Η Σόφι Ισλίπ ήξερε ότι δεν θα κατάφερνε να μείνει έγκυος από τον πρώτο κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης. Είναι Βρετανίδα, αλλά εδώ και χρόνια κατοικεί στη Γιούτα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες όμως ο κάθε κύκλος θα κόστιζε περίπου 20.000-25.000 δολάρια. Ετσι αποφάσισε να ξεκινήσει το ταξίδι της γονιμοποίησης στο εξωτερικό. Πήγε αρχικά στην Κοπεγχάγη για να χρησιμοποιήσει το σπέρμα Δανού δότη. Αλλά δεν της άρεσε η κλινική, κι έτσι συνέχισε την έρευνά της. Σε ποια χώρα θα είχε τις περισσότερες πιθανότητες να μείνει έγκυος; Δεν ήθελε να πάει στη γενέτειρά της, τη Μεγάλη Βρετανία. Ολες οι Αγγλίδες φίλες της, άλλωστε, είχαν αναζητήσει αλλού, εκτός της χώρας τους, το όνειρο ενός παιδιού. «Τότε άκουσα πολύ καλά πράγματα για την Ελλάδα», λέει στην «Κ».
Μετά από επτά ταξίδια – «Η ιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα ήταν καλύτερη από ό,τι είχα βιώσει ποτέ στις ΗΠΑ», αναφέρει η Σόφι Ισλίπ. Μαζί με τα φάρμακα, κάθε κύκλος τής κόστισε περίπου 5.000 δολάρια. Υστερα από επτά ταξίδια στη χώρα μας, έγινε μητέρα τον Ιανουάριο.
Είχε επισκεφθεί τη χώρα μας στο παρελθόν, αλλά ποτέ δεν την είχε σκεφτεί ως ιατρικό προορισμό. Εκανε τον πρώτο κύκλο εξωσωματικής στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 2023, αλλά δεν ήταν επιτυχής. Παρ’ όλα αυτά, η κ. Ισλίπ είχε μείνει πολύ ευχαριστημένη από τις ιατρικές υπηρεσίες. «Η ιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα ήταν καλύτερη από ό,τι είχα βιώσει ποτέ στις ΗΠΑ», αναφέρει. Μαζί με τα φάρμακα, κάθε κύκλος τής κόστισε περίπου 5.000 δολάρια, συμπληρώνει. Χρειάστηκαν επτά ταξίδια στην Ελλάδα και πέντε κύκλοι εξωσωματικής εδώ για να μείνει έγκυος η, 42χρονη πλέον, κ. Ισλίπ. Τον περασμένο Ιανουάριο έγινε μητέρα ενός υγιούς κοριτσιού.
Μιλώντας στην «Κ», ένας γυναικολόγος δηλώνει ότι η Ελλάδα «βρίσκεται στο Champions League των χωρών που αποτελούν προορισμό γονιμότητας στον παγκόσμιο χάρτη». «Η αναπαραγωγή, και η ιατρικώς υποβοηθούμενη γονιμότητα, είναι η πηγή του ιατρικού τουρισμού στην Ελλάδα», τονίζει από την πλευρά του ο Μιχαήλ Κουτσιλιέρης, ομότιμος καθηγητής Ιατρικής ΕΚΠΑ και πρόεδρος του Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής. «Η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε μια χώρα όπου έρχονται υπογόνιμα άτομα από πέντε ηπείρους για να κάνουν παιδιά», λέει η Ισμήνη Κριάρη, πρόεδρος της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής.
Χωρίς καταγραφή
Δεν είναι ξεκάθαρο πόσες εξωσωματικές πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στη χώρα μας σε αλλοδαπές γυναίκες – δεν καταγράφονται σε καμία πανελλαδική βάση δεδομένων πόσα περιστατικά αφορούν «ιατρικούς τουρίστες». «Αυτό που ξέρουμε είναι ότι έρχονται ζευγάρια, ή και μόνες γυναίκες, από πάρα πολλές χώρες του εξωτερικού όπου το νομικό καθεστώς είναι περισσότερο περιοριστικό, ή δεν αισθάνονται τόση εμπιστοσύνη για τις ιατρικές υποδομές εκεί, ή θεωρούν ότι στην Ελλάδα ο συνδυασμός κόστους-οφέλους θα είναι καλύτερος. Ομως, αριθμούς δεν έχουμε», δηλώνει η κ. Κριάρη.
