E. Λέκκας: «Αυτά είναι τα αίτια που οδήγησαν στις φονικές πυρκαγιές στην Αν. Αττική»

Συ­νέ­ντευ­ξη στον

Δημ. Γκαρ­τζώ­νη

Για τα αίτια που οδή­γη­σαν στην πρω­το­φα­νή τρα­γω­δία στην Ανα­το­λι­κή Ατ­τι­κή, μιλά σε συ­νέ­ντευ­ξή του στη «δη­μο­κρα­τι­κή» ο κ. Ευ­θύ­μιος Λέκ­κας κα­θη­γη­τής δυ­να­μι­κής τε­κτο­νι­κής, εφαρ­μο­σμέ­νης γε­ω­ο­λο­γί­ας και δια­χεί­ρι­σης φυ­σι­κών κα­τα­στρο­φών και πρό­ε­δρος στο τμήμα Γε­ω­λο­γί­ας και δια­χεί­ρι­σης του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών.

Ανα­φέ­ρε­ται στο επί­πε­δο πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας στη Ρόδο, το οποίο χα­ρα­κτη­ρί­ζει υψηλό και δη­λώ­νει ότι οι «προ­βλη­μα­τι­κές» πε­ριο­χές στο νησί είναι γνω­στές σε όλους. «Είναι κοινό μυ­στι­κό ότι υπάρ­χουν πο­λε­ο­δο­μι­κές πα­ρα­βά­σεις στη Ρόδο, όπως άλ­λω­στε και σε όλη την Ελ­λά­δα».

• Κύριε Λέκκα πα­ρα­δώ­σα­τε στον Πρό­ε­δρο της Δη­μο­κρα­τί­ας επι­στη­μο­νι­κό υλικό για τα αίτια των κα­τα­στρο­φών στην Ανα­το­λι­κή Ατ­τι­κή και τις τρα­γι­κές επι­πτώ­σεις τους. Μπο­ρεί­τε να μας εξη­γή­σε­τε συ­νο­πτι­κά, ποια ήταν τα κύρια αίτια της φο­νι­κής πυρ­κα­γιάς;

Αρ­χι­κά θα πρέ­πει να εξε­τά­σου­με τα αίτια σε δύο επί­πε­δα. Θα πρέ­πει να δούμε τα φυ­σι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του φαι­νο­μέ­νου και στη συ­νέ­χεια να εστιά­σου­με στα επι­χει­ρη­σια­κά λάθη. Σε ό,τι αφορά το φυ­σι­κό φαι­νό­με­νο, όλα τα επι­μέ­ρους στοι­χεία ήταν αρ­νη­τι­κά. Ανα­φέ­ρο­μαι στους ισχυ­ρούς ανέ­μους, στη μορ­φο­λο­γία του εδά­φους, στη διά­τα­ξη του πο­λε­ο­δο­μι­κού συ­γκρο­τή­μα­τος, στη σύ­μπλε­ξη της οι­κι­στι­κής πε­ριο­χής με το δα­σι­κό χώρο και στη δια­μόρ­φω­ση της ακτο­γραμ­μής. Αυτά ήταν τα βα­σι­κά στοι­χεία από… αυτό το φυ­σι­κό φαι­νό­με­νο.

Σε επι­χει­ρη­σια­κό επί­πε­δο, δεν υπήρ­χε έγκαι­ρη κι­νη­το­ποί­η­ση, δεν ελή­φθη­σαν υπόψη οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της πε­ριο­χής και της πυρ­κα­γιάς. Δεν έγινε εκ­κέ­νω­ση της πε­ριο­χής, δεν υπήρ­χαν καν φο­ρείς που να κά­νουν την εκ­κέ­νω­ση. Δεν υπήρ­ξε συ­ντο­νι­σμός γε­νι­κό­τε­ρα.

