Στα Μαράσια αποκαλύπτεται η διαχρονική αξία της Ρόδου

Μα­ρά­σια: ένας ολό­κλη­ρος κό­σμος για τη Ρόδο, εκεί όπου η ζωή συ­νε­χί­ζε­ται με τις όποιες αλ­λα­γές και δια­κυ­μάν­σεις στις πα­λιές, πα­μπά­λαιες ελ­λη­νι­κές γει­το­νιές της πρω­τεύ­ου­σας του νη­σιού. Λίγοι, ίσως, από τους επι­σκέ­πτες της Ρόδου γνω­ρί­ζουν για τα Μα­ρά­σια, τις εκτός των τει­χών προ­ε­κτά­σεις και συ­σπει­ρώ­σεις των Ελ­λή­νων κα­τοί­κων μετά την πτώση της νήσου στους Τούρ­κους, το 1522.

Ξε­φυλ­λί­ζο­ντας το εξαί­ρε­το φω­το­γρα­φι­κό ημε­ρο­λό­γιο που κυ­κλο­φό­ρη­σε η Υπη­ρε­σία Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων και Τε­χνι­κών Εργων Δω­δε­κα­νή­σου (ΥΝΜ­ΤΕΔ) του ΥΠΠΟΑ, προ­βάλ­λε­ται η ομορ­φιά των πα­λαιών αυτών συ­νοι­κιών που εύ­λο­γα δί­νουν τον τίτλο στην έκ­δο­ση: «Μα­ρά­σια. Οι ελ­λη­νι­κές ρο­δί­τι­κες γει­το­νιές».

Ο αρ­χι­τέ­κτο­νας Γιώρ­γος Κα­ρυ­δά­κης, προϊ­στά­με­νος της Υπη­ρε­σί­ας, δίνει τον δικό του αγώνα για την ανα­γνώ­ρι­ση αυτής της ιδιαί­τε­ρης πο­λι­τι­σμι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Ρόδου. Μαζί του συ­μπλέ­ει μια ομάδα αρ­χι­τε­κτό­νων, πο­λι­τι­κών μη­χα­νι­κών, το­πο­γρά­φων και συ­ντη­ρη­τών που συμ­βάλ­λουν στην καλ­λιέρ­γεια μιας άλλης αντί­λη­ψης για την προ­στι­θέ­με­νη αξία που δίνει σε κάθε τόπο το αρ­χι­τε­κτο­νι­κό και ιστο­ρι­κό πα­ρελ­θόν.

Τα Μα­ρά­σια ορ­γα­νώ­θη­καν γύρω από πα­λαιό­τα­τους πυ­ρή­νες και έγι­ναν οι νε­ό­τε­ρες επε­κτά­σεις των Ελ­λή­νων έξω από την πα­λαιά, πε­ρι­τει­χι­σμέ­νη πόλη, όταν έγινε πλέον οθω­μα­νι­κή. Οι ενο­ρί­ες ορ­γα­νώ­θη­καν γύρω από τις ξα­να­κτι­σμέ­νες πα­λιές εκ­κλη­σί­ες και στη «μύτη» του νη­σιού κτί­στη­κε το Νε­ο­χώ­ριον (Νιο­χώ­ρι), με την κα­θο­λι­κή εκ­κλη­σία, τα σπί­τια των δι­πλω­μα­τών, τις πρε­σβεί­ες, τα ξε­νο­δο­χεία. Και σή­με­ρα αι­σθά­νε­ται κα­νείς στον αέρα αυτό τον κο­σμο­πο­λι­τι­σμό. Στα άλλα Μα­ρά­σια, στον Αη Γιάν­νη, στους Αγί­ους Αναρ­γύ­ρους, στην Αγία Ανα­στα­σία, στον Ανω και στον Κάτω Αη Γιώρ­γη, στον Αγιο Νι­κό­λαο, στη Μη­τρό­πο­λη, ο πα­λιός ρο­δί­τι­κος τύπος κα­τοι­κί­ας έδωσε εξαί­ρε­τα δείγ­μα­τα αρ­χι­τε­κτο­νι­κής. Πολλά δια­σώ­ζο­νται.

«Εχου­με αφο­σιω­θεί στην προ­στα­σία και ανά­δει­ξη αυτής της κλη­ρο­νο­μιάς», λέει ο Γιώρ­γος Κα­ρυ­δά­κης, που επι­ση­μαί­νει ότι τα τε­λευ­ταία χρό­νια πολ­λοί κά­τοι­κοι, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας την αξία αυτών των σπι­τιών, τα με­τα­τρέ­πουν σε πρό­τυ­πα κα­τα­λύ­μα­τα. Τα Μα­ρά­σια, κα­θό­τι απρο­στά­τευ­τα επί δε­κα­ε­τί­ες, γέ­μι­σαν πο­λυ­κα­τοι­κί­ες και απώ­λε­σαν ως ένα ση­μείο την αυ­θε­ντι­κή ρυ­μο­το­μία τους, παρ’ όλα αυτά είναι ακόμη και σή­με­ρα κύτ­τα­ρα της πα­ρα­δο­σια­κής ρο­δί­τι­κης κα­τοι­κί­ας. Αυτή ήταν, όπως λέει ο κ. Κα­ρυ­δά­κης, ορ­γα­νω­μέ­νη γύρω από μια αυλή, που είναι ο πυ­ρή­νας του σπι­τιού. Ηταν πάντα στρω­μέ­νη (όπως και η σάλα) με «κο­χλά­κι», το χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό βο­τσα­λω­τό με το μαυ­ρό­α­σπρο θα­λασ­σι­νό χα­λί­κι. Οι φω­το­γρα­φί­ες απο­δί­δουν με πλη­ρό­τη­τα την ομορ­φιά του ρο­δί­τι­κου σπι­τιού.

