Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του διεθνούς Συνεδρίου με θέμα «Ελευθερία Λόγου και Λογοκρισία»

-Με μεγάλη επι­τυ­χία ολο­κλη­ρώ­θη­καν οι εργα­σίες του διε­θνούς Συνε­δρίου με θέμα «Ελευ­θε­ρία Λόγου και Λογο­κρι­σία» που πραγ­μα­το­ποί­η­σαν το Διεθνές Κέντρο Συγ­γρα­φέων και Μετα­φρα­στών Ρόδου του ΔΟΠΑΡ, το Τμήμα Μεσο­γεια­κών Σπουδών του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου και το Συμ­βού­λιο των Συγ­γρα­φέων και Μετα­φρα­στών των Τριών Θαλασ­σών (TSWTC) από 3 μέχρι 5 Οκτω­βρίου υπό την αιγίδα της UNESCO.

Στο συνέ­δριο έλαβαν μέρος 25 ομι­λη­τές από 15 χώρες, οι οποίοι παρου­σί­α­σαν τη δική τους εμπει­ρία ως λογο­τέ­χνες, δημο­σιο­γρά­φοι, κρι­τι­κοί και μετα­φρα­στές στις χώρες τους σχετικά με την ελευ­θε­ρία έκφρα­σης και αυτο­έκ­φρα­σης, τα πνευ­μα­τικά δικαιώ­ματα, τη λογο­κρι­σία και την αυτο­λο­γο­κρι­σία.

Το συνέ­δριο πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε με αφορμή τον εορ­τα­σμό των 20 χρόνων από την κρουα­ζιέρα 400 συγ­γρα­φέων και μετα­φρα­στών από 30 χώρες στο Αιγαίο Πέλαγος, τη Βαλτική και τη Μαύρη Θάλασσα όπου ορα­μα­τί­στη­καν την ίδρυση ενός κέντρου για τη λογο­τε­χνία, τη μετά­φραση, την ελευ­θε­ρία του λόγου, το δια­πο­λι­τι­σμικό διάλογο, την αμοι­βαία κατα­νό­ηση και αποδοχή.

Την Πέμπτη 2 Οκτω­βρίου στην τελετή υπο­δο­χής των ομι­λη­τών που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στις εγκα­τα­στά­σεις του ΔΚΣΜΡ παρέ­στη­σαν ο Δήμαρ­χος Ρόδου, κ. Φώτης Χατζη­διά­κος, ο Αντι­δή­μαρ­χος Πολι­τι­σμού, κ. Τέρης Χατζη­ιω­άν­νου, ο Αντι­δή­μαρ­χος Διοι­κη­τι­κών και πρώην Αντι­δή­μαρ­χος Πολι­τι­σμού κ. Σάββας Δια­κο­στα­μα­τίου, ο Πρό­ε­δρος του ΔΟΠΑΡ, κ. Σέργιος Αϊβάζης, η Αντι­δή­μαρ­χος Του­ρι­σμού, κ. Μαρίζα Χατζη­λα­ζά­ρου, και οι κ.κ. Βασίλης και Λη Μηνα­ΐ­δης.

Την Παρα­σκευή 3 Οκτω­βρίου, την έναρξη του Συνε­δρίου κήρυξε ο Αντι­δή­μαρ­χος Πολι­τι­σμού κ. Τέρης Χατζη­ιω­άν­νου, ο οποίος μίλησε για τη σπου­δαιό­τητα του ΔΚΣΜΡ, την ύπαρξη της λογο­κρι­σίας στη σημε­ρινή εποχή της παγκο­σμιο­ποί­η­σης και ευχή­θηκε καλή επι­τυ­χία στις εργα­σίες του Συνε­δρίου και στη συνέ­χεια απηύ­θυνε χαι­ρε­τι­σμό ο Αντι­πρύ­τα­νης του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου κ. Σπύρος Συρό­που­λος, ο οποίος ανα­φέρ­θηκε στην επίπονη προ­σπά­θεια που έγινε από όλους τους συνερ­γα­ζό­με­νους φορείς για την πραγ­μα­το­ποί­ηση του Συνε­δρίου. Συγκε­κρι­μένα, ο κ. Συρό­που­λος ενη­μέ­ρωσε ότι η προ­ε­τοι­μα­σία για το Συνέ­δριο άρχισε πριν από ενάμιση χρόνο, υπήρξε εντα­τική ηλε­κτρο­νική επι­κοι­νω­νία, προ­κει­μέ­νου να συντο­νι­στούν και να ομα­δο­ποι­η­θούν οι συνε­δρίες στις οποίες ήταν διαρ­θρω­μένο το πρό­γραμμα του Συνε­δρίου και έγινε εκτενής ενη­μέ­ρωση στον Τύπο ήδη από το Μάιο για τη διε­ξα­γωγή του στη Ρόδο.

