Στο «μάτι του κυκλώνα» και πάλι η Frontex – Νέες καταγγελίες για επαναπροωθήσεις-Η περίπτωση της Κω

Συ­νε­χί­ζε­ται ο «βομ­βαρ­δι­σμός» της Frontex κυ­ρί­ως από τον γερ­μα­νι­κό Τύπο. Πρό­σφα­τα, το γερ­μα­νι­κό πε­ριο­δι­κό, Spiegel, άνοι­ξε τον «Φά­κε­λο Frontex», ση­μειώ­νο­ντας ότι «ο Ορ­γα­νι­σμός Προ­στα­σί­ας των Συ­νό­ρων της ΕΕ βυ­θί­ζε­ται στο χάος», ενώ τώρα την σκυ­τά­λη πήρε η ZEIT Online, η οποία κάνει λόγο για «Ορ­γα­νι­σμό εκτός ελέγ­χου».

Το γερ­μα­νι­κό ΜΜΕ, επί­σης, υπο­στη­ρί­ζει ότι «συ­γκα­λύ­πτο­νται πα­ρα­βιά­σεις αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των». Στο επί­κε­ντρο των κα­ταγ­γε­λιών, βρί­σκε­ται, ως επί το πλεί­στον, η δρα­στη­ριό­τη­τα της Frontex στην Ελ­λά­δα.

Κως – Κων­στα­ντι­νού­πο­λη

Στο δη­μο­σί­ευ­μά της, η Zeit, εκτός των άλλων, πα­ρου­σιά­ζει πε­ρί­πτω­ση Σύρου πρό­σφυ­γα, τον οποίο μέλη της Frontex, μαζί με τα τέσ­σε­ρα παι­διά και τη σύ­ζυ­γό του, με­τέ­φε­ραν αε­ρο­πο­ρι­κώς από την Κω στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη, δίχως αυτός να γνω­ρί­ζει κάτι για την επα­να­προ­ώ­θη­σή του.

Αντί­θε­τα, ο ίδιος και η οι­κο­γέ­νειά του που είχαν κάνει αί­τη­ση ασύ­λου, ανα­φέ­ρει η Zeit, πε­ρί­με­ναν να με­τα­φερ­θούν σε ασφα­λέ­στε­ρο μέρος.

Τώρα ζει με την οι­κο­γέ­νειά του στο Ιράκ, ενώ προ­σέ­φυ­γε στη Δι­καιο­σύ­νη επι­κα­λού­με­νος πα­ρα­βί­α­ση των δι­καιω­μά­των του, αν και δεν ευ­ελ­πι­στεί στη δι­καί­ω­σή του.

Η δι­κη­γό­ρος του, Lisa-Marie Komp, κα­τέ­θε­σε τον Ια­νουά­ριο του 2017 προ­σφυ­γή σε βάρος του ελ­λη­νι­κού κρά­τους στο Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των (ΕΔΑΔ). «Στό­χος μας ήταν να εξε­τα­στεί ο ρόλος και η ευ­θύ­νη της Frontex σε τέ­τοιες επι­χει­ρή­σεις επι­στρο­φών», δή­λω­σε η δι­κη­γό­ρος. Μέχρι σή­με­ρα δεν έχει λη­φθεί καμία από­φα­ση.

Σε «απά­ντη­ση» που δό­θη­κε το φθι­νό­πω­ρο του 2020, δυό­μι­σι χρό­νια μετά την υπο­βο­λή της κα­ταγ­γε­λί­ας, απλά ανα­φέ­ρε­ται ότι η κα­ταγ­γε­λία δια­βι­βά­στη­κε από την Frontex στις ελ­λη­νι­κές Αρχές, αλλά αυτές… δεν μπό­ρε­σαν να στοι­χειο­θε­τή­σουν ότι τε­λέ­σθη­κε κά­ποιο αδί­κη­μα.

Ο Σύρος πρό­σφυ­γας, όταν κα­τέ­βη­κε από το αε­ρο­πλά­νο, ση­μειώ­νει η Zeit, το πρώτο πράγ­μα που είδε ήταν η τουρ­κι­κή ση­μαία στο αε­ρο­δρό­μιο της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης. «Αυτή ήταν η στιγ­μή που συ­νει­δη­το­ποί­η­σα ότι η ΕΕ μας απή­γα­γε και μας με­τέ­φε­ρε πα­ρά­νο­μα στην Τουρ­κία», είπε.

