο­ρεί σή­με­ρα να βοη­θή­σει στην προ­σπά­θεια ανόρ­θω­σης της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας.

Προ­τε­λευ­ταί­ος σταθ­μός ήταν το ιστο­ρι­κό Κα­στέ­λι Κισ­σά­μου – πα­ρε­μπι­πτό­ντως μου έμει­νε απω­θη­μέ­νο να επι­σκε­φτώ το Μου­σείο εκεί. Και τε­λευ­ταί­ος σταθ­μός της πε­ριο­δεία, το βράδυ της Τε­τάρ­της, το Θέ­ρι­σο με το Ιστο­ρι­κό και Λα­ο­γρα­φι­κό Μου­σείο, που στε­γά­ζε­ται στο κτί­ριο που ήταν το στρα­τη­γείο του Ελευ­θε­ρί­ου Βε­νι­ζέ­λου για την επα­νά­στα­ση που ξε­κί­νη­σε από εκεί το 1905, διεκ­δι­κώ­ντας την ένωση της Κρή­της με την Ελ­λά­δα.

Στην κε­ντρι­κή πλα­τεία του χω­ριού, δίπλα στον αν­δριά­ντα του Ελευ­θε­ρί­ου Βε­νι­ζέ­λου, η πρό­ε­δρος τον υπο­δέ­χτη­κε λέ­γο­ντας: «…θα ανα­φέ­ρω κάτι που πι­θα­νόν πολ­λοί δεν το γνω­ρί­ζουν, πώς συν­δέ­ε­ται η οι­κο­γέ­νεια Μη­τσο­τά­κη με την οι­κο­γέ­νεια Βε­νι­ζέ­λου. Η αδελ­φή του Ελευ­θε­ρί­ου Βε­νι­ζέ­λου ήταν σύ­ζυ­γος του Κων­στα­ντί­νου Μη­τσο­τά­κη, ο οποί­ος ήταν προ­πάπ­πους του ση­με­ρι­νού Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη, προ­έ­δρου της Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας».

Εδώ την τι­μη­τι­κή τους είχαν οι μα­ντι­νά­δες. Οι δύο που συ­γκρά­τη­σα ήταν η πρώτη που είπε ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης για την πα­ρου­σία του εκεί:

«Σε τόπο επα­νά­στα­σης

ήρθα να προ­σκυ­νή­σω

για να σας δε­σμευ­τώ πώς στα δύ­σκο­λα

δεν θα κάνω πίσω».

Τη δεύ­τε­ρη από τις πολ­λές μα­ντι­νά­δες που αντάλ­λα­ξαν τη βάζω γιατί το χει­ρο­κρό­τη­μα ήταν απο­θε­ω­τι­κό. Κά­ποια στιγ­μή λέει ο Κ.Μ. προς τον κόσμο:

«Εδώ να πω ακόμα μία μα­ντι­νά­δα που νο­μί­ζω πως είναι πολύ επί­και­ρη, ει­δι­κά για τον τρόπο με τον οποίο πρέ­πει να συ­μπε­ρι­φε­ρό­μα­στε ως νι­κη­τές των εκλο­γών, με σε­μνό­τη­τα πάντα:

«Κα­λο­χαι­ρέ­τα τσι πε­ζούς

όταν κα­βα­λι­κέ­ψεις

για να σε χαι­ρε­τούν και αυτοί

όταν θα ξε­πε­ζέ­ψεις».

Από το Θέ­ρι­σο μέχρι πίσω στο σπίτι που τε­λεί­ω­νε η πε­ριο­δεία οδή­γη­σε ο ίδιος. Οπότε αυτό, το κομ­μά­τι της συ­ζή­τη­σης έγινε ενώ οδη­γού­σε.

