Ανθρωπιστική κρίση στο ανατολικό Αιγαίο

Αύ­ξη­ση της τάξης του 223% ση­μειώ­νουν οι αφί­ξεις με­τα­να­στών στο ανα­το­λι­κό Αι­γαίο – Πο­λύ­νε­κρα ναυά­για, έλ­λε­ψη υπο­δο­μών, χι­λιά­δες συλ­λή­ψεις προ­σφύ­γων.

Συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου με θέμα τις αφί­ξεις προ­σφύ­γων στα νησιά του Αι­γαί­ου πα­ρα­χώ­ρη­σε σή­με­ρα η Ύπατη Αρ­μο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες, με την συμ­βο­λή ΜΚΟ και την πα­ρέμ­βα­ση εκ­προ­σώ­πων της ΕΛΑΣ, του Λι­με­νι­κού και της Υπη­ρε­σί­ας Πρώ­της Υπο­δο­χής

Ένα χρόνο μετά τα πο­λύ­νε­κρα ναυά­για της Λα­μπε­ντού­ζα, τα νέα στοι­χεία του ΟΗΕ που αφο­ρούν τις πα­ρά­τυ­πες διε­λεύ­σεις με­τα­να­στών από τη Με­σό­γειο, κα­τα­δει­κνύ­ουν μια άκρως ανη­συ­χη­τι­κή αύ­ξη­ση του αριθ­μού των αν­θρώ­πων που χά­νουν τη ζωή τους, επι­χει­ρώ­ντας να φτά­σουν στην Ευ­ρώ­πη:

Μόνο το τε­λευ­ταίο τρί­μη­νο, 90.000 άν­θρω­ποι τα­ξί­δε­ψαν μέσω θα­λάσ­σης στην Ευ­ρώ­πη και του­λά­χι­στον 2.200 χά­θη­καν προ­σπα­θώ­ντας. Συ­γκρι­τι­κά, ολό­κλη­ρο το πρώτο εξά­μη­νο του χρό­νου έφτα­σαν στην Ευ­ρώ­πη 75.000 άν­θρω­ποι, με τους νε­κρούς να αγ­γί­ζουν τους 800.

Στη χώρα μας, ο φρά­κτης του Έβρου και η φύ­λα­ξη των χερ­σαί­ων συ­νό­ρων έχει εκτρέ­ψει σε με­γά­λο βαθμό την πο­ρεία προ­σφύ­γων και με­τα­να­στών, οι οποί­οι κατά βάση στοι­βά­ζο­νται σε ακα­τάλ­λη­λες λέμ­βους με κα­τεύ­θυν­ση τα νησιά του ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου. Τον τε­λευ­ταίο μόνο χρόνο, οι αφί­ξεις ση­μεί­ω­σαν αύ­ξη­ση της τάξης του 223,22% (22.089 άτομα πέ­ρα­σαν στην Ελ­λά­δα από τη θά­λασ­σα από την αρχή του χρό­νου μέχρι και τον Αύ­γου­στο).

Οι αριθ­μοί δι­καιο­λο­γούν από­λυ­τα όσους μι­λούν για μια πρω­το­φα­νή αν­θρω­πι­στι­κή κρίση. Και τα ναυά­για απο­τε­λούν μία μόνο πτυχή της.

Η δια­χεί­ρι­ση χι­λιά­δων με­τα­να­στών που φτά­νουν μα­ζι­κά χωρίς νο­μι­μο­ποι­η­τι­κά έγ­γρα­φα – πολ­λοί εκ των οποί­ων πρό­σφυ­γες (θύ­μα­τα πο­λέ­μων και βα­σα­νι­στη­ρί­ων) αλλά και μέλη ευά­λω­των ομά­δων – απο­τε­λεί για τις χώρες της Νό­τιας Ευ­ρώ­πης μία τε­ρά­στια πρό­κλη­ση, στην οποία μέχρι σή­με­ρα αδυ­να­τεί να αντα­πο­κρι­θεί απο­τε­λε­σμα­τι­κά.

Και ενώ στην Ιτα­λία, κατά βάση στο πλαί­σιο της επι­χεί­ρη­σης Mare Nostrum, οι πε­ρί­που 516 άν­θρω­ποι που φτά­νουν ημε­ρη­σί­ως στη χώρα δεν κα­τα­γρά­φο­νται (μέσω του screening), καθώς δια­σώ­ζο­νται σε διε­θνή ύδατα, στην Ελ­λά­δα οι συλ­λή­ψεις προ­σφύ­γων στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου αυ­ξά­νο­νται κα­τα­κό­ρυ­φα, αγ­γί­ζο­ντας τις 27.000 μόνο μέσα στο 2014 και συ­γκε­κρι­μέ­να στο ανα­το­λι­κό Αι­γαίο. Εν­δει­κτι­κά, η αύ­ξη­ση των συλ­λή­ψε­ων από το 2013 υπο­λο­γί­ζε­ται στα Δω­δε­κά­νη­σα στο +449%.

