«Στο Νότιο Αιγαίο εξακολουθεί να δοκιμάζεται η Συνθήκη της Ρώμης»

Το Νότιο Αιγαίο ως χώρος ίσων ευκαι­ριών είναι ο μεγάλος στόχος που θέτει ο νέος Περι­φε­ρειάρ­χης Νότιου Αιγαίου κ. Γιώργος Χατζη­μάρ­κος και σκο­πεύει, όχι μόνο να αξιο­ποι­ή­σει στο έπακρο τους δια­θέ­σι­μους κοι­νο­τι­κούς πόρους, αλλά και να δώσει την μάχη για να συμπε­ρι­λη­φθεί το Νότιο Αιγαίο -με «όπλο» τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά του- στις Περι­φέ­ρειες που χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ως «λιγό­τερο ανα­πτυγ­μέ­νες» και εξα­σφα­λί­ζουν κατά συνέ­πεια αυξη­μέ­νους πόρους.

Στους πρώτους μήνες της θητείας του ο κ. Χατζη­μάρ­κος δια­πι­στώ­νει σοβαρό πολι­τικό έλλειμμα στη μέχρι σήμερα δια­χεί­ριση τεσ­σά­ρων Κοι­νο­τι­κών Πλαι­σίων Στή­ρι­ξης, αφού τα νησιά της Περι­φέ­ρειας, μετά από ένα πακτωλό κον­δυ­λίων, εξα­κο­λου­θούν να έχουν σοβαρές ελλεί­ψεις σε βασικά έργα υπο­δο­μής, ενώ το νέο ΠΕΠ 2014 – 2020, είναι το μικρό­τερο σε όλη την χώρα, ακριβώς λόγω του γεγο­νό­τος ότι το Νότιο Αιγαίο συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στις «περισ­σό­τερο ανα­πτυγ­μέ­νες» Περι­φέ­ρειες.

Ο Περι­φε­ρειάρ­χης υπο­γραμ­μί­ζει ότι τα προ­βλή­ματα θα λυθούν μόνο εφόσον η έννοια της νησιω­τι­κό­τη­τας ανα­γνω­ρι­στεί εμπρά­κτως από την ελλη­νική κυβέρ­νηση και υπεν­θυ­μί­ζει ότι «αυτό που απε­τέ­λεσε το 1960, στην Συνθήκη της Ρώμης τον υπέρ­τατο στόχο την Ευρω­παίων, το να δημιουρ­γή­σουν ένα χώρο ίσων ευκαι­ριών, σήμερα δοκι­μά­ζε­ται ουσια­στικά στις δυσπρό­σι­τες περιο­χές της Ευρώπης, που δεν είναι άλλες από τις νησιω­τι­κές. Αν η Ευρώπη θέλει να κρα­τή­σει τον κατα­στα­τικό της ρόλο, τον αρχικό πολι­τικό, οικο­νο­μικό και κοι­νω­νικό στόχο της, πρέπει να δοκι­μα­στεί και πρέπει να πετύχει ακριβώς στις πολι­τι­κές κοι­νω­νι­κής συνοχής και στην δια­μόρ­φωση ενός χώρου ίσων ευκαι­ριών»

Η συνέ­ντευξη
Κύριε Περι­φε­ρειάρχη, η ανάληψη των καθη­κό­ντων σας στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, συμπί­πτει με το τελευ­ταίο στάδιο ολο­κλή­ρω­σης των επι­χει­ρη­σια­κών προ­γραμ­μά­των της τρέ­χου­σας περιό­δου. Ποιες είναι οι προ­τε­ραιό­τη­τές σας σε αυτήν την φάση;

