“To μεταφορικό ισοδύναμο και η ανάγκη μιας νέας νησιωτικής πολιτικής”

Από την 1η Ιουλίου του ’18 μπήκε και επι­σή­μως στην ζωή μας το Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο (Μ.Ι) μέτρο που παρου­σιά­στηκε από την κυβέρ­νηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ ως η κορω­νίδα της νησιω­τι­κής της πολι­τι­κής.

Πολύ συνο­πτικά, πρό­κει­ται για την επι­δό­τηση από το κράτος προς τα νοι­κο­κυ­ριά και τις μικρές και μεσαίες επι­χει­ρή­σεις με έδρα τη νησιω­τική Ελλάδα του λεγό­με­νου Αντι­σταθ­μί­σμα­τος Νησιω­τι­κού Κόστους (Α.ΝΗ.ΚΟ). Το Α.ΝΗ.ΚΟ είναι το ποσό εκείνο που θα ορί­ζε­ται ως η διαφορά μεταξύ του πραγ­μα­τι­κού μετα­φο­ρι­κού κόστους στα νησιά και μιας τιμής ανα­φο­ράς που θα υπο­λο­γί­ζε­ται ως τα χρήματα που θα κατέ­βαλλε αντί­στοιχα ένας ιδιώτης ή επι­χεί­ρηση για μια μετα­φορά στην ίδια χιλιο­με­τρική από­σταση στην ενδο­χώρα (Κατώφλι Μετα­φο­ρι­κού Ισοδύναμου-Κ.Μ.Ι). Το Α.ΝΗ.ΚΟ θα κατα­βάλ­λε­ται σε λογα­ρια­σμό που θα έχουν δηλώσει οι ενδια­φε­ρό­με­νοι και τα κεφά­λαια θα αντλού­νται από το εθνικό ή συγ­χρη­μα­το­δο­τού­μενο σκέλος του Προ­γράμ­μα­τος Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής. Σε πρώτη φάση, το μέτρο θα αφορά τους μόνι­μους κατοί­κους των νησιών της λεγό­με­νης “άγονης γραμμής”, καθώς και των νησιών που επλή­γη­σαν περισ­σό­τερο από το βάρος της λαθρο­με­τα­νά­στευ­σης, δηλαδή την Κω, την Λέσβο, την Σάμο και την Χίο. Από τις αρχές του νέου έτους δε, το Μ.Ι θα αφορά το σύνολο των νησιών πλην της Κρήτης, της Εύβοιας και της Λευ­κά­δας.

Αν και πρό­κει­ται για μέτρο θετικό επί της αρχής, υπάρχει μια σειρά ζητη­μά­των που προ­κα­λούν ερω­τη­μα­τικά και τα οποία μένει να δούμε αν θα απα­ντη­θούν με μελ­λο­ντι­κές υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις.

Καταρ­χήν εντύ­πωση προ­κα­λεί η εξαί­ρεση της Κρήτης. Αν και για τις περι­πτώ­σεις της Εύβοιας και της Λευ­κά­δας κάτι τέτοιο φαί­νε­ται λογικό αφού συν­δέ­ο­νται μέσω χερ­σαίων οδών με την ενδο­χώρα, προς τι η εξαί­ρεση των Κρη­τι­κών ως να μην απο­τε­λούν πολίτες αυτής της χώρας;

Δεύ­τε­ρον, στον νόμο ορί­ζε­ται σαφώς πως δικαιού­χοι του Α.ΝΗ.ΚΟ θα είναι ιδιώτες, πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επι­χει­ρή­σεις με έδρα τους τη νησιω­τική επι­κρά­τεια. Έχοντας ως δεδο­μένο τον δια­κη­ρυγ­μένο στόχο της κυβέρ­νη­σης για την οικο­νο­μική ανά­πτυξη των νησιών, προς τι η εξαί­ρεση των μεγάλων επι­χει­ρή­σεων από το μέτρο την στιγμή που ο κύριος όγκος των θαλασ­σίων εμπο­ρι­κών μετα­φο­ρών αφορούν προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες αυτού του είδους των επι­χει­ρή­σεων;

Τρίτον θα υπάρ­χουν εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια για την παροχή του Α.ΝΗ.ΚΟ στα νοι­κο­κυ­ριά κι αν ναι ποιά θα είναι αυτά;

Τέταρ­τον και ίσως ουσια­στι­κό­τερο από πολι­τι­κής άποψης ζήτημα, που προ­φα­νώς σχε­τί­ζε­ται με τα παρα­πάνω, είναι το ότι η έλευση του μέτρου του Μ.Ι συμπί­πτει χρονικά με την κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στο σύνολο της νησιω­τι­κής επι­κρά­τειας, σύμ­πτωση που μαρ­τυ­ράει προ­σπά­θεια επι­κοι­νω­νια­κής δια­χεί­ρι­σης μιας δύσκο­λης πολι­τικά κατά­στα­σης εκ μέρους της κυβέρ­νη­σης για την οποία ανα­ζη­τάει αντι­στάθ­μι­σμα.