Βέ­βαια ήταν μία πυρ­κα­γιά κα­τα­λυ­τι­κή υπό την έν­νοια ότι εκ­δη­λώ­θη­κε σε ένα κομ­βι­κό χώρο, σε ένα χώρο σύ­μπλε­ξης οι­κι­στι­κού ιστού και δα­σι­κής πε­ριο­χής, σε μία πε­ριο­χή με πάρα πολύ με­γά­λη πυ­κνό­τη­τα πλη­θυ­σμού και κακό ρυ­μο­το­μι­κό σχέ­διο.

• Ο πρω­θυ­πουρ­γός, Αλέ­ξης Τσί­πρας, είχε προ­α­ναγ­γεί­λει από το Λαύ­ριο την κα­τε­δά­φι­ση του­λά­χι­στον 3.200 αυ­θαι­ρέ­των κτι­σμά­των στην Ατ­τι­κή. Ποια είναι η άποψή σας για τα αυ­θαί­ρε­τα κτί­σμα­τα στην Ελ­λά­δα; Θα έπρε­πε να κα­τε­δα­φι­στούν;

Δε νο­μί­ζω ότι μπο­ρούν να γί­νουν πολλά πράγ­μα­τα. Πα­ντού σε όλη την Ελ­λά­δα υπάρ­χουν αυ­θαι­ρε­σί­ες. Από πού να το πιά­σου­με το πράγ­μα;

Έχου­με να κά­νου­με με ένα ζή­τη­μα παι­δεί­ας εδώ. Θα πρέ­πει από τώρα να αρ­χί­σου­με με τις αλ­λα­γές στην παι­δεία, εάν θέ­λου­με μετά από 20 χρό­νια να έχου­με απο­τέ­λε­σμα.

• Προ­κά­λε­σε αί­σθη­ση η δή­λω­σή σας ότι στη Ρόδο υπάρ­χει και Μάτι και Μάν­δρα. Σε ποιες πε­ριο­χές ανα­φέ­ρε­στε;

Δεν είπα κάτι που δεν είναι γνω­στό τοις πάσι. Όλοι ξέ­ρου­με για ποιες πε­ρι­πτώ­σεις πρό­κει­ται, αλλά όλοι κω­φεύ­ου­με. Υπάρ­χουν πέντε συ­γκε­κρι­μέ­νες πε­ριο­χές που γνω­ρί­ζω προ­σω­πι­κά. Δεν θα τις ανα­φέ­ρω για ευ­νό­η­τους λό­γους. Φα­ντά­ζο­μαι ότι οι κά­τοι­κοι των εκά­στο­τε πε­ριο­χών, μπο­ρούν να ανα­φέ­ρουν άλλες 4-5 πε­ρι­πτώ­σεις που γνω­ρί­ζουν. Είναι κοινό μυ­στι­κό ότι υπάρ­χουν πο­λε­ο­δο­μι­κές πα­ρα­βά­σεις και στη Ρόδο, όπως άλ­λω­στε και σε όλη την Ελ­λά­δα.

Δυ­στυ­χώς δεν υπάρ­χει το αί­σθη­μα της κοι­νω­νι­κής ευ­θύ­νης. Ο κα­θέ­νας κάνει τη ζα­βο­λιά του, αλλά ποτέ δεν κάνει την αυ­το­κρι­τι­κή του.

• Το 2013 η Ρόδος έζησε μία φο­νι­κή πλημ­μύ­ρα. Ποια είναι τα δι­δάγ­μα­τα αυτού του συμ­βά­ντος;

Εκ των υστέ­ρων έγι­ναν κά­ποιες πα­ρεμ­βά­σεις… Δεν μπορώ να πω ότι δεν έγινε τί­πο­τε, όπως δεν μπορώ να πω και ότι έγινε το κα­λύ­τε­ρο δυ­να­τό. Απο­κτή­θη­κε κά­ποια τε­χνο­γνω­σία, κα­θα­ρί­στη­καν ρέ­μα­τα κλπ. Υπάρ­χουν βέ­βαια χρό­νια προ­βλή­μα­τα που πα­ρα­μέ­νουν. Ανα­φέ­ρο­μαι στο χτί­σι­μο πάνω σε ρέ­μα­τα, στις οι­κι­στι­κές πε­ριο­χές πάνω σε πο­τα­μούς, στο κτί­σι­μο αυ­θαί­ρε­των κτι­σμά­των στον αι­για­λό. Αυτή είναι μία πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που δεν μπο­ρεί να αγνο­ή­σει κα­νέ­νας.

