Νέο μοντέλο για την εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων-Στο “παιχνίδι” και οι Δήμοι

Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι από τους φο­ρείς δια­χεί­ρι­σης ΣΕΔ δεν έχουν πε­τύ­χει όλους τους στό­χους ανα­κύ­κλω­σης που ορί­ζουν οι κοι­νο­τι­κές οδη­γί­ες, ενώ πολ­λοί έχουν συσ­σω­ρεύ­σει απο­θε­μα­τι­κά δε­κά­δων εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ τα οποία, κατά τον ανα­πλη­ρω­τή υπουρ­γό Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Γιάν­νη Τσι­ρώ­νη μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν. Για πα­ρά­δειγ­μα, η ΕΕΑΑ (η εται­ρεία που δια­χει­ρί­ζε­ται τους γνω­στούς μπλε κά­δους, είχε στο τέλος του 2014 απο­θε­μα­τι­κά κε­φά­λαια που προ­σέγ­γι­ζαν τα 50 εκατ. ευρώ. Κατά τον υπουρ­γό, τα απο­θε­μα­τι­κά ορι­σμέ­νων ΣΕΔ γί­νο­νται «πα­χυ­λοί μι­σθοί».

Με το νέο Εθνι­κό Σχέ­διο Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των (ΕΣΔΑ) που τέ­θη­κε σε δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση θα δί­νε­ται η δυ­να­τό­τη­τα στους δή­μους να συμ­με­τέ­χουν άμεσα σε ΣΕΔ, ενώ εξε­τά­ζε­ται και ρύθ­μι­ση ώστε να αλ­λά­ξει ο τρό­πος εί­σπρα­ξης και διά­θε­σης των εσό­δων από το τέλος ανα­κύ­κλω­σης και άλλων χρη­μα­τι­κών ει­σφο­ρών που κα­τα­βάλ­λουν σή­με­ρα κα­τα­να­λω­τές ή επι­χει­ρή­σεις. Επι­πλέ­ον, επι­διώ­κε­ται η επι­τά­χυν­ση της δη­μιουρ­γί­ας ΣΕΔ σε νέες κα­τη­γο­ρί­ες απο­βλή­των (π.χ. στον τομέα των απο­βλή­των από οι­κο­δο­μές, κλπ) ώστε να κα­λυ­φθούν και οι απαι­τή­σεις κοι­νο­τι­κών οδη­γιών.

Πα­ράλ­λη­λα κλεί­νει «πα­ρά­θυ­ρα» της ση­με­ρι­νής νο­μο­θε­σί­ας καθώς θα υπάρ­χει δυ­να­τό­τη­τα φο­ρέ­ων κοι­νω­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας να ασκούν Δια­λο­γή στην Πηγή και Εκ­παί­δευ­ση μόνον κα­τό­πιν σχε­τι­κής Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης με Δή­μους εντός των διοι­κη­τι­κών τους ορίων. Σή­με­ρα, πα­ράλ­λη­λα με τα ΣΕΔ λει­τουρ­γούν ενί­ο­τε και αε­το­νύ­χη­δες οι οποί­οι υπό το μαν­δύα του κοι­νω­φε­λούς σκο­πού πλου­τί­ζουν μέσω της συλ­λο­γής ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλι­κών.

