• Η συνάντηση στην Αθήνα λειτουργεί ως σημείο καμπής μετά από χρόνια στασιμότητας, με το πιο δύσκολο κεφάλαιο να αφορά τα οικόπεδα, την ωρίμανση των φακέλων και τη διατήρηση της χρηματοδότησης των 41,7 εκατ. ευρώ
Η υπόθεση των 13 σχολικών μονάδων στη Ρόδο μέσω Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα δεν είναι ακόμη ένα τεχνικό έργο που μένει σε συρτάρια, ούτε μια διαδικασία που αφορά μόνο υπηρεσιακά έγγραφα.
Είναι μια δοκιμασία για το αν η διοίκηση μπορεί να μετατρέψει μια εγκεκριμένη χρηματοδότηση σε πραγματικά σχολεία, σε αίθουσες, σε υποδομές που θα αντέξουν στον χρόνο και θα καλύψουν ανάγκες που εδώ και χρόνια πιέζουν. Όταν ένα έργο σχολικής στέγης καθυστερεί, η καθυστέρηση δεν μένει στα χαρτιά. Γίνεται καθημερινότητα για μαθητές και εκπαιδευτικούς, γίνεται ακατάλληλη στέγαση, γίνεται αναμονή χωρίς ορατό ορίζοντα. Η νέα μετάβαση στην Αθήνα χθες αποκτά χαρακτήρα κρίσιμης καμπής, επειδή η δημοτική πλευρά επιχειρεί να κλείσει το πιο ευαίσθητο και πιο εκρηκτικό κεφάλαιο που κρατούσε πίσω την πρόοδο, την επιλογή οικοπέδων. Η συνάντηση εργασίας στα γραφεία της Μονάδας ΣΔΙΤ του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει συγκεκριμένο στόχο, να παρουσιαστεί η διορθωμένη εικόνα των οικοπέδων και να ληφθεί μια πρώτη έγκριση ώστε να προχωρήσουν οι διαδικασίες χωρίς το έργο να ξανακυλήσει σε ακινησία.
Η δήλωση του δημάρχου και το μήνυμα της απεμπλοκής
Στο δημόσιο μήνυμά του, ο δήμαρχος Ρόδου Αλέξανδρος Κολιάδης περιγράφει τη συνάντηση στην Αθήνα ως αποφασιστικό βήμα και συνδέει την εξέλιξη με την έννοια της ευθύνης απέναντι στα παιδιά.
Ακολουθεί αυτούσια η δήλωσή του:
«Με σωστό σχεδιασμό και επιμονή, μπορούμε να ξεπεράσουμε ακόμα και τις πιο χρόνιες αγκυλώσεις.
Σήμερα στην Αθήνα, κάναμε ένα αποφασιστικό βήμα για το μέλλον των παιδιών μας.
Μαζί με την Αντιδήμαρχο Παιδείας Σταματία Γιαννελη και τον Αντιδήμαρχο Τεχνικών Έργων Σταύρο Τσούβαλη, συναντηθήκαμε με τον Γενικό Γραμματέα ΣΔΙΤ, κ. Νικόλαο Σέργη.
Η υπόθεση των νέων σχολείων του νησιού μας ήταν μια δύσκολη εξίσωση. Από το 2018 που ξεκίνησε η προσπάθεια, το έργο έμεινε στάσιμο για χρόνια, καθώς βρέθηκαν σοβαρά εμπόδια.
Από την πρώτη μέρα της θητείας μας, επιλέξαμε να μη μείνουμε στα λόγια. Δουλέψαμε εντατικά, διορθώσαμε τις αστοχίες και καταφέραμε να ολοκληρώσουμε ό,τι μας ζητήθηκε μέσα στα αυστηρά χρονοδιαγράμματα που έθεσε η Γενική Γραμματεία ΣΔΙΤ. Σε αυτή την προσπάθεια, η συμβολή των στελεχών των Τεχνικών μας Υπηρεσιών ήταν καθοριστική και θέλω να τους ευχαριστήσω ακόμα μια φορά για την αφοσίωση και την αποτελεσματικότητά τους. Δεν ήταν μια εύκολη διαδρομή, ειδικά όταν έπρεπε να βρούμε λύσεις για ζητήματα που παρέμεναν άλυτα για χρόνια. Όμως η ευθύνη απέναντι στα παιδιά μας δεν αφήνει περιθώρια για δικαιολογίες. Σήμερα, αυτή η προσπάθεια απέδωσε. Πήραμε την έγκριση να προχωρήσουμε στην επόμενη φάση. Το έργο απεμπλέκεται οριστικά, οι μελέτες πηγαίνουν προς έλεγχο και ανοίγει πλέον ο δρόμος για τη δημοπράτηση και την υπογραφή των συμβάσεων. Συνεχίζουμε τη δουλειά μας, βήμα βήμα, για τη Ρόδο που μας αξίζει.» Η φράση κλειδί είναι ότι «οι μελέτες πηγαίνουν προς έλεγχο» και ότι «ανοίγει πλέον ο δρόμος για τη δημοπράτηση και την υπογραφή των συμβάσεων».
