Ένας στους τέσσερις Έλληνες έχει εμπλακεί με τον Εθελοντισμό κατά τον τελευταίο χρόνο – Το προφίλ του Έλληνα Εθελοντή

Η Ελλάδα απο­δει­κνύ­ε­ται ως χώρα με δυνατό το απο­τύ­πωμα της προ­σφο­ράς και της αλλη­λεγ­γύης, με έναν στους τέσ­σε­ρις να δηλώνει ότι κατά τον τελευ­ταίο χρόνο έχει ασχο­λη­θεί με τον Εθε­λο­ντι­σμό, ενώ σε βάθος χρόνου, του­λά­χι­στον 6 στους 10 έχουν εμπλα­κεί με κάποια εθε­λο­ντική δρα­στη­ριό­τητα στο παρελ­θόν.

Με αφορμή την Διεθνή Ημέρα Εθε­λο­ντών στις 5 Δεκεμ­βρίου, παρου­σιά­στηκε στο Οικο­νο­μικό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών το προφίλ του Έλληνα εθε­λο­ντή, μέσα από τα απο­τε­λέ­σματα της πρώτης έρευνας στη χώρα, που εστιά­ζει στο ποιος είναι ο Έλληνας εθε­λο­ντής, τι τον ενθαρ­ρύ­νει να ασχο­λη­θεί με τον εθε­λο­ντι­σμό και τι τον απο­θαρ­ρύ­νει, με τι είδους δρα­στη­ριό­τη­τες ασχο­λεί­ται, σε ποιους εθε­λο­ντι­κούς οργα­νι­σμούς δρα­στη­ριο­ποιεί­ται και πώς ενη­με­ρώ­νε­ται για τις εθε­λο­ντι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες στις οποίες συμ­με­τέ­χει.

«Η μελέτη του χώρου του Εθε­λο­ντι­σμού στην Ελλάδα έως σήμερα είχε εξα­ντλη­θεί στην κατα­γραφή και την διε­ρεύ­νηση του αντι­κει­μέ­νου των εθε­λο­ντι­κών οργα­νι­σμών (ΜΚΟ) στην χώρα μας. Καμμία μελέτη στην Ελλάδα δεν είχε εστιά­σει στην απο­τύ­πωση του προφίλ του Έλληνα εθε­λο­ντή», ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ανδρέας Ευαγ­γε­λά­τος, στέ­λε­χος του Εργα­στη­ρίου Επι­χει­ρη­σια­κής Επι­κοι­νω­νίας του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών και επι­στη­μο­νικά υπεύ­θυ­νος της έρευνας.

Όπως επε­σή­μανε, με την έρευνα αυτή, καλύ­πτε­ται το κενό της ανυ­παρ­ξίας δεδο­μέ­νων και στοι­χείων, και δημιουρ­γεί­ται μια αρχή πάνω στην οποία μπορεί να βασι­στεί κάθε επόμενη ερευ­νη­τική προ­σπά­θεια με εστίαση στον χώρο του Εθε­λο­ντι­σμού. «Είναι επο­μέ­νως σημα­ντική καθώς σαν πρώτη, βάζει τον πήχυ των μετρή­σεων», σημεί­ωσε.

Η Ελλάδα πάνω από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο στους δείκτες εθε­λο­ντι­σμού

Ένα από τα πιο σημα­ντικά ευρή­ματα της έρευνας, σύμφωνα με τον κ. Ευαγ­γε­λάτο, είναι η απο­τύ­πωση της δυνα­μι­κής παρου­σίας του εθε­λο­ντι­σμού στην Ελλάδα. Ως εθε­λο­ντική δρα­στη­ριό­τητα κάποιου, χαρα­κτη­ρί­ζε­ται η ελεύ­θερη προ­σφορά, δηλαδή χωρίς οικο­νο­μική ή άλλης μορφής απο­ζη­μί­ωση του χρόνου, των δεξιο­τή­των ή των υπη­ρε­σιών του για την εκτέ­λεση εργα­σιών, συνήθως προς όφελος άλλων, μιας κοι­νό­τη­τας, ή μιας ομάδας ατόμων ή για την επί­τευξη ενός σκοπού (formal volunteering και informal helping).