Μάκης Προ­βα­τάς: Γύρω και πολύ κοντά, έχει βουνά που μπο­ρεί να σε ψυ­χο­πλα­κώ­σουν αν ο χα­ρα­κτή­ρας σου είναι τέ­τοιος. Αν, όμως, ο εσω­τε­ρι­κός σου ορί­ζο­ντας είναι απε­ριό­ρι­στος, γί­νε­σαι Ελευ­θέ­ριος Βε­νι­ζέ­λος.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ναι, είναι πολύ ιδιαί­τε­ρος τόπος. Σκέ­φτο­μαι πάντα και τι έκα­ναν αυτοί οι άν­θρω­ποι εκεί­νη την εποχή. Ξε­κί­νη­σε μία επα­νά­στα­ση απέ­να­ντι στον ύπατο αρ­μο­στή, και μετά συμ­βι­βά­στη­κε, ήταν και επα­να­στά­της και πραγ­μα­τι­στής ταυ­τό­χρο­να. Ήξερε τα όρια. Μέχρι πού μπο­ρού­σε να πάει.

Μάκης Προ­βα­τάς: Νο­μί­ζω ότι εντέ­λει οι πο­λι­τι­κές επα­να­στά­σεις, όταν είναι φι­λε­λεύ­θε­ρες, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα μια βα­σι­κή υπο­χρέ­ω­ση έχουν. Να δη­μιουρ­γή­σουν ένα πε­ρι­βάλ­λον ώστε να αν­θί­σουν οι επα­να­στά­σεις που πάνε την αν­θρω­πό­τη­τα μπρο­στά, που είναι κυ­ρί­ως της Επι­στή­μης και της Τέ­χνης.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ακρι­βώς, γιατί υπάρ­χουν δύο ειδών επα­να­στά­σεις. Αυτές που προ­ά­γουν την ελευ­θε­ρία, και άλλες που οδή­γη­σαν τε­λι­κά στον ολο­κλη­ρω­τι­σμό. Αλλά η πιο ση­μα­ντι­κή επα­νά­στα­ση στην ιστο­ρία της αν­θρω­πό­τη­τας, που είναι η Γαλ­λι­κή, σί­γου­ρα είχε αυτά τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Μάκης Προ­βα­τάς: Δεν είναι η Αμε­ρι­κα­νι­κή επα­νά­στα­ση η πιο ση­μα­ντι­κή;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Η Γαλ­λι­κή θα έλεγα ότι ήταν μία επα­νά­στα­ση αξιών, η Αμε­ρι­κα­νι­κή ήταν μία επα­νά­στα­ση δη­μιουρ­γί­ας μιας κρα­τι­κής οντό­τη­τας, όπως και η δική μας. Αυτός ήταν ο βα­σι­κός σκο­πός.

Μάκης Προ­βα­τάς: Άρα τώρα για την Ελ­λά­δα τι θα ήταν πραγ­μα­τι­κά επα­να­στα­τι­κό;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Είμαι οπα­δός, με­ρι­κές φορές, της επα­νά­στα­σης των μι­κρών πραγ­μά­των. Της δυ­να­τό­τη­τας δη­λα­δή να γί­νου­με όλοι λίγο κα­λύ­τε­ροι, και με έναν τρόπο πα­ρά­ξε­νο, όταν αυτό συμ­βαί­νει στις κοι­νω­νί­ες, δη­μιουρ­γού­νται δυ­νά­μεις με­γά­λων ανα­τρο­πών και με­γά­λων υπερ­βά­σε­ων. Αλλά αυτό βέ­βαια βάζει και στην ηγε­σία μία ευ­θύ­νη να δεί­χνει την κα­τεύ­θυν­ση.

Μάκης Προ­βα­τάς: Η διαί­σθη­ση, σε έναν τόσο πραγ­μα­τι­κό κόσμο για έναν πο­λι­τι­κό, μπο­ρεί να είναι όπλο τώρα;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Στη διαί­σθη­ση, αυτό που απο­κα­λού­με έν­στι­κτο, απο­δί­δω με­γά­λη ση­μα­σία. Δεν ξέ­ρου­με πώς λει­τουρ­γεί, ίσως ο εγκέ­φα­λός μας με κά­ποιο τρόπο μπο­ρεί και συ­μπυ­κνώ­νει πολ­λα­πλές εμπει­ρί­ες και μας οδη­γεί στη λήψη απο­φά­σε­ων που δεν εξη­γού­νται πάντα ανα­λυ­τι­κά. Αλλά ναι, υπάρ­χουν φορές που κά­ποιος έχει μία ισχυ­ρή διαί­σθη­ση, το δύ­σκο­λο είναι όταν αυτή πη­γαί­νει κό­ντρα στη λο­γι­κή. Πολ­λές φορές όμως έχω πάρει απο­φά­σεις που πή­γαι­ναν κό­ντρα σε ει­ση­γή­σεις που μου γί­νο­νταν.