Σε έργα ΣΔΙΤ αυτό πρακτικά σημαίνει μετάβαση από το στάδιο της διόρθωσης και της ωρίμανσης στο στάδιο όπου ο μηχανισμός του διαγωνισμού μπορεί να προχωρήσει με μεγαλύτερη ασφάλεια, υπό τον όρο ότι δεν θα εμφανιστούν νέα εμπόδια στο ιδιοκτησιακό και στις αδειοδοτήσεις.
Από την έγκριση του 2018 στη διοικητική στασιμότητα
Το έργο είχε λάβει την αρχική έγκριση της Διυπουργικής Επιτροπής ΣΔΙΤ στις 25/10/2018. Αντί όμως να ακολουθήσει μια καθαρή γραμμή υλοποίησης, βρέθηκε αντιμέτωπο με αναβολές, ασαφή χρονοδιαγράμματα και αλλεπάλληλες εμπλοκές. Στη ρίζα της καθυστέρησης αναδείχθηκαν πολεοδομικά ζητήματα, αρχαιολογικές αδειοδοτήσεις, αναπροσαρμογές προϋπολογισμών και οι γνωστές εσωτερικές καθυστερήσεις που γεννά η διοικητική αλυσίδα όταν οι αρμοδιότητες είναι κατακερματισμένες και οι αποφάσεις κινούνται με ρυθμούς γραφειοκρατίας. Το αποτέλεσμα ήταν ένα σχέδιο ζωτικής σημασίας για τη σχολική στέγη να λιμνάζει. Και όταν ένα τέτοιο έργο λιμνάζει, η πίεση δεν εξαφανίζεται. Μεταφέρεται στα σχολεία που λειτουργούν σε ακατάλληλες εγκαταστάσεις, στην έλλειψη χώρων, στις προσωρινές λύσεις που παρατείνονται, στις εκπαιδευτικές κοινότητες που βλέπουν εξαγγελίες χωρίς παράδοση.
Το μπλόκο των οικοπέδων και γιατί η λάθος χωροθέτηση γίνεται αδιέξοδο
Η κεντρική αιτία που οδήγησε το έργο σε εμπλοκή ήταν η ακαταλληλότητα των 13 οικοπέδων που είχαν αρχικά επιλεγεί. Σύμφωνα με τα δεδομένα που έχουν τεθεί στο τραπέζι, υπήρξαν οικόπεδα σε ρέματα, σε αρχαιολογικούς χώρους και σε οικόπεδα ιδιοκτησίας της ΕΤΑΔ. Αυτές οι επιλογές δεν δημιουργούν απλώς τεχνικές δυσκολίες. Δημιουργούν ουσιαστικό αδιέξοδο, επειδή σε τέτοιες περιπτώσεις η αδειοδότηση και η ωρίμανση ενός έργου δεν καθυστερούν απλώς, συχνά καθίστανται πρακτικά αδύνατες ή απαιτούν χρόνια προστριβών. Σε ένα πρόγραμμα ΣΔΙΤ ο χρόνος και η ωριμότητα των φακέλων δεν είναι δευτερεύοντα στοιχεία. Είναι προϋπόθεση για να παραμείνει ζωντανή η χρηματοδότηση και να μην μετακινηθεί σε άλλα ώριμα έργα. Η αστοχία της αρχικής χωροθέτησης λειτούργησε σαν ντόμινο, μπλόκαρε διαδικασίες, επέβαλε επανεξέταση, δημιούργησε αβεβαιότητα και έθεσε σε δοκιμασία την αξιοπιστία της προετοιμασίας.