Πιο συγκε­κρι­μένα, το ποσοστό των εθε­λο­ντών τον τελευ­ταίο χρόνο ανέρ­χε­ται στο 40,5%, ενώ όταν περι­λαμ­βά­νο­νται δρα­στη­ριό­τη­τες που αφορούν και προη­γού­μενα χρόνια, το ποσοστό ανέρ­χε­ται στο 66,3%, κάτι που σύμφωνα με τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας «δείχνει πολύ μεγάλη εθε­λο­ντική δρα­στη­ριο­ποί­ηση σε βάθος χρόνου».

Ανα­λυ­τι­κό­τερα, το 35,3% των ερω­τη­θέ­ντων δήλωσαν ότι είχαν και στο παρελ­θόν και σήμερα εθε­λο­ντική δρα­στη­ριό­τητα, το 31% δήλωσαν ότι είχαν μόνο στο παρελ­θόν εθε­λο­ντική δρα­στη­ριό­τητα και το 4,4% δήλωσαν ότι έχουν σήμερα εθε­λο­ντική δρα­στη­ριό­τητα, αλλά όχι στο παρελ­θόν.

Το 29,2% των ερω­τη­θέ­ντων δε συμ­με­τεί­χαν ποτέ σε εθε­λο­ντική δρα­στη­ριό­τητα.

«Το εύρημα αυτό είναι σημα­ντικό γιατί σε σχε­τι­κές συζη­τή­σεις η εθε­λο­ντική δρα­στη­ριό­τητα στην Ελλάδα εικά­ζο­νταν ότι βρί­σκε­ται στο 4 έως 10%, παρου­σιά­ζο­ντας την Ελλάδα σαν μια χώρα όπου ο Εθε­λο­ντι­σμός είναι σχεδόν ανύ­παρ­κτος. Το 40,5% μάς τοπο­θε­τεί πάνω από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο και λίγο πιο κάτω από τις ΗΠΑ», σχο­λί­ασε ο κ. Ευαγ­γε­λά­τος.

Οργα­νι­σμοί μέσω των οποίων δρα­στη­ριο­ποιού­νται οι εθε­λο­ντές

Αξιο­ση­μεί­ωτα είναι τα ευρή­ματα που αφορούν στους οργα­νι­σμούς μέσω των οποίων προ­σφέ­ρουν οι εθε­λο­ντές. Το μεγα­λύ­τερο ποσοστό (38,8%) δρα­στη­ριο­ποιεί­ται ή έχει δρα­στη­ριο­ποι­η­θεί μέσω κάποιας ανα­γνω­ρι­σμέ­νης εθε­λο­ντι­κής οργά­νω­σης. Ακο­λου­θούν ποσο­στιαία, οι κατη­γο­ρίες άτυπων ομάδων (12,7) και η δρα­στη­ριό­τητα εκτός οργα­νι­σμών (12,4%, απά­ντησε ότι δρα­στη­ριο­ποιεί­ται «μόνος»). Ακο­λου­θούν οι εκπαι­δευ­τι­κοί οργα­νι­σμοί, όπως είναι για παρά­δειγμα τα πανε­πι­στή­μια (11,2%) και οι τοπικές κοι­νό­τη­τες (9,5%).

Αξίζει να σημειω­θεί, ότι η δρα­στη­ριο­ποί­ηση μέσω Εκπαι­δευ­τι­κών οργα­νι­σμών συνο­λικά ανέρ­χε­ται στο 15,6%, εάν αθροί­σουμε τους εκπαι­δευ­τι­κούς οργα­νι­σμούς (11,2%) και την πρα­κτική άσκηση (4,4%).