Μάκης Προ­βα­τάς: Οι συ­νερ­γά­τες σας θέ­λε­τε να έχουν διαί­σθη­ση ή να σας δί­νουν κυ­ρί­ως τα data και τη διαί­σθη­ση την κρα­τά­τε για εσάς;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Και τα δύο. Νο­μί­ζω το βα­σι­κό είναι να μπο­ρού­με να ακού­με πολ­λές δια­φο­ρε­τι­κές από­ψεις, γι’ αυτό και πι­στεύω πολύ στην ανο­μοιο­μορ­φία των ομά­δων και στη δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα η οποία μπο­ρεί να ει­σφέ­ρει τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κές μα­τιές στην ανά­λυ­ση κά­ποιων δε­δο­μέ­νων. Προ­φα­νώς η κρίση του κα­θε­νός είναι ένα μή­νυ­μα διαί­σθη­σης και ανά­λυ­σης. Σί­γου­ρα όμως έχω την απαί­τη­ση να μου δί­νουν σωστά τα δε­δο­μέ­να και να μη μου λένε ψέ­μα­τα.

Η φύση κα­τε­βαί­νο­ντας από το Θέ­ρι­σο ήταν εκ­πλη­κτι­κή. Κά­να­με με­ρι­κά σχό­λια και οι δύο και ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης είπε κά­ποια στιγ­μή: «…η φύση γε­νι­κά, αλλά ει­δι­κά των βου­νών, είναι πολύ ανα­ζω­ο­γο­νη­τι­κή. Επει­δή πα­ρα­μέ­νω κατά βάση ένας κοι­νω­νι­κός επι­στή­μο­νας και με­λε­τη­τής της Ιστο­ρί­ας, σε όλες τις βιο­γρα­φί­ες ση­μα­ντι­κών αν­δρών που έχω δια­βά­σει, όλοι ανε­ξαι­ρέ­τως έπαιρ­ναν κά­ποιο χρόνο για να έχουν επαφή με τη φύση. Δεν είναι τυ­χαίο αυτό».

Μάκης Προ­βα­τάς: Μια που λέτε αυτό για την Ιστο­ρία, προ­φα­νώς θε­ω­ρεί­τε με­γά­λη έλ­λει­ψη ενός πο­λι­τι­κού να μη γνω­ρί­ζει Ιστο­ρία.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Βε­βαί­ως. Είναι μία πο­λι­τι­κή ανα­πη­ρία να μη γνω­ρί­ζεις Ιστο­ρία, ει­δι­κά του τόπου σου.

Μάκης Προ­βα­τάς: Πα­ρα­τη­ρού­με όμως ότι υπάρ­χουν πο­λι­τι­κοί που αυτό το έχουν ως έλ­λει­ψη.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Δεν έχω την απαί­τη­ση όλοι οι πο­λι­τι­κοί να είναι εξαι­ρε­τι­κά δια­βα­σμέ­νοι και να έχουν την ευ­ρυ­μά­θεια που κά­ποιοι άλλοι έχουν. Μην ξε­χνά­με ότι η πο­λι­τι­κή από τη φύση της είναι αντι­προ­σω­πευ­τι­κή, που ση­μαί­νει ότι 300 βου­λευ­τές πρέ­πει, με κά­ποιον τρόπο, να εκ­προ­σω­πούν όλο το εύρος της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας. Όμως κά­ποιες βα­σι­κές γνώ­σεις Ιστο­ρί­ας, έστω και του τρό­που με τον οποίο λει­τουρ­γεί η πο­λι­τι­κή και το πο­λί­τευ­μα, θα έπρε­πε να έχουν οι βου­λευ­τές μας και όσοι επι­θυ­μούν να ασχο­λη­θούν με την πο­λι­τι­κή.

