Νίκος Μπόνης: «Πρέπει να αναβαθμιστούν και να πληθύνουν οι συνέργειες μεταξύ εμπορίου και τουρισμού»

Κύριε Μπόνη, πώς είδατε την ανα­κοί­νωση σχετικά με τα μέτρα ανά­σχε­σης των επι­πτώ­σεων της ενερ­γεια­κής κρίσης; Μπορούν να βοη­θή­σουν τους κατα­να­λω­τές και την αγορά;

Τα μέτρα φαί­νε­ται ότι θα είναι απο­τε­λε­σμα­τικά, αν εφαρ­μο­στούν όπως εξήγ­γειλε ο πρω­θυ­πουρ­γός και όπως πρέπει. Είναι βέβαια ανα­γκαίο, αυτό το ευερ­γέ­τημα να δοθεί σε όσο το δυνατόν περισ­σό­τερα νοι­κο­κυ­ριά, βοη­θώ­ντας τους ανθρώ­πους να ορθο­πο­δή­σουν μέσα στην κρίση της ακρί­βειας. Το απο­τέ­λε­σμα στην αγορά θα είναι έμμεσο, υπό την έννοια ότι θα εξα­σφα­λί­σει περισ­σό­τερα δια­θέ­σιμα χρήματα για αγορές, αν και θεω­ρούμε ότι αυτές θα κατευ­θυν­θούν περισ­σό­τερο στα τρόφιμα και λιγό­τερο στα διαρκή είδη.

Τώρα, επειδή ζούμε σε εποχή συνε­χό­με­νων πλέον κρίσεων, δια­φο­ρε­τι­κής φύσεως αλλά ιδίου απο­τε­λέ­σμα­τος, θέλω να εκφράσω το παρά­πονό μου γιατί η ενί­σχυση που προ­ο­ρί­ζε­ται για την αντι­με­τώ­πιση της ενερ­γεια­κής ακρί­βειας δεν αφορά και τους επαγ­γελ­μα­τίες εμπό­ρους συνα­δέλ­φους μου, που έχουν ακριβώς πληγεί περισ­σό­τερο από τις συνε­χό­με­νες κρίσεις. Θεωρώ ότι εάν το βοήθημα συμπε­ριε­λάμ­βανε και τους εμπό­ρους, το απο­τύ­πωμα της δίκαιης κατα­νο­μής του στην κοι­νω­νία θα ήταν πολύ πιο έντονο.

Η αναγ­γελ­θείσα αύξηση του κατώ­τα­του μισθού κατά 50 ευρώ, συμπα­ρα­σύ­ρει προς τα πάνω μια σειρά επι­δο­μά­των και προ­σαυ­ξή­σεων, μηδέ εξαι­ρου­μέ­νου και του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας κ.λπ. Είναι κάτι θετικό κατά την άποψή σας;

Καταρ­χήν, διαφωνώ με αυτήν την και­νο­φανή δια­δι­κα­σία καθο­ρι­σμού του κατώ­τα­του μισθού από το κράτος, το οποίο κατά βάση δεν το αφορά γιατί επη­ρε­ά­ζει τον ιδιω­τικό τομέα και δεν έχει δημο­σιο­νο­μικό κόστος. Κατά συνέ­πεια, έχει δια­πι­στω­θεί κατά το παρελ­θόν ότι, ο κατώ­τα­τος μισθός «εργα­λειο­ποιεί­ται» από τις κυβερ­νή­σεις και το τελικό ύψος που απο­φα­σί­ζε­ται δεν αντα­πο­κρί­νε­ται ούτε στις ανάγκες, ούτε στις δυνα­τό­τη­τες της αγοράς. Η παλιά –προ μνημονίων- δια­δι­κα­σία καθο­ρι­σμού της κατώ­τα­της αμοιβής από τους κοι­νω­νι­κούς εταί­ρους μέσω της Εθνικής Γενικής Συλ­λο­γι­κής Σύμ­βα­σης Εργα­σίας ήταν πολύ καλύ­τερη και πολύ πιο κοντά στις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες της ιδιω­τι­κής οικο­νο­μίας.