Προ­τε­ραιό­τητά μας δεν μπορεί να είναι άλλη από την πλήρη απορ­ρό­φηση των πόρων του τρέ­χο­ντος ΕΣΠΑ, η ολο­κλή­ρωση των ενταγ­μέ­νων έργων και η ωρί­μανση όσων δεν θα μπο­ρέ­σουν να ολο­κλη­ρω­θούν, ώστε να εξα­σφα­λι­σθεί η χρη­μα­το­δό­τησή τους στην επόμενη προ­γραμ­μα­τική περίοδο. Υπάρχει μια συζή­τηση για ενδε­χό­μενη παρά­ταση του προ­γράμ­μα­τος. Εμείς δεν την λαμ­βά­νουμε υπόψη μας. Μένουμε προ­ση­λω­μέ­νοι στο χρονικό ορόσημο της 31ης Δεκεμ­βρίου 2015. Παρα­κο­λου­θούμε καθη­με­ρινά, πολύ στενά την εξέλιξη όλων των έργων που είναι ενταγ­μένα, ούτως ώστε να φτά­σουμε στο τέλος αυτής της προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου έχοντας επι­τύ­χει να μην χάσουμε ούτε ένα ευρώ κοι­νο­τι­κών πόρων. Ταυ­τό­χρονα, να εξα­σφα­λί­σουμε την χρη­μα­το­δό­τηση και την συνέ­χιση των έργων που κρί­νουμε απο­λύ­τως απα­ραί­τητα και που δεν θα έχουν ολο­κλη­ρω­θεί, στην επόμενη προ­γραμ­μα­τική περίοδο. Και τους δύο στόχους φαί­νε­ται μέχρι στιγμής να τους επι­τυγ­χά­νουμε. Είμαστε αισιό­δο­ξοι ότι ομαλά θα πάμε στο κλεί­σιμο της τρέ­χου­σας προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου και εγκαί­ρως θα έχουμε μετα­φέ­ρει στην επόμενη περίοδο τα έργα που αξιο­λο­γού­νται ως πρώτης προ­τε­ραιό­τη­τας και έχουν ωρι­μό­τητα και προ­ο­πτική ολο­κλή­ρω­σης.

Αυτή την περίοδο ξεκινά το νέο Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα για το Νότιο Αιγαίο, τμήμα του ΕΣΠΑ 2014-2020. Πως σχε­διά­ζετε να το αξιο­ποι­ή­σετε, δεδο­μέ­νου ότι αφορά περισ­σό­τερο άυλες δράσεις και λιγό­τερο υπο­δο­μές;

Βρι­σκό­μα­στε σε μετα­βα­τικό στάδιο: τελειώ­νει μια προ­γραμ­μα­τική περί­ο­δος και αρχίζει η επόμενη. Με τα μέχρι σήμερα δεδο­μένα, η επόμενη προ­γραμ­μα­τική περί­ο­δος ενδέ­χε­ται να είναι η η τελευ­ταία ευκαι­ρία για την Ελλάδα να δια­χει­ρι­στεί κοι­νο­τι­κούς πόρους. Κατά συνέ­πεια, πρέπει να δρά­σουμε ανα­λό­γως, ιδιαί­τερα εν μέσω κρίσης, με τις κατα­στά­σεις να πιέζουν, ούτως ώστε με τους πόρους της επό­με­νης προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου, να δώσουμε όσο περισ­σό­τε­ρες λύσεις μπο­ρούμε στα πολύ μεγάλα ανοιχτά μέτωπα που έχουν τα νησιά μας. Να τους αξιο­ποι­ή­σουμε με τρόπο τέτοιο, που να απα­ντή­σουμε στις προ­κλή­σεις της περιό­δου αυτής. Ερχό­με­νοι μετά από μια βαθιά εξαετή ύφεση αλλά ταυ­το­χρό­νως και με πολύ μεγάλα κενά σε ότι αφορά την «αξιο­ποί­ηση» των πόρων των προη­γού­με­νων κοι­νο­τι­κών προ­γραμ­μά­των, κάνουμε μια θλιβερή δια­πί­στωση: ότι μετά από τέσσερα κοι­νο­τικά πλαίσια στή­ρι­ξης, δυστυ­χώς οι πληγές στα νησιά είναι ακόμη απα­ρά­δε­κτα πολλές και μεγάλες.

Οι πόροι που προ­βλέ­πο­νται στο νέο ΕΣΠΑ για το Νότιο Αιγαίο, επαρ­κούν για να κλεί­σετε αυτές τις πληγές;

Σε ό,τι αφορά το νέο Επι­χει­ρη­σιακό Πρό­γραμμα, αυτή τη στιγμή έχουμε μόνο άξονες και ποσά ανά άξονα. Ποσά ελά­χι­στα μπροστά στα κενά που καλού­μα­στε να καλύ­ψουμε. Δυστυ­χώς, το νέο ΠΕΠ Νοτίου Αιγαίου είναι το μικρό­τερο στην Ελλάδα. Μόνο 168 εκατ. ευρώ, ένα ποσό υπερ­βο­λικά χαμηλό για να καλύψει τις ανάγκες των 52 κατοι­κη­μέ­νων νησιών της Περι­φέ­ρειάς μας. Αντι­λαμ­βά­νε­ται κανείς ότι η δια­χεί­ριση των χρη­μά­των αυτών είναι εξαι­ρε­τικά δύσκολη σε σχέση με την πίεση που έρχεται από τους νησιώ­τες, από τις τοπικές κοι­νω­νίες κάθε νησιού.

