• Ο τότε δήμαρχος Καλύμνου Δημήτρης Διακομιχάλης θυμάται τις κρίσιμες ώρες, τα παρασκήνια και τις αποφάσεις που σφράγισαν μια από τις πιο δραματικές στιγμές του ελληνισμού στο Αιγαίο
Τριάντα χρόνια μετά την κρίση των Ιμίων, η συλλογική μνήμη επιστρέφει σε εκείνον τον χειμώνα του 1996, τότε που μια μικρή βραχονησίδα στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, στο βόρειο συγκρότημα της Δωδεκανήσου, βρέθηκε στο επίκεντρο μιας από τις πιο δραματικές ελληνοτουρκικές αντιπαραθέσεις της μεταπολίτευσης. Στην πρώτη γραμμή, όχι μόνο ως θεσμικός εκπρόσωπος αλλά και ως άνθρωπος της νησιωτικής κοινωνίας, βρέθηκε ο τότε δήμαρχος Καλύμνου, Δημήτρης Διακομιχάλης, ο οποίος σήμερα μιλά στη «δ». Με την Κάλυμνο να παρακολουθεί με αγωνία και ολόκληρη τη χώρα να κρατά την ανάσα της, ο ίδιος διαχειρίστηκε ένα γεγονός που ξεπερνούσε τα όρια της τοπικής αυτοδιοίκησης και μετατρεπόταν σε ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και διεθνούς διπλωματίας.
Για τους νησιώτες, τα Ίμια δεν ήταν μια «γκρίζα ζώνη» σε χάρτες και διπλωματικά έγγραφα, αλλά κομμάτι της καθημερινότητάς τους, της ταυτότητάς τους. Ο κ. Διακομιχάλης έζησε από κοντά εκείνες τις ώρες έντασης, πίεσης και ιστορικού φόρτου, έχοντας απέναντί του όχι μόνο την Άγκυρα αλλά και την ίδια την ιστορική ευθύνη απέναντι στην κοινότητά του. Σήμερα, τρεις δεκαετίες μετά, η φωνή του παραμένει καθαρή υπενθύμιση ότι πίσω από τις γεωπολιτικές κρίσεις βρίσκονται άνθρωποι, τόποι και μνήμες που δεν σβήνουν.
Αναλυτικά η συνέντευξη :
• Τριάντα χρόνια μετά την κρίση των Ιμίων, ποιο είναι κ. Διακομιχάλη το πρώτο συναίσθημα που σας έρχεται στο μυαλό όταν ανατρέχετε σε εκείνες τις ημέρες;
Βρισκόμουν στο Δημαρχείο κα. Παμπρή, ξημερώματα της αποφράδας εκείνης νύχτας (31 Ιανουαρίου 1996) όταν ενημερώθηκα για το συμβάν της πτώσης του ελικοπτέρου του Πολεμικού μας Ναυτικού. Ήταν ό,τι πιο τραγικό θα μπορούσε να συμβεί και να ακούσω. Ήταν πραγματικά άδικο να κοπεί έτσι το νήμα της ζωής των τριών νέων ανθρώπων, των αξιωματικών του Π.Ν από λανθασμένους και κακούς χειρισμούς πολιτικών και στρατιωτικών.
Κάποτε ας αποφασίσουν οι τότε υπεύθυνοι να ενημερώσουν γιατί δεν φυλάχθηκε και η δυτική Ίμια με αποτέλεσμα να ανέβουν οι Τούρκοι κομάντος στο νησί και γιατί ο τότε πρωθυπουργός δεν ήταν όλες τις κρίσιμες ώρες στην αίθουσα επιχειρήσεων του Πενταγώνου με όλους τους επιτελείς του, αλλά ήταν στη Βουλή και μάλιστα τον διοικητή της ΕΥΠ τον κύριο Βασιλικόπουλο, τον κρατούσαν εκτός αίθουσας. Με όλα αυτά που συνέβαιναν και τα παρακολουθούσα εκ των πραγμάτων, μόνο οργή, αγανάκτηση και ντροπή μπορούσα να αισθάνομαι.