Ο ίδιος και η οι­κο­γέ­νειά του είχαν φύγει από τη Συρία και έφτα­σαν στην Λέρο με βάρκα. Εκεί υπέ­βα­λαν αί­τη­ση ασύ­λου. Λίγες μέρες αρ­γό­τε­ρα με­τα­φέρ­θη­καν με πλοίο στην Κω και από εκεί τους επι­βί­βα­σαν στο αε­ρο­πλά­νο. Ο ίδιος υπο­στη­ρί­ζει ότι είναι ένα ακόμη θύμα των ονο­μα­ζό­με­νων pushbacks από την Frontex.

Από τη μεριά της, η Frontex επι­βε­βαί­ω­σε αυτό το πε­ρι­στα­τι­κό και, μά­λι­στα, όπως ανα­φέ­ρει η Zeit, πα­ρα­δέ­χτη­κε ότι μέλη της είχαν επι­βι­βα­στεί στο αε­ρο­πλά­νο. Ωστό­σο, υπο­στή­ρι­ξε ότι την ευ­θύ­νη για τις επι­στρο­φές στην Τουρ­κία έχουν οι κατά τό­πους εθνι­κές Αρχές και όχι η ίδια. Ου­σια­στι­κά, δη­λα­δή, η Frontex πέ­τα­ξε το «μπα­λά­κι» στην Αθήνα.

Έρευ­νες

Οι κα­ταγ­γε­λί­ες που γί­νο­νται εδώ και χρό­νια είχαν σαν απο­τέ­λε­σμα να ξε­κι­νή­σουν έρευ­νες.

Ηδη, την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα, ανα­φέ­ρει η Zeit, η Ευ­ρω­παία Δια­με­σο­λα­βή­τρια και η Επι­τρο­πή Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σε­ων του Ευ­ρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λί­ου ξε­κί­νη­σε έρευ­να για την «υπό­θε­ση pushbacks» στο Αι­γαίο.

Επί­σης, μετά τη δη­μο­σί­ευ­ση των «Frontex Files», από τις οποί­ες προ­κύ­πτει ότι, με­τα­ξύ 2017 – 2019, έγι­ναν συ­να­ντή­σεις της Frontex με λο­μπί­στες κυ­ρί­ως βιο­μη­χα­νιών όπλων, οι ευ­ρω­βου­λευ­τές της Επι­τρο­πής Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού ανα­κοί­νω­σαν στο Twitter ότι θα εξε­τά­σουν τα έγ­γρα­φα.

Επι­πλέ­ον, από τον Δε­κέμ­βριο του 2020, η Αρχή της ΕΕ για την Κα­τα­πο­λέ­μη­ση της Δια­φθο­ράς, OLAF, ερευ­νά υπό­θε­ση απά­της, κα­ταγ­γε­λί­ες για εκ­φο­βι­σμούς εντός της Frontex.

Ο «έλεγ­χος»

Να ση­μειω­θεί, ανα­φέ­ρει η Zeit, πως το Ευ­ρω­κοι­νο­βού­λιο μόνο έμ­με­σα μπο­ρεί να ελέγ­ξει την Frontex, μέσω του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, και να κα­λέ­σει τον επι­κε­φα­λής της, Φα­μπρίς Λε­ζε­ρί (Fabrice Leggeri) να δώσει κά­ποιες εξη­γή­σεις. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, όμως, ο Λε­ζε­ρί είναι υπό­λο­γος στο Διοι­κη­τι­κό Συμ­βού­λιο της Frontex και όχι στο Ευ­ρω­κοι­νο­βού­λιο.

Η Frontex διοι­κεί­ται από ΔΣ που απο­τε­λεί­ται από δύο μέλη της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, 27 εκ­προ­σώ­πους από τα κράτη-μέλη και εκ­προ­σώ­πους από την Ισλαν­δία, το Λι­χτεν­στάιν, τη Νορ­βη­γία και την Ελ­βε­τία. Το ΔΣ λαμ­βά­νει όλες τις ση­μα­ντι­κές απο­φά­σεις που αφο­ρούν τον Ορ­γα­νι­σμό, εγκρί­νει τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό και απο­φα­σί­ζει πόσοι αξιω­μα­τι­κοί της Frontex θα ανα­πτυ­χθούν πού.

«Οι Ορ­γα­νι­σμοί της ΕΕ έχουν σχε­δια­στεί ως τε­χνο­κρα­τι­κές Αρχές, που υπο­τί­θε­ται ότι λει­τουρ­γούν αυ­τό­νο­μα, και έτσι δεν υπάρ­χει συ­νο­λι­κός έλεγ­χος από το Κοι­νο­βού­λιο, την Κο­μι­σιόν ή από οποιο­δή­πο­τε άλλο θε­σμι­κό όρ­γα­νο της ΕΕ», εξη­γεί η Λένα Κα­ρα­μα­νί­δου, ει­δι­κή σε θέ­μα­τα Με­τα­νά­στευ­σης, η οποία πραγ­μα­το­ποί­η­σε έρευ­να για την Frontex στο πλαί­σιο του ερευ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος, «Respond», που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από την ΕΕ.