Το νέο ΕΣΔΑ προ­βλέ­πει τη «ρι­ζι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση της λει­τουρ­γί­ας των Συ­στη­μά­των Εναλ­λα­κτι­κής Δια­χεί­ρι­σης (ΣΕΔ) και επα­να­σχε­δια­σμός τους, στο πλαί­σιο ενιαί­ου κε­ντρι­κού συ­ντο­νι­στι­κού φορέα για τη δια­χεί­ρι­ση των στε­ρε­ών απο­βλή­των» καθώς και την «επα­νε­ξέ­τα­ση του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου με στόχο την βελ­τι­στο­ποί­η­ση της λει­τουρ­γί­ας, την δια­φά­νεια και τον έλεγ­χο των συ­στη­μά­των εναλ­λα­κτι­κής δια­χεί­ρι­σης σε άλλα υλικά, στο πλαί­σιο ενιαί­ου κε­ντρι­κού συ­ντο­νι­στι­κού φορέα (με ανα­βάθ­μι­ση του Εθνι­κού Ορ­γα­νι­σμού Ανα­κύ­κλω­σης – ΕΟΑΝ). Τα έσοδα των ΣΕΔ απο­τε­λούν δη­μό­σιο πόρο και πρέ­πει να εξε­τα­στεί ο έλεγ­χός τους μέσω κρα­τι­κού λο­γι­στι­κού συ­στή­μα­τος για να απο­τε­λέ­σουν επεν­δυ­τι­κό κον­δύ­λι για την ανά­πτυ­ξη των συ­στη­μά­των της νέας δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των». Κατά το υπουρ­γείο, «πρέ­πει άμεσα να εξε­τα­στεί η δυ­να­τό­τη­τα του ΕΟΑΝ να ει­σπράτ­τει και δια­χει­ρί­ζε­ται τους πό­ρους της ανα­κύ­κλω­σης και να τους δια­νέ­μει στους πα­ρό­χους υπη­ρε­σιών ανα­κύ­κλω­σης».

Συ­στή­μα­τα Εναλ­λα­κτι­κής Δια­χεί­ρι­σης και από Δή­μους

Με βάση το νέο σχε­δια­σμό, οι ΣΕΔ μαζί με τους δή­μους θα ανα­λά­βουν να επε­κτεί­νουν το δί­κτυο χω­ρι­στής συλ­λο­γής απο­βλή­των συ­σκευα­σί­ας, με εγκα­τά­στα­ση δι­κτύ­ου τεσ­σά­ρων 4 ρευ­μά­των (γυαλί, χαρτί, μέ­ταλ­λο, πλα­στι­κό) με σκοπό την εξα­σφά­λι­ση ανα­κύ­κλω­σης υψη­λής ποιό­τη­τας και αυ­ξη­μέ­νων εσό­δων από την πώ­λη­ση του συ­γκε­κρι­μέ­νου υλι­κού. Οι στό­χοι ανα­κύ­κλω­σης και δια­λο­γής βιο­α­πο­βλή­των θε­ω­ρού­νται, πά­ντως …αστεί­οι από την αγορά. Για πα­ρά­δειγ­μα, το ΕΣΔΑ προ­βλέ­πει δια­λο­γή του 40% των αστι­κών βιο­α­πο­δο­μού­με­νων απορ­ριμ­μά­των μέχρι το 2020 όταν σή­με­ρα το πο­σο­στό μόλις που ξε­περ­νά το 1,5%.

Κατά τα άλλα, προ­βλέ­πε­ται η δη­μιουρ­γία νέου ΣΕΔ για τη δια­χεί­ρι­ση με­τα­χει­ρι­σμέ­νων ανταλ­λα­κτι­κών και απε­νερ­γο­ποι­η­μέ­νων κα­τα­λυ­τι­κών με­τα­τρο­πέ­ων αυ­το­κι­νή­των όπως προ­βλέ­πει η νο­μο­θε­σία καθώς, επί­σης, και για από­βλη­τα συ­σκευα­σιών που εμπε­ριέ­χουν επι­κίν­δυ­νες ου­σί­ες με προ­τε­ραιό­τη­τα στις συ­σκευα­σί­ες φυ­το­φαρ­μά­κων, φυ­το­προ­στα­τευ­τι­κών ου­σιών και λοι­πών γε­ωρ­γι­κών φαρ­μά­κων. Με­γά­λες κα­θυ­στε­ρή­σεις κα­τα­γρά­φο­νται και στα συ­στή­μα­τα εναλ­λα­κτι­κής δια­χεί­ρι­σης αδρα­νών υλι­κών καθώς και στη δη­μιουρ­γία των εγκα­τα­στά­σε­ων επε­ξερ­γα­σί­ας και διά­θε­σης.