Από την Ιταλία στην Ελλάδα για εξωσωματική
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία είναι αναρτημένα στην ιστοσελίδα της Αρχής, η οποία αποτελεί τον αρμόδιο φορέα για τη συλλογή και την αρχειοθέτηση των κλινικών και ερευνητικών αποτελεσμάτων της δραστηριότητας των Μονάδων Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και των Τραπεζών Κρυοσυντήρησης. Το 2022, στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκαν 42.558 κύκλοι εξωσωματικής και 7.216 γεννήσεις. Αλλά δεν γνωρίζουμε πόσοι εξ αυτών ήταν αποτέλεσμα ιατρικού τουρισμού.
Σύμφωνα με τον μαιευτήρα-γυναικολόγο και επιστημονικό διευθυντή της «Γένεσις Αθηνών», Κωνσταντίνο Πάντο, περίπου 800-1.000 γυναίκες έρχονται από το εξωτερικό κάθε χρόνο στην κλινική του. «Εχουν έρθει περιστατικά από 69 χώρες», δηλώνει στην «Κ». «Τις έχω μετρήσει».
Χωρίς στοιχεία – «Ξέρουμε ότι έρχονται πολλά ζευγάρια και γυναίκες μόνες από πολλές χώρες, όμως αριθμούς δεν έχουμε», λέει η Ισμήνη Κριάρη, πρόεδρος της
Εθνικής Αρχής Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής.
«Το 50% με 60% στην κλινική είναι ξένοι», αναφέρει ο Ηλίας Τσάκος, μαιευτήρας-χειρουργός γυναικολόγος και ιδρυτής της μονάδας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής EmbryoClinic στη Θεσσαλονίκη. Πέρα από χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, των Βαλκανίων, και τη Μεγάλη Βρετανία, είχε περιστατικά μέχρι και από την Κίνα, την Ιαπωνία, ακόμα και από την Ακτή Ελεφαντοστού.
Πράγματι, κοιτάζοντας τις αξιολογήσεις στις περισσότερες ελληνικές ιδιωτικές κλινικές, τα σχόλια είναι ως επί το πλείστον από ξένους πελάτες. Σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως το Facebook και το Reddit υπάρχουν σελίδες και κλειστές ομάδες που αφορούν συγκεκριμένα την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή στην Ελλάδα, στις οποίες ενδιαφερόμενες γυναίκες από το εξωτερικό ανταλλάσσουν απόψεις για τις κλινικές και τις υπηρεσίες τους.
Οι λόγοι
Μέσω μιας τέτοιας σελίδας βρήκε και η 34χρονη Βικτώρια Κρούγκερσεν-Κλαρκ τη δεύτερη κλινική που επισκέφθηκε στην Ελλάδα. Με τον σύζυγό της αρχικά είχαν πάει στο Λονδίνο, αλλά, πέραν του ότι ήταν ανεπιτυχείς και οι τέσσερις κύκλοι της εκεί, δεν έμειναν ευχαριστημένοι από τις υπηρεσίες. Επίσης, για τον προεμφυτευτικό γενετικό έλεγχο κάθε εμβρύου ζητούσαν 3.000 λίρες. «Που είναι τρελό», αναφέρει στην «Κ».
Παιδί και στα 54 με τη μέθοδο της εξωσωματικής
Εξέτασαν τις επιλογές τους ανάμεσα στις Τσεχία, Ισπανία, Τουρκία και Ελλάδα. Αλλά στις περισσότερες λίστες που έβρισκαν διαδικτυακά, μια ελληνική κλινική φαινόταν να είναι η καλύτερη. Πέταξαν γρήγορα στην Αθήνα και στην αρχή εντυπωσιάστηκαν τόσο από την ελληνική επιστημοσύνη όσο και από τα αποτελέσματα, σημειώνει. «Στο Λονδίνο, είχαν συλλέξει 33 ωάρια, αλλά κατέληξα με τρία έμβρυα. Στην Ελλάδα, τα ωάρια ήταν 18, αλλά τα έμβρυα 10».