Για να αντι­λη­φθείτε το μέγεθος του προ­βλή­μα­τος είναι σκόπιμο να κάνετε τη σύγκριση. Υπήρξε προ­γραμ­μα­τική περί­ο­δος που η περιοχή μας δέχτηκε και 1,2 δις. ευρώ! Κι όμως, παρά τα ασύλ­λη­πτα ποσά που εισέ­ρευ­σαν στο Νότιο Αιγαίο, τα νησιά είναι ακόμη γυμνά από βασικές υπο­δο­μές. Μεγάλες ελλεί­ψεις εντο­πί­ζο­νται σε λιμε­νι­κές υπο­δο­μές, σε δομές υγείας, σε σχο­λι­κές αίθου­σες, αερο­δρό­μια, οδικό δίκτυο και δυστυ­χώς ακόμη και σε δίκτυα ύδρευ­σης, απο­χέ­τευ­σης και εγκα­τα­στά­σεις δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των. Θλιβερή δια­πί­στωση και αυτα­πό­δει­κτο πολι­τικό έλλειμμα στην περιοχή μας, ότι δεν έχουμε ούτε ένα νησί που να είναι καλυμ­μένο στους προ­α­να­φερ­θέ­ντες τομείς. Αυτό σημαί­νει ότι έλλειψε ο στρα­τη­γι­κός σχε­δια­σμός και η ορθο­λο­γική δια­χεί­ριση. Αυτό ανα­δει­κνύει τις τερά­στιες ευθύνες, όχι μόνο του κεντρι­κού κράτους οι οποίες είναι υπαρ­κτές και δεν τις αρνού­μα­στε, αλλά και της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης.

Μιλάτε για πολύ μεγάλες ελλεί­ψεις σε βασικές υπο­δο­μές. Όμως, το τελευ­ταίο ΕΣΠΑ δεν προ­ο­ρί­ζε­ται για έργα υπο­δο­μής, τα οποία υπο­τί­θε­ται ότι θα έπρεπε να είχαν γίνει με τα τέσσερα κοι­νο­τικά πλαίσια που προη­γή­θη­καν. Με αυτό ως δεδο­μένο, πως θα καλύ­ψετε τις ανάγκες των νησιών;

Αυτό ακριβώς που περι­γρά­φετε, είναι και ο λόγος που θέσαμε ως πολι­τικό στόχο να «χτυ­πή­σουμε» την κατά­ταξη της ΠΝΑ στις πλού­σιες και ανε­πτυγ­μέ­νες Περι­φέ­ρειες της Ευρώπης και να απα­ντή­σουμε τεχνο­κρα­τικά ότι δεν ανή­κουμε σε αυτές. Είναι μια μάχη που θα δώσουμε στην επόμενη διετία και έχουμε ισχυρά επι­χει­ρή­ματα να αντι­τά­ξουμε. Για το Νότιο Αιγαίο είναι μια μάχη επι­βί­ω­σης, διότι η κατά­ταξή αυτή μας στερεί πάρα πολλούς πόρους και μας απο­κλείει από πολλά χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα. Ουδέ­ποτε στο παρελ­θόν υπήρξε πολι­τική αντί­σταση πάνω σε αυτήν την εξέλιξη και αυτό το πολι­τικό έλλειμμα, δυστυ­χώς, το πλη­ρώ­νουν πολύ ακριβά τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου. Το πλη­ρώ­νουν σε θέσεις εργα­σίας, σε υπο­δο­μές, σε ανά­πτυξη, σε πόρους οικο­νο­μι­κούς και ανθρώ­πι­νους. Γι αυτό θέσαμε ως πρώτο στόχο να κινη­θούμε, παράλ­ληλα με την αξιο­ποί­ηση των πόρων του επό­με­νου προ­γράμ­μα­τος, προς την ακύρωση αυτής της άδικης και δυσμε­νέ­στα­της εξέ­λι­ξης.