• Ποια είναι η άποψή σας για το επί­πε­δο της πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας στη Ρόδο;

Θα έλεγα ότι είναι πολύ υψηλό και αυτό οφεί­λε­ται σε όλους όσοι ασχο­λού­νται με την πο­λι­τι­κή προ­στα­σία, στην ηγε­σία της Πε­ρι­φέ­ρειας και του Δήμου αλλά και στα στε­λέ­χη τους που είναι ίσως τα ικα­νό­τε­ρα σε όλη την Ελ­λά­δα. Αυτό το λέω από προ­σω­πι­κή εμπει­ρία.

Υπάρ­χει γε­νι­κώς ένα καλό επί­πε­δο ενη­μέ­ρω­σης. Έχω δη­λώ­σει και σε πα­νελ­λή­νια ΜΜΕ ότι στη Ρόδο έχου­με να κά­νου­με με στε­λέ­χη υψη­λού επι­πέ­δου. Αξί­ζουν επί­σης πολλά συγ­χα­ρη­τή­ρια στα μέλη των εθε­λο­ντι­κών ομά­δων τα οποία με μόνο κί­νη­τρο την αγάπη για τον τόπο τους και την προ­στα­σία του φυ­σι­κού του πλού­του πα­ρεμ­βαί­νουν πάντα όπου απαι­τεί­ται. Στην υπό­λοι­πη Ελ­λά­δα, εκτός από κά­ποιες εξαι­ρέ­σεις, δεν έχω δια­πι­στώ­σει να υπάρ­χει αντί­στοι­χο υψηλό επί­πε­δο πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας. Μά­λι­στα, εκεί όπου είναι συχνά τα επει­σό­δια, υπάρ­χει επα­νά­παυ­ση και βλέ­που­με ότι τα πράγ­μα­τα είναι αρ­κε­τά δυ­σκο­λό­τε­ρα όταν εκ­δη­λώ­νε­ται κά­ποιο συμ­βάν.

• Τον Οκτώ­βριο θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί για τρίτη συ­νε­χό­με­νη χρο­νιά στη Ρόδο με­γά­λη άσκη­ση αντι­με­τώ­πι­σης έκτα­κτων ανα­γκών. Ποιος είναι ο στό­χος της άσκη­σης;

Τα προ­γράμ­μα­τα με­τα­πτυ­χια­κών σπου­δών Στρα­τη­γι­κές Δια­χεί­ρι­σης Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, Κα­τα­στρο­φών και Κρί­σε­ων του τμή­μα­τος γε­ω­λο­γί­ας και γε­ω­πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Δια­χεί­ρι­ση Κρί­σε­ων Υγεί­ας της ια­τρι­κής σχο­λής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών σε συ­νερ­γα­σία με Πε­ρι­φέ­ρεια Δήμο, Αστυ­νο­μία, Λι­με­ναρ­χείο, Πυ­ρο­σβε­στι­κή, Νο­σο­κο­μείο, Αε­ρο­δρό­μιο…, θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν με­γά­λη άσκη­ση αντι­με­τώ­πι­σης έκτα­κτων ανα­γκών με πο­λυά­ριθ­μα θύ­μα­τα και επι­πτώ­σεις. Θα γί­νουν πραγ­μα­τι­κές ασκή­σεις στην Κοι­λά­δα των Πε­τα­λού­δων, στη Λίνδο, θα γίνει άσκη­ση εκ­κέ­νω­σης στο Λι­μά­νι, ενώ το Νο­σο­κο­μείο θα κλη­θεί να δια­χει­ρι­στεί τους τραυ­μα­τί­ες που θα κα­τα­λή­γουν εκεί. Αυτή η άσκη­ση θα στο­χεύ­σει στην εκ­παί­δευ­ση φοι­τη­τών συ­ντε­λεί επί­σης στο να δο­κι­μα­στούν όλοι οι φο­ρείς ώστε να έχουν μία αυ­ξη­μέ­νη επι­χει­ρη­σια­κή επάρ­κεια. Είναι ένας τρό­πος για να πε­ρά­σει η επι­στη­μο­νι­κή γνώση στους επι­χει­ρη­σια­κούς φο­ρείς και η επι­χει­ρη­σια­κή δράση να πε­ρά­σει στους επι­στη­μο­νι­κούς φο­ρείς. Ωφε­λεί πάντα να υπάρ­χει μία τέ­τοια διά­δρα­ση.

