• «Η παρουσία των βάσεων δεν μπορεί να θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας» • Για εκατοντάδες οικογένειες στη Ρόδο και γενικώς τα Δωδεκάνησα, οι εξελίξεις συνδέονται άμεσα με την αγωνία για συγγενείς που εργάζονται ή σπουδάζουν στα πανεπιστήμια της Κύπρου • Η δημοσιογράφος από την Κύπρο που ζει τα γεγονότα από την πρώτη στιγμή μεταφέρει στη «δημοκρατική» το κλίμα των τελευταίων ημερών και την αγωνία των κατοίκων
Η Παρασκευή, 6 Μαρτίου 2026, βρίσκει τη Μεγαλόνησο σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές των τελευταίων ετών. Για εκατοντάδες οικογένειες στη Ρόδο και γενικώς τα Δωδεκάνησα, οι εξελίξεις συνδέονται άμεσα με την αγωνία για συγγενείς που εργάζονται στην Κύπρο ή σπουδάζουν στα πανεπιστήμια της Λευκωσίας, της Λεμεσού και της Πάφου.
Η παρουσία του ελληνικού στόλου στην Κάρπαθο υπογραμμίζει τη σημασία του νοτιοανατολικού Αιγαίου ως «γέφυρα» με τη Μεγαλόνησο, στο πλαίσιο των εξελίξεων που καταγράφονται στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η έμπειρη συντάκτρια του Κυπριακού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΚΥΠΕ), Κυριακή Χριστοδούλου, μεταφέρει στη «Δημοκρατική» την εικόνα που επικρατεί στο νησί, περιγράφοντας τις παραμέτρους μιας κρίσης που επηρεάζει ήδη την καθημερινότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για να γίνει αντιληπτή η κατάσταση, πρέπει πρώτα να εξηγηθεί το καθεστώς των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο οι οποίες καλύπτουν μια έκταση περίπου 254 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Όπως αναφέρει η ίδια, μετά την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960 και τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης και τις Συνθήκες Εγγυήσεων, η Ελλάδα, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι εγγυήτριες δυνάμεις, ενώ η Βρετανία διατηρεί στρατιωτικές βάσεις στο νησί.
«Οι βάσεις αυτές θεωρούνται κυρίαρχο έδαφος της Βρετανίας», εξηγεί. «Βρέθηκαν στο επίκεντρο και στο παρελθόν σε περιφερειακές εντάσεις αλλά για πρώτη φορά δέχθηκαν επίθεση με drone και αυτό για το νησί είναι κρίσιμο καθώς τίθεται θέμα ασφάλειας και για έμπειρους νομικούς και αναλυτές έπρεπε να ζητηθούν εξηγήσεις γιατί η παρουσία των βάσεων δεν μπορεί να θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας». «Γι’ αυτό και προκάλεσε αντιδράσεις η στάση του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ. Υπήρξαν τηλεφωνικές επικοινωνίες με τους Βρετανούς να διαβεβαιώνουν ότι δεν γίνεται χρήση των βάσεων. Και η ίδια η ΚΔ τονίζει συνεχώς ότι δεν είναι μέρος του πολέμου ούτε και ορμητήριο», αναφέρει.
Οι βρετανικές βάσεις βρίσκονται σε τρία σημεία του νησιού, στο Ακρωτήρι στη Λεμεσό, στη Δεκέλεια προς τη Λάρνακα και στην Επισκοπή, στα σύνορα Λεμεσού και Πάφου. Στις περιοχές αυτές υπηρετεί στρατιωτικό προσωπικό, αλλά υπάρχουν στα χωριά κατοικούν χιλιάδες Ελληνοκύπριοι.