Πα­ράλ­λη­λα με τα ΣΕΔ προ­ω­θεί­ται η έντα­ξη των Πρά­σι­νων Ση­μεί­ων και των Κέ­ντρων Ανα­κύ­κλω­σης Εκ­παί­δευ­σης στη Δια­λο­γή στην Πηγή (ΚΑ­Ε­ΔΙ­ΣΠ) στην εναλ­λα­κτι­κή δια­χεί­ρι­ση. Το νέο ΕΣΔΑ προ­βλέ­πει «ένα δί­κτυο «πρά­σι­νων ση­μεί­ων» με διευ­ρυ­μέ­νο ωρά­ριο λει­τουρ­γί­ας, για τη συ­γκέ­ντρω­ση υλι­κών που δεν κα­τευ­θύ­νο­νται στους κά­δους όπως ηλε­κτρι­κές και ηλε­κτρο­νι­κές συ­σκευ­ές, συσ­σω­ρευ­τές, ελα­στι­κά, ογκώ­δη αντι­κεί­με­να, τυχόν συ­γκε­ντρω­μέ­νες με­γά­λες πο­σό­τη­τες ανα­κυ­κλώ­σι­μων από πο­λί­τες, επι­χει­ρή­σεις, υπη­ρε­σί­ες, σχο­λεία και την προ­ώ­θη­ση της επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης – ανταλ­λα­γής υλι­κών όπως ρου­χι­σμού, επί­πλων και πα­λαιών αντι­κει­μέ­νων κλπ».

Η ση­με­ρι­νή κα­τά­στα­ση

Δύο από τους επτά στό­χους των κοι­νο­τι­κών οδη­γιών για την ανα­κύ­κλω­ση συ­σκευα­σιών δεν είχαν ικα­νο­ποι­η­θεί το 2011 (έτος ανα­φο­ράς στο οποίο βα­σί­ζε­ται το νέο ΕΣΔΑ) και συ­γκε­κρι­μέ­να οι στό­χοι για τις συ­σκευα­σί­ες από γυαλί και μέ­ταλ­λα (αλου­μί­νιο, κλπ). Το 2011 είχε επι­τευ­χθεί, πά­ντως, ο συ­νο­λι­κός στό­χος ανα­κύ­κλω­σης και ανά­κτη­σης απο­βλή­των συ­σκευα­σί­ας, πράγ­μα που δεν συ­νέ­βη όμως για το 2012 και το 2013. Σο­βα­ρές δυ­σκο­λί­ες κα­τα­γρά­φο­νται και για την επί­τευ­ξη των στό­χων για τα οι­κια­κά ηλε­κτρο­νι­κά / ηλε­κτρι­κά προ­ϊ­ό­ντα και για τα λάδια.

Επί­σης, «ο στό­χος της χω­ρι­στής συλ­λο­γής του 100% των πα­ρα­γό­με­νων απο­βλή­των συσ­σω­ρευ­τών οχη­μά­των και βιο­μη­χα­νί­ας (ΑΣΟΒ) δεν έχει επι­τευ­χθεί. Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα θα πρέ­πει να δοθεί στη δια­κί­νη­ση των συσ­σω­ρευ­τών οχη­μά­των και βιο­μη­χα­νί­ας, ώστε να επι­τευ­χθεί πλή­ρης κα­τα­γρα­φή των πο­σο­τή­των που δια­κι­νού­νται στην αγορά και να ενι­σχυ­θεί η ιχνη­λα­σι­μό­τη­τα των απο­βλή­των αυτών».