• Πώς θυμάστε το κλίμα στην Κάλυμνο πριν και κατά τη διάρκεια των γεγονότων; Υπήρχε αίσθηση ότι εξελισσόταν κάτι ιστορικό ή επικίνδυνο;
Μετά την προσάραξη του τουρκικού εμπορικού πλοίου Φιγκέν Ακάτ στα αβαθή των Ιμίων και την κατ’ αρχήν άρνηση του Τούρκου καπετάνιου να αποκολλήσει ελληνική εταιρεία το σκάφος, λέγοντας ότι τα Ίμια ανήκουν στην Τουρκία, επειδή αυτό διέρρευσε, οι ψαράδες μας άρχισαν να ανησυχούν γιατί εκεί ψάρευαν. Ο υπόλοιπος πληθυσμός δεν είχε συνειδητοποιήσει τι συνέβαινε και η συμπεριφορά του ήταν στα πλαίσια της κανονικότητας. Μετά την τοποθέτηση της Ελληνικής Σημαίας στην ανατολική Ίμια από εμένα και την ομάδα με την οποία είχα πάει στα Ίμια (του διοικητή του Αστυνομικού Τμήματος Καλύμνου κ. Γεώργιο Ριόλα, τον ιδιοκτήτη του σκάφους Μιχάλη Αρβύθη και τον Θεοφίλη Μηλάτο) στις 25 Ιανουαρίου 1996 και την αλλαγή της από τους Τούρκους δημοσιογράφους στις 27 Ιανουαρίου με το ελικόπτερο, άρχισε ο κόσμος να ανησυχεί, αφού στο νησί έρχονταν και έφευγαν τηλεοπτικά συνεργεία.
Οι Καλύμνιοι βέβαια λόγω χαρακτήρα είχαν ηθικό πολύ υψηλό, αφού είναι συνηθισμένοι από τα επεισόδια με τους ψαράδες μας και τις τούρκικες ακταιωρούς. Έτσι αντιμετώπιζε η κοινωνία της Καλύμνου τις ενέργειες της Τουρκίας στα Ίμια ως ένα άλλο επεισόδιο που επιχειρούσε η Τουρκία σε βάρος των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.
Το γεγονός πάντως του άδικου χαμού των τριών αξιωματικών εκείνες τις ημέρες, μαζί με την εξέλιξη των γεγονότων και την δημοσιότητα από την τηλεόραση ήταν λογικό να ανεβάσει το πατριωτικό συναίσθημα όλης της κοινωνίας.
• Κατηγορηθήκατε τότε ότι προβήκατε σε «εξωτερική πολιτική», κάτι που η κυβέρνηση χαρακτήρισε ανεπίτρεπτο. Τι απαντάτε σήμερα σε αυτή την κατηγορία;
Στην προσπάθειά της η κυβέρνηση να δικαιολογήσει τους απαράδεκτους χειρισμούς με τα γνωστά αποτελέσματα που είχαμε την νύκτα της 31ης Ιανουαρίου στα νησιά, έπρεπε να βρει ενόχους. Έτσι η κυβέρνηση του Σημίτη τότε με τα μέσα ενημέρωσης που ήλεγχε, προσπάθησε να με κατηγορήσει ότι τοποθετώντας την Ελληνική Σημαία στα νησιά εγώ έκανα εξωτερική πολιτική. Είναι η πιο κατάπτυστη δικαιολογία που μπορούσε κανείς να εφεύρει για τους απαράδεκτους χειρισμούς που έγιναν εκείνες τις ημέρες από την τότε κυβέρνηση.
Δηλαδή η τοποθέτηση της Ελληνικής Σημαίας σε ελληνικό έδαφος από έναν έλληνα πολίτη ή από έναν εκλεγμένο της Τ.Α αποτελεί πράξη άσκησης εξωτερικής πολιτικής;
Τι ντροπή, τι δουλικότητα!
