Σκληρό παζάρι στο παρασκήνιο για τον ρόλο του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα

Ενας εκ των κεντρι­κών πρω­τα­γω­νι­στών -το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο- δεν έχει ακόμα ξεκα­θα­ρί­σει ποιο ρόλο θα πάρει, ενώ την ίδια στιγμή οι προ­βο­λείς πέφτουν τόσο στην Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα όσο και στον Ευρω­παϊκό Μηχα­νι­σμό Στα­θε­ρό­τη­τας (ESM). Σε αυτήν τη φάση οι ζυμώ­σεις συνε­χί­ζο­νται μακριά από τα φώτα της δημο­σιό­τη­τας, καθώς ακόμα ανα­ζη­τεί­ται λύση στο στρα­τό­πεδο των δανει­στών. Το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο κρατά κλειστά τα χαρτιά του, ενώ πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν πως θα μπο­ρούσε να βρεθεί μία συμ­βι­βα­στική φόρ­μουλα με την παρα­μονή του ως τεχνι­κού συμ­βού­λου, αλλά με ανα­βαθ­μι­σμένο επο­πτικό ρόλο (ενδε­χο­μέ­νως και με δικαί­ωμα βέτο).

Η συμ­με­τοχή του Ταμείου με τη μορφή του τεχνι­κού συμ­βού­λου -δηλαδή χωρίς πρό­σθετα χρήματα- είναι και το βασικό σενάριο, καθώς ανάλογη φόρ­μουλα είχε βρεθεί και στην πρώτη αξιο­λό­γηση. Σε μια τέτοια περί­πτωση θα κατα­θέ­σει χωριστό κείμενο με τις θέσεις και τις ενστά­σεις τους σε μια σειρά «καυτών» θεμάτων (από το Ασφα­λι­στικό έως το αφο­ρο­λό­γητο). Το μόνο σίγουρο είναι ότι αρκετές ευρω­παϊ­κές χώρες (με πρώτη τη Γερ­μα­νία) θέλουν πάση θυσία την παρα­μονή με κάποιο τρόπο του Ταμείου στο πρό­γραμμα, για να μη χρεια­στεί το θέμα να φτάσει εκ νέου στα κοι­νο­βού­λιά τους.

Την ίδια στιγμή, στο τραπέζι έχουν πέσει προ­τά­σεις για το πώς θα μπο­ρού­σαν να δοθούν κάποιες εγγυ­ή­σεις προς το ΔΝΤ για τα μεσο­πρό­θε­σμα μέτρα -ενδεχομένως από τον ESM-, χωρίς ωστόσο να εφαρ­μο­στεί συγκε­κρι­μένο σχέδιο πριν από τις γερ­μα­νι­κές εκλογές.

Ιδιαί­τερα σημα­ντική θεω­ρεί­ται και η ταχύ­τητα με την οποία θα προ­χω­ρή­σουν τα βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα για το χρέος, που μετά και την επι­στολή του υπουρ­γού Οικο­νο­μι­κών Ευ. Τσα­κα­λώ­του ξεπά­γω­σαν. Παράλ­ληλα, έναν πιο σαφή οδικό άξονα για τα μεσο­πρό­θε­σμα μέτρα για το χρέος ζητά και η ΕΚΤ, στέλ­νο­ντας τα δικά της μηνύ­ματα προς όλες τις πλευρές. Να σημειω­θεί πως η ελλη­νική πλευρά επι­θυ­μεί διακαώς την ένταξη στο πρό­γραμμα ποσο­τι­κής χαλά­ρω­σης (QE) μέσα στον Μάρτιο. Αυτό κρί­νε­ται ανα­γκαίο για να μπο­ρέ­σει να στείλει η χώρα τα κατάλ­ληλα μηνύ­ματα στους επεν­δυ­τές και να ακο­λου­θή­σει μια δοκι­μα­στική έξοδος στις αγορές το επόμενο διά­στημα. Στην αντί­θετη περί­πτωση, όλο το οικο­νο­μικό αφήγημα απει­λεί­ται.

Η κλε­ψύ­δρα ξεκινά να μετρά αντί­στροφα αυτή την εβδο­μάδα, καθώς οι δανει­στές και η ελλη­νική κυβέρ­νηση καλού­νται να καθί­σουν εκ νέου στο τραπέζι των συζη­τή­σεων για τη δεύτερη αξιο­λό­γηση αλλά και το μεσο­πρό­θε­σμο πρό­γραμμα.