Η Λ. Κα­ρα­μα­νί­δου, ανα­φέ­ρει η Zeit, πι­στεύ­ει ότι αυτός είναι ένας από τους λό­γους, για τους οποί­ους οι κα­ταγ­γε­λί­ες για pushbacks δεν είχαν μέχρι τώρα εξε­τα­στεί ου­σι­σα­στι­κά. «Η σχέση με­τα­ξύ Frontex και κρα­τών-μελών είναι συμ­βιω­τι­κή», λέει η ίδια. Και προ­σθέ­τει: «Χρειά­ζο­νται ο ένας τον άλλο για να εφαρ­μό­σουν την συ­νο­ρια­κή πο­λι­τι­κή της ΕΕ και, ως εκ τού­του, είναι απί­θα­νο τα κράτη να ζη­τή­σουν πραγ­μα­τι­κά ευ­θύ­νες από την Frontex ή τον Λε­ζε­ρί».

Πα­ρα­βιά­σεις

Η ίδια ανα­φέ­ρει πως «στο πλαί­σιο της έρευ­νάς μας δια­πι­στώ­σα­με ότι, σε πολ­λές Εκ­θέ­σεις Σο­βα­ρών Πε­ρι­στα­τι­κών, οι πα­ρα­βιά­σεις αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των, όπως οι πα­ρα­βιά­σεις της αρχής της μη επα­να­προ­ώ­θη­σης ή η άσκη­ση βίας από εθνι­κούς συ­νο­ριο­φύ­λα­κες κα­τα­χω­ρού­νταν λάθος». Έτσι, ο Εντε­ταλ­μέ­νος Θε­με­λιω­δών Δι­καιω­μά­των δεν ήταν καν σε θέση να δει αυτές τις εκ­θέ­σεις και βέ­βαια να τις ερευ­νή­σει.

Πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο, προ­σθέ­τει, τα πιο πολλά θύ­μα­τα των pushbacks δεν βρί­σκο­νται στην Ευ­ρώ­πη και δεν γνω­ρί­ζουν ότι έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να υπο­βάλ­λουν κα­ταγ­γε­λία. Πά­ντως, από το 2016 και μετά, μόνον 22 από τις 69 κα­ταγ­γε­λί­ες έχουν γίνει δε­κτές από την Frontex.

Η Zeit ση­μειώ­νει ότι οι επι­χει­ρή­σεις της Frontex πραγ­μα­το­ποιού­νται υπό τη διεύ­θυν­ση των κρα­τών-μελών, και, ως εκ τού­του, είναι εύ­κο­λο να τους επιρ­ρι­φθεί η ευ­θύ­νη. Ετσι, όταν υπο­βάλ­λε­ται κα­ταγ­γε­λία, η Frontex την δια­βι­βά­ζει στα αντί­στοι­χα κράτη, τα οποία κα­λού­νται να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν έρευ­να ενα­ντί­ον των συ­νο­ριο­φυ­λά­κων τους.

Πά­ντως, σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις, ανα­φέ­ρει η Zeit, οι ίδιοι οι υπάλ­λη­λοι της Frontex ούτε καν θα υπέ­βα­λαν έκ­θε­ση εάν δια­πί­στω­ναν πα­ρα­βιά­σεις των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των από συ­να­δέλ­φους τους στις εθνι­κές μο­νά­δες προ­στα­σί­ας των συ­νό­ρων.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, Γερ­μα­νός αστυ­νο­μι­κός που συμ­με­τεί­χε το 2020 σε επι­χεί­ρη­ση της Frontex στο Αι­γαίο, είπε: «Είναι κοινό μυ­στι­κό ότι οι Έλ­λη­νες πραγ­μα­το­ποιούν pushbacks. Αλλά οι πε­ρισ­σό­τε­ροι υπάλ­λη­λοι της Frontex εκεί δεν θέ­λουν να έρ­θουν σε αντι­δι­κία, οπότε απλά υπο­στη­ρί­ζουν ή ανέ­χο­νται αυτήν την πρα­κτι­κή».

Τα τε­λευ­ταία χρό­νια, μά­λι­στα, πα­ρα­τη­ρεί η Zeit, αυτό οδή­γη­σε στο φαι­νό­με­νο, η πλειο­νό­τη­τα των υπο­ψή­φιων που υπο­βάλ­λουν αί­τη­ση για αυτές τις θέ­σεις της Frontex να είναι πρό­θυ­μοι να συμ­με­τέ­χουν σε πα­ρα­βιά­σεις των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των και να τις νο­μι­μο­ποιούν.

Πηγή:  lawandorder.gr