Με ποια επι­χει­ρή­ματα σχε­διά­ζετε να αντι­κρού­σετε την κατά­ταξη της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου στις πλού­σιες Περι­φέ­ρειες της Ευρώπης;
Η κατά­ταξη των Περι­φε­ρειών έγινε με απο­κλει­στικό κρι­τή­ριο, το μέσο εισό­δημα ανά κάτοικο κάθε περιο­χής, πράγμα που από μόνο του απο­τε­λεί λάθος. Πλην όμως, αυτό που ισχύει στην χώρα μας και δεν ισχύει σε καμία άλλη ευρω­παϊκή χώρα, είναι ότι ο υπο­λο­γι­σμός του δείκτη του μέσου εισο­δή­μα­τος σε όλη την υπό­λοιπη Ευρώπη γίνεται επί πραγ­μα­τι­κών εισο­δη­μά­των, ενώ στην χώρα μας δυστυ­χώς ισχύει ακόμη η πατέντα των υπο­θε­τι­κών εισο­δη­μά­των. Ανα­φέ­ρο­μαι στα τεκ­μή­ρια δια­βί­ω­σης, τα οποία δια­μορ­φώ­νουν εισο­δη­μα­τικά επίπεδα ακόμη και σε ανθρώ­πους που, ενώ πλήτ­το­νται από την ύφεση και την ανεργία, εξα­κο­λου­θούν να φορο­λο­γού­νται σε ένα συγκε­κρι­μένο ύψος εισο­δή­μα­τος, επειδή κλη­ρο­νό­μη­σαν ένα σπίτι και έχουν ένα αμάξι 1400 κυβικών. Δεν είναι ούτε σωστό, ούτε δίκαιο.

Σε περί­πτωση που η μάχη για να συμπε­ρι­λη­φθεί η ΠΝΑ στις λιγό­τερο ανα­πτυγ­μέ­νες Περι­φέ­ρειες δεν έχει θετική έκβαση, πως θα ανα­πλη­ρώ­σετε την απώλεια των πόρων;

Εμείς ξεκι­νάμε την μάχη αυτή με αισιο­δο­ξία. Αυτή την στιγμή που μιλάμε, έχοντας μια πρώτη εικόνα και από την στάση που θα τηρή­σουν άλλες ευρω­παϊ­κές περι­φέ­ρειες, έχουμε κάθε λόγο να πιστεύ­ουμε ότι το μέτωπο θα είναι πολύ μεγα­λύ­τερο και δεν θα είμαστε μόνοι μας στις Βρυ­ξέλ­λες. Θέλω να τονίσω ότι, για να έχουμε επι­τυ­χία εκεί, θα πρέπει να έχουμε στο πλευρό μας και την κυβέρ­νηση. Δεν έχουμε κανένα λόγο να αμφι­βάλ­λουμε γι’ αυτό. Δεν έχουμε καμία αγωνία ή αμφι­βο­λία, καθώς η ελλη­νική κυβέρ­νηση έχει μόνο να κερ­δί­σει, στη­ρί­ζο­ντας την δική μας θέση και επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία. Στην περί­πτωση που η μάχη αυτή δεν φέρει το επι­θυ­μητό απο­τέ­λε­σμα, τότε είναι μονό­δρο­μος, η κάλυψη του χρη­μα­το­δο­τι­κού κενού να γίνει από το εθνικό σκέλος του Προ­γράμ­μα­τος Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος.
Επι­πλέον, δόθηκε η μάχη – και ελπίζω αυτό να γίνει σεβαστό και από την σημε­ρινή κυβέρ­νηση – το 30% των πόρων όλων των τομε­α­κών προ­γραμ­μά­των να εκχω­ρη­θεί στις Περι­φέ­ρειες, όπως ήταν και η αρχική συμ­φω­νία με την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, η οποία κατέ­ληξε να είναι και συμ­φω­νία μεταξύ του Υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης – ως φορέα υπο­δο­χής του νέου χρη­μα­το­δο­τι­κού πλαι­σίου – και της ΕΝΠΕ. Σε τομείς όπως είναι η αλιεία, το περι­βάλ­λον και οι υπο­δο­μές, για το Νότιο Αιγαίο η μετα­βί­βαση των πόρων των τομε­α­κών προ­γραμ­μά­των σημαί­νει μια πηγή χρη­μα­το­δό­τη­σης η οποία θα είναι μεγα­λύ­τερη και από το ίδιο το ΠΕΠ. Ο στόχος ήταν και παρα­μέ­νει να γίνει εκχώ­ρηση των πόρων αυτών στις Περι­φέ­ρειες, διότι κανένας δεν μπορεί να έχει καλύ­τερη εικόνα, να παίρνει απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρες απο­φά­σεις και να θέτει τις προ­τε­ραιό­τη­τες σε κάθε τόπο, από τον πρώτο και δεύτερο βαθμό αυτο­διοί­κη­σης.