Δηλαδή επειδή τώρα η Τουρκία αμφισβητεί το μισό Αιγαίο, οι ψαράδες μας δεν πρέπει να ψαρεύουν; Την απάντηση σε αυτό το απαράδεκτο ισχυρισμό της τότε κυβέρνησης την έδωσαν οι 3.500 επιστολές στήριξης από όλη την Ελλάδα που είχα λάβει από απλούς πολίτες, από δεκάδες δημάρχους και από τον πρόεδρο του ΣΑΕ κ. Άθενς. Αλήθεια αν η τοποθέτηση της ελληνικής σημαίας από έναν δήμαρχο σε ελληνικό έδαφος, σε νησί που βρίσκεται στα διοικητικά όρια του Δήμου του, ήταν πράξη ανεπίτρεπτη, τότε τι να περιμένει ο Έλληνας πολίτης;
• Εσείς έχετε δηλώσει ότι βρεθήκατε σε νησίδες της διοικητικής δικαιοδοσίας του Δήμου Καλύμνου. Πώς ορίζετε τη θεσμική ευθύνη ενός δημάρχου σε τέτοιες περιπτώσεις;
Τα Ίμια ανήκουν στα διοικητικά όρια του Δήμου σύμφωνα: 1) Με την εφημερίδα της Στρατιωτικής Διοικήσεως Δωδεκανήσου αρ. φύλλου 48 της 26ης Ιουλίου του 1947 που ορίζει ποιες νησίδες και νησίδια υπάγονται στην Επαρχία Καλύμνου και ποιες συγκεκριμένες νησίδες στα διοικητικά όρια του Δήμου Καλυμνίων. 2) Τον Ν. 547 ΦΕΚ Α – 39/14-2-48 Περί Διοικήσεως Δωδεκανήσου. Ως εκ τούτου η θεσμική ευθύνη ενός δημάρχου υφίσταται εν των πραγμάτων από τα παραπάνω, για ό,τι συμβαίνει στα νησιά αυτά.
Πόσω μάλλον ενέργειες που διαταράσσουν το ιδιοκτησιακό καθεστώς στη ζώνη ευθύνης του.
Τέτοια ενέργεια διατάραξης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος στα διοικητικά όρια του Δήμου Καλυμνίων έγινε πριν την 25η Δεκεμβρίου του 1995 που προσάραξε σκόπιμα το σκάφος ΦΙΓΚΕΝ ΑΚΑΤ στα Ίμια από τους Τούρκους, αφού αυτοί είχαν εγγράψει στο κτηματολόγιο του χωριού Καράκαγια της επαρχίας Μούγκλα της Νομαρχίας Αλικαρνασσού, τα Ίμια ως τουρκικό έδαφος. Η ενέργεια αυτή της κλοπής εκ μέρους της Τουρκίας Ελληνικού Χερσαίου Χώρου αλλοίωνε τα διοικητικά όρια του Δήμου Καλυμνίων και μείωνε την έκτασή του, γι’ αυτό όφειλα να αντιδράσω. Δυστυχώς γι’ αυτή την απαράδεκτη ενέργεια της Τουρκίας η κυβέρνηση σιώπησε εκκωφαντικά.