Εκανε δύο κύκλους στην ελληνική κλινική, κανένας εκ των οποίων δεν πέτυχε. Αλλά απογοητεύθηκε τελικά και από την ιατρική περίθαλψη. Δεν έβλεπε ποτέ τον «σταρ-γιατρό» της κλινικής. Οι αναμονές ήταν μεγάλες. Βρήκε το προσωπικό αγενές. Και, το πιο σημαντικό, δεν υπήρχε διαφάνεια σχετικά με το κόστος. «Ενιωσα ότι με έβλεπαν σαν τραπεζικό λογαριασμό», λέει. Μετά τη δεύτερη αποτυχημένη προσπάθεια και καθώς είχε ακόμα μερικά έμβρυα στην Αθήνα, αποφάσισε να αλλάξει κλινική. «Θα έρθω στην Ελλάδα για τον πρώτο κύκλο μαζί τους τον επόμενο μήνα», δηλώνει.
Το δώρο της μητρότητας: Πέντε ιστορίες εξωσωματικής γονιμοποίησης
Παρότι κάθε φορά που ταξιδεύουν πλέον στην Αθήνα προσπαθούν να το δουν κι ως ταξίδι αναψυχής –«λατρεύω το ελληνικό φαγητό και πηγαίνουμε πάντα σε ένα διαφορετικό μουσείο!»–, τονίζει ότι είναι πολύ κουραστικό μια ήδη αγχωτική διαδικασία να συνοδεύεται από πτήσεις, αεροδρόμια, έξοδα σε ξενοδοχεία κ.ά. Είναι μόνο η διαφορά κόστους που κάνει τόσους ξένους να επιλέγουν την Ελλάδα για μια τόσο σημαντική απόφαση ζωής;
«Αν ήταν μόνο για την τιμή, δεν θα το είχαμε κάνει», λέει στην «Κ» η 37χρονη νοσηλεύτρια Μέγκαν Πατατόφ. Μετά έναν αποτυχημένο κύκλο στον Καναδά, όπου ζει με τον σύζυγό της, αποφάσισαν να δοκιμάσουν την Ελλάδα, καθώς μια καλή της φίλη είχε μείνει έγκυος μετά μόλις έναν κύκλο στη χώρα. «Η επιτυχία που είχε βιώσει η φίλη μου έπαιξε μεγάλο ρόλο, όπως και το ότι θα πηγαίναμε σε ένα καινούργιο μέρος, που είναι γνωστό για τα τελευταίας τεχνολογίας εργαστήριά του και για την εμπειρία με δύσκολες περιπτώσεις», εξηγεί.
Σκέφτηκαν επίσης ότι το συνολικό κόστος του ταξιδιού τους στην Ελλάδα –οι πτήσεις, η διαμονή για πέντε εβδομάδες, το φαγητό και η ιατρική διαδικασία– θα ήταν όσο ένας ακόμα κύκλος στον Καναδά. «Οπότε, ακόμα κι αν δεν έμενα έγκυος, θα είχαμε κερδίσει μια εμπειρία μαζί στην Ελλάδα, σε αντίθεση με έναν ακόμα αποτυχημένο κύκλο στον Καναδά», σημειώνει. Ηρθαν τον περασμένο Σεπτέμβριο – τώρα η κ. Πατατόφ περιμένει το πρώτο τους παιδί.
Η κ. Ισλίπ είχε σκεφτεί σοβαρά και την Τουρκία. «Αλλά με φόβισε ότι δεν είναι στην Ευρωπαϊκή Ενωση, κι άρα μπορεί να μην ακολουθούν τα ιατρικά στάνταρντ της Ε.Ε.», δηλώνει, συμπληρώνοντας πως ο γιατρός της κλινικής που επέλεξε εντέλει στην Αθήνα είχε εκπαιδευτεί στη Μεγάλη Βρετανία, γεγονός που επίσης έπαιξε ρόλο στην απόφασή της.
Προοδευτική νομοθεσία, αλλά δίχως έλεγχο
Για άλλες ενδιαφερόμενες, οι παράγοντες που τις ωθούν να επιλέξουν την Ελλάδα σχετίζονται με τις δυνατότητες που επιτρέπει η ελληνική νομοθεσία. Παραδείγματος χάριν, η Ελλάδα είναι μία από τις ελάχιστες ευρωπαϊκές χώρες που επιτρέπουν, υπό προϋποθέσεις, την παρένθετη μητρότητα. Ταυτόχρονα, αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς για εξωσωματικές με δανεικά ωάρια, διαδικασία κατά την οποία μια δότρια δωρίζει τα ωάριά της σε μια άλλη γυναίκα.
