• «Είναι απόλυτη ανάγκη για την κυριαρχία της Ευρώπης να αποκτήσει το δικό της σύστημα πληρωμών» • «Η στέγαση είναι δικαίωμα όλων και για να το απολαμβάνουν οι πολίτες πρέπει να εργαστούμε άοκνα και να καταλήξουμε σε οργανωμένα σχέδια» • «Για εμένα ο σύγχρονος πατριωτισμός είναι η προστασία του περιβάλλοντος»
Σε μια συγκυρία όπου η γεωπολιτική σκακιέρα αναδιατάσσεται βίαια και οι αποφάσεις στις Βρυξέλλες επηρεάζουν πλέον άμεσα το καλάθι της νοικοκυράς, το χωράφι του αγρότη και το ενοίκιο του νέου ζευγαριού, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Παπανδρέου, αναλύει τους συσχετισμούς της νέας ευρωπαϊκής πραγματικότητας στη “δημοκρατική”.
Ο κ. Ν. Παπανδρέου αναλύει την επόμενη μέρα των διατλαντικών σχέσεων μετά την επιστροφή Τραμπ, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τον πρωτογενή τομέα και τη συμφωνία Mercosur, ενώ προτάσσει τη στεγαστική κρίση και την ενεργειακή αναβάθμιση ως κορυφαία κοινωνικά στοιχήματα.
Μέσα από τις τοποθετήσεις του, αναδεικνύεται η στρατηγική σημασία μιας Ευρώπης, που από τη διασφάλιση της επάρκειας φαρμάκων έως την πρωτοπορία του ψηφιακού ευρώ ενισχύει διαρκώς την κυριαρχία της, μετατρέποντας παράλληλα την προστασία του περιβάλλοντος σε μια σύγχρονη πράξη πατριωτισμού.
• Κύριε Παπανδρέου, συχνά λέγεται ότι οι Βρυξέλλες αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς. Μετά από τόσες παρεμβάσεις σας, θεωρείτε ότι το 2026 οι Έλληνες έχουν αντιληφθεί πως η ευρωπαϊκή πολιτική είναι πλέον «εσωτερική» πολιτική;
Είναι σίγουρο πως παλαιότερα οι Έλληνες δεν αντιλαμβάνονταν – όχι αποκλειστικά με δική τους ευθύνη – τη σπουδαιότητα των όσων συμβαίνουν στις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο. Αυτό αλλάζει τα τελευταία χρόνια και πλέον θεωρώ πως είμαστε σε έναν καλό δρόμο και ολοένα και περισσότεροι πολίτες θα καταλαβαίνουν πως οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι αποφάσεις που μας αφορούν άμεσα.
• Συμμετέχετε στην Αντιπροσωπεία για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Με την επιστροφή Τραμπ και την πίεση που ασκεί, θεωρείτε ότι η διατλαντική σχέση παραμένει λειτουργική ή έχει έρθει η ώρα για μια οριστική, στρατηγική «χειραφέτηση» της Ευρώπης;
Η κυβέρνηση Τραμπ πράγματι έφερε μια μεγάλη αλλαγή στο πώς αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ τις σχέσεις τους με την Ευρώπη και πώς σχεδιάζουν να διαχειριστούν κρίσιμες συγκρούσεις όπως αυτές στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Κανείς δεν μπορεί να πει ότι δεν περίμενε αλλαγή στην αμερικανική πολιτική αλλά ίσως όχι σε τόσο μεγάλο βαθμό και τόσο γρήγορα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ μας δείχνει μερικές φορές ότι αντιμετωπίζει πολλά σοβαρά θέματα με το στυλ του μεγάλου επιχειρηματία Ωστόσο τα διεθνή προβλήματα δεν λύνονται έτσι και το επιτελείο του, που εκτιμώ ότι τον συγκρατεί στο παρασκήνιο, το γνωρίζει καλά. Σύντομα θα έχουμε τις ενδιάμεσες εκλογές και εκεί θα δούμε εάν εκ του εκλογικού αποτελέσματος θα συγκρατηθεί η ορμή του Τραμπ ή θα καταφέρει να εφαρμόσει την πολιτική του ανεμπόδιστος.
