Ουραγός-Η λέξη της εβδομάδας

Λένε για τη χώρα μας ότι είναι ο ου­ρα­γός στις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, ου­ρα­γός στην οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη, ου­ρα­γός στην επι­χει­ρη­μα­τι­κή και­νο­το­μία, ου­ρα­γός ακόμη και στη δια­χεί­ρι­ση των αστι­κών λυ­μά­των. Για το δί­δυ­μο της συ­γκυ­βέρ­νη­σής μας, επί­σης, έχει δια­τυ­πω­θεί η άποψη ότι είναι ου­ρα­γός στην κα­τα­πο­λέ­μη­ση της φο­ρο­δια­φυ­γής. Σε πολ­λούς το­μείς, λοι­πόν, στον ελ­λα­δι­κό χώρο συ­ντε­λεί­ται πρω­τιά στην ου­ρα­γία.Όλες οι πα­ρα­πά­νω δια­πι­στώ­σεις δη­λώ­νουν ένα και το αυτό. Ότι, δη­λα­δή, ο ου­ρα­γός είναι αυτός που βρί­σκε­ται στο πίσω μέρος, ἄγει τὴν οὐράν, έρ­χε­ται, δη­λα­δή, τε­λευ­ταί­ος και κα­ταϊ­δρω­μέ­νος και συ­νε­πώς δεν μπο­ρεί να πα­ρα­κο­λου­θή­σει τις εξε­λί­ξεις. Είναι κάτι σαν τον κο­μπάρ­σο στις ται­νί­ες που απλώς συ­μπλη­ρώ­νει με την πα­ρου­σία του το σκη­νι­κό.Στα πα­ρα­πά­νω πα­ρα­δείγ­μα­τα δια­πι­στώ­νου­με ότι ο λε­κτι­κός τύπος έχει αρ­νη­τι­κή ση­μα­σία. Ο ου­ρα­γός, όμως, είναι και στρα­τιω­τι­κός όρος που κα­τα­δει­κνύ­ει τον αρ­χη­γό της οπι­σθο­φυ­λα­κής. Στο ναυ­τι­κό λε­ξι­λό­γιο, εξάλ­λου, ου­ρα­γός είναι το πλοίο στο τέλος μιας νηο­πο­μπής. Φυ­σι­κά εδώ ο ου­ρα­γός είναι απα­ραί­τη­τος, γιατί κά­ποιος πρέ­πει να ελέγ­χει το πίσω μέρος, για να φυ­λά­ει τα νώτα. Άρα το λε­κτι­κό πε­ρι­βάλ­λον κάνει τη λέξη να μην έχει αρ­νη­τι­κή χροιά και πε­ριε­χό­με­νο.Μά­λι­στα αυτή τη ση­μα­σία του τε­λευ­ταί­ου σε στρα­τιω­τι­κό σχη­μα­τι­σμό ή κα­τά­τα­ξη είχε ὁ οὐρα­γός, τοῦ οὐρα­γοῦ στα αρ­χαία μας κεί­με­να. Ο Ξε­νο­φώ­ντας, έχο­ντας οδη­γή­σει τους Έλ­λη­νες μι­σθο­φό­ρους στην εξέ­γερ­ση του Κύρου κατά του αδελ­φού του Αρ­τα­ξέρ­ξη, αφη­γεί­ται κά­ποια στιγ­μή το πέ­ρα­σμα του στρα­τού μέσα από τη χώρα των Καρ­δού­χων, των Κούρ­δων θα λέ­γα­με εμείς σή­με­ρα, στο κεί­με­νό του «Κύρου Ἀνα­βα­σις», 4. 3, 26. Δια­τά­ζει ο στρα­τη­γός τους λο­χα­γούς «οὐρα­γο­ὺς… κα­τα­στή­σα­σθαι», να το­πο­θε­τή­σουν οπι­σθο­φυ­λα­κή. Κατά το λε­ξι­κο­γρά­φο Ησύ­χιο οὐρα­γός είναι ο τε­λευ­ταί­ος ηγε­μό­νας, που προ­στα­τεύ­ει το ευώ­νυ­μο, το αρι­στε­ρό κέρας της μάχης, ενώ ο φύ­λα­κας του δε­ξιού ονο­μά­ζε­ται δε­ξιο­φύ­λαξ. Βέ­βαια, πα­ρα­τη­ρού­με ότι και πολύ πριν από τον Ησύ­χιο, στην ελ­λη­νι­στι­κή γλώσ­σα, με τον ου­ρα­γό πε­ριέ­γρα­φαν τον τε­λευ­ταίο σε στρα­τιω­τι­κό σχη­μα­τι­σμό.Έσχα­τος, λοι­πόν, ο ου­ρα­γός. Και τα αντί­θε­τά του πρω­το­πό­ρος, πρώ­τος, μπρο­στά­ρης, αρ­χη­γός.Ελ­πί­ζου­με τα δη­μο­σιο­γρα­φι­κά κεί­με­να σύ­ντο­μα να απο­δώ­σουν στην Ελ­λά­δα μας χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πρω­τιάς. Τα δι­καιού­ται για την προ­σφο­ρά της στον πα­γκό­σμιο πο­λι­τι­σμό και όχι μόνο. (Με την ετυ­μο­λο­γι­κή βο­ή­θεια του liberal.gr)