Για τον κ. Ευαγ­γε­λάτο, απο­τέ­λεσε σημείο έκπλη­ξης η ποσο­στιαία χαμηλή δρα­στη­ριο­ποί­ηση των εθε­λο­ντών μέσω Εκκλη­σίας και Θρη­σκευ­τι­κών ιδρυ­μά­των, η οποία ανέρ­χε­ται στο 4%. «Το νούμερο αυτό ενδε­χο­μέ­νως να συν­δέ­ε­ται με περιο­ρι­σμένη εμβέ­λεια της φιλαν­θρω­πι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας της Εκκλη­σίας και των Θρη­σκευ­τι­κών οργα­νώ­σεων την περίοδο της Έρευνας, ή με περιο­ρι­σμένη συμ­με­τοχή στην Έρευνα των εθε­λο­ντών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε Εκκλη­σία / Θρη­σκευ­τι­κές οργα­νώ­σεις», σχο­λί­ασε.

Επι­πλέον, σύμφωνα με την έρευνα, η ενη­μέ­ρωση του κοινού για εθε­λο­ντι­κές δράσεις γίνεται κατά το μεγα­λύ­τερο ποσοστό από τους ίδιους τους εθε­λο­ντι­κούς οργα­νι­σμούς 22% και από στόμα σε στόμα 17,2%. Σημα­ντική είναι συμβολή των εκπαι­δευ­τι­κών οργα­νι­σμών στην ενη­μέ­ρωση 7,5%, ενώ αξιο­πρό­σε­κτη είναι η παρου­σία των κοι­νω­νι­κών δικτύων στην ενη­μέ­ρωση (κυρίως Instagram και Facebook, τα οποία υπερ­σκε­λί­ζουν τα κλασ­σικά κανάλια ενη­μέ­ρω­σης (τηλε­ό­ραση, εφη­με­ρί­δες ραδιό­φωνο).

Τι είδους εθε­λο­ντική δράση ανα­λαμ­βά­νουν

Σύμφωνα με τη μελέτη, ότι οι εθε­λο­ντι­κές δράσεις επι­κε­ντρώ­νο­νται σε τομείς όπως η κοι­νω­νική αλλη­λεγ­γύη, η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος (δασο­πυ­ρό­σβεση και δασο­προ­στα­σία), η προ­στα­σία των ζώων, η υγεία, η εκπαί­δευση και ο πολι­τι­σμός. Οι τομείς αυτοί συγκε­ντρώ­νουν τη μεγα­λύ­τερη κινη­το­ποί­ηση πολιτών, απο­τε­λώ­ντας πυλώνες κοι­νω­νι­κής συνοχής και ενεργού συμ­με­το­χής στην κοι­νω­νία των πολιτών.

Ανα­λυ­τικά, τα ποσοστά των κατη­γο­ριών εθε­λο­ντι­κών δράσεων έχουν ως εξής:

Φιλαν­θρω­πική δρα­στη­ριό­τητα: (27,9%)

Προ­στα­σία ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των: (15,6%)

Πολι­τι­στικό έργο: (10,9%)

Προ­στα­σία περι­βάλ­λο­ντος: (10,5%)

Πολι­τική προ­στα­σία: (8,6%)

Προ­στα­σία ζώων: (7,9%)

Υπο­στή­ριξη εκπαί­δευση νεο­λαίας (πρό­σκο­ποι/οδηγοί): (7,7%)

Τα κίνητρα και οι απο­τρε­πτι­κοί παρά­γο­ντες

Τα βασι­κό­τερα κίνητρα που πρoωθούν τη συμ­με­τοχή των πολιτών σε εθε­λο­ντι­κές δρα­στη­ριό­τη­τας είναι τέσσερα: (1) οι αξίες του εθε­λο­ντι­σμού (αλλη­λο­βο­ή­θεια, συμπό­νοια και προ­σφορά στον συνάν­θρωπο), (2) η ευκαι­ρία για μάθηση, από­κτηση εμπει­ρίας και προ­σω­πική εξέλιξη μέσω της συμ­με­το­χής σε εθε­λο­ντι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, (3) το καλό παρά­δειγμα των άλλων (κοι­νω­νικό πρότυπο), και (4) η ψυχο­λο­γική ικα­νο­ποί­ηση μέσω της ενί­σχυ­σης του «Εγώ» που πηγάζει από τη συνει­σφορά στο κοινό καλό.