Η διόρθωση των αστοχιών και η νέα βάση των φακέλων
Το βασικό επιχείρημα που παρουσιάζεται πλέον είναι ότι έχει καταβληθεί προσπάθεια ώστε οι αστοχίες να διορθωθούν και να επιλεγούν οικόπεδα που μπορούν πραγματικά να σταθούν διοικητικά και τεχνικά. Στη νέα προσέγγιση ο σχεδιασμός μετατοπίζεται σε οικόπεδα ιδιοκτησίας του δήμου ή της εκκλησίας, τα οποία μπορούν να διατεθούν με χρησιδάνειο, ενώ παράλληλα να καλύπτουν τις προβλεπόμενες αποστάσεις από τους οικισμούς. Η ουσία όμως δεν βρίσκεται μόνο στο ότι βρέθηκαν άλλα οικόπεδα. Βρίσκεται στο ότι επιχειρείται να κλείσει ο κύκλος των ενστάσεων πριν αυτές γεννηθούν. Να υπάρχουν οι απαραίτητες βεβαιώσεις από την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση για την αναγκαιότητα των μονάδων. Να υπάρχει τεκμηρίωση ωριμότητας. Να υπάρχουν καθαρές γραμμές ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Να μην επιστρέψει το έργο στο σημείο μηδέν επειδή ένα κομμάτι γης αποδειχθεί αμφισβητούμενο ή πολεοδομικά αδύνατο.
Σύμφωνα με τα συγκεντρωμένα στοιχεία αυτά έχουν πλέον γίνει σε μεγάλο βαθμό και τώρα ζητείται η πρώτη έγκριση, το σήμα εκκίνησης για να περάσει το σχέδιο από το στάδιο της διόρθωσης στο στάδιο της προώθησης.
Το μήνυμα για τη χρηματοδότηση των 41,7 εκατ. ευρώ και η πίεση του χρόνου
Το προηγούμενο διάστημα πραγματοποιήθηκε διήμερη κινητοποίηση στην Αθήνα με συναντήσεις που αποτυπώνονται ως κομβικές, καθώς επιβεβαιώθηκε ότι η χρηματοδότηση των 41,7 εκατομμυρίων ευρώ δεν κινδυνεύει και δόθηκε πράσινο φως για την απεμπλοκή σχεδόν του συνόλου των έργων. Η εικόνα που προκύπτει είναι διπλή. Από τη μία το έργο παραμένει χρηματοδοτικά όρθιο, κάτι που σε συνθήκες δημόσιας διοίκησης δεν είναι καθόλου αυτονόητο όταν οι καθυστερήσεις διαρκούν χρόνια. Από την άλλη ο χρόνος πιέζει και η διατήρηση της χρηματοδότησης δεν αρκεί από μόνη της αν δεν υπάρξει επιτάχυνση στη Β φάση του διαγωνισμού και συγκεκριμένος οδικός χάρτης.
Τι περιλαμβάνει το σχέδιο και πού σκοντάφτει ακόμη
Με βάση τα επίσημα δεδομένα, το σχέδιο αφορά 11 σχολικές μονάδες και 2 κλειστά γυμναστήρια. Στην εικόνα των ακινήτων, 9 ακίνητα εμφανίζονται ως καθαρής δημοτικής ιδιοκτησίας, ενώ 2 εμπλέκουν το Ελληνικό Δημόσιο ή ιδιώτες. Σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχουν ήδη κρίσιμα βήματα ωρίμανσης, όπως ΦΕΚ καθορισμού χρήσης γης και εκθέσεις αναγκαιότητας, ωστόσο σε 4 περιπτώσεις απαιτούνται τελικές τροποποιήσεις ή αποσαφηνίσεις ιδιοκτησιακού καθεστώτος.
Δύο περιπτώσεις λειτουργούν ως χαρακτηριστικά παραδείγματα του πόσο εύθραυστο γίνεται ένα σχέδιο όταν η γη δεν είναι απολύτως καθαρή. Στην περιοχή Ροδίνι υπάρχει διεκδίκηση τμήματος γης από γειτονική ιδιοκτήτρια σε χώρο που έχει ζητηθεί από το 2018 να παραχωρηθεί για δημιουργία νηπιαγωγείου. Στο Αφάντου, όπου προβλέπεται κατασκευή Γυμνασίου, Λυκείου και κλειστού γυμναστηρίου, απομένει η οριοθέτηση ρέματος και η ολοκλήρωση γεωλογικής μελέτης. Αυτές οι λεπτομέρειες δεν είναι δευτερεύουσες. Είναι οι λεπτομέρειες που στα δημόσια έργα μετατρέπονται συχνά σε πολυετείς καθυστερήσεις αν δεν κλείσουν με καθαρό τρόπο.