Εκτός από την ΕΕΑΑ, που δια­χει­ρί­ζε­ται τους μπλε κά­δους, σή­με­ρα λει­τουρ­γεί σειρά Συ­στη­μά­των Εναλ­λα­κτι­κής Δια­χεί­ρι­σης (ΣΕΔ). Για πα­ρά­δειγ­μα, η δια­χεί­ρι­ση των απο­βλή­των ηλε­κτρι­κού και ηλε­κτρο­νι­κού εξο­πλι­σμού (ΑΗΗΕ) οι­κια­κής προ­έ­λευ­σης γί­νε­ται μέσω των 2 ΣΕΔ πα­νελ­λα­δι­κής εμ­βέ­λειας που έχουν ορ­γα­νω­θεί από τους υπό­χρε­ους πα­ρα­γω­γούς. Στο δί­κτυο συλ­λο­γής και με­τα­φο­ράς κα­τα­γρά­φο­νται 35 εται­ρεί­ες και 3 κέ­ντρα συλ­λο­γής. Το πλή­θος των ση­μεί­ων συλ­λο­γής ΑΗΗΕ το 2011 ήταν 14.523, αυ­ξη­μέ­νο κατά 25% σε σχέση με το προη­γού­με­νο έτος. Για την απορ­ρύ­παν­ση/ διά­λυ­ση των ΑΗΗΕ, τα ΣΕΔ είναι συμ­βε­βλη­μέ­να με 16 εγκα­τα­στά­σεις επε­ξερ­γα­σί­ας / ανα­κύ­κλω­σης. Το 2011 το σύ­νο­λο των λαμ­πτή­ρων εξή­χθη στο εξω­τε­ρι­κό για ανα­κύ­κλω­ση.

Η δια­χεί­ρι­ση των απο­βλή­των μπα­τα­ριών (φο­ρη­τών ηλε­κτρι­κών στη­λών και συσ­σω­ρευ­τών – ΗΣ&Σ) γί­νε­ται από το πα­νελ­λα­δι­κής εμ­βέ­λειας συλ­λο­γι­κό ΣΕΔ που έχει ορ­γα­νω­θεί από τους υπό­χρε­ους πα­ρα­γω­γούς (συμ­με­το­χή 91 πα­ρα­γω­γών το 2011, που αντι­προ­σω­πεύ­ουν κά­λυ­ψη της συ­νο­λι­κής αγο­ράς σε πο­σο­στό πάνω από 95%). Η συλ­λο­γή και με­τα­φο­ρά των απο­βλή­των γί­νε­ται από 8 αδειο­δο­τη­μέ­νες εται­ρεί­ες που συ­νερ­γά­ζο­νται με το ΣΕΔ. Η απο­θή­κευ­ση των απο­βλή­των γί­νε­ται σε 2 αδειο­δο­τη­μέ­νες εγκα­τα­στά­σεις, συ­νερ­γα­ζό­με­νες με το ΣΕΔ.

Η ανα­κύ­κλω­ση του με­γα­λύ­τε­ρου πο­σο­στού των συλ­λε­γό­με­νων απο­βλή­των φο­ρη­τών ΗΣ&Σ γί­νε­ται σε κα­τάλ­λη­λες μο­νά­δες του εξω­τε­ρι­κού έπει­τα από δια­συ­νο­ρια­κή με­τα­φο­ρά. Το έτος 2011 εξα­γω­γές έγι­ναν σε 2 εγκα­τα­στά­σεις ανα­κύ­κλω­σης φο­ρη­τών ΗΣ&Σ του εξω­τε­ρι­κού. Μικρό πο­σο­στό (πε­ρί­που 4% για το 2011) αφο­ρούν φο­ρη­τές ΗΣ&Σ Pb-οξέος, η ανα­κύ­κλω­ση των οποί­ων γί­νε­ται σε 2 μο­νά­δες που λει­τουρ­γούν στην Ελ­λά­δα.

Για τη δια­χεί­ρι­ση των απο­βλή­των ελαί­ων λει­τουρ­γεί 1 ΣΕΔ πα­νελ­λα­δι­κής εμ­βέ­λειας, στο οποίο είναι συμ­βε­βλη­μέ­νοι 117 υπό­χρε­οι πα­ρα­γω­γοί. Για το έτος 2011 κα­τα­γρά­φο­νται 25.000 ση­μεία συλ­λο­γής, 7 κέ­ντρα συλ­λο­γής – εγκα­τα­στά­σεις απο­θή­κευ­σης και 27 αδειο­δο­τη­μέ­νες εται­ρεί­ες συλ­λο­γής και με­τα­φο­ράς. Το ΣΕΔ είναι συμ­βε­βλη­μέ­νο με 6 εγκα­τα­στά­σεις ανα­γέν­νη­σης απο­βλή­των ελαί­ων με συ­νο­λι­κή δυ­να­μι­κό­τη­τα που υπερ­βαί­νει τους 100.000 τό­νους ετη­σί­ως.