Η Νάνσυ Τρυ­πο­σκούφη, προϊ­στα­μένη του Διε­θνούς Κέντρου ανα­φέρ­θηκε συνο­πτικά στο ρόλο που παίζει το ΔΚΣΜΡ τόσο σε διεθνές όσο και σε εθνικό και τοπικό επίπεδο και ευχα­ρί­στησε όλους τους συμ­με­τέ­χο­ντες καθώς και τους χορη­γούς δίχως την αρωγή των οποίων δεν θα ήταν εφικτό ένα τόσο μεγάλο Συνέ­δριο.

Ο Gino Leineweber, Πρό­ε­δρος του TSWTC και της Ένωσης Λογο­τε­χνών Αμβούρ­γου, μίλησε για την κοπιώδη προ­ε­τοι­μα­σία ενός τόσο μεγάλου συνε­δρίου, προ­κει­μέ­νου να συμ­με­τά­σχουν σημα­ντι­κοί ομι­λη­τές από 15 δια­φο­ρε­τι­κές χώρες και ευχα­ρί­στησε όλους όσοι δού­λε­ψαν σκληρά για την πραγ­μα­το­ποί­ησή του.

Επίσης, χαι­ρέ­τησε ο Κώστας Τσο­λα­κί­δης, Επί­κου­ρος Καθη­γη­τής Πλη­ρο­φο­ρι­κής στο Παι­δα­γω­γικό Τμήμα Δημο­τι­κής Εκπαί­δευ­σης του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου, καθώς είχε ενεργή εμπλοκή στην ηλε­κτρο­νική δια­σύν­δεση του Κέντρου στα πρώτα του βήματα.

Το Συνέ­δριο ξεκί­νησε με την ανα­δρομή στην κρουα­ζιέρα με το πλοίο World Renaissance το Νοέμ­βριο του 1994, όπου συζη­τή­θηκε εκτενώς η ιδέα της ίδρυσης ενός κέντρου που θα αντι­προ­σω­πεύει την ιδέα μιας νέας Ευρώπης, ενός κέντρου ανε­ξάρ­τη­του και ανοι­χτού σε όλους τους συγ­γρα­φείς και μετα­φρα­στές, με στόχο να δώσει ένα νέο νόημα στη γραπτή επι­κοι­νω­νία στο ξεκί­νημα της νέας χιλιε­τίας. Πρω­τερ­γά­τες του εγχει­ρή­μα­τος ήταν ο Σουηδός ποιητής Peter Curman και ο αεί­μνη­στος Δωδε­κα­νή­σιος συγ­γρα­φέας Νίκος Κάσ­δα­γλης. Ο Peter Curman θυμή­θηκε με μεγάλη συγκί­νηση τις συζη­τή­σεις και τις απαγ­γε­λίες ποι­η­μά­των καθ’ όλη τη διάρ­κεια του ταξι­διού και ο Γιώργος Γιαν­νό­που­λος, πρώην Δήμαρ­χος Ροδίων, μίλησε για την πρόταση που έγινε από τον Peter Curman, το Νίκο Κάσ­δα­γλη και τον αεί­μνη­στο Ηλία Κόλια, τότε Εφόρου Βυζα­ντι­νών Αρχαιο­τή­των στη Ρόδο, προ­κει­μέ­νου να ιδρυθεί το διεθνές κέντρο στη Ρόδο και την κατο­πινή αγω­νιώδη δουλειά για να μπο­ρέ­σει να γίνει το όνειρο πραγ­μα­τι­κό­τητα. Η Ewa Kumlin, σύζυγος του τότε πρέσβη της Σου­η­δίας στην Ελλάδα ανα­φέρ­θηκε στις συνα­ντή­σεις που είχε για την πραγ­μα­το­ποί­ηση της κρουα­ζιέ­ρας, αφού είχε ανα­λά­βει το συντο­νι­σμό του προ­γράμ­μα­τος, τις επι­σκέ­ψεις με το Θανάση Βαλτινό στο Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και το άγχος κατά την ημέρα των εγκαι­νίων του ΔΚΣΜΡ.

