“Μα, εγώ δε ζω γονατιστός…”

Ένας από τους τελευ­ταί­ους λαϊκούς ποιητές, ο Κώστας Βίρβος απο­χαι­ρέ­τησε χθες τη ζωή στα 89 του χρόνια. Ήταν μαζί με τον συνεπή Βασι­λειάδη (γνω­στό­τερο σαν «Τσάντα») και τη γλυ­κύ­τατη, Ευτυχία Παπα­για­νο­πού­λου, η «αγία τριάδα» μιας απα­ρά­μιλ­λης στι­χουρ­γι­κής επο­ποι­ίας, παρό­μοια της οποίας θα κάνουμε να δούμε καιρό! Οι στίχοι του ήταν σύνεργα της ψυχής.

Συνό­ψισε με καίρια λόγια το βαρύ καϋμό των ταπει­νών ανθρώ­πων -ειδικά μετά τον Εμφύλιο- και την κούρασή τους στην καθη­μαγ­μένη χώρα και συγκα­τα­λέ­γε­ται αυτο­δι­καίως στους «λαϊκούς αγίους». Αυτούς που μας κρατάνε όρθιους -στην παρω­χη­μένη διένεξη “δεξιοί – αρι­στε­ροί”-με τις εμπνεύ­σεις τους. Και μας βοηθάνε ν΄ αντέ­χουμε ακόμα και τώρα, την απρο­σπέ­λα­στη χυδαιό­τητα και την ακέ­ρα­στη ματιά αυτών των σκο­τει­νών καιρών. Ένα κατευό­διο κι απο μας…

Αντι­γραφή από δω και κάτω, από το περιο­δικό «Το Λαϊκό Τρα­γούδι» που εκδίδει ο Καλός Δημο­σιο­γρά­φος Γιώργος Κοντο­γιάν­νης.

(Το από­σπα­σμα για την περίοδο της Κατοχής είναι από τη συνέ­ντευξη του Κώστα Βίρβου στη Μαρία Βλα­χο­πού­λου).

Είναι ένα από τα πλέον γνωστά λαϊκά τρα­γού­δια, της πρώιμης μετα­πο­λι­τευ­τι­κής περιό­δου. Σε μουσική Βασίλη Τσι­τσάνη και στίχους Κώστα Βίρβου, το τρα­γούδι «Της γερα­κί­νας γιός» συμπε­ρι­λή­φθηκε στο δίσκο «Σκο­πευ­τή­ριο» στα 1975. Το πρω­το­τρα­γού­δησε ο ίδιος ο συν­θέ­της μαζί με την Λιζέτα Νικο­λάου, σφρα­γί­ζο­ντας με την χαρα­κτη­ρι­στική του φωνή ένα ακόμα κομμάτι της μου­σι­κής ιστο­ρίας του τόπου μας. Πολλά χρόνια αργό­τερα, το τρα­γού­δησε και ο Στέλιος Καζαν­τζί­δης. Στο δίσκο «Αφιέ­ρωμα» που κυκλο­φό­ρησε το 1996 ο μεγάλος λαϊκός τρα­γου­δι­στής, ερμή­νευσε μαζί με το τρα­γούδι του Τσι­τσάνη και άλλα παλιά τρα­γού­δια σπου­δαίων Ελλήνων συν­θε­τών. Καλώς ή κακώς, το τρα­γούδι αυτό πλέον έχει ταυ­τι­στεί με το Στέλιο Καζαν­τζίδη και στα νυχτε­ρινά μαγαζιά της εποχής μας αυτό είναι πρόδηλο. Βλέπετε οι νέοι της εποχής, δεν έχουν ούτε το κίνητρο ούτε τη διάθεση να γνω­ρί­σουν τη μουσική παρά­δοση, να ανα­ζη­τή­σουν το πρω­τό­τυπο. Εμείς πιστεύ­ουμε ακρά­δα­ντα ότι οι πρώτες εκτε­λέ­σεις είναι σχεδόν πάντα, οι πλη­ρέ­στε­ρες. Είναι η πρώτη δημιουρ­γία, δηλαδή η ίδια η έκφραση του δημιουρ­γού. Για να μη μακρη­γο­ρούμε… δεδο­μέ­νου ότι το τρα­γούδι σήμερα είναι συνυ­φα­σμένο με την έντονη, συναι­σθη­μα­τικά, ερμη­νεία του Καζαν­τζίδη, μας ενδια­φέ­ρει να μάθουμε την ιστορία του.

Κώστας Βίρβος

Ο Κώστας Βίρβος στα χρόνια της Κατοχής για κάποιο σύνθημα, για την τότε κυβέρ­νηση του βουνού, που έγραψε σε έναν τοίχο, φυλα­κί­στηκε. Πονούσε φοβερά από την κακο­με­τα­χεί­ριση και το πολύ «ξύλο». Κατέ­ληξε, λοιπόν, στο απο­μο­νω­τή­ριο. Ο ίδιος αφη­γεί­ται: «Το ίδιο βράδυ με έριξαν στο απο­μο­νω­τή­ριο. Εκεί ήταν κι ένας άλλος. Πονούσα σε όλο μου το κορμί. Ήμουν δεμένος στο κεφάλι σαν χότζας. Έχω ένα σημάδι 57 χρόνια εδώ στο κεφάλι από βούρ­δουλα που κατέ­ληγε σε σφαι­ρί­διο. Μέσα εκεί υπήρχε ένα κού­τσουρο. Του είπα “Σε παρα­καλώ να ξαπλώ­σεις στο κού­τσουρο κι εγώ πάνω στο σώμα σου». Έτσι έγινε. Σηκω­νό­μα­σταν την νύχτα να ξεμου­διά­σουμε. Δεν κράτησε πολύ. Δυο μερό­νυ­χτα. Αυτό είναι το ανα­παυ­τι­κό­τερο κρεβάτι που κοι­μή­θηκα ποτέ. Απ’ αυτό εμπνεύ­στηκα το “ούτε στρώμα να πλα­γιάσω, ούτε φως για να διαβάσω” που γράφω στη “Γερα­κίνα”. Στη φυλακή άρχισα να γράφω την “Κατα­χνιά” σαν ποίηση».Πριν μερικά χρόνια, ο σπου­δαίος λαϊκός ποιητής σε κάποια τηλε­ο­πτική εκπομπή, εξήγησε γιατί το τρα­γούδι πέρασε για πρώτη φορά στη δισκο­γρα­φία, με τη φωνή του συνθέτη. Χαρα­κτη­ρι­στικά είχε πει : « Παίρνω τηλέ­φωνο τον Τσι­τσάνη και του λέω πως έχω κάποιους στίχους για τρα­γούδι. Τους διαβάζω και μου λέει πως θα με πάρει να μου πει τι θα κάνει. Και όντως. Με παίρνει λίγη ώρα μετά και μου λέει πως το ετοί­μασε το τρα­γούδι και στο τηλέ­φωνο μου το παίζει. Ωραία, λοιπόν, του λέω… Να το δώσουμε να το πει ο Καζαν­τζί­δης. Και μου απα­ντάει: “Τι λες ρε; Την ψυχή μου την ίδια θα δώσω”…»

penna.gr