Γιώργος Κτιστάκης: Η ευθύνη κράτους και νομικού κόσμου για την αναποτελεσματικότητα των δικαστηρίων

Αρθρο του Εισαγ­γε­λέα Εφετών Δωδε­κα­νή­σου στα Νέα:

Πρό­σφατα εκδό­θηκε η απόφαση του δικα­στη­ρίου για το δομη­μένο ομόλογο. Ανα­ρω­τή­θηκα και εγώ πότε είχε τελε­στεί η απο­δι­δό­μενη στους κατη­γο­ρού­με­νους πράξη: το 2006 ή το 2007; Αν λοιπόν ακόμα και οι δικα­στι­κοί λει­τουρ­γοί έχουν ξεχάσει τον χρόνο τέλεσης, τότε ευλόγως θα ανα­ρω­τη­θούν πολλοί για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της απο­νο­μής της δικαιο­σύ­νης.

Συνα­ντάμε και δια­βά­ζουμε συχνά άρθρα που συναρ­τούν την οικο­νο­μική ανά­πτυξη και με την ταχύ­τητα έκδοσης μιας δικα­στι­κής από­φα­σης. Ας θυμη­θούμε τις αλλε­πάλ­λη­λες κατα­δί­κες της Ελλάδας στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο για καθυ­στέ­ρηση στην έκδοση από­φα­σης και ας ανα­λο­γι­στούμε τα σχετικά συντα­ρα­κτικά στοι­χεία που παρα­θέ­τουν οι Μητσό­που­λος – Πελα­γί­δης στο βιβλίο τους «Κατα­νο­ώ­ντας την κρίση στην Ελλάδα» (σελ. 122-195) ως προς τον χρόνο έκδοσης μιας ορι­στι­κής από­φα­σης ή όσα ανα­φέ­ρει ο Αρ. Δοξιά­δης στο βιβλίο του «Το αόρατο ρήγμα». Φαί­νε­ται ότι οι ελλη­νι­κοί τρόποι επι­τά­χυν­σης που έχουν κατά κόρον εφαρ­μο­στεί δεν είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κοί (διότι η «ανα­κού­φιση» που επέρ­χε­ται από την παρα­γραφή εκκρε­μών υπο­θέ­σεων – συχνή φόρ­μουλα απο­συμ­φό­ρη­σης – είναι βρα­χυ­χρό­νια) και κυρίως διότι προ­σβάλ­λουν βάναυσα το κράτος δικαίου και την ασφά­λεια δικαίου και απορώ πώς ακόμα από εμάς ή το ΕΔΔΑ γίνο­νται ανεκτά τέτοια νομο­θε­τή­ματα. Επο­μέ­νως, άλλος πρέπει να είναι ο τρόπος προ­σέγ­γι­σης και πρέπει να αφορά όλους τους παρά­γο­ντες που συμ­με­τέ­χουν στην απονομή της δικαιο­σύ­νης. Ενδει­κτικά:

1 Οι δικα­στι­κοί λει­τουρ­γοί, μας αρέσει ή όχι, πρέπει να εργα­στούμε περισ­σό­τερο και κυρίως απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα κατά την εκδί­καση των υπο­θέ­σεων. Τα πινάκια με τις προσ­διο­ρι­σμέ­νες υπο­θέ­σεις θα πρέπει να εξα­ντλού­νται, ακόμα κι αν χρεια­στεί μια δεύτερη συνε­δρί­αση ή μια τρίτη, οι δε πολι­τι­κές απο­φά­σεις να δημο­σιεύ­ο­νται ταχύ­τερα· όταν όμως αυτό δεν λαμ­βά­νει χώρα, τότε οι πει­θαρ­χι­κές κυρώ­σεις από τα αρμόδια όργανα να είναι γρή­γο­ρες και απο­τε­λε­σμα­τι­κές.

2 Είναι ενδε­χό­μενο να λείπουν αίθου­σες δικα­στη­ρίων αλλά είναι άμεση ανάγκη – ας κοστί­σει αν δεν γίνεται δια­φο­ρε­τικά – να δημιουρ­γη­θούν, χθες αν είναι δυνατόν ή έστω σήμερα. Είναι επίσης ενδε­χό­μενο οι δικα­στι­κοί γραμ­μα­τείς να μην μπορούν να αντε­πε­ξέλ­θουν στον φόρτο εργα­σίας ή να εγεί­ρουν οικο­νο­μι­κές απαι­τή­σεις για υπε­ρω­ριακή απα­σχό­ληση. Το ελλη­νικό κράτος οφείλει να βρει τους πόρους για την κάλυψη του κόστους ακόμα και να προβεί στην αύξηση προ­σω­πι­κού. Ή, και για τις δύο προη­γού­με­νες περι­πτώ­σεις, να καθιε­ρω­θεί πριμ παρα­γω­γι­κό­τη­τας (το οποίο ίσως μας εκθέτει λιγό­τερο στα μάτια του υπό­λοι­που πλη­θυ­σμού από τις – παντα­χό­θεν βαλ­λό­με­νες, ίσως όχι αδίκως – απο­φά­σεις του Μισθο­δι­κείου).

