ΣτΕ: Συνταγματικές οι περικοπές των κύριων συντάξεων -Στην ολομέλεια η τελική απόφαση

Η αυ­ξη­μέ­νη, 7μελής σύν­θε­ση του Α΄ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας (ΣτΕ) έκρι­νε κατά πλειο­ψη­φία ότι οι πε­ρι­κο­πές των κυ­ρί­ων συ­ντά­ξε­ων που χο­ρη­γού­νται από τα ασφα­λι­στι­κά τα­μεία είναι συ­νταγ­μα­τι­κές, αλλά λόγω μεί­ζο­νος σπου­δαιό­τη­τας του ζη­τή­μα­τος η υπό­θε­ση πα­ρα­πέμ­φθη­κε για ορι­στι­κή κρίση στην Ολο­μέ­λεια του Ανώ­τα­του Ακυ­ρω­τι­κού Δι­κα­στη­ρί­ου.

Ανα­λυ­τι­κό­τε­ρα, το Α΄ Τμήμα του ΣτΕ με πρό­ε­δρο τον αντι­πρό­ε­δρο Νι­κό­λαο Σα­κελ­λα­ρί­ου και ει­ση­γη­τή τον σύμ­βου­λο Επι­κρα­τεί­ας, Σπυ­ρί­δω­να Μαρ­κά­το, έκρι­ναν κατά πλειο­ψη­φία, με την υπ΄ αριθμ. 3410/2014 από­φα­σή τους, ότι οι πε­ρι­κο­πές των κύ­ριων συ­ντά­ξε­ων δεν είναι αντί­θε­τη στις επι­τα­γές του άρ­θρου 22 του Συ­ντάγ­μα­τος. Τα αντί­θε­τα υπο­στή­ρι­ξε η μειο­ψη­φία στην οποία πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται και ο πρό­ε­δρος του Τμή­μα­τος, κ. Σα­κελ­λα­ρί­ου.

Η πλειο­ψη­φία ανα­φέ­ρει στην επί­μα­χη από­φα­σή της ότι επι­τρέ­πε­ται στον νο­μο­θέ­τη να προ­βαί­νει στις ανα­γκαί­ες εκεί­νες επεμ­βά­σεις σε πε­ρί­πτω­ση «εξαι­ρε­τι­κά δυ­σχε­ρών οι­κο­νο­μι­κών συν­θη­κών, να έχουν ως απο­τέ­λε­σμα ακόμη και τη μεί­ω­ση του ύψους απο­νε­μη­θει­σών πα­ρο­χών, όταν το ύψος της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δο­τή­σε­ως του ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος, το οποίο κα­θο­ρί­ζε­ται, κατ’ αρχήν, από τις πο­λι­τι­κές επι­λο­γές για τη διά­θε­ση των κρα­τι­κών πόρων προς εκ­πλή­ρω­ση των ποι­κί­λων απο­στο­λών του κρά­τους, δεν επαρ­κεί για τη βιω­σι­μό­τη­τα των ασφα­λι­στι­κών ορ­γα­νι­σμών».