Η ένταση ξεκίνησε από το Ακρωτήρι. Όπως αναφέρει η κ. Χριστοδούλου, ένα drone τύπου Shahed που τελικά διαπιστώθηκε ότι προερχόταν από τον Λίβανο και ήταν ιρανικής κατασκευής έπεσε στη βάση, προκαλώντας ανησυχία στους κατοίκους. «Έπεσε στη βάση και οι κάτοικοι ανησύχησαν. Από εκεί ξεκίνησε όλη η ιστορία». Το περιστατικό έφερε στην επιφάνεια και ένα κρίσιμο ερώτημα για την ασφάλεια της χώρας. «Το βασικό ερώτημα είναι γιατί δεν εντοπίστηκε και τι μέτρα έλαβαν οι βάσεις για την προστασία μας».
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε την Κύπρο να ζητήσει συνδρομή από άλλες χώρες. Στην περιοχή έσπευσαν ελληνικά μαχητικά F-16, οι δύο φρεγάτες «Κίμων» και «Ψαρά» με το υπερσύγχρονο anti-drone σύστημα Κένταυρος που είναι στο λιμάνι Λεμεσού ενώ υπάρχει υποστήριξη και από τη Γαλλία.
Η καθημερινότητα
Παρότι στις μεγάλες πόλεις η καθημερινότητα συνεχίζεται, η εικόνα στις περιοχές γύρω από τη βάση του Ακρωτηρίου είναι διαφορετική. «Οι κάτοικοι έχουν λάβει οδηγίες και τα σχολεία που βρίσκονται εντός ή πλησίον των περιοχών των Βρετανικών Βάσεων, παραμένουν κλειστά μέχρι την Παρασκευή», σημειώνει η συντάκτρια του ΚΥΠΕ. Πολλοί εγκατέλειψαν προσωρινά τα σπίτια τους και φιλοξενούνται σε συγγενείς, σε ξενοδοχεία ή σε εκκλησιαστικούς χώρους. Σε ορισμένες περιπτώσεις μοναστήρια της περιοχής δέχθηκαν κατοίκους που ζήτησαν προσωρινά καταφύγιο.
Το μεγαλύτερο παράπονο των πολιτών αφορά την επίσημη ενημέρωση. «Τις πρώτες δύο-τρεις ημέρες επικράτησε μεγάλη σύγχυση. Πολλά πράγματα τα μαθαίναμε από ξένα μέσα ενημέρωσης γιατί οι δικοί μας είχαν μεσάνυχτα». Όπως περιγράφει, όταν σημειώθηκε το περιστατικό με το drone αρκετοί κάτοικοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους χωρίς να γνωρίζουν πού πρέπει να κατευθυνθούν.
«Ο κόσμος έφυγε μέσα στη νύχτα χωρίς να ξέρει πού να πάει»
Η σύγχυση ήταν εμφανής ακόμη και σε δημόσιες δομές. Σύμφωνα με την ίδια, σχολείο στη Λευκωσία που βρίσκεται κοντά στην αμερικανική πρεσβεία βρέθηκε σε κατάσταση συναγερμού λόγω ύποπτου αντικειμένου χωρίς να υπάρχει σαφές πρωτόκολλο για το πώς πρέπει να κινηθεί η διεύθυνση. Τις επόμενες ημέρες ενεργοποιήθηκε η Πολιτική Άμυνα, με περιπολίες στις γειτονιές και παρουσία συνοικιοφυλάκων. Πρόκειται για εκπαιδευμένους εθελοντές που γνωρίζουν ποιος έχει τα κλειδιά των καταφυγίων και καθοδηγούν τον κόσμο στις γειτονιές του, προσπαθώντας να καλύψουν το κενό της επίσημης ενημέρωσης.
Ιδιαίτερη συζήτηση έχει ανοίξει στην Κύπρο για τα καταφύγια. «Για τον πληθυσμό της Κύπρου ο αριθμός των καταφυγίων θεωρείται ανεπαρκής», σημειώνει η κ. Χριστοδούλου. Αρκετοί χώροι είτε είναι εγκαταλελειμμένοι είτε μπαζωμένοι. Σε τηλεοπτικά ρεπορτάζ παρουσιάστηκαν ακόμη και κοτέτσια που εμφανίζονταν ως χώροι προστασίας. Την ίδια στιγμή επισημαίνεται και η διαφορά στην ενημέρωση: «Στις βρετανικές βάσεις το ξένο προσωπικό και οι οικογένειές τους ενημερώνονται με μηνύματα SMS. Εμείς περιμένουμε ακόμα να χτυπήσουν καμπάνες και σειρήνες».