Μάκης Προ­βα­τάς: Ξέ­ρου­με ότι οι με­γά­λες κυ­βερ­νή­σεις έχουν για συμ­βού­λους και ιστο­ρι­κούς. Στην Ελ­λά­δα το κά­νου­με;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Προ­σω­πι­κά συ­νο­μι­λώ με ιστο­ρι­κούς, και δια­βά­ζω πολλή ιστο­ρία, και σύγ­χρο­νη ελ­λη­νι­κή ιστο­ρία. Δεν συ­νο­μι­λώ με ιστο­ρι­κούς όσο χρόνο θα ήθελα, ένα από τα πράγ­μα­τα τα οποία θα ήθελα να κάνω πε­ρισ­σό­τε­ρο τη δεύ­τε­ρη τε­τρα­ε­τία, είναι να έχω λίγο πε­ρισ­σό­τε­ρο χρόνο για συ­νο­μι­λί­ες, επα­φές, βιώ­μα­τα, τα οποία να μου επι­τρέ­πουν να κα­τα­νοώ και να βλέπω κα­λύ­τε­ρα τη με­γά­λη ει­κό­να. Και αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει συ­νο­μι­λί­ες, όχι μόνο με ιστο­ρι­κούς, ούτε μόνο με κοι­νω­νι­κούς επι­στή­μο­νες. Πα­ρα­δείγ­μα­τος χάρη, προ­ϋ­πο­θέ­τει μία βα­σι­κή κα­τα­νό­η­ση για τον τρόπο με τον οποίο λει­τουρ­γεί η τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη ή οι με­γά­λες προ­κλή­σεις για την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή.

Μάκης Προ­βα­τάς: Σωστά. Όλα αυτά που κου­βε­ντιά­ζου­με, δεν θα έχουν καμία ση­μα­σία εάν η αν­θρω­πό­τη­τα, μέσα από τους πο­λι­τι­κούς κα­ταρ­χάς, δεν κάνει μία τε­ρά­στια αλ­λα­γή, και μά­λι­στα σύ­ντο­μα για την κλι­μα­τι­κή κα­τάρ­ρευ­ση.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Το κλίμα αλ­λά­ζει με με­γά­λη τα­χύ­τη­τα και είναι απο­τέ­λε­σμα αν­θρώ­πι­νης πα­ρέμ­βα­σης. Από την άλλη, έχω με­γά­λη εμπι­στο­σύ­νη στη δυ­να­τό­τη­τα του αν­θρώ­που να και­νο­το­μεί, η απά­ντη­ση στην κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή θα έρθει μέσα από την και­νο­το­μία. Εκτός αν κά­ποια στιγ­μή κα­τα­φέ­ρου­με να πα­ρά­γου­με ενέρ­γεια όπως την πα­ρά­γει ο ήλιος από τη σύ­ντη­ξη, αλλά απέ­χου­με πολύ από αυτό. Ταυ­τό­χρο­να, δεν πρέ­πει να ξε­χνά­με ότι η πρό­κλη­ση δεν είναι μόνο η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, αλλά και ο σε­βα­σμός στους φυ­σι­κούς πό­ρους. Τι κά­νου­με με το νερό μας, πώς πα­ρά­γου­με το φα­γη­τό μας. Ήδη στην ανα­το­λι­κή Κρήτη έχου­με πολύ με­γά­λα ζη­τή­μα­τα με τη δια­χεί­ρι­ση του νερού, το 85% πη­γαί­νει για την αγρο­τι­κή μας πα­ρα­γω­γή, για την άρ­δευ­ση δη­λα­δή, εί­μα­στε εξαι­ρε­τι­κά σπά­τα­λοι όπως το δια­χει­ρι­ζό­μα­στε. Με­ρι­κές φορές από το να σχε­διά­ζου­με και να υλο­ποιού­με μόνο με­γά­λα έργα, είναι κα­λύ­τε­ρα να δούμε πώς μπο­ρού­με να πα­ρέμ­βου­με στα αρ­δευ­τι­κά μας δί­κτυα, να με­τρά­με κα­λύ­τε­ρα το νερό το οποίο κα­τα­να­λώ­νου­με, όχι φυ­σι­κά να ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σου­με το νερό, όπως εξα­κο­λου­θεί να ισχυ­ρί­ζε­ται η αντι­πο­λί­τευ­ση η οποία φαί­νε­ται να μην έμαθε τί­πο­τα από τη δια­κί­νη­ση των fake news. Όλα αυτά απο­τε­λούν πολύ με­γά­λες προ­κλή­σεις για τη δική μας γενιά και για την επό­με­νη.