• Ησασταν από τους πρώτους ευρωβουλευτές που προειδοποίησαν ότι η συμφωνία Mercosur αποτελεί “ταφόπλακα” για τον πρωτογενή τομέα. Πώς μπορεί να θωρακιστεί στην πράξη ο Ελληνας αγρότης;
«Ταφόπλακα» δεν είναι, καθώς υπάρχουν και ορισμένοι κλάδοι του πρωτογενούς τομέα της χώρας μας, που θα επωφεληθούν εάν και εφόσον αρχίσει η εφαρμογή της Mercosur. Για εμάς ήταν μονόδρομος να μην την ψηφίσουν καθώς η πλάστιγγα για τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα έγερνε περισσότερο στο «όχι». Και μάλιστα, όπως θα είδατε, την Τρίτη ψηφίσαμε και πάλι κατά των νέων δικλείδων ασφαλείας που έφερε στο Κοινοβούλιο η Κομισιόν καθώς εξακολουθούμε να πιστεύουμε πως είμαστε σε λάθος πορεία.
Είναι ξεκάθαρο πως υπάρχουν πολλά προβληματικά σημεία για προϊόντα όπως οι επιτραπέζιες ελιές, η γραβιέρα Νάξου κ.α. Το θέμα όμως δεν είναι μόνο η Mercosur. Το μεγαλύτερο ζήτημα είναι πως εδώ και δεκαετίες δεν σκύψαμε οργανωμένα πάνω από τον πρωτογενή τομέα, δεν ορίσαμε έναν οδικό χάρτη – μαζί με τους αγρότες εννοείται – έτσι ώστε ακόμα και όταν έρχονται τέτοιες συμφωνίες, που αδιαμφισβήτητα ανοίγουν κάποιες μεγάλες αγορές, οι Έλληνες αγρότες να έχουν περισσότερο κέρδος παρά ζημία.
Πρέπει, λοιπόν το συντομότερο δυνατό να κάτσουμε όλοι στο ίδιο τραπέζι και από κοινού να χαράξουμε τον σωστό δρόμο για να μην συρρικνωθεί ακόμα περισσότερο ο πρωτογενής τομέας και μαζί με αυτόν συρρικνωθεί και η ελληνική περιφέρεια.
• Ένα επίσης σημαντικό κοινωνικό ζήτημα είναι η στεγαστική κρίση για το οποίο έχετε αναλάβει και σχετικές πρωτοβουλίες προτείνοντας να συνδεθεί η ενεργειακή αναβάθμιση των παλιών αστικών κτηρίων με προγράμματα κοινωνικής κατοικίας. Πώς μπορεί αυτό το μοντέλο να εφαρμοστεί στην πράξη το 2026, ώστε να δούμε προσιτά ενοίκια για τα νέα ζευγάρια και τις ευάλωτες οικογένειες στην Ελλάδα;
Αυτό που θα πρέπει να αντιληφθούμε όλοι ανεξαιρέτως είναι πως η στέγαση είναι δικαίωμα όλων και για να το απολαμβάνουν οι πολίτες πρέπει να εργαστούμε άοκνα και να καταλήξουμε σε οργανωμένα σχέδια, που θα αντιμετωπίσουν τη στεγαστική κρίση.
Χρειάζονται σημαντικές αποφάσεις με ταυτόχρονη αποφυγή πολύπλοκων διαδικασιών για όσα κλειστά σπίτια ανοίξουν. Παράλληλα πρέπει να υπάρξουν ξεκάθαρες δεσμεύσεις για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, χρηματοδότηση για κοινωνική στέγαση, αντιμετώπιση του καιροσκοπισμού και προστασία των πολιτών από τις άμεσες εξώσεις προκειμένου οι κατοικίες τους να μετατραπούν σε AirBnB.
• Σε παρέμβασή σας στην Ολομέλεια, προειδοποιήσατε για τον κίνδυνο ελλείψεων σε φάρμακα λόγω γεωπολιτικής αστάθειας. Εκτιμάτε ότι οι πατέντες φαρμάκων μπορεί να γίνουν «όπλο» στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ;
Όπως σας είπα ο Τραμπ λειτουργεί αρκετές φορές απρόβλεπτα ή κάπως πιο επιθετικά απειλώντας με διάφορα μέτρα, για παράδειγμα οι δασμοί σε εισαγόμενα προϊόντα. Προσωπικά πιστεύω ότι δεν θα φτάσει σε αυτό το ακραίο σημείο να εργαλειοποιήσει τα φάρμακα, ωστόσο ακόμα και μια τεχνητή έλλειψη θα προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στην Ευρώπη και τους ασθενείς εννοείται.