Αντί­θετα, οι σημα­ντι­κό­τε­ροι ανα­σταλ­τι­κοί παρά­γο­ντες σχε­τί­ζο­νται με την έλλειψη ελεύ­θε­ρου χρόνου, την περιο­ρι­σμένη οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα σε συν­δυα­σμό με την απουσία ενδια­φέ­ρο­ντος για συγκε­κρι­μέ­νες εθε­λο­ντι­κές δράσεις, την έλλειψη σχε­τι­κής ενη­μέ­ρω­σης και εκπαί­δευ­σης και με αρνη­τι­κές εμπει­ρίες του παρελ­θό­ντος από την ανε­παρκή οργά­νωση εθε­λο­ντι­κών δράσεων.

Οι γυναί­κες εκπρο­σω­πούν το 70% του δείγ­μα­τος, γεγονός που αντι­κα­το­πτρί­ζει τη μεγα­λύ­τερη διάθεσή τους να συμ­με­τέ­χουν σε δράσεις κοι­νω­νι­κού χαρα­κτήρα με παράλ­ληλη ισχυ­ρό­τερη στάση εθε­λο­ντι­κής ευαι­σθη­το­ποί­η­σης, ενώ οι άντρες αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 30% του δείγ­μα­τος έχοντας επίσης θετική στάση ως προς τον εθε­λο­ντι­σμό, αλλά με μικρό­τερη ευαι­σθη­το­ποί­ηση έναντι των γυναι­κών.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία, η πιο ενεργή ηλι­κιακή ομάδα είναι εκείνη των 40 έως 59 ετών, ενώ οι ηλικίες 30 έως 39 ετών παρου­σιά­ζουν χαμη­λό­τερη συμ­με­τοχή, πιθανώς λόγω επαγ­γελ­μα­τι­κών και οικο­γε­νεια­κών υπο­χρε­ώ­σεων.

Λίγα λόγια για την έρευνα

Η μελέτη «Το Προφίλ του Έλληνα Εθε­λο­ντή 2025» υλο­ποι­ή­θηκε από το Εργα­στή­ριο Επι­χει­ρη­σια­κής Επι­κοι­νω­νίας του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών σε συνερ­γα­σία με τη Humanity Greece και με την υπο­στή­ριξη της Motodynamics.

Ολο­κλη­ρώ­θηκε τον Νοέμ­βριο του 2025 και βασί­στηκε σε αντι­προ­σω­πευ­τικό δείγμα 2.333 πολιτών από τέσ­σε­ρις μεγάλες αστικές περιο­χές (Αθήνα, Θεσ­σα­λο­νίκη, Πάτρα και Κρήτη) και επίσης, περι­λάμ­βανε εις βάθος συνε­ντεύ­ξεις με 32 στελέχη μεγάλων εθε­λο­ντι­κών οργα­νι­σμών.

Επι­στη­μο­νικά υπεύ­θυ­νος της έρευνας ήταν ο Ανδρέας Ευαγ­γε­λά­τος, ο οποίος σημεί­ωσε ότι η αρχή της απο­τύ­πω­σης του προφίλ του Έλληνα εθε­λο­ντή θα ήταν χρήσιμο να έχει και συνέ­χεια. «Θα ήταν χρήσιμο να διε­νερ­γεί­ται η έρευνα ανά έτος ή και διετία. Έτσι, θα μπο­ρούμε να παρα­τη­ρούμε την δια­κύ­μανση δεικτών, όπως το ποσοστό εθε­λο­ντι­κής δρα­στη­ριο­ποί­η­σης, τη στα­θε­ρό­τητα ή δια­φο­ρο­ποί­ηση των επι­δρώ­ντων παρα­γό­ντων, τα είδη των εθε­λο­ντι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, κλπ. συνά­γο­ντας συμπε­ρά­σματα για τον εθε­λο­ντι­σμό, τους εθε­λο­ντι­κούς οργα­νι­σμούς και την λει­τουρ­γία της κοι­νω­νι­κής συνοχής γενι­κό­τερα», κατέ­ληξε.

Πηγή: skai.gr