Η γνωστή Τουρ­κάλα μετα­φρά­στρια Sezer Duru, που κι αυτή ανήκε στο στενό πυρήνα των εμπνευ­στών, ανα­φέρ­θηκε κυρίως στα προ­βλή­ματα λογο­κρι­σίας που βιώνει στις μέρες μας η Τουρκία στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και στην αυτο­λο­γο­κρι­σία που υφί­στα­νται οι λογο­τέ­χνες και οι μετα­φρα­στές καθώς και οι εκδο­τι­κοί οίκοι στη χώρα της.

Η πρώτη συνε­δρία είχε τίτλο «Το “όχημα” της έκφρα­σης και της επι­κοι­νω­νίας» με πρώτο ομιλητή τον ποιητή, μετα­φρα­στή και συντά­κτη της εφη­με­ρί­δας «Το Βήμα» κ. Ανα­στάση Βιστω­νίτη, ο οποίος μάς θύμισε τη λογο­κρι­σία που είχε εγκα­θι­δρυ­θεί στην Ελλάδα κατά τη διάρ­κεια της επτα­ε­τίας καθώς και τα διάφορα ευτρά­πελα που τη συνό­δευαν. Στη συνέ­χεια πήρε το λόγο η Fatima Hussain, καθη­γή­τρια Ιστο­ρίας στο Πανε­πι­στή­μιο του Νέου Δελχί στην Ινδία, που έκανε μία ιστο­ρική ανα­δρομή σε θέματα λογο­κρι­σίας στην Ινδία, ιδιαί­τερα κατά την εποχή της αποι­κιο­κρα­τίας και κατόπιν η Cecilia Djurberg, κρι­τι­κός και δημο­σιο­γρά­φος από τη Σουηδία, παρου­σί­ασε τα σύγ­χρονα μέσα ελευ­θε­ρίας λόγου και έκφρα­σης (μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης), ηλε­κτρο­νικά βιβλία κ.ά. και την ελευ­θε­ρία και αυτο­λο­γο­κρι­σία στη σύγ­χρονη θεα­τρική τέχνη.

Η πρώτη απο­γευ­μα­τινή συνε­δρία «Ελευ­θε­ρία λόγου – έννοια – ιστορία» άνοιξε με τον Uwe Friesel, Γερμανό συγ­γρα­φέα, ιδρυ­τικό μέλος του ΔΣ του TSWTC, ο οποίος μίλησε για την ελευ­θε­ρία του λόγου και τη λογο­κρι­σία μετά την ένωση της δυτικής και της ανα­το­λι­κής Γερ­μα­νίας καθώς και με ποι­η­τική και συναι­σθη­μα­τική διάθεση θυμή­θηκε τις γεμάτες ποίηση και όνειρα ημέρες της κρουα­ζιέ­ρας.

Ο κ. Ανα­στά­σιος Χαμου­ζάς, δικη­γό­ρος, υπο­ψή­φιος διδά­κτο­ρας του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου και διευ­θυ­ντής του Εσπε­ρι­νού Λυκείου, προ­σέγ­γισε νομικά την ελευ­θε­ρία του λόγου και τη λογο­κρι­σία και έκανε ιστο­ρική ανα­δρομή σε λογο­τε­χνικά κείμενα από την αρχαιό­τητα και το Μεσαί­ωνα με στοι­χεία λογο­κρι­σίας και αυτο­λο­γο­κρι­σίας.