Πα­ράλ­λη­λα, ανα­φέ­ρει η πλειο­ψη­φία: «Το άρθρο 22 πα­ρά­γρα­φος 5 του Συ­ντάγ­μα­τος δεν απα­γο­ρεύ­ει την επί το δυ­σμε­νέ­στε­ρο με­τα­βο­λή του συ­στή­μα­τος της κοι­νω­νι­κής ασφα­λί­σε­ως όταν αι­τιο­λο­γη­μέ­να προ­κύ­πτει ότι η βιω­σι­μό­τη­τα του μόνο με αυτές τις επεμ­βά­σεις μπο­ρεί να δια­σφα­λι­σθεί. Τέ­τοιες όμως επεμ­βά­σεις, που μπο­ρεί να έχουν ως απο­τέ­λε­σμα ακόμη και μεί­ω­ση ασφα­λι­στι­κών πα­ρο­χών που έχουν ήδη απο­νε­μη­θεί, πρέ­πει να σέ­βο­νται τις λοι­πές δια­τά­ξεις του Συ­ντάγ­μα­τος και, ιδίως, την αρχή της ισό­τη­τας των πο­λι­τών κατά τη συμ­με­το­χή στα δη­μό­σια βάρη, ώστε να αξιώ­νε­ται από τους ασφα­λι­σμέ­νους και τους συ­ντα­ξιού­χους η τή­ρη­ση της υπο­χρε­ώ­σε­ως για κοι­νω­νι­κή αλ­λη­λεγ­γύη, πά­ντως δε, όριο στην ελευ­θε­ρία επι­λο­γών του νο­μο­θέ­τη κατά τον κα­θο­ρι­σμό, ει­δι­κό­τε­ρα, του ύψους των δια­τι­θέ­με­νων για την κοι­νω­νι­κή ασφά­λι­ση κρα­τι­κών οι­κο­νο­μι­κών πόρων απο­τε­λεί η δια­σφά­λι­ση στους συ­ντα­ξιού­χους πα­ρο­χών που επι­τρέ­πουν την αξιο­πρε­πή δια­βί­ω­ση τους, δη­λα­δή ει­σο­δή­μα­τος ικα­νού να εξα­σφα­λί­σει όχι μόνο τους όρους της φυ­σι­κής τους υπο­στά­σε­ως (δια­τρο­φή, έν­δυ­ση, στέ­γα­ση, βα­σι­κά οι­κια­κά αγαθά, θέρ­μαν­ση, υγιει­νή) αλλά και τη δυ­να­τό­τη­τα συμ­με­το­χής στην κοι­νω­νι­κή ζωή. Μεί­ω­ση δε απο­νε­μη­θει­σών ασφα­λι­στι­κών πα­ρο­χών υπό τους ως άνω όρους και προ­ϋ­πο­θέ­σεις δεν νο­εί­ται, ως προ­σκρού­ου­σα στο άρθρο 17 του Συ­ντάγ­μα­τος».

Οι σύμ­βου­λοι Επι­κρα­τεί­ας που πλειο­ψή­φη­σαν ανα­φέ­ρουν, με­τα­ξύ των άλλων, ότι «η προ­στα­σία της βιω­σι­μό­τη­τας του ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος απο­τε­λεί υπο­χρέ­ω­ση του νο­μο­θέ­τη που επι­βάλ­λει, όταν δια­πι­στώ­νε­ται με­τα­βο­λή των οι­κο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών συν­θη­κών που εγκυ­μο­νεί κιν­δύ­νους γι’ αυτή, την ανα­προ­σαρ­μο­γή των ασφα­λι­στι­κών πα­ρο­χών και ει­σφο­ρών και τον επα­να­κα­θο­ρι­σμό των προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων θε­με­λιώ­σε­ως του ασφα­λι­στι­κού δι­καιώ­μα­τος, καθώς και την διά­θε­ση κρα­τι­κών οι­κο­νο­μι­κών πόρων για την στή­ρι­ξη του ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος».