Συγκε­κρι­μένα την Πέμπτη θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί το πρώτο Euroworking Group του 2017, όπου θα συζη­τη­θεί η πορεία του ελλη­νι­κού προ­γράμ­μα­τος εν όψει του επό­με­νου Eurogroup που είναι προ­γραμ­μα­τι­σμένο για τις 26 Ιανουα­ρίου.

Ωστόσο, σε μια σειρά θεμάτων που κυρίως σχε­τί­ζο­νται με το μεσο­πρό­θε­σμο πρό­γραμμα δεν έχει συντε­λε­στεί πρόοδος (άλλωστε λόγω εορτών δεν έγιναν ουσια­στι­κές συζη­τή­σεις) και, όπως όλα δεί­χνουν, θα απαι­τη­θεί περισ­σό­τε­ρος χρόνος. Στο πλαίσιο αυτό η ελλη­νική κυβέρ­νηση θέλει να «χωρίσει» την εκτα­μί­ευση των δόσεων για τα ληξι­πρό­θε­σμα από την αξιο­λό­γηση, ώστε να συνε­χι­στεί η ροή των χρη­μά­των (θέμα που θα τεθεί στο Eurworking Group). Στόχος είναι να εκτα­μιευ­θεί ένα ποσό κοντά στο 1,8 δισ. ευρώ, εφόσον πιστο­ποι­η­θεί πως έχει εξο­φλη­θεί του­λά­χι­στον το 80% της δόσης που έλαβε.

Αμεσο χρη­μα­το­δο­τικό πρό­βλημα σε αυτήν τη φάση δεν υπάρχει, καθώς οι πρώτες πλη­ρω­μές είναι τον Απρίλιο και η μεγάλη δόση στα τέλη Ιουνίου. Ωστόσο η κυβέρ­νηση θέλει να επι­τα­χύ­νει τις δια­δι­κα­σίες, προ­κει­μέ­νου να προ­λά­βει τον Μάρτιο στη συνε­δρί­αση της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας να μπει στο πρό­γραμμα ποσο­τι­κής χαλά­ρω­σης. Με αυτά τα δεδο­μένα, ιδιαί­τερα κρίσιμο θεω­ρεί­ται το Eurogroup που θα γίνει στις 20 Φεβρουα­ρίου.

Το βασικό σημείο τριβής δεν είναι άλλο από τα πλε­ο­νά­σματα μετά το 2018, με το Βερο­λίνο να επι­μέ­νει στο 3,5% και το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο να ζητά μέτρα 4,5 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ για να συναι­νέ­σει. Η ελλη­νική πλευρά έχει κατα­στή­σει σαφές πως δεν πρό­κει­ται να νομο­θε­τή­σει εκ των προ­τέ­ρων αυτά τα μέτρα και επο­μέ­νως ανα­ζη­τεί­ται φόρ­μουλα που θα ικα­νο­ποιεί όλους τους «παίκτες».

Η επέ­κταση του κόφτη για το 2019 απο­τε­λεί έναν κρίκο στην αλυσίδα, καθώς το Ταμείο δεν ικα­νο­ποιεί­ται από αυτήν τη λύση. Ουσια­στικά η συζή­τηση έχει επι­στρέ­ψει στο σημείο που ήταν πέρσι, πριν κλείσει η πρώτη αξιο­λό­γηση. Το ΔΝΤ δεν θέλει ο κόφτης να εφαρ­μό­ζε­ται ορι­ζό­ντια (σε λει­τουρ­γι­κές δαπάνες υπουρ­γείων, συντά­ξεις, μισθούς και δαπάνες ειδικών κατη­γο­ριών), αλλά να υπάρχει ιεράρ­χηση (δηλαδή να ξεκινά από συντά­ξεις και μισθούς Δημο­σίου). Αυτό είναι κάτι με το οποίο η ελλη­νική κυβέρ­νηση δια­φω­νεί, κάτι που είχε κατα­στή­σει σαφές και σε ανά­λο­γες συζη­τή­σεις που έγιναν τον προη­γού­μενο χρόνο.

Ανοιχτό παρα­μέ­νει και το διά­στημα που θα καθο­ρι­στεί για τα πλε­ο­νά­σματα, εφόσον αυτά κλει­δώ­σουν στο 3,5% που επι­θυ­μεί το Βερο­λίνο (σημειώ­νε­ται πως η ελλη­νική πλευρά έχει προ­τεί­νει να είναι 2,5% συν 1% για την ανά­πτυξη). Το βασικό σενάριο προ­βλέ­πει η όποια ρύθμιση να ισχύει για την τριετία 2019-2021, αν και πρέπει να σημειω­θεί πως τα μεσο­πρό­θε­σμα ανα­θε­ω­ρού­νται στην πορεία.

