• Μια απώλεια που αφήνει βαρύ αποτύπωμα • Ο θάνατός του αποδίδεται αρχικά σε ανακοπή, εντοπίστηκε στην οικία του στην Ιαλυσό και οι προσπάθειες του ΕΚΑΒ δεν απέδωσαν • Πίσω του μένει ένα έργο που συνδέθηκε με την προστασία του ιστορικού δικαστικού μεγάρου και την αξιοποίηση του παλαιού κτηματολογίου
Η είδηση του αιφνίδιου θανάτου του Προέδρου Εφετών Δωδεκανήσου Χριστόδουλου Κυρτσίδη χθες το πρωί έπεσε βαριά στη Ρόδο και απλώθηκε σαν σκιά σε όλα τα Δωδεκάνησα. Όχι μόνο επειδή η απώλεια ήταν ξαφνική και ακατανόητη, αλλά επειδή έφυγε ένας άνθρωπος που είχε ταυτιστεί με το αίσθημα της ευθύνης, της θεσμικής σοβαρότητας και της ήρεμης δύναμης που χρειάζεται η δικαιοσύνη για να στέκεται όρθια σε δύσκολες εποχές.
Στην τοπική κοινωνία, όπου όλα είναι πιο κοντά, η απουσία ενός τέτοιου λειτουργού δεν μοιάζει με απλή είδηση, μοιάζει με ρωγμή.
Ο Πρόεδρος Εφετών δεν είχε δώσει σημάδια ότι αντιμετώπιζε πρόβλημα υγείας, κάτι που κάνει τον αιφνιδιασμό ακόμη πιο οξύ. Ο θάνατός του αποδίδεται αρχικά σε ανακοπή. Βρέθηκε από οικείο του πρόσωπο στην οικία του στην Ιαλυσό και άμεσα ειδοποιήθηκαν οι αρμόδιες υπηρεσίες. Το ΕΚΑΒ έφτασε στο σημείο, οι διασώστες έδωσαν μάχη με τον χρόνο και προσπάθησαν να τον επαναφέρουν, όμως οι προσπάθειες δεν απέδωσαν. Αυτή η αδυσώπητη αλληλουχία γεγονότων, το πριν και το μετά μέσα σε λίγα λεπτά, είναι που αφήνει πίσω της μια βουβή απορία. Πώς γίνεται ένας άνθρωπος που υπηρετεί έναν θεσμό, που κουβαλά καθημερινά το βάρος των υποθέσεων και των ευθυνών, να φεύγει χωρίς να προλάβει να ειπωθεί το παραμικρό, χωρίς να υπάρξει ένα σημάδι που να δώσει χρόνο στους γύρω του να αντιδράσουν. Και μαζί με την απορία έρχεται το συναίσθημα, γιατί σε τέτοιες απώλειες η ψυχρή περιγραφή δεν αρκεί, ο τόπος νιώθει ότι έχασε κάτι δικό του. Η απουσία προειδοποίησης είναι εκείνη που κάνει την απώλεια πιο ωμή, πιο απότομη, πιο δύσκολη να χωρέσει σε λέξεις.
Η τελευταία εικόνα ενός ανθρώπου που παρέμενε παρών μέχρι τέλους
Στη συλλογική μνήμη της Ρόδου και των Δωδεκανήσων, ο Χριστόδουλος Κυρτσίδης δεν καταγράφεται μόνο ως Πρόεδρος Εφετών. Καταγράφεται ως ένας δικαστικός λειτουργός που δεν έμεινε στην τυπική διαχείριση των καθηκόντων, αλλά έδειξε ότι η δικαιοσύνη δεν είναι μόνο δικαστικές αίθουσες και δικογραφίες. Είναι και οι χώροι στους οποίους εργάζονται οι άνθρωποι, η ασφάλεια των κτηρίων, η αξιοπρέπεια της καθημερινότητας, η δυνατότητα των υπηρεσιών να λειτουργούν χωρίς να κινδυνεύουν εργαζόμενοι και πολίτες.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν η ίδια η πραγματικότητα στη Ρόδο είχε αρχίσει να φωνάζει, μέσα από τη φθορά και τις ζημιές, ότι το ιστορικό δικαστικό μέγαρο χρειάζεται προστασία, ότι ένα εμβληματικό κτήριο δεν μπορεί να αφεθεί να γίνει απειλή, ούτε για όσους περνούν απ’ έξω, ούτε για όσους εργάζονται μέσα.