Η δια­χεί­ρι­ση των απο­βλή­των συσ­σω­ρευ­τών οχη­μά­των και βιο­μη­χα­νί­ας γί­νε­ται από 2 πα­νελ­λα­δι­κής εμ­βέ­λειας ΣΕΔ που είναι συμ­βε­βλη­μέ­να με 7 εγκα­τα­στά­σεις ανα­κύ­κλω­σης απο­βλή­των συσ­σω­ρευ­τών Pb-οξέος στην Ελ­λά­δα. Το 2011 κα­τα­γρά­φο­νται 6.445 ση­μεία συλ­λο­γής ΑΣΟΒ και 43 αδειο­δο­τη­μέ­νες εται­ρεί­ες συλ­λο­γής και με­τα­φο­ράς, ενώ επι­πλέ­ον το ΣΕΔ συ­νερ­γα­ζό­ταν με 18 εγκα­τα­στά­σεις απο­θή­κευ­σης. Τα από­βλη­τα συσ­σω­ρευ­τών Ni-Cd εξά­γο­νται στο εξω­τε­ρι­κό με για ανα­κύ­κλω­ση. Η συ­νο­λι­κή εγκα­τε­στη­μέ­νη δυ­να­μι­κό­τη­τα των εγκα­τα­στά­σε­ων ανα­κύ­κλω­σης που λει­τουρ­γούν στη χώρα εκτι­μά­ται πε­ρί­που στους 70.000 τό­νους ετη­σί­ως.

Για την εναλ­λα­κτι­κή δια­χεί­ρι­ση των πα­λαιών οχη­μά­των (ΟΤΚΖ) έχει ορ­γα­νω­θεί 1 συλ­λο­γι­κό ΣΕΔ πα­νελ­λα­δι­κής εμ­βέ­λειας, στο οποίο είναι συμ­βε­βλη­μέ­νοι 36 υπό­χρε­οι πα­ρα­γω­γοί. Για τη δια­χεί­ρι­ση των πα­ρα­γό­με­νων ΟΤΚΖ το ΣΕΔ είναι συμ­βε­βλη­μέ­νο με 115 κέ­ντρα συλ­λο­γής και επε­ξερ­γα­σί­ας και 6 μο­νά­δες τε­μα­χι­σμού (shredders).

Για τα με­τα­χει­ρι­σμέ­να ελα­στι­κά οχη­μά­των Λει­τουρ­γεί 1 συλ­λο­γι­κό ΣΕΔ πα­νελ­λα­δι­κής εμ­βέ­λειας με συμ­με­το­χή 165 υπό­χρε­ων πα­ρα­γω­γών. Για το 2011 κα­τα­γρά­φο­νται 3.000 ση­μεία συλ­λο­γής, που εξυ­πη­ρε­τού­νται από 21 αδειο­δο­τη­μέ­νες εται­ρεί­ες συλ­λο­γής και με­τα­φο­ράς. Το ΣΕΔ είναι συμ­βε­βλη­μέ­νο με 7 εγκα­τα­στά­σεις μη­χα­νι­κής επε­ξερ­γα­σί­ας, εκτι­μώ­με­νης συ­νο­λι­κής δυ­να­μι­κό­τη­τας πε­ρί­που 70.000 τό­νους ετη­σί­ως, καθώς και με 1 μο­νά­δα ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης ΜΕΟ (χρήση ως δευ­τε­ρο­γε­νές καύ­σι­μο). Επί­σης πραγ­μα­το­ποιού­νται εξα­γω­γές, με σκοπό την ενερ­γεια­κή αξιο­ποί­η­ση (κυ­ρί­ως) αλλά και την επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­ση.

euro2day.gr