Τώρα σε ό,τι αφορά την πρό­σφατη αύξηση, το εμπόριο την αντι­με­τω­πί­ζει με επι­φύ­λαξη. Ναι μεν κάλυψε σημα­ντικό μέρος των απω­λειών του εισο­δή­μα­τος των εργα­ζο­μέ­νων και των ανέργων από τον πλη­θω­ρι­σμό, αλλά και πάλι κανείς δεν σκέ­πτε­ται τις απώ­λειες των επι­χει­ρή­σεων, οι οποίες –σε συν­θή­κες στα­θε­ρής και συνε­χό­με­νης μείωσης του τζίρου τους- βρί­σκο­νται ξαφνικά αντι­μέ­τω­πες με νέες οικο­νο­μι­κές υπο­χρε­ώ­σεις, οι οποίες μπορεί να ξεπερ­νούν τις δυνα­τό­τη­τές τους. Δεν θέλω να γίνω μάντης κακών, αλλά όπου δεν υπάρχει η δυνα­τό­τητα από­δο­σης της αυξη­μέ­νης αμοιβής, οι θέσεις εργα­σίας μπορεί να μετα­τρα­πούν σε θέσεις ανερ­γίας.

Δια­νύ­ουμε τις ενδιά­με­σες εκπτώ­σεις. Ωστόσο, όλοι συμ­φω­νούν ότι οι συνε­χι­ζό­με­νες εκπτω­τι­κές περί­ο­δοι, δεν έχουν προ­σφέ­ρει μέχρι σήμερα τίποτα ιδιαί­τερο στο λια­νε­μπό­ριο, ούτε έχουν ελκύσει το ενδια­φέ­ρον των κατα­να­λω­τών. Τώρα που τελεί­ωσε η παν­δη­μία και καταρ­γή­θη­καν τα μέτρα τι περι­μέ­νουν οι κατα­στη­μα­τάρ­χες και οι έμποροι;

Πρώτα απ’ όλα την κατάρ­γηση των ενδιά­με­σων εκπτώ­σεων. Όχι μόνο έχουν μηδε­νική απόδοση αλλά ζημιώ­νουν γενικά τον θεσμό των εκπτώ­σεων, προ­κα­λώ­ντας σύγχυση στον κατα­να­λωτή, που περι­μέ­νει εκπτώ­σεις αλλά δεν τις έχει, αφού οι δυνα­τό­τη­τες των επι­χει­ρή­σεων να δια­θέ­σουν με μειω­μέ­νες τιμές τα προ­ϊ­ό­ντα τους μεσού­σης της σεζόν, σας δια­βε­βαιώ ότι είναι ανύ­παρ­κτες. Άρα για εμάς είναι πρω­ταρ­χική η πλήρης κατάρ­γηση των ενδιά­με­σων εκπτώ­σεων και των αντί­στοι­χων αρμο­διο­τή­των των αντι­πε­ρι­φε­ρειαρ­χών να τις ορίζουν. Εννο­εί­ται ότι, η κατάρ­γηση των ενδιά­με­σων εκπτώ­σεων αυτο­νό­ητα συνε­πά­γε­ται και την κατάρ­γηση του δικαιώ­μα­τος λει­τουρ­γίας των κατα­στη­μά­των κατά την πρώτη Κυριακή αυτών των περιό­δων. Το άνοιγμα τις συγκε­κρι­μέ­νες Κυρια­κές είναι συν­δε­δε­μένο με τον χαρα­κτήρα των περιό­δων αυτών και φυσικά δεν έχει κανένα νόημα μετά την κατάρ­γησή τους.