Το ζήτημα αυτό πάντως, εκτός από οικο­νο­μικό, είναι πρω­τί­στως πολι­τικό. Η νησιω­τι­κό­τητα ανα­γνω­ρί­στηκε και κατο­χυ­ρώ­θηκε μεν στα χαρτιά, δεν έγινε όμως πράξη μέχρι σήμερα.

Πιστεύω πως η ελλη­νική κυβέρ­νηση θα πρέπει επι­τέ­λους να ανα­γνω­ρί­σει αφενός την νησιω­τι­κό­τητα, αφε­τέ­ρου τις τρο­μα­κτι­κές ανάγκες των νησιών σε υπο­δο­μές, τα οποία σε σχέση με την ηπει­ρω­τική Ελλάδα απαι­τούν πόρους, που για κάθε τομέα είναι προ­φα­νώς και δικαίως πολ­λα­πλά­σιοι, από τους αντί­στοι­χους, που μια ηπει­ρω­τική περιοχή έχει ανάγκη. Στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα, για ένα πλη­θυ­σμό 300.000 ανθρώ­πων, μπορεί να επαρκεί ένα νοσο­κο­μείο, ένα οδικό δίκτυο, ένα λιμάνι, ένα αερο­δρό­μιο, ένας ΧΥΤΑ . Εμείς, για τον πλη­θυ­σμό των 300.000 ανθρώ­πων που είναι ολό­κληρη η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, είμαστε υπο­χρε­ω­μέ­νοι να έχουμε 115 λιμάνια, 14 αερο­δρό­μια, τα οποία είναι λίγα σε σχέση με τις ανάγκες του πλη­θυ­σμού, να χρεια­ζό­μα­στε μια δομή υγείας ανά νησί, που σήμερα δεν υπάρχει και βέβαια δομές στην παιδεία σε κάθε νησί που επίσης δεν υπάρ­χουν. Αυτό μας βγάζει έξω από τους στα­τι­στι­κούς δημο­σιο­νο­μι­κούς δείκτες, αλλά κάποιοι πρέπει να κατα­λά­βουν ότι η νησιω­τι­κό­τητα συνί­στα­ται σε αυτό ακριβώς. Δεν έχει καμία σχέση με τους στα­τι­στι­κούς δημο­σιο­νο­μι­κούς δείκτες που συναντά κανείς στην ηπει­ρω­τική Ευρώπη. Νησιω­τι­κό­τητα σημαί­νει ότι σε κάθε μικρή νησιώ­τικη κοι­νω­νία πρέπει να εκπλη­ρω­θεί ο θεμε­λιώ­δης όρος της Συν­θή­κης της Ρώμης, που απε­τέ­λεσε και τον θεμέλιο λίθο της σύστα­σης της Ευρω­παϊ­κής ‘Ένωσης, που περι­κλεί­ε­ται στην φράση «χώρος ίσων ευκαι­ριών». Αυτό που απε­τέ­λεσε το 1960, στην Συνθήκη της Ρώμης, τον υπέρ­τατο στόχο την Ευρω­παίων, το να δημιουρ­γή­σουν ένα χώρο ίσων ευκαι­ριών, σήμερα δοκι­μά­ζε­ται ουσια­στικά στις δυσπρό­σι­τες περιο­χές της Ευρώπης, που δεν είναι άλλες από τις νησιω­τι­κές. Άρα, αν η Ευρώπη θέλει να κρα­τή­σει τον κατα­στα­τικό της ρόλο, τον αρχικό της πολι­τικό, οικο­νο­μικό και κοι­νω­νικό στόχο, αλλά και ένα περιε­χό­μενο το οποίο είναι πολύ δια­φο­ρε­τικό από την υγεία του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος και μόνο, πρέπει να δοκι­μα­στεί και πρέπει να πετύχει ακριβώς στις πολι­τι­κές κοι­νω­νι­κής συνοχής και στην δια­μόρ­φωση ενός χώρου ίσων ευκαι­ριών. Σήμερα, η απο­τυ­χία είτε της Ευρώπης είτε κυρίως των εθνικών πολι­τι­κών που εφαρ­μό­στη­καν στην Ελλάδα, έγκει­ται στο ότι χώρος ίσων ευκαι­ριών στην νησιω­τική Ελλάδα, δεν υφί­στα­ται.