Στη δεύτερη απο­γευ­μα­τινή συνε­δρία με τίτλο «Λογο­κρι­σία και αυτο­λο­γο­κρι­σία» μίλησε ο Meir Ouziel, καλ­λι­τε­χνι­κός διευ­θυ­ντής της Ένωσης Εβραίων Συγ­γρα­φέων του Ισραήλ, που έκανε λόγο για τα σατι­ρικά λογο­τε­χνικά κείμενα και πώς μέσα από αυτά μπορούν να ξεπη­δή­σουν μηνύ­ματα χωρίς να είναι εύκολο να λογο­κρι­θούν. Κατόπιν ο Jukka Laajarinne, συγ­γρα­φέας και καθη­γη­τής φιλο­σο­φίας από τη Φιν­λαν­δία, ανα­φέρ­θηκε στην αυτο­λο­γο­κρι­σία που επι­βάλ­λε­ται από διά­φο­ρους παρά­γο­ντες όπως η θρη­σκεία που θεωρεί κάποιες λέξεις «αμαρ­τω­λές» και έδωσε έμφαση στη σιωπή στην οποία προ­σφεύ­γουν συχνά οι πνευ­μα­τι­κοί άνθρω­ποι για να αντι­με­τω­πί­σουν τις αντί­ξοες συν­θή­κες που υφί­στα­νται σε απο­λυ­ταρ­χικά καθε­στώτα.

Η συνε­δρία έκλεισε με την ομιλία του Αντι­πρύ­τανη του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου, κ. Σπύρου Συρό­που­λου, ο οποίος ανα­φέρ­θηκε στη λογο­κρι­σία κατά την αρχαιό­τητα, στην ιση­γο­ρία και ισο­νο­μία που τελικά απο­λάμ­βα­ναν μόνο οι Αθη­ναίοι πολίτες που ήταν μορ­φω­μέ­νοι και αστοί.

Το Σάββατο 4 Οκτω­βρίου, το συνέ­δριο ξεκί­νησε με την ποι­ή­τρια από την Τουρκία Gonça Özmen, που έχει συχνά κυνη­γη­θεί για τα ποι­ή­ματά της με το επι­χεί­ρημα ότι είναι προ­κλη­τικά και ανα­τρε­πτικά και τη Manana Dumbadze, συγ­γρα­φέα από τη Γεωργία και θυγα­τέρα του σπου­δαιό­τε­ρου Γεωρ­για­νού συγ­γρα­φέα Nodar Dumbadze, η οποία ανέ­γνωσε μία επι­στολή με ηρωίδα την Ελιά που φυτεύ­τηκε το 2006 κατά τα εγκαί­νια του κτηρίου εκπαι­δευ­τι­κών προ­γραμ­μά­των του ΔΚΣΜΡ (κτήριο Περ­δι­κάκη), σύμβολο της ειρήνης των λαών και της ελεύ­θε­ρης δια­κί­νη­σης ιδεών μεταξύ τους και την ονόμασε «Κόρη της Manana» και κόρη κάθε συγ­γρα­φέα που επι­ζη­τεί την ελευ­θε­ρία στην έκφραση.

Ακο­λού­θησε η συνε­δρία με τίτλο «Αυτο­λο­γο­κρι­σία και πλη­ρο­φο­ριο­δό­τες» με τον Τούρκο ποιητή, συγ­γρα­φέα, δημο­σιο­γράφο και πρώην σύμ­βουλο του πρω­θυ­πουρ­γού της Τουρ­κίας σε θέματα πολι­τι­σμού, Mesut Senol, ο οποίος έκανε λόγο για τη λογο­κρι­σία στη λογο­τε­χνική μετά­φραση, τα ΜΜΕ και τα κοι­νω­νικά δίκτυα στην Τουρκία.