Φοιτητές και επαναπατρισμοί
Ανησυχία εκφράζεται και από οικογένειες φοιτητών. Παρότι δεν υπάρχει μαζική αποχώρηση, η οδηγία των ΗΠΑ που επιτρέπει στο προσωπικό τους να αναχωρήσει προαιρετικά θορύβησε τους γονείς. «Ένας μικρός τόπος είμαστε, δεν ξέρεις από πού θα σου ‘ρθει», λέει χαρακτηριστικά η συντάκτρια.
Την ίδια στιγμή αναφέρθηκε και η περίπτωση Κυπρίων φοιτητών που εγκλωβίστηκαν στην Ταϊλάνδη. Πρόκειται για νέους που ταξίδεψαν εκεί για διακοπές μετά την εξεταστική τους στη Ελλάδα και δεν μπορούν να επιστρέψουν καθώς οι πτήσεις transit μέσω των χωρών του Κόλπου διακόπηκαν. Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία επαναπατρισμού 756 Κυπρίων από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ άλλοι από το Ισραήλ, το Μπαχρέιν και την Ιορδανία επέστρεψαν μέσω Αιγύπτου. Από τους 756 κάποιοι είναι μονίμως διαμένοντες που ενδεχομένως δεν επιθυμούν τώρα να φύγουν. Την Πέμπτη επέστρεψαν γύρω στα 180 άτομα. Ο εναέριος χώρος της Κύπρου δεν έκλεισε ωστόσο πτήσεις ακυρώνονται από διάφορες εταιρείες.
Το ότι η Κύπρος βρέθηκε στο επίκεντρο των περιφερειακών εξελίξεων δεν αποτέλεσε πλήρη έκπληξη, αλλά αυτό που προκαλεί ανησυχία και το εξηγούν οι αναλυτές ήταν η γενίκευση των επιθέσεων του Ιράν. «Όταν είδαμε ότι το Ιράν διενεργεί επιθέσεις κατά αραβικών χωρών και όταν ακούγονται σειρήνες και αναχαιτίζονται drones σε άλλες χώρες της περιοχής τότε αναπόφευκτα ο φόβος κορυφώνεται», εξομολογείται η κ. Χριστοδούλου.
Η Κύπρος, η οποία ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., βρίσκεται σε μια παράδοξη θέση. «Ο Πρόεδρος μιλάει με όλους, αλλά όταν η Ε.Ε. δεν έχει στρατό, τι μπορείς να κάνεις;». Μάλιστα, η κρίση επηρέασε άμεσα τη λειτουργία της Ένωσης, καθώς άτυπα συμβούλια αξιωματούχων αναβλήθηκαν ή μεταφέρθηκαν σε τηλεδιασκέψεις, επειδή οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν έβρισκαν πτήσεις για να φτάσουν στο νησί.
Οι πρώτες επιπτώσεις καταγράφονται ήδη στον τουρισμό με ακυρώσεις για τον Απρίλιο και τον Μάιο. Μέχρι σήμερα Παρασκευή 6 Μαρτίου το Υπουργείο Εσωτερικών διατηρεί σε ισχύ την οδηγία εκκένωσης για το χωριό στο Ακρωτήρι, ενώ η Πολιτική Άμυνα βρίσκεται σε επιφυλακή σε Τίμη, Αναρίτα, Μανδριά, Ορμήδεια, Ξυλοφάγου και Ξυλοτύμπου.
Η οδηγία προς τους πολίτες είναι να παρακολουθούν τις ανακοινώσεις των αρχών, να ενημερώνονται μέσω της εφαρμογής SafeCY για καταφύγια και να έχουν έτοιμο ένα βασικό σακίδιο με είδη πρώτης ανάγκης. Οι κάτοικοι των περιοχών γύρω από τις βάσεις είναι αυτοί που αισθάνονται τη μεγαλύτερη ανησυχία αυτή τη στιγμή.