3 Οι δικη­γό­ροι οχυ­ρώ­νο­νται πίσω από τις απο­φά­σεις της Ολο­μέ­λειας των Δικη­γο­ρι­κών Συλ­λό­γων για τις απο­κλει­στικά δύο ημέρες συνε­δρί­α­σης των ποι­νι­κών δικα­στη­ρίων. Θα πρέπει όμως κάποια στιγμή να ξεπε­ρά­σουμε τις αγκυ­λώ­σεις του παρελ­θό­ντος και τα στενά επαγ­γελ­μα­τικά συμ­φέ­ρο­ντα: οι ανα­βο­λές δεν είναι δικαί­ωμα του διά­δι­κου ή κατη­γο­ρου­μέ­νου (με όλες τις κατα­χρή­σεις στην εφαρ­μογή τους) περισ­σό­τερο από ό,τι το δικαί­ωμα του πολίτη να εκδι­κα­στεί η υπόθεσή του. Βασική τομή στο σύστημα πρέπει να απο­τε­λέ­σει η παντε­λής κατάρ­γηση των ανα­βο­λών. Αν υπάρχει πραγ­μα­τικό πρό­βλημα (π.χ. συνέ­χιση άλλου δικα­στη­ρίου που έχει προσ­διο­ρι­στεί προ­γε­νέ­στερα) τότε θα πρέπει να γίνει διακοπή της εκδί­κα­σης για μετα­γε­νέ­στερη ημε­ρο­μη­νία εντός 15ημέρου από την ίδια σύνθεση, διότι απε­δεί­χθη πως τα εφαρ­μο­σθέ­ντα συστή­ματα για αναβολή σε άλλη δικά­σιμο με τον ίδιο πρόεδρο αγνοούν το ζήτημα των μετα­θέ­σεων και σε κάθε περί­πτωση ατονούν ύστερα από ελά­χι­στους μήνες, άρα παρα­βιά­ζε­ται η απα­γό­ρευση και επι­στρέ­φουμε στο τόσο γνωστό στην πράξη φαι­νό­μενο της επι­λο­γής σύν­θε­σης δικα­στη­ρίου.

4 Βασική παρά­με­τρος για να λει­τουρ­γή­σει κάποιο σύστημα είναι η επιβολή κυρώ­σεων στον κακο­προ­αί­ρετο διάδικο. Ανα­τρέ­χο­ντας πάλι στους Μητσό­πουλο – Πελα­γίδη μπο­ρούμε να δούμε τα συγκρι­τικά στοι­χεία από άλλες χώρες και της ΕΕ που κατα­δει­κνύ­ουν ότι μικρό ποσοστό των υπο­θέ­σεων με ορι­στική απόφαση συνε­χί­ζο­νται σε εφετεία. Η κύρωση θα πρέπει να εστια­στεί στην επιβολή δικα­στι­κών εξόδων πραγ­μα­τικά απο­τρε­πτι­κών, όχι συμ­ψη­φι­σμούς της δικα­στι­κής δαπάνης, ούτε τα γελοία σημε­ρινά ποσά που δεν απο­τρέ­πουν κανέναν από το να διαιω­νί­σει μια αντι­δι­κία. Ας μην παρα­βλέ­πουμε επίσης το πόσο μπορεί να συνε­τί­σει – απο­τρέ­ψει η γνώση ότι αν κάποιος αρνηθεί τον συμ­βι­βα­σμό (ή για τα ποινικά δικα­στή­ρια την παρα­δοχή τέλεσης της πράξης, με παράλ­ληλη ικα­νο­ποί­ηση του παθό­ντος με την επιβολή χαμη­λό­τε­ρης ποινής) η όποια απόφαση θα είναι κεραυ­νός αλλά όχι εν αιθρία.

Αυτοί που θέλουν να επι­τα­χύ­νουν τις δικα­στι­κές δια­δι­κα­σίες τόλ­μη­σαν ρηξι­κέ­λευ­θες λύσεις. Αυτοί που δεν τολμούν να τις προ­τεί­νουν ή να τις απο­δε­χτούν, οχυ­ρω­μέ­νοι πίσω από έναν λαϊ­κι­σμό εκφε­ρό­μενο με ανέ­ξο­δες ρητο­ρείες «περί προ­στα­σίας του κοσμάκη που εμπο­δί­ζε­ται να προ­σφύ­γει στα δικα­στή­ρια» ταλαι­πω­ρού­νται από τρι­το­κο­σμι­κές καθυ­στε­ρή­σεις, κατα­φεύ­γουν σε παρα­γρα­φές (ή αλλιώς αμνη­στίες) και τελικά χάνουν το παι­χνίδι. Μας αρέσει αυτό για να συνε­χι­στεί;

Θέλω να πιστεύω ότι δεν μας ικα­νο­ποιεί και ότι σύντομα θα ληφθούν τα απα­ραί­τητα ριζικά μέτρα. Βεβαίως το ομολογώ ότι είμαι αισιό­δο­ξος, άλλωστε, όπως λέγεται, η ελπίδα πεθαί­νει τελευ­ταία. (Αν και ορι­σμέ­νοι προ­σθέ­τουν: όμως, πεθαί­νει.)

Ο Γιώργος Κτι­στά­κης είναι αντει­σαγ­γε­λέας Εφετών