Σημείο τριβής

Στο πεδίο της δεύ­τε­ρης αξιο­λό­γη­σης βασικό σημείο τριβής δεν είναι άλλο από τα εργα­σιακά, κυρίως λόγω των σκληρών απαι­τή­σεων του ΔΝΤ για τις ομα­δι­κές απο­λύ­σεις και τις συλ­λο­γι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Με το ευρω­παϊκό σκέλος των θεσμών έχει κατα­γρα­φεί μεγα­λύ­τερη προ­σέγ­γιση για μια σειρά θεμάτων, με την κυβέρ­νηση να θεωρεί εμβλη­μα­τικό θέμα την επα­να­φορά των συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων.

Στο σκέλος του δημο­σιο­νο­μι­κού κενού η κατά­σταση έχει αρχίσει να ξεκα­θα­ρί­ζει και εκτι­μά­ται πως οι όποιες δια­φο­ρές -που αφορούν κυρίως το 2018- δεν είναι τόσο σοβαρές, ώστε να βάλουν τορπίλη στην αξιο­λό­γηση.

Στα πρώτα θέματα που θα τεθούν προς συζή­τηση όταν επι­στρέ­ψουν οι θεσμοί είναι το σχέδιο για την «κάλυψη» του κόστους από το πάγωμα του ΦΠΑ στα νησιά. Από το κυβερ­νη­τικό στρα­τό­πεδο επι­ση­μαί­νε­ται πως υπάρχει ήδη πρό­βλεψη για κονδύλι 300 εκα­τομ­μυ­ρίων για δράσεις κοι­νω­νι­κής συνοχής και από τα χρήματα αυτά θα βρεθεί το ποσό των 150 εκα­τομ­μυ­ρίων που απαι­τεί­ται για το πάγωμα του ΦΠΑ.

Σε κάθε περί­πτωση, τα χρονικά περι­θώ­ρια στε­νεύ­ουν, καθώς την άνοιξη αρχίζει ένας κύκλος εκλογών σε ευρω­παϊ­κές χώρες και δεν μπορούν να γίνουν ταυ­τό­χρονα σοβαρές συζη­τή­σεις. Η αρχή γίνεται από την Ολλαν­δία στις 15 Μαρτίου (οι εκλογές εκεί έχουν ενδια­φέ­ρον και για το τι θα γίνει με τον Γερούν Ντάι­σε­μπλουμ), ακο­λου­θεί τον Απρίλιο η Γαλλία και έπεται το φθι­νό­πωρο η Γερ­μα­νία.

Η κατά­σταση περι­πλέ­κε­ται από την αλλαγή φρουράς στον Λευκό Οίκο, καθώς δεν έχει ακόμα ανοίξει τα χαρτιά του ο Ντ. Τραμπ. Επο­μέ­νως εκφρά­ζο­νται φόβοι πως το Ταμείο θα συνε­χί­σει να βάζει μπροστά επώδυνα θέματα, όπως το Ασφα­λι­στικό, για να κερ­δί­σει χρόνο έως ότου ξεκα­θα­ρί­σει η κατά­σταση στην Ουά­σιγ­κτον.

Σε κάθε περί­πτωση, το ΔΝΤ θα πρέπει το επόμενο διά­στημα να παρου­σιά­σει την έκθεσή του για την ελλη­νική οικο­νο­μία (πιθα­νό­τατα μέσα στον Φεβρουά­ριο). Τις δικές τους εκθέ­σεις κάνουν τόσο η Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα όσο και ο Ευρω­παϊ­κός Μηχα­νι­σμός Στα­θε­ρό­τη­τας.

Οι διερ­γα­σίες μπροστά αλλά και πίσω από τα φώτα της δημο­σιό­τη­τας ανα­μέ­νε­ται να εντα­τι­κο­ποι­η­θούν το επόμενο διά­στημα, σε μία προ­σπά­θεια να βρεθεί λύση που να ικα­νο­ποιεί το τρίγωνο Βερο­λίνο – Ουά­σιγ­κτον – Αθήνα.

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΚΚΑΛΙΑΡΗ-ΕΘΝΟΣ