Στον παρα­πάνω προ­βλη­μα­τι­σμό συνη­γο­ρεί και η απο­κά­λυψη της κας Μπα­κο­γιάννη στην Βουλή των Ελλήνων πως η κυβέρ­νηση δια­θέ­τει για την εφαρ­μογή του μέτρου μόλις 50 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, όταν υπάρχει αδιά­θετο 1 δισ. ευρώ στο Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων του Υπουρ­γείου.

Τα παρα­πάνω δεδο­μένα δεί­χνουν πως ένα θετικό καταρ­χήν μέτρο, που στην πραγ­μα­τι­κό­τητα βρί­σκε­ται υπό επε­ξερ­γα­σία στην χώρα εδώ και χρόνια και που εφαρ­μό­ζε­ται ήδη σε άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες με αρχι­πε­λάγη, αντι­με­τω­πί­ζε­ται από την κυβέρ­νηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ ως μία ακόμα προ­σπά­θεια  χει­ρα­γώ­γη­σης με ψίχουλα των δοκι­μα­ζό­με­νων από την οικο­νο­μική και μετα­να­στευ­τική κρίση νησιω­τών, ώστε να καλυ­φθούν ο θόρυβος και οι πολι­τι­κές συνέ­πειες από την κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ – μια ανε­κτί­μητη παρα­κα­τα­θήκη του αεί­μνη­στου Κων/νου Καρα­μανλή για την οικο­νο­μική ανά­πτυξη των νησιών που παρα­δό­θηκε από την κυβέρ­νηση αμαχητί.

Πράγ­ματι, μια σειρά από μέτρα που έχουν ληφθεί τα τελευ­ταία τρία χρόνια απο­δει­κνύ­ουν την ουσια­στική αδια­φο­ρία των σημε­ρι­νών κυβερ­νώ­ντων για την νησιω­τική επι­κρά­τεια:

-Η αύξηση του ΦΠΑ στη διαμονή από 6,5% στο 13%.

-Η αύξηση του ΦΠΑ στην εστίαση από το 13% στο 24%.

-Η  αύξηση του φορο­λο­γι­κού συντε­λε­στή για τις επι­χει­ρή­σεις από το 26% στο 29%

-Η κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά.

-Η επιβολή ειδικού τέλους δια­νυ­κτέ­ρευ­σης σε ξενο­δο­χεία και ενοι­κια­ζό­μενα δωμάτια.

-Η αύξηση της προ­κα­τα­βο­λής φόρου στο 100%.

Όλα μέτρα που στο­χο­ποιούν ειδικά την του­ρι­στική οικο­νο­μία των νησιών, που συνί­στα­ται κατά κύριο λόγο από μικρές οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις παροχής υπη­ρε­σιών. Αν στα παρα­πάνω προ­στε­θεί και η επι­χει­ρού­μενη αφαί­ρεση, μέσω του “Κλει­σθένη”, αρμο­διο­τή­των και πόρων από τους Ο.Τ.Α, πράγμα που  διαλύει κάθε δυνα­τό­τητα άσκησης τοπικής εξου­σίας στους νησιω­τι­κούς δήμους και διο­γκώ­νει τη γρα­φειο­κρα­τία, γίνεται σαφής η ουσια­στική αδια­φο­ρία της κυβέρ­νη­σης για μια πραγ­μα­τική νησιω­τική πολι­τική μακράς πνοής.