Θέλω να είμαι σαφής: Ο θεσμός των εκπτώ­σεων είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντι­κός για όλα τα κατα­στή­ματα και έχει μία κύρια απο­στολή: την ρευ­στο­ποί­ηση των εμπο­ρευ­μά­των λόγω τέλους εποχής, προ­κει­μέ­νου να δοθεί η δυνα­τό­τητα στις εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις να προ­χω­ρή­σουν άμεσα σε νέες παρα­λα­βές, ενόψει της νέας περιό­δου. Είναι δηλαδή, μειώ­σεις τιμών επι­λεγ­μέ­νων προ­ϊ­ό­ντων και για συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα με σκοπό την εξά­ντληση των απο­θε­μά­των τους. Δεν μπο­ρούμε ωστόσο να αγνο­ή­σουμε ότι τα τελευ­ταία χρόνια οι εκπτώ­σεις έχουν υπο­βαθ­μι­στεί, μη μπο­ρώ­ντας ακόμη και να επι­τε­λέ­σουν αυτήν την κύρια απο­στολή τους, λόγω των πολλών εκπτω­τι­κών περιό­δων και των συνε­χό­με­νων προ­σφο­ρών και προ­ω­θη­τι­κών ενερ­γειών. Για την ακρί­βεια, έχουν μετα­τρα­πεί σε απλό εργα­λείο προ­σέλ­κυ­σης των υπο­ψή­φιων πελατών εντός του κατα­στή­μα­τος, όπου πραγ­μα­το­ποιού­νται στην πραγ­μα­τι­κό­τητα σε πολύ περιο­ρι­σμένα προ­ϊ­ό­ντα, με απο­τέ­λε­σμα να έχουν προ­κα­λέ­σει κορεσμό και δυσπι­στία στους κατα­να­λω­τές γενι­κό­τερα. Οι ενδιά­με­σες εκπτώ­σεις είχαν σημα­ντική συμβολή σε αυτή την ζημιά που θεωρώ ότι έγινε στην αγορά. Ο θεσμός των εκπτώ­σεων για να επι­τε­λέ­σει και πάλι την κύρια απο­στολή του και να ανα­βαθ­μι­στεί, θα πρέπει να προ­στα­τευ­τεί ανάλογα και για να γίνει αυτό πρέπει να καταρ­γη­θούν οι ενδιά­με­σες εκπτώ­σεις.

Ο του­ρι­σμός είναι ο μοχλός ανά­πτυ­ξης της οικο­νο­μίας της χώρας μας και κυρίως των νησιών μας. Η αύξηση του Του­ρι­σμού, θα βοη­θή­σει την κίνηση στα εμπο­ρικά κατα­στή­ματα;

Σήμερα, που βιώ­νουμε την 4η Βιο­μη­χα­νική Επα­νά­σταση με όλο τον κόσμο ψηφιακά συν­δε­δε­μένο σε μία παγκό­σμια αγορά, οφεί­λουμε να εστιά­σουμε περαι­τέρω στη σχέση του­ρι­σμού και εμπο­ρίου. Ο στόχος μας πρέπει να είναι διττός: αφενός η ανα­βάθ­μιση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, αφε­τέ­ρου η διάχυση του οφέλους από τις του­ρι­στι­κές αφίξεις στις εμπο­ρι­κές αγορές και τις τοπικές κοι­νω­νίες.

Με άλλα λόγια, επα­νέρ­χε­ται επι­τα­κτικά η ανάγκη παρεμ­βά­σεων από πλευράς Πολι­τείας, αλλά και πρω­το­βου­λιών σε επίπεδο θεσμι­κών κοι­νω­νι­κών εταίρων στην κατεύ­θυνση να ανα­βαθ­μι­στούν και να πλη­θύ­νουν οι συνέρ­γειες μεταξύ εμπο­ρίου και του­ρι­σμού. Απαι­τεί­ται μία νέα «χαρ­το­γρά­φηση» και δια­σύν­δεση των δύο κλάδων, όπου, μεταξύ άλλων θα γίνει επι­τέ­λους θεσμικά δια­κριτή, η έννοια της «του­ρι­στι­κής εμπο­ρι­κής επι­χεί­ρη­σης». Πρό­κει­ται για όλα εκείνα τα εμπο­ρικά κατα­στή­ματα που έχουν ως αντι­κεί­μενό τους την εμπορία του­ρι­στι­κών ειδών, με την ευρεία έννοια του όρου. Οι του­ρι­στι­κές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις λει­τουρ­γούν και συνει­σφέ­ρουν στις τοπικές του­ρι­στι­κές οικο­νο­μίες και κοι­νω­νίες, ανα­δει­κνύ­ο­ντας την παρά­δοση, τον πολι­τι­σμό και τα προ­ϊ­ό­ντα αγρο­δια­τρο­φής του κάθε τόπου. Επι­πλέον, σε σχέση με τις περισ­σό­τε­ρες άλλες εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις, δια­κρί­νο­νται από ορι­σμένα ιδιά­ζο­ντα χαρα­κτη­ρι­στικά, όπως τα δια­φο­ρε­τικά ωράρια λει­τουρ­γίας και η εποχική λει­τουρ­γία τους και απα­σχό­ληση.

Οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες αυτές απο­τε­λούν και τις αιτίες που, καθόλη την διάρ­κεια της παν­δη­μίας, οι του­ρι­στι­κές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις έζησαν μια τελείως «δική τους» κρίση, ως προς την ένταση και τη διάρ­κειά της. Η αλλη­λε­ξάρ­τησή τους με τον του­ρι­σμό και την προ­σέ­λευση των του­ρι­στών σε μία κατε­ξο­χήν υπο­το­νική περίοδο όπως αυτή του 2020, προ­κά­λεσε σε αυτές σημα­ντικά προ­βλή­ματα που δεν έχουν ακόμα επου­λω­θεί.

Η Ελλη­νική Συνο­μο­σπον­δία Εμπο­ρίου και Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας έχει ζητήσει να θεσμο­θε­τη­θούν αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια που θα είναι ενδει­κτικά του ιδιαί­τε­ρου χαρα­κτήρα και αντί­στοιχα των αναγκών και των προ­κλή­σεων που αντι­με­τω­πί­ζουν οι εμπο­ρι­κές του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις. Η εμπει­ρία πλέον απο­κλείει τον χωρικό δια­χω­ρι­σμό σε του­ρι­στικό και μη, καθότι, υπό την ευρεία έννοια, όλη η Ελλάδα είναι εν δυνάμει του­ρι­στική περιοχή. Προ­τεί­νουμε λοιπόν, ως κύριο δηλω­τικό του χαρα­κτήρα τους, ποσοστό μεγα­λύ­τερο του 50% του ετήσιου κύκλου εργα­σιών των αμέσως προη­γού­με­νων 2 ετών να έχει πραγ­μα­το­ποι­η­θεί, είτε εντός του τετρά­μη­νου Δεκεμ­βρίου, Ιανουα­ρίου, Φεβρουα­ρίου, Μαρτίου είτε εντός του τετρα­μή­νου Ιουνίου, Ιουλίου, Αυγού­στου, Σεπτεμ­βρίου. Θέλω να σας δια­βε­βαιώσω ότι μελε­τάμε συστη­μα­τικά το τελευ­ταίο διά­στημα τη σχέση εμπο­ρίου και του­ρι­σμού με πρω­το­γενή και δευ­τε­ρο­γενή έρευνα. Οι συσχε­τί­σεις που θα στα­χυο­λο­γη­θούν να απο­τυ­πω­θούν σε προ­τά­σεις για μια περισ­σό­τερο οργα­νική σύνδεση του­ρι­σμού και λια­νι­κού εμπο­ρίου με όλα τα πρό­σφορα εργα­λεία που δια­τί­θε­νται.

Δεν υπάρχει αμφι­βο­λία ότι του­ρι­σμός και εμπόριο απο­τε­λούν κρί­σι­μους πυλώνες ανά­πτυ­ξης και απα­σχό­λη­σης, αλλά και δύο συγκοι­νω­νού­ντα δοχεία στην ελλη­νική οικο­νο­μία. Οι του­ρι­στι­κές ροές απο­τε­λούν, δυνη­τικά, δεξα­μενή πελατών για τις εμπο­ρι­κές πιάτσες κοντά και γύρω από τους δημο­φι­λείς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Ωστόσο, έως και σήμερα η πραγ­μα­τική εικόνα δεν συνη­γο­ρεί σε αυτόν τον εύλογο ισχυ­ρι­σμό. Είναι ώρα για τη χάραξη μιας νέας του­ρι­στι­κής ανα­πτυ­ξια­κής πολι­τι­κής που θα «πατά» πάνω σε μια ολο­κλη­ρω­μένη τεκ­μη­ρί­ωση και θα είναι δίκαιη και επω­φε­λής για όλους τους επι­χει­ρη­μα­τίες στον κλάδο του του­ρι­σμού και του εμπο­ρίου.