Μά­θη­μα Ιστο­ρί­ας

«Σκο­πός της φε­τι­νής έκ­δο­σης ήταν να γίνει ευ­ρύ­τε­ρα γνω­στή (κυ­ρί­ως στους Ρο­δί­τες) η ιστο­ρία αυτών των γει­το­νιών», λέει η Νε­κτα­ρία Δα­σα­κλή, συ­ντη­ρή­τρια αρ­χαιο­τή­των και έργων τέ­χνης και μου­σειο­λό­γος, προϊ­στα­μέ­νη του τμή­μα­τος Συ­ντή­ρη­σης της ΥΝΜ­ΤΕΔ. «Ο στό­χος της γνω­ρι­μί­ας των Ρο­δι­τών με αυτό το αθέ­α­το (πα­ρό­τι μέσα στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά μας) και για χρό­νια πα­ρα­με­λη­μέ­νο κομ­μά­τι της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς φαί­νε­ται να επι­τυγ­χά­νε­ται σε ικα­νο­ποι­η­τι­κό βαθμό μέσω αυτής της έκ­δο­σης του ημε­ρο­λο­γί­ου, καθώς υπάρ­χουν πολύ θε­τι­κά σχό­λια ανα­τρο­φο­δό­τη­σης, ενώ η ζή­τη­ση υπερ­βαί­νει την προ­σφο­ρά, κάτι που θα λά­βου­με υπόψη μας για τις μελ­λο­ντι­κές εκ­δό­σεις μας», λέει η κ. Δα­σα­κλή. «Οσο κι αν φαί­νε­ται πα­ρά­ξε­νο, υπάρ­χει πολύς κό­σμος που ενώ γεν­νή­θη­κε, με­γά­λω­σε ή μένει στα Μα­ρά­σια, δεν ξέρει κα­θό­λου την ιστο­ρία τους».

Πα­ρό­τι θα ήταν αυ­το­νό­η­το, η διά­σω­ση των Μα­ρα­σί­ων δεν είναι απλή υπό­θε­ση. Ο πο­λί­της βρί­σκε­ται ανά­με­σα σε δύο αντι­φα­τι­κές πο­λι­τι­κές. Από τη μία, η Υπη­ρε­σία Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων και Τε­χνι­κών Εργων Δω­δε­κα­νή­σου έχει χα­ρα­κτη­ρί­σει τα Μα­ρά­σια ως ιστο­ρι­κούς τό­πους (το 2008 και 2009), αλλά ο Δήμος Ρόδου δεν έχει προ­χω­ρή­σει την αλ­λα­γή του σχε­δί­ου πόλης, με απο­τέ­λε­σμα να υπάρ­χουν ασά­φεια και αντι­κρουό­με­νες πο­λι­τι­κές. Από την πλευ­ρά της ΥΝΜ­ΤΕΔ, είναι αυ­το­νό­η­το ότι πε­ρι­μέ­νει από τον δήμο να εναρ­μο­νί­σει την πο­λι­τι­κή του με τον νόμο του υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού.

Ο κό­σμος, οι ίδιοι οι κά­τοι­κοι, μπο­ρεί να γί­νουν σύμ­μα­χοι όταν κα­τα­νο­ή­σουν την υπε­ρα­ξία αυτής της κλη­ρο­νο­μιάς, όπως έχει ήδη κατά πε­ρί­πτω­ση δια­φα­νεί. «Στρέ­φου­με τώρα το εν­δια­φέ­ρον του κοι­νού σε αυτές τις γει­το­νιές», λέει η Κα­τε­ρί­να Μα­νού­σου-Ντέλ­λα, αρ­χι­τέ­κτο­νας – μη­χα­νι­κός με μακρά εμπει­ρία στις ανα­στη­λώ­σεις. «Εκεί είναι τα σπί­τια των Ρο­δι­τών, από πάπ­που προς πάππο. Εκεί έμει­ναν οι πρό­γο­νοί τους και εκεί μέ­νουν τώρα οι ίδιοι και τα παι­διά τους».

Εκ­κρε­μεί ακόμη ο χα­ρα­κτη­ρι­σμός του Νιο­χω­ριού ως ιστο­ρι­κού τόπου και αυτό είναι πολύ ση­μα­ντι­κό για να ανα­χαι­τι­σθεί η κα­τα­στρο­φή του. Η ημε­ρί­δα που θα γίνει προ­σε­χώς θα συμ­βά­λει στη διά­σω­σή του. Τα Μα­ρά­σια ανελ­κύ­ο­νται στα­δια­κά στη συ­νεί­δη­ση των Ρο­δι­τών ως κάτι ανα­πό­σπα­στο από την πο­ρεία τους στον χρόνο. Ταυ­τό­χρο­να ορί­ζουν και έναν τρόπο σύν­δε­σης του πα­ρό­ντος με τις δια­χρο­νι­κές αξίες. Αυτό το ημε­ρο­λό­γιο από τη Ρόδο άνοι­ξε μια με­γά­λη και ανε­ξά­ντλη­τη συ­ζή­τη­ση.

Πηγή: kathimerini.gr

Νίκος Βα­τό­που­λος