Με λίγα λόγια, αυτό ση­μαί­νει ότι αφε­νός στη Με­σό­γειο χι­λιά­δες αν­θρώ­πι­νες ζωές και αφε­τέ­ρου στην ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια χι­λιά­δες πρό­σφυ­γες συλ­λαμ­βά­νο­νται και κρα­τού­νται σε κρα­τη­τή­ρια, αυλές λι­με­ναρ­χεί­ων και δη­μαρ­χεί­ων.

«Η κα­τά­στα­ση που δη­μιουρ­γή­θη­κε το κα­λο­καί­ρι στην Ελ­λά­δα έχει προ­σλά­βει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά αν­θρω­πι­στι­κής κρί­σης, ενώ η επερ­χό­με­νη χει­με­ρι­νή πε­ρί­ο­δος δη­μιουρ­γεί νέες προ­κλή­σεις. Σχε­δόν σε κα­θη­με­ρι­νή βάση ση­μειώ­νο­νται σε όλα τα νησιά του ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου, αφί­ξεις πο­λυ­πλη­θών ομά­δων», ση­μειώ­νει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ο επι­κε­φα­λής του ελ­λη­νι­κού γρα­φεί­ου της Ύπα­της Αρ­μο­στεί­ας του ΟΗΕ για τους πρό­σφυ­γες, Γιώρ­γος Τσα­μπρό­που­λος.

Κάτι που αξί­ζει να ση­μειω­θεί, είναι πως συχνά οι πρό­σφυ­γες δεν κα­τα­θέ­τουν αί­τη­μα ασύ­λου στην Ελ­λά­δα, προ­τι­μώ­ντας χώρες με πε­ρισ­σό­τε­ρο ανε­πτυγ­μέ­νο κοι­νω­νι­κό κρά­τος – κάτι που άλ­λω­στε συ­νι­στά ανα­φαί­ρε­το δι­καί­ω­μά τους – με απο­τέ­λε­σμα να στε­ρού­νται τα δι­καιώ­μα­τα ενός ανα­γνω­ρι­σμέ­νου πρό­σφυ­γα, αλλά και εκεί­να που απορ­ρέ­ουν από το status του αι­τού­ντος άσυλο.

Εν­δει­κτι­κά φέτος, μέχρι τον Αύ­γου­στο, συ­νε­λή­φθη­σαν στη χώρα 17.365 Σύροι πρό­σφυ­γες, από τους οποί­ους μόλις οι 373 υπέ­βα­λαν το σχε­τι­κό αί­τη­μα. Όπως ανα­φέ­ρει, μά­λι­στα, ο Πα­να­γιώ­της Νίκας, Διευ­θυ­ντής της Υπη­ρε­σί­ας Πρώ­της Υπο­δο­χής (που υπά­γε­ται στο Υπουρ­γείο Προ­στα­σί­ας του Πο­λί­τη), η ΕΕ αρ­νεί­ται να λάβει υπόψη της το με­γά­λο όγκο προ­σφύ­γων που δεν επι­θυ­μούν ελ­λη­νι­κό άσυλο, κρί­νο­ντας πως δεν απαι­τεί­ται πρό­σθε­τη χρη­μα­το­δό­τη­ση για την προ­στα­σία τους.

Ση­μα­ντι­κή πτυχή της κρί­σης, όμως, συ­νι­στούν και οι διαρ­κώς αυ­ξα­νό­με­νες ανά­γκες ια­τρο­φαρ­μα­κευ­τι­κής πε­ρί­θαλ­ψης. Όταν, όπως μας ενη­με­ρώ­νει ο πρό­ε­δρος του ελ­λη­νι­κού τμή­μα­τος των «Για­τρών Χωρίς Σύ­νο­ρα», Από­στο­λος Βε­ΐ­ζης, στο Κέ­ντρο Πρώ­της Υπο­δο­χής στη Σάμο, χω­ρη­τι­κό­τη­τας 285 ατό­μων, στοι­βά­ζο­νται πε­ρί­που 900 άν­θρω­ποι, γί­νε­ται σαφές πως κάθε δυ­να­τό­τη­τα έγκαι­ρης ια­τρι­κής πα­ρέμ­βα­σης πε­ριο­ρί­ζε­ται δρα­μα­τι­κά. Την ίδια ώρα, τόσο το προ­σω­πι­κό ασφα­λεί­ας (στο ΚΕ.Π.Υ της Σάμου μόλις 4 άτομα), όσο και οι ντό­πιοι πλη­θυ­σμοί, βιώ­νουν έντο­νη ανα­σφά­λεια, κυ­ρί­ως λόγω της ελ­λι­πούς πλη­ρο­φό­ρη­σης.