• Αν βρισκόσασταν σήμερα κ. Διακομιχάλη, με τη γνώση και την εμπειρία των 30 χρόνων που πέρασαν, θα κάνατε κάτι διαφορετικά ή θεωρείτε ότι η Ιστορία σας δικαίωσε;
Τριάντα χρόνια μετά από τα θλιβερά εκείνα γεγονότα κα. Παμπρή, δεν θα είμαι εγώ να πω προσωπικά αν αισθάνομαι δικαιωμένος ή αν με δικαίωσε η Ιστορία, ή αν θα έκανα κάτι άλλο, γιατί εγώ έκανα το καθήκον μου. Ας απαντήσουν αυτοί που, ενώ εγώ κράτησα τον βοσκό για επτά ολόκληρα χρόνια στα νησιά με τα κατσίκια του, με μεγάλο προσωπικό κόστος, η παρουσία του οποίου υπερτόνιζε στην πράξη, πέρα από τις Διεθνής Συνθήκες και Συμβάσεις την Ελληνικότητα των Ιμίων, γιατί μετά τις 31 Δεκεμβρίου του 2002 που έφυγα από τον Δήμο, δεν στήριξαν τον βοσκό οικονομικά με αποτέλεσμα τον Απρίλιο του 2004 να φύγει από τα νησιά; Είναι δυνατόν τόσον ο δήμαρχος Καλυμνίων κύριος Ρούσσος όσον και οι κυβερνήσεις της περιόδου μετά το 2002 για 6.000,00€ να αφήσουν τον βοσκό να πάρει τα κατσίκια του από τα νησιά και να φύγει; Έκτοτε δυστυχώς από τότε μέχρι και σήμερα περιπολούν δυτικότερα και των δύο νησιών τουρκικές ακταιωροί και οι ψαράδες μας δεν μπορούν να προσεγγίσουν τα νησιά για να ψαρέψουν και αν κάποιο σκάφος ξεφύγει της επιτήρησης των τουρκικών ακταιωρών τότε γίνονται πραγματικές ναυμαχίες.
Το μεγάλο ερώτημα που μένει δυστυχώς αναπάντητο 21 χρόνια μετά τη φυγή του Αντώνη Βεζυρόπουλου από τα νησιά, είναι γιατί δεν βρέθηκε ένας τρόπος να δίδονται στον φτωχό πολύτεκνο βοσκό οι 6.000,00€ ετησίως ώστε να τονίζεται στην πράξη και η ελληνικότητα των Ιμίων. Εκείνοι που τότε με κατηγορούσαν ότι εγώ έκανα εξωτερική πολιτική επειδή τοποθέτησα την Ελληνική σημαία στα Ίμια μερικούς μήνες αργότερα στην Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη τον Ιούλιο του 1997 αναγνώριζαν ότι η Τουρκία είχε νόμιμα ζωτικά συμφέροντα και ενδιαφέροντα στο Αιγαίο τα οποία έχουν μεγάλη σημασία για την ασφάλεια και την εθνική τους κυριαρχία, και δύο χρόνια αργότερα στην Σύνοδο Κορυφής στο Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του 1999 αναγνώριζαν και συνοριακές διαφορές με την Τουρκία. Με το κοινό ανακοινωθέν της Μαδρίτης στις 8 Ιουλίου 1997 οι κύριοι που με κατηγορούσαν τότε άνοιξαν την πόρτα του φρενοκομείου, αφού αποδέχθηκαν ότι πέραν από τα νόμιμα ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο, υπάρχουν και άλλα ενδιαφέροντα. Δηλαδή στα ενδιαφέροντα της Τουρκίας είναι και η Γαλάζια Πατρίδα, ή ότι την ευθύνη έρευνας και διάσωσης ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού την έχει η Τουρκία; Ή μήπως στα ενδιαφέροντά της, συμπεριλαμβάνονται και τα 18, τα 25 και τα 150 νησιά, των οποίων το ιδιοκτησιακό καθεστώς αμφισβητεί και ότι πρέπει να αποστρατιωτικοποιηθούν τα Δωδεκάνησα και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Σε κάθε περίπτωση για την νησιωτική Ελλάδα για όλα τα νησιά ανεξαρτήτου μεγέθους, πρέπει να υπάρξει μια ολιστική πρόταση ανάπτυξης με ανθρώπινη παρουσία και σε συνδυασμό με ισχυρή αποτροπή να διασφαλίζεται διαχρονικά η Ελληνικότητα του Αρχιπελάγους σε έναν κόσμο που οι αναθεωρητικές δυνάμεις διά της ισχύος τους θέλουν να επιβάλουν το δικό τους δίκαιο.