Η Ελευθερία Δημοπούλου, πρόεδρος του μη κερδοσκοπικού σωματείου για την προαγωγή του φυσικού τοκετού «Ευτοκία», ξεκαθαρίζει ότι υποστηρίζει όλες τις γυναίκες, ό,τι κι αν επιλέγουν. Κι ενώ διαφωνεί με την εξωσωματική ως τρόπο σύλληψης, την αναγνωρίζει ως «αναγκαίο κακό». «Αλλά δεν θα ευχόμουν σε καμία γυναίκα να γίνει δότρια ωαρίων, σε κανέναν άνδρα δότης σπερματοζωαρίων και σίγουρα σε καμία να γίνει παρένθετη μητέρα», σημειώνει. «Αν θέλουν τόσο ένα παιδί», λέει, «ας υιοθετήσουν».
Τονίζει εκ νέου ότι στηρίζει κάθε επιλογή μιας γυναίκας. «Αρκεί να μη γίνεται εμπόριο – δεν είναι τίμιο να της δώσεις λεφτά για να πάρεις το παιδί ή το ωάριο· είναι τελείως διαφορετικό αν είναι προσφορά, και συνειδητή απόφασή της».
Σύμφωνα με τον νομικό Τάκη Βιδάλη, ο οποίος από το 2005 είναι εμπειρογνώμων της Ε.Ε. σε θέματα δικαίου και ηθικής, μεταξύ άλλων ρόλων, στην Ελλάδα υπάρχει «πολύ καλή νομοθεσία, αλλά η εφαρμογή πάσχει». Στο παρελθόν, δηλώνει, στατιστικά δεδομένα είχαν δείξει ότι περισσότερες από τις μισές παρένθετες μητέρες προέρχονταν από τις ανατολικές χώρες.
«Γνωρίζοντας ότι είναι αλτρουιστική η παρένθετη μητρότητα στην Ελλάδα, απορεί κανείς πώς είναι δυνατόν να έχουμε τόσο αλτρουισμό από συγκεκριμένη περιοχή της Ευρώπης – παλαιότερα είχαμε δεχθεί καταγγελίες από πρεσβείες αντίστοιχων χωρών για διακίνηση ωαρίων», λέει. Υπάρχει, φυσικά, η Εθνική Αρχή, αλλά κατά τον ίδιο χρειάζεται να υποστηριχθεί περαιτέρω, για να ελέγχονται οι μονάδες καλύτερα. «Τι περιστατικά έχουν, πώς τηρούν τα δεδομένα τους, αν κάθε δότρια δωρίζει ωάρια με τη θέλησή της κ.ά.», εξηγεί. Το ελληνικό δίκαιο είναι από τα πιο προοδευτικά του κόσμου, συμπληρώνει, αλλά επιβάλλεται να έχει και «έναν πολύ δυνατό μηχανισμό ελέγχου».
Οι εισαγωγές ωαρίων
Σύμφωνα με την κ. Κριάρη, μια γυναίκα επιτρέπεται να γίνει παρένθετη μητέρα μόνο δύο φορές. «Τώρα συμπληρώνουμε τη βάση δεδομένων», τονίζει. Κατά τα άλλα, υπογραμμίζει πως η Αρχή ελέγχει όλες τις κλινικές – «υποχρεούνται να μας στείλουν όλους τους αριθμούς πράξεων που κάνουν».
Κατά την ίδια, αυτό που επιβάλλεται είναι να δημιουργηθεί ένας ευρωπαϊκός οργανισμός για να υπάρχει ροή πληροφοριών «από τις χώρες που φεύγουν ωάρια και σπέρματα, προς τις χώρες όπου πηγαίνουν, ούτως ώστε να υπάρχει ευκρίνεια ως προς το πόσα παιδιά έχουν γίνει από τον κάθε δότη – αυτό θα πρέπει να καταγράφεται».
Πηγή: kathimerini.gr