Αξί­ζει να επι­ση­μαν­θεί, εδώ, και η έντο­νη αντί­δρα­ση των το­πι­κών κοι­νω­νιών στην εγκα­τά­στα­ση χώρων υπο­δο­χής και κρά­τη­σης με­τα­να­στών μέσα στα όρια των οι­κι­σμών τους. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι το πα­ρά­δειγ­μα δη­μάρ­χου νήσου του ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου, που χρη­σι­μο­ποί­η­σε ο Πα­να­γιώ­της Νίκας, σύμ­φω­να με τον οποίο, όταν ζή­τη­σε από τον δή­μαρ­χο να κά­νουν μια συ­νά­ντη­ση για να συ­ζη­τή­σουν τη δη­μιουρ­γία ενός κέ­ντρου στο νησί, ο δή­μαρ­χος του απά­ντη­σε να μην έρθει γιατί «θα τον πε­τά­ξει στη θά­λασ­σα».

Στα κενά αφε­νός στον τομέα της διερ­μη­νεί­ας και αφε­τέ­ρου και σε εκεί­νον της συ­νο­δεί­ας των ανή­λι­κων παι­διών (ασυ­νό­δευ­των), ανα­φέρ­θη­κε με τη σειρά της η αντι­πρό­ε­δρος της ΜΚΟ ΜΕ­ΤΑ­δρά­ση, Λώρα Παπά: Μέχρι πρό­τι­νος, εκα­το­ντά­δες παι­διά πα­ρέ­με­ναν έγκλει­στα σε κέ­ντρα κρά­τη­σης ή «βα­φτί­ζο­νταν ενή­λι­κα» (με ψευ­δείς κα­τα­γρα­φές), επει­δή κα­νείς δεν ανα­λάμ­βα­νε τη με­τα­φο­ρά τους σε ξε­νώ­νες φι­λο­ξε­νί­ας, ενώ πα­ράλ­λη­λα εκα­το­ντά­δες με­τα­νά­στες αδυ­να­τού­σαν να επι­κοι­νω­νή­σουν με τις αστυ­νο­μι­κές αρχές. Η ορ­γά­νω­ση μέσα σε 7 μήνες συ­νό­δευ­σε 763 παι­διά, ενώ πα­ρεί­χε υπη­ρε­σί­ες διερ­μη­νεί­ας στα σύ­νο­ρα στο 40% των πε­ρι­πτώ­σε­ων.

Στη Συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου πα­ρα­βρέ­θη­καν ο Αντι­στρά­τη­γος της ΕΛΑΣ, Εμ­μα­νου­ήλ Κα­τρια­δά­κης, καθώς και ο αρ­χι­πλοί­αρ­χος του Λι­με­νι­κού Σώ­μα­τος, Γιάν­νης Κα­ρα­γε­ωρ­γό­που­λος. Ο τε­λευ­ταί­ος ανα­φέρ­θη­κε στις πρα­κτι­κές και τις συ­νέρ­γειες του λι­με­νι­κού σώ­μα­τος για τη δια­χεί­ρι­ση των εισ­ρο­ών από τα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα (εύ­ρους 2.200 χι­λιο­μέ­τρων και 50 και πλέον νη­σιών, κα­τοι­κη­μέ­νων και ακα­τοί­κη­των).

Μετά το τέλος των το­πο­θε­τή­σε­ων, οι πρώ­τες ερω­τή­σεις κα­τευ­θύν­θη­καν προς τον Γ. Κα­ρα­γε­ωρ­γό­που­λο, και αφο­ρού­σαν τον χα­ρα­κτή­ρα των επι­χει­ρή­σε­ων του λι­με­νι­κού (επι­χει­ρή­σεις απο­τρο­πής ή προ­στα­σί­ας), την πε­ρί­πτω­ση του Φαρ­μα­κο­νη­σί­ου, αλλά και τον συ­ντρι­πτι­κό αριθ­μό των συλ­λή­ψε­ων προ­σφύ­γων.

Στο ηχη­τι­κό, η απά­ντη­ση του, όσο γε­νι­κό­λο­γη ανα­με­νό­ταν.

thepressproject.gr/