Από την πλευ­ρά της, η μειο­ψη­φία ανα­φέ­ρει: «Ακόμη και όταν επι­κρα­τούν στη χώρα λίαν δυ­σμε­νείς οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες, για την αντι­με­τώ­πι­ση των οποί­ων απαι­τεί­ται πέραν της διε­νέρ­γειας εκτε­τα­μέ­νων πάσης φύ­σε­ως διαρ­θρω­τι­κών με­τα­βο­λών στο κρά­τος και η ταυ­τό­χρο­νη επι­βο­λή για την κά­λυ­ψη του δη­μο­σιο­νο­μι­κού ελ­λείμ­μα­τος της χώρας αυ­στη­ρών φο­ρο­λο­γι­κών και άλλης φύ­σε­ως μέ­τρων, που συ­νε­πά­γο­νται ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κές επι­βα­ρύν­σεις για τους διοι­κου­μέ­νους, προ­κει­μέ­νου να είναι δυ­να­τό να θε­ω­ρη­θούν συ­νταγ­μα­τι­κά ανε­κτές επεμ­βά­σεις του νο­μο­θέ­τη στο ασφα­λι­στι­κό σύ­στη­μα της χώρας, για την εξα­σφά­λι­ση της βιω­σι­μό­τη­τας του (διαρ­θρω­τι­κές εν γένει με­τα­βο­λές στους ορ­γα­νι­σμούς κοι­νω­νι­κής ασφα­λί­σε­ως, ανα­κα­θο­ρι­σμός των προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων για τη χο­ρή­γη­ση των πάσης φύ­σε­ως πα­ρο­χών κ.λπ.), αυ­τό­θρο­ος συ­νέ­πεια των οποί­ων είναι ο πε­ριο­ρι­σμός της εκτά­σε­ως και του ύψους των πάσης φύ­σε­ως ασφα­λι­στι­κών πα­ρο­χών, πρέ­πει οι επεμ­βά­σεις να επι­χει­ρού­νται μετά από σχε­δια­σμό, τη­ρου­μέ­νων των επι­μέ­ρους δια­τά­ξε­ων του Συ­ντάγ­μα­τος και μετά από σχε­δια­σμό, πρέ­πει δη­λα­δή να επι­χει­ρού­νται με ορ­θο­λο­γι­κό τρόπο, που να απο­τυ­πώ­νε­ται σε μια προη­γού­με­νη, συ­νο­λι­κή με­λέ­τη που να έχει κα­ταρ­τι­σθεί επί τη βάσει συ­γκε­κρι­μέ­νων στοι­χεί­ων και μετά από στάθ­μι­ση των συ­νο­λι­κών επι­πτώ­σε­ων, που έχουν οι επεμ­βά­σεις αυτές στις πα­ρο­χές των ασφα­λι­σμέ­νων».

Μετά από όλα αυτά η μειο­ψη­φία κα­τα­λή­γει: «Η κρα­τι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση του ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος, δεν επι­τρέ­πε­ται από το Σύ­νταγ­μα να μειω­θεί σε επί­πε­δο που να μην εξα­σφα­λί­ζε­ται η πα­ρο­χή ικα­νο­ποι­η­τι­κού επι­πέ­δου κοι­νω­νι­κής ασφα­λί­σε­ως. Ει­δι­κό­τε­ρα, δεν επι­τρέ­πε­ται από το Σύ­νταγ­μα, ακόμα και υπό τις πα­ρού­σες λίαν δυ­σμε­νείς για τη χώρα οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες, η υπο­χρέ­ω­ση χρη­μα­το­δο­τή­σε­ως του ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος, στην οποία ση­μειω­τέ­ον ότι η συμ­βο­λή των ασφα­λι­στι­κών ορ­γα­νι­σμών ήταν προ της κρί­σε­ως πολύ ση­μα­ντι­κή, να με­τα­κυ­λη­θεί από το κρά­τος – το οποίο ήταν και πα­ρα­μέ­νει υπεύ­θυ­νο για τη χά­ρα­ξη της εκά­στο­τε ακο­λου­θού­με­νης ασφα­λι­στι­κής πο­λι­τι­κής και την άσκη­ση της δέ­ου­σας επο­πτεί­ας στους ορ­γα­νι­σμούς κοι­νω­νι­κής ασφα­λί­σε­ως – καθ’ ολο­κλη­ρί­αν ή κατά το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της στους ασφα­λι­στι­κούς ορ­γα­νι­σμούς».

Στο Ανώ­τα­το Ακυ­ρω­τι­κό Δι­κα­στή­ριο είχαν προ­σφύ­γει συ­ντα­ξιού­χοι της Αγρο­τι­κής Τρά­πε­ζας και υπο­στή­ρι­ζαν ότι οι πε­ρι­κο­πές των συ­ντά­ξε­ων τους είναι αντί­θε­τες στο Σύ­νταγ­μα και την Ευ­ρω­παϊ­κή Σύμ­βα­ση Δι­καιω­μά­των του Αν­θρώ­που, ενώ πα­ράλ­λη­λα ζη­τού­σαν να τους κα­τα­βλη­θεί απο­ζη­μί­ω­ση (σύμ­φω­να με το άρθρο 105 του ει­σα­γω­γι­κού νόμου του Αστι­κού Κώ­δι­κα) για τη ζημιά που υπέ­στη­σαν από τις πε­ρι­κο­πές των κύ­ριων συ­ντά­ξε­ων τους.

Πηγή:ΑΠΕ-ΜΠΕ