Μάκης Προ­βα­τάς: Σκε­φτό­μουν αυτή την έκ­φρα­ση του Γκράμ­σι: «Ο πα­λιός κό­σμος πε­θαί­νει, ο και­νούρ­γιος πα­λεύ­ει να γεν­νη­θεί. Ζούμε στην εποχή των τε­ρά­των».

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ίσως έκλει­σε αυτό, ίσως γεν­νή­θη­κε το νέο και τα τέ­ρα­τα πια δεν έχουν τη χρη­σι­μό­τη­τα που είχαν. Όμως, είχε δίκιο στο ότι το παλιό πέ­θα­νε.

Τε­τάρ­τη βράδυ, λίγα λεπτά προ­τού τε­λειώ­σουν οι συ­ζη­τή­σεις μας…

Μάκης Προ­βα­τάς: Προ­φα­νώς είναι πολ­λές οι προσ­δο­κί­ες, αλλά αν ήταν να ξε­χω­ρί­σε­τε μία προσ­δο­κία του ελ­λη­νι­κού λαού που θα θέ­λα­τε οπωσ­δή­πο­τε, ως επό­με­νος πρω­θυ­πουρ­γός να τη συ­να­ντή­σε­τε, να την εκ­πλη­ρώ­σε­τε, ποια θα ήταν αυτή;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Δύ­σκο­λη ερώ­τη­ση… Νο­μί­ζω, να εί­μα­στε πια απο­λύ­τως πε­πει­σμέ­νοι και βέ­βαιοι ότι αλ­λά­ξα­με πίστα. Ότι μπο­ρού­με πια να εί­μα­στε μία χώρα υψη­λών προσ­δο­κιών και ότι γε­φυ­ρώ­σα­με αυτό το χάσμα το οποίο πάντα υπάρ­χει στην Ελ­λά­δα, με­τα­ξύ του ατο­μι­κού τα­λέ­ντου του Έλ­λη­να και της από­δο­σης της κοι­νω­νί­ας και της χώρας. Διότι τα πάμε κα­λύ­τε­ρα ως άτομα, και για κά­ποιο λόγο δεν μπο­ρού­με αυτό να το συ­νε­νώ­σου­με σε μία με­γά­λη προ­σπά­θεια όπου η συλ­λο­γι­κή ευ­η­με­ρία τε­λι­κά επι­στρέ­φει ως ατο­μι­κή προ­κο­πή και αντί­στρο­φα.

Μάκης Προ­βα­τάς: Αυτό που είναι και το με­γά­λο μειο­νέ­κτη­μα του Έλ­λη­να, η εναρ­μό­νι­ση του ατο­μι­κού με το δη­μό­σιο καλό.

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Και τι ση­μαί­νει, τε­λι­κά, το δη­μό­σιο καλό; Εξάλ­λου το είχε επι­ση­μά­νει και ο Πε­ρι­κλής στον «Επι­τά­φιο», για την πόλη που ευ­η­με­ρεί, η οποία μπο­ρεί να φρο­ντί­ζει τους πιο αδύ­να­μους, ενώ η πόλη που δεν ευ­η­με­ρεί τε­λι­κά δεν φρο­ντί­ζει ούτε αυ­τούς οι οποί­οι δια­κρί­νο­νται.