Οι επι­στή­μο­νες θα πρέ­πει να πα­ρά­γου­με εκεί­να τα ερ­γα­λεία που θα μας κά­νουν άτρω­τους σε φυ­σι­κές κα­τα­στρο­φές. Βέ­βαια έχου­με ευ­θύ­νη να εκ­παι­δεύ­σου­με τον κόσμο γιατί με από τη γνώση κα­τα­πο­λε­μά κα­νείς τον κίν­δυ­νο.

• Ποια είναι η πι­θα­νό­τη­τα εκ­δή­λω­σης ενός με­γά­λου σει­σμού στη Ρόδο μελ­λο­ντι­κά;

Πά­ντο­τε υπάρ­χει ένα τέ­τοιο εν­δε­χό­με­νο. Η Ρόδος-όπως και η υπό­λοι­πη Ελ­λά­δα-βρί­σκε­ται σε ση­μείο πλε­ο­νε­κτι­κό όσον αφορά στις φυ­σι­κές διερ­γα­σί­ες. Δεν μπο­ρού­με βέ­βαια να προ­βλέ­ψου­με ένα σει­σμό. Βά­ζου­με πάντα ένα χρο­νι­κό πε­ρι­θώ­ριο 10-50 χρό­νων.

Η πράξη μας έχει δι­δά­ξει ότι μπο­ρού­με να αντι­με­τω­πί­σου­με απο­τε­λε­σμα­τι­κά τέ­τοια συμ­βά­ντα. Με το σει­σμό των 6,7 Ρί­χτερ στην Κω π.χ. απε­δεί­χθη ότι υπάρ­χει ένα ικανό επί­πε­δο δια­χεί­ρι­σης. Αντί­στοι­χα με­γέ­θη μπο­ρού­με να αντι­με­τω­πί­σου­με. Έχου­με φθά­σει σε ένα ση­μείο όπου οι αντι­σει­σμι­κοί κα­νο­νι­σμοί λει­τουρ­γούν. Ακόμη και με­γά­λα με­γέ­θη να εκ­δη­λω­θούν, θεωρώ ότι δεν θα έχου­με ιδιαί­τε­ρο πρό­βλη­μα. Δεν απο­κλεί­ε­ται αλλά εί­μα­στε έτοι­μοι για οτι­δή­πο­τε.

• Επί­σης, ποια είναι η πι­θα­νό­τη­τα εκ­δή­λω­σης τσου­νά­μι στη Ρόδο; Υπάρ­χουν τέ­τοιες θε­ω­ρί­ες από συ­να­δέλ­φους σας…

Είναι μία υπαρ­κτή πι­θα­νό­τη­τα, εάν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί υπο­θα­λάσ­σιος σει­σμός. Βέ­βαια θα πρέ­πει να είναι πολύ αρ­νη­τι­κά τα δε­δο­μέ­να για να εκ­δη­λω­θεί τσου­νά­μι τέ­τοιο που να προ­κα­λέ­σει με­γά­λες ζη­μιές.

Είναι μία υπαρ­κτή πι­θα­νό­τη­τα. Βέ­βαια πράγ­μα­τα που θε­ω­ρού­σα λι­γό­τε­ρο πι­θα­νό να συμ­βούν στον κόσμο, τα βρήκα μπρο­στά μου, όπως π.χ. τσου­νά­μι στην Ια­πω­νία το 2011 ή την έκρη­ξη ηφαι­στεί­ου στη Γουα­τε­μά­λα, πριν ένα μήνα.