Στη συνέ­χεια ακού­σαμε τη συγκλο­νι­στική εισή­γηση του ποιητή και πρώην Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού του Πακι­στάν Fakhar Zaman, ο οποίος ανα­φέρ­θηκε στις συν­θή­κες σκο­τα­δι­σμού που επι­κρα­τούν στη χώρα του όπου κατά καιρούς απα­γο­ρεύ­ο­νται και καί­γο­νται βιβλία, ενώ οι συγ­γρα­φείς και οι ποιητές διώ­κο­νται συστη­μα­τικά, πράγμα που έχει βιώσει και ίδιος, αφού επί 18 χρόνια έζησε στην εξορία.

Κατόπιν μίλησε ο συγ­γρα­φέας και καθη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου της Βου­δα­πέ­στης Istvan Turczi, ο οποίος επε­σή­μανε ότι παρά την πολι­τική μετα­βολή στη χώρα, ακόμη και σήμερα υφί­στα­ται λογο­κρι­σία σε πολλά επίπεδα, πράγμα πολύ ανη­συ­χη­τικό για το μέλλον.

Η πρώτη απο­γευ­μα­τινή συνε­δρία με συντο­νί­στρια την εκπρό­σωπο της Νορ­βη­γι­κής Ένωσης Kopinor για τα Πνευ­μα­τικά Δικαιώ­ματα Bente Christensen με τίτλο «Η σπου­δαιό­τητα των πνευ­μα­τι­κών δικαιω­μά­των» ξεκί­νησε με την Παλαι­στί­νια ποι­ή­τρια και ερευ­νή­τρια Dr. Faiha Abdulhadi, η οποία μάς έκανε κοι­νω­νούς της δρα­μα­τι­κής κατά­στα­σης που βιώνει ο παλαι­στι­νια­κός λαός και την προ­σπά­θεια των πνευ­μα­τι­κών ανθρώ­πων να δια­σώ­σουν τη λογο­τε­χνία, την προ­φο­ρική παρά­δοση, την ιστο­ρική μνήμη ταυ­τό­χρονα με την κατο­χύ­ρωση των πνευ­μα­τι­κών δικαιω­μά­των τους.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινή­θηκε και η εισή­γηση της Γερ­μα­νί­δας συγ­γρα­φέως Nina George, της οποίας το τελευ­ταίο βιβλίο έχει γίνει best seller φέτος στη Γερ­μα­νία. Η Nina George ασχο­λεί­ται ενεργά με την προ­στα­σία των συγ­γρα­φι­κών δικαιω­μά­των και ιδιαί­τερα της πώλησης των βιβλίων μέσω ηλε­κτρο­νι­κών βιβλιο­πω­λείων καθώς και της ηλε­κτρο­νι­κής λογο­κρι­σίας που υφί­στα­νται.

Ο Helge Sonneland, εκπρό­σω­πος από τη Νορ­βη­γία, ανα­φέρ­θηκε στα πνευ­μα­τικά δικαιώ­ματα των συγ­γρα­φέων στη Νορ­βη­γία και παρέ­θεσε τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που πρέπει να τηρού­νται διεθνώς για την προ­στα­σία τους.

Η τελευ­ταία συνε­δρία με τίτλο «Λογο­κρι­σία και αυτο­λο­γο­κρι­σία στη λογο­τε­χνία» είχε ως ομι­λη­τές την Αικα­τε­ρίνη Νικο­λα­ρέα, Ε.Ε.ΔΙ.Π. Αγγλι­κής Γλώσσας για τη Σχολή Κοι­νω­νι­κών Επι­στη­μών στο Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου στη Μυτι­λήνη, που ασχο­λή­θηκε με θέμα τον Οιδί­ποδα Τύραννο, τις μετα­φρά­σεις και τη λογο­κρι­σία στη θεα­τρική του μετα­φορά κατά τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού στην Αγγλία. Όπως επε­σή­μανε η κ. Νικο­λα­ρέα, αν και έγιναν αρκετές μετα­φρά­σεις της τρα­γω­δίας εκείνη την εποχή, ωστόσο απέ­φευ­γαν συστη­μα­τικά να την παρου­σιά­σουν στο θέατρο λόγω της θεμα­το­λο­γίας της.