Η κυβέρ­νηση της Νέας Δημο­κρα­τίας, που θα απο­τε­λέ­σει ανα­πό­φευ­κτη πραγ­μα­τι­κό­τητα την επαύ­ριον των βου­λευ­τι­κών εκλογών όποτε αυτές γίνουν, θα έχει σημα­ντικό έργο να κάνει. Η στα­διακή μείωση της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης, με κατάρ­γηση των άδικων φόρων που πνίγουν την του­ρι­στική μας οικο­νο­μία και μας στερούν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα έναντι των ανα­δυό­με­νων του­ρι­στι­κών αγορών, σε συν­δυα­σμό με την ταυ­τό­χρονη αύξηση των δημο­σίων επεν­δύ­σεων στην νησιω­τική Ελλάδα απο­τε­λούν εκ των ουκ άνευ. Μέγιστη προ­τε­ραιό­τητα απο­τε­λούν οι επεν­δύ­σεις στους τομείς της Υγείας, της Ασφά­λειας, της ενερ­γεια­κής αυτάρ­κειας, της Ύδρευ­σης και της δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των, είτε με χρη­μα­το­δό­τηση του δημο­σίου, είτε μέσω Σύμπρα­ξης Δημόσιου-Ιδιωτικού Τομέα (Σ.Δ.Ι.Τ), ώστε οι νησιώ­τες να μην υστε­ρούν σε τίποτα όσον αφορά την ποιό­τητα ζωής σε σχέση με τους κατοί­κους της ενδο­χώ­ρας. Δεν θα πρέπει να παρα­γνω­ρί­ζε­ται επίσης η μεγάλη σημασία του εκσυγ­χρο­νι­σμού και της βελ­τί­ω­σης των λιμε­νι­κών εγκα­τα­στά­σεων των νήσων, τόσο με κρατικά όσο και με ιδιω­τικά κεφά­λαια, ελλεί­ψει κρα­τι­κών, με την αντί­στοιχη αντι­πα­ροχή κινή­τρων.

Η διοι­κη­τική μεταρ­ρύθ­μιση με κέντρο βάρους τους Ο.Τ.Α, που θα περι­λαμ­βά­νει ενί­σχυση των αρμο­διο­τή­των τους και της οικο­νο­μι­κής τους αυτο­τέ­λειας, θα δώσει νέα πνοή στην τοπική αυτο­διοί­κηση, ενώ η κατάρ­γηση του παρω­χη­μέ­νου άρθρου 16 για τα Πανε­πι­στή­μια θα μπο­ρούσε να δώσει ώθηση στους τομείς του του­ρι­σμού και των νεοφυών επι­χει­ρή­σεων με την δημιουρ­γία πανε­πι­στη­μια­κών campus και θυλάκων και­νο­το­μίας γύρω από ανώ­τα­τες σχολές ως απο­τε­λέ­σματα ιδιω­τι­κής πρω­το­βου­λίας ή Σ.Δ.Ι.Τ.

Συμπε­ρα­σμα­τικά, νησιω­τική πολι­τική δεν μπορεί παρά να είναι η παροχή από το κράτος των εχεγ­γύων εκείνων που θα εξα­σφα­λί­ζουν στους νησιώ­τες την δυνα­τό­τητα να παρα­μέ­νουν, να παρά­γουν και να μεγα­λουρ­γούν στον τόπο τους. Δεν απο­τε­λεί ελε­η­μο­σύνη προς πολι­τική εκμε­τάλ­λευση, αλλά ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ.  Εθνάρ­χες όπως ο Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος και ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής ανα­γνώ­ρι­ζαν το γεγονός πως τα αστικά κέντρα της ενδο­χώ­ρας και κυρίως η Αθήνα και η Θεσ­σα­λο­νίκη μπορούν να δια­δρα­μα­τί­σουν επι­τυ­χη­μένα τον διεθνή τους ρόλο ως δια­με­τα­κο­μι­στικά κέντρα της νοτιο­α­να­το­λι­κής Ευρώπης μόνο εφόσον δια­σφα­λί­ζε­ται η ελλη­νική κυριαρ­χία στο αιγαιακό αρχι­πέ­λα­γος. Και η βασι­κό­τερη προ­ϋ­πό­θεση αυτής της κυριαρ­χίας είναι το να εξα­κο­λου­θούν να κατοι­κού­νται τα νησιά του Αιγαίου από Έλληνες και με υψηλό φρόνημα κατοί­κους.

Είναι καιρός αυτό να εμπε­δω­θεί εκ νέου…

Χατζη­μα­νώ­λης Εμμα­νουήλ του Θεο­δο­σίου

Φαρ­μα­κο­ποιός

Υπεύ­θυ­νος Τομέα Παρα­γω­γι­κών και Επι­στη­μο­νι­κών Φορέων της ΔΗΜ.Τ.Ε Νέας Δημο­κρα­τίας Ρόδου