Για αυτό και πάρα πολλές φορές έχουν επισημάνει την ανάγκη η Ευρώπη να είναι φαρμακευτικά αυτόνομη. Ζήσαμε προβλήματα με ελλείψεις στο πρόσφατο παρελθόν κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid 19. Αυτό πρέπει να μας γίνει μάθημα και να εξασφαλίσουμε την αυτονομία της ΕΕ αλλά και την ισότιμη πρόσβαση σε φάρμακα και διαγνωστικές εξετάσεις για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες. Ως μέλος της επιτροπής SANT σας βεβαιώνω πως αυτή είναι η μεγαλύτερη προτεραιότητά μας και προς αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε.
• Έχετε πει ότι «η προστασία του περιβάλλοντος είναι πράξη πατριωτισμού». Πιστεύετε ότι η ΕΕ ανταποκρίνεται με την ταχύτητα που απαιτεί η κλιματική κρίση;
Ναι έτσι είναι. Για εμένα ο σύγχρονος πατριωτισμός είναι η προστασία του περιβάλλοντος. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρώ πως δεν τρέχουμε με την ταχύτητα που τρέχει η ίδια η κλιματική κρίση. Μία εξήγηση είναι προφανής και έχει να κάνει με το γεγονός πως ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο φόβος για μια πιο γενικευμένη σύρραξη έστρεψαν πολλά και σημαντικά κονδύλια προς την Άμυνα και τα στέρησαν από την έρευνα και την αντιμετώπιση των φαινομένων της κλιματικής κρίσης. Οφείλουμε όμως να ρίξουμε και εκεί χρήματα για να μπορούμε να επιβιώσουμε στον πλανήτη μας.
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν οι τεχνολογίες που μας επιτρέπουν να προλάβουμε εν τη γενέσει τους δυσάρεστες καταστάσεις, όπως για παράδειγμα μια πυρκαγιά. Ειδικά drones διαθέτουν αισθητήρες που εντοπίζουν έστω και μια μικρή σπίθα από χιλιόμετρα μακριά, ενώ άλλες συσκευές εκμεταλλεύονται την υγρασία της ατμόσφαιρας υγραίνοντας το έδαφος μέσα σε δασικές περιοχές. Υπάρχουν λοιπόν λύσεις που πάντοτε σε συνδυασμό με την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού θα φέρουν σημαντικά αποτελέσματα.
• Αν έπρεπε να συνοψίσετε σε μία προτεραιότητα τι πρέπει να πετύχει η Ευρώπη το 2026, σε αυτό το ασταθές διεθνές περιβάλλον, ποια θα ήταν αυτή;
Η Ευρώπη πρέπει κατά κύριο λόγο να πετύχει την ανάκτηση της νομισματικής της κυριαρχίας με το ψηφιακό ευρώ. Με αυτό τον τρόπο ο Ευρωπαίος πολίτης θα έχει τη δυνατότητα να κάνει αγορές χωρίς τέλη χρήσης, ο Ευρωπαίος έμπορος δεν θα πληρώνει ένα δυσβάσταχτο πολλές φορές κόστος για να μπορεί να δέχεται πληρωμές από τα υπάρχοντα συστήματα πληρωμών (Visa, Mastercard κλπ) και τέλος κανείς δεν θα μπορεί να «κλειδώσει» με τιμωρητική ή διαπραγματευτική διάθεση τις ευρωπαϊκές συναλλαγές. Η ΕΚΤ με την οποία βρισκόμαστε σε πάρα πολύ καλό επίπεδο συνεργασίας, είναι σε θέση να εγγυηθεί την άψογη λειτουργία του συστήματος αυτού, που ελπίζω κάποια στιγμή να γίνει και πραγματικότητα.
Άλλωστε ως σκιώδης εισηγητής για το θέμα από την πλευρά των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών έχω εργαστεί πάρα πολλές μέρες και μήνες για την επίτευξη αυτού του στόχου. Είναι απόλυτη ανάγκη για την κυριαρχία της Ευρώπης να αποκτήσει το δικό της σύστημα πληρωμών και αυτό είναι κάτι που αναγνώρισε το βράδυ της Δευτέρας με την ομιλία της στο ευρωκοινοβούλιο και η Κριστίν Λαγκαρντ και στη συνέχεια ήρθε να επιβεβαιώσει με την ψήφο της η Ολομέλεια του ευρωκοινοβουλίου. Ελπίζω και εύχομαι σύντομα να έχουμε θετικές εξελίξεις.