Η Azar Mahloujian, συγ­γρα­φέας από το Ιράν, μίλησε για τη δριμεία λογο­κρι­σία που υφί­στα­νται τα συγ­γρα­φικά έργα στο Ιράν καθώς και για τη φυγή της πριν από αρκετά χρόνια προς τη Δύση λόγω του καθε­στώ­τος.

Τελευ­ταίες ομι­λή­τριες ήταν η Λιθουανή ποι­ή­τρια Dalia Staponkute και η Κύπρια ποι­ή­τρια Alev Adil που θεα­τρο­ποί­η­σαν και ανέ­γνω­σαν ποι­ή­ματά τους δημιουρ­γώ­ντας ένα υπο­βλη­τικό κλεί­σιμο του Συνε­δρίου καθώς μάς μετέ­φε­ραν σε μια άλλη ποι­η­τική διά­σταση.

Σημα­ντική στιγμή του συνε­δρίου ήταν η απο­χαι­ρε­τι­στή­ρια ομιλία της Λη Μηναΐδη, ειδικού συμ­βού­λου σε θέματα δημο­σίων και διεθνών σχέσεων στο Δήμο Ρόδου, η οποία βίωσε από την πρώτη στιγμή και συνέ­βαλε ενεργά στη δημιουρ­γία του ΔΚΣΜΡ. Η κ. Μηναΐδη έκανε ένα σύντομο απο­λο­γι­σμό του έργου του Κέντρου, ανα­φέρ­θηκε στις τρέ­χου­σες δρα­στη­ριό­τη­τές του, τη δημιουρ­γι­κό­τητα και άριστη συνερ­γα­σία του προ­σω­πι­κού του και έδωσε το στίγμα για τους μελ­λο­ντι­κούς στόχους του ΔΚΣΜΡ.

Το Συνέ­δριο ολο­κλη­ρώ­θηκε με χορούς από το σύλλογο χορού TEΡΨΙΧΟΡΗ που ενθου­σί­ασε όλους τους συμ­με­τέ­χο­ντες, οι οποίοι δεν μπό­ρε­σαν να αντι­στα­θούν και χόρεψαν μαζί τους.

Τα πρα­κτικά του Συνε­δρίου πρό­κει­ται να εκδο­θούν σε δίγλωσσο τόμο, Αγγλικά και Ελλη­νικά.

Η συμ­με­τοχή του κοινού ήταν αξιο­ση­μεί­ωτη και είναι ιδιαί­τερα ενθαρ­ρυ­ντικό το γεγονός ότι υπήρξε μεγάλη συμ­με­τοχή από τους φοι­τη­τές όλων των τμη­μά­των του πανε­πι­στη­μίου που παρα­κο­λού­θη­σαν το σύνολο των ειση­γή­σεων.

Τέλος, πρέπει να τονι­στεί ότι η πραγ­μα­το­ποί­ηση αυτού του σημα­ντι­κού διε­θνούς συνε­δρίου βασί­στηκε εξ ολο­κλή­ρου σε χορη­γίες που κάλυψαν όλες τις δαπάνες και συγκε­κρι­μένα τη Σου­η­δική Ακα­δη­μία, τη νορ­βη­γική ένωση Kopinor, τον κ. Βασίλη Μηναΐδη και τον κ. Αντώνη Καμπου­ράκη για την παρα­χώ­ρηση των δωμα­τίων στα ξενο­δο­χεία Ερμής και Rodos Palace αντί­στοιχα, το University Press για τα προ­γράμ­ματα και τις αφίσες, το Pane di Capo-ΠΟΝΤΙΚΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΟΕ για τη δεξίωση υπο­δο­χής, τη ΔΕΡΜΑΕ, τη δημο­τική επι­χεί­ρηση συγκοι­νω­νιών ΡΟΔΑ για την παρα­χώ­ρηση του λεω­φο­ρείου.