Το δικαστικό μέγαρο Ρόδου και η μάχη για να μη χαθεί ένας ιστορικός πυλώνας
Ένα από τα πιο ουσιαστικά σημεία της παρακαταθήκης του στα Δωδεκάνησα είναι η επιμονή του να κινηθούν διαδικασίες για την αποκατάσταση του δικαστικού μεγάρου Ρόδου, ενός ιστορικού κτηρίου που φέρει πάνω του δεκαετίες θεσμικής ζωής. Η φθορά του χρόνου, οι βλάβες που έχουν παρουσιαστεί και οι νέες ζημιές που εντοπίστηκαν, ιδίως μετά από σφοδρά καιρικά φαινόμενα, δεν ήταν απλώς τεχνικό ζήτημα. Ήταν ζήτημα ασφάλειας και λειτουργικότητας.
Η ανησυχία δεν περιοριζόταν στις εικόνες της φθοράς. Η κινητοποίηση που καταγράφηκε επι των ημερών του ήταν χαρακτηριστική. Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, μέσω της διεύθυνσης τεχνικών έργων, σε συνεργασία με το Εφετείο Δωδεκανήσου και τις τεχνικές υπηρεσίες του Υπουργείου Δικαιοσύνης, ξεκίνησε διαδικασία επικαιροποίησης αυτοψίας που είχε διενεργηθεί το 2020, με στόχο να δρομολογηθεί από κοινού η ωρίμανση του έργου «Αποκατάσταση του δικαστικού μεγάρου Ρόδου». Σε αυτή την νέα αυτοψία συμμετείχε κλιμάκιο μηχανικών της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και η παρουσία του ίδιου του Προέδρου Εφετών Δωδεκανήσου, δίπλα στους μηχανικούς, δεν ήταν τυπική. Ήταν μια εικόνα που συμπυκνώνει το πώς αντιλαμβανόταν τον ρόλο του. Να είναι εκεί, να γνωρίζει, να πιέζει, να στηρίζει, να μην αφήνει το θέμα να χαθεί μέσα σε φακέλους και αλληλογραφία. Με τη συνδρομή του εξασφαλίστηκε η εκπόνηση των μελετών για να προχωρήσουν οι παρεμβάσεις.
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος της παρακαταθήκης του στα Δωδεκάνησα αφορά στην αξιοποίηση του ανακατασκευασμένου κτηρίου του παλαιού κτηματολογίου της Ρόδου και στη μεταφορά εκεί υπηρεσιών της δικαιοσύνης. Πρόκειται για μια υπόθεση που συμπυκνώνει την κακοδαιμονία της δημόσιας διοίκησης, δηλαδή την εικόνα ενός λειτουργικού δημόσιου κτηρίου που παραμένει κλειστό, ενώ οι ανάγκες γύρω του φωνάζουν.
Από τη 19η Φεβρουαρίου 2024 είχε αιτηθεί στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου ΑΕ την αξιοποίηση μέρους του ακινήτου για ανάγκες δικαστικών υπηρεσιών, ενημερώνοντας και το Ταμείο Χρηματοδοτήσεως Δικαστικών Κτηρίων. Και εδώ αναδεικνύεται η ουσία. Δεν πρόκειται για μια θεωρητική ιδέα, αλλά για μια συγκεκριμένη πρόταση που έδινε διέξοδο ενόψει της επικείμενης αποκατάστασης του δικαστικού μεγάρου Ρόδου, η οποία, θα απαιτήσει μετακίνηση τμημάτων υπηρεσιών για περιορισμένο χρονικό διάστημα, περίπου 5 χρόνια, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία των δικαστικών υπηρεσιών της Περιφερειακής Ενότητας Δωδεκανήσου.