Μάκης Προ­βα­τάς: Αφού λέτε για τον Πε­ρι­κλή, να πάμε στον Πε­λο­πον­νη­σια­κό Πό­λε­μο και τον Θου­κυ­δί­δη που έγρα­ψε μια Ιστο­ρία που θα αφορά τους πά­ντες εις τους αιώ­νας των αιώ­νων, και λέει ότι η Αθήνα ητ­τή­θη­κε εκ των έσω. Η δική μας Δη­μο­κρα­τία συ­νε­χί­ζει να κιν­δυ­νεύ­ει εκ των έσω, από τον κακό εαυτό μας;

Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης: Ας το δούμε λίγο πιο αι­σιό­δο­ξα. Κιν­δύ­νευ­σε η Δη­μο­κρα­τία μας και άντε­ξε. Την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία η ιστο­ρία της Ελ­λά­δας ήταν μια ιστο­ρία πρω­το­φα­νούς αν­θε­κτι­κό­τη­τας, και των θε­σμών μας, και της Δη­μο­κρα­τί­ας, και τε­λι­κά της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας.

Και επει­δή «Scripta Manent», και τα γρα­πτά πρέ­πει να τα γρά­φου­με έτσι ώστε όταν αρ­γό­τε­ρα ανα­τρέ­χου­με σε αυτά να νιώ­θου­με ότι τα έχου­με γρά­ψει με αυ­το­ε­κτί­μη­ση και αυ­το­σε­βα­σμό, θα πω το εξής: Αυτή η δι­ή­με­ρη εμπει­ρία αναί­ρε­σε και επι­βε­βαί­ω­σε διά­φο­ρα πράγ­μα­τα που είχα στο μυαλό μου για τον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη. Εντέ­λει συ­νά­ντη­σα και συ­ζή­τη­σα με έναν άν­θρω­πο πραγ­μα­τι­κά έξυ­πνο, με ευ­γέ­νεια, με εν­συ­ναί­σθη­ση, δια­βα­σμέ­νο, έτοι­μο να στα­θεί στο ύψος του τυ­χαί­ου. Αντι­προ­σω­πεύ­ει την Ελ­λά­δα που δεν απο­φεύ­γει να κο­πιά­σει.

Το βα­σι­κό που μου επι­βε­βαιώ­θη­κε για μια ακόμα φορά είναι γύρω από την Τύχη και το «τυ­χαίο», όπως εσφαλ­μέ­να το έχου­με στο μυαλό μας οι άν­θρω­ποι. Όλα εξη­γού­νται, τί­πο­τα δεν είναι τυ­χαίο… Ο Ερ­νέ­στο Σά­μπα­το έχει γρά­ψει «Τυ­χαίο = Βαρ­βα­ρι­σμός για τη λέξη Αι­τιό­τη­τα».

Υ.Γ. Θέλω να πω ότι δίπλα στον Κυ­ριά­κο Μη­τσο­τά­κη υπάρ­χουν πολύ ευ­γε­νι­κά παι­διά, με­ρι­κοί εξαι­ρε­τι­κοί άν­θρω­ποι. Ο Θα­νά­σης Νέζης, που αν του έδινα έναν τίτλο θα ήταν «Η σύ­ντο­μη Ιστο­ρία των Πά­ντων γύρω από τον Πρό­ε­δρο». Όπως μου είπε ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης «ο πιο πα­λιός μου συ­νερ­γά­της. Εί­κο­σι χρό­νια μαζί μου». Ο Θα­νά­σης στα δια­λείμ­μα­τα τρε­λαί­νε­ται για κου­βέ­ντες πο­λι­τι­κής Ιστο­ρί­ας. Ο Χρή­στος Ζω­γρά­φος, ο οποί­ος έχει τα πάντα στο μυαλό του γύρω από την επι­κοι­νω­νία του Προ­έ­δρου, ενώ συ­νε­χώς σκέ­φτε­ται την κόρη που έρ­χε­ται σε λί­γους μήνες. Μαζί και ο Κων­στα­ντί­νος, ο Δη­μή­τρης και οι υπό­λοι­ποι, και βέ­βαια πά­ντο­τε «πα­ρού­σα» η Κύρα.

Πηγή: athensvoice.gr