Η θέση του Προέδρου Εφετών και το βάρος της ευθύνης στα Δωδεκάνησα
Η ιδιότητα του Προέδρου Εφετών δεν είναι ένας τυπικός τίτλος. Είναι θέση που απαιτεί νηφαλιότητα, ισορροπία, γνώση, αντοχή και σταθερότητα, ειδικά σε μια περιοχή με τις ιδιαιτερότητες των νησιών, όπου η δικαιοσύνη καλείται να λειτουργεί με συνέπεια μέσα σε συνθήκες γεωγραφικής διασποράς, αυξημένων αναγκών και υψηλών απαιτήσεων από την κοινωνία. Στα Δωδεκάνησα, κάθε δικαστική απόφαση και κάθε θεσμική στάση αξιολογείται όχι μόνο από τον νομικό κόσμο, αλλά και από τους πολίτες που αναζητούν αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά ότι ήταν από τους καλύτερους λειτουργούς της δικαιοσύνης που πέρασαν από τα Δωδεκάνησα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν πρόκειται απλώς για μια φιλοφρόνηση της στιγμής. Είναι η σύνοψη μιας πορείας που, όπως αποτυπώνεται από την εικόνα που άφησε στην περιοχή, χαρακτηρίστηκε από κύρος και επαγγελματική αξιοπρέπεια. Όταν μια τοπική κοινωνία μιλά με τέτοιους όρους για έναν δικαστικό λειτουργό, αυτό σημαίνει ότι, πίσω από τη θεσμική ιδιότητα, υπήρχε ένα πρόσωπο που ενέπνεε εμπιστοσύνη.
Γιατί ο καλύτερος δεν είναι μόνο εκείνος που εφαρμόζει άψογα το καθήκον του στο γραφείο ή στην έδρα. Είναι και εκείνος που κοιτάζει γύρω του και βλέπει ότι ο θεσμός χρειάζεται στήριξη, υποδομές, διοικητική διέξοδο, ασφαλείς χώρους, προγραμματισμό. Είναι εκείνος που σηκώνει το τηλέφωνο, που στέλνει το έγγραφο, που επιμένει, που δεν δέχεται ως φυσιολογικό να μένει ένα ανακατασκευασμένο κτήριο κλειστό, όταν υπάρχουν ανάγκες, που δεν συνηθίζει την εικόνα της φθοράς ως κάτι αναπόφευκτο.
Η συγκίνηση στη Ρόδο και στα νησιά δεν πηγάζει μόνο από την ανθρώπινη απώλεια, αλλά και από το αίσθημα ότι χάθηκε ένας κρίκος που κρατούσε ενωμένη την έννοια της δικαιοσύνης με την έννοια της ευθύνης.
Η παρακαταθήκη ενός λειτουργού που ξεχώρισε
Σε μια εποχή που οι θεσμοί δοκιμάζονται συχνά στην αντίληψη των πολιτών, η ύπαρξη δικαστικών λειτουργών που αναγνωρίζονται ευρέως ως από τους καλύτερους, λειτουργεί σαν σημείο αναφοράς. Η μνήμη ενός Προέδρου Εφετών που άφησε θετικό αποτύπωμα στα Δωδεκάνησα δεν σβήνει με την είδηση του θανάτου. Αντίθετα, μέσα από τη συλλογική θλίψη, γίνεται πιο καθαρό τι σημαίνει να υπηρετεί κάποιος έναν θεσμό με ποιότητα, συνέπεια και αξιοπρέπεια.
Ο αιφνίδιος θάνατος του Χριστόδουλου Κυρτσίδη δεν είναι μόνο μια τραγική εξέλιξη. Είναι μια απώλεια που αγγίζει τη θεσμική και κοινωνική καθημερινότητα των νησιών. Και είναι από εκείνες τις στιγμές που, μέσα στη σιωπή και τη συγκίνηση, η τοπική κοινωνία θυμάται ότι πίσω από τους τίτλους υπάρχουν άνθρωποι, πίσω από τις αποφάσεις υπάρχει ευθύνη, και πίσω από τη δικαιοσύνη υπάρχει, τελικά, η ανθρώπινη ζωή.
