Τουρισμός: Η «ακτινογραφία» των εισπράξεων και των αφίξεων στην Ελλάδα

Της Στε­φα­νί­ας Σούκη

Σε νέα χα­μη­λά επί­πε­δα, ήτοι τα 67 ευρώ, δια­μορ­φώ­θη­κε πέ­ρυ­σι η ημε­ρή­σια δα­πά­νη του ξένου του­ρί­στα στην Ελ­λά­δα, η οποία δια­χρο­νι­κά είχε πα­ρα­μεί­νει εντυ­πω­σια­κά στα­θε­ρή με­τα­ξύ 70 και 75 ευρώ. Το γε­γο­νός αυτό σε συν­δυα­σμό με τη συ­νε­χι­ζό­με­νη μεί­ω­ση της Μέσης Διάρ­κειας Πα­ρα­μο­νής, πα­ρέ­συ­ρε πτω­τι­κά και την Μέση κατά Κε­φα­λή Δα­πά­νη, η οποία πά­ντως πα­ρου­σί­α­σε πτω­τι­κή τάση και σε όλες τις αντα­γω­νι­στι­κές χώρες.

Την «ακτι­νο­γρα­φία» των του­ρι­στι­κών ει­σπρά­ξε­ων και την από­κλι­ση που αυτές πα­ρου­σιά­ζουν σε σχέση με τις αφί­ξεις (σ.σ. ως «από­κλι­ση» νο­εί­ται όταν, σε μια χρο­νιά, τα έσοδα και οι αφί­ξεις έχουν κι­νη­θεί σε αντί­θε­τες κα­τευ­θύν­σεις) επι­χει­ρεί να απο­τυ­πώ­σει ο Σύν­δε­σμος Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων στο τε­λευ­ταίο στα­τι­στι­κό δελ­τίο του Sete Intelligence για το μήνα Απρί­λιο.

Οι αφί­ξεις και οι ει­σπρά­ξεις

Ως γε­νι­κό συ­μπέ­ρα­σμα επι­ση­μαί­νε­ται ότι αν και η πα­ρα­τη­ρού­με­νη από­κλι­ση εσό­δων και αφί­ξε­ων δεν είναι πρω­το­φα­νής (έχει πα­ρα­τη­ρη­θεί και το 2007, το 2010 και το 2012), για πρώτη φορά το 2016 πα­ρα­τη­ρεί­ται και από­κλι­ση δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων και εσό­δων, με βάση την επε­ξερ­γα­σία από την Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος. Πα­ρό­λο που η ΜΚΔ πα­ρου­σιά­ζει πτω­τι­κή τάση, όπως προ­α­να­φέρ­θη­κε και σε όλες τις αντα­γω­νι­στι­κές χώρες, η μεί­ω­ση στην Ελ­λά­δα ήταν ιδιαί­τε­ρα αυ­ξη­μέ­νη στο τρίτο τρί­μη­νο. Στην εξέ­λι­ξη αυτή κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο έπαι­ξαν κα­ταρ­χάς η με­τα­βο­λή του μίγ­μα­τος των επι­σκε­πτών από χώρες υψη­λής δα­πά­νης (π.χ. Γαλ­λία που επλή­γη από την τρο­μο­κρα­τία και ΗΠΑ που πε­ριό­ρι­σαν τα τα­ξί­δια προς Ευ­ρώ­πη λόγω φόβου τρο­μο­κρα­τι­κών χτυ­πη­μά­των) σε χώρες χα­μη­λής δα­πά­νης (π.χ. Ρου­μα­νία, Αλ­βα­νία που πα­ρου­σιά­ζουν οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη +5% και +3,4% αντί­στοι­χα αύ­ξη­ση ΑΕΠ το 2016, σε στα­θε­ρές τιμές). Επι­πλέ­ον, ση­μα­ντι­κό ρόλο έπαι­ξε και η μεί­ω­ση, σε πα­ρα­δο­σια­κές αγο­ρές (π.χ. Γερ­μα­νία, Βρε­τα­νία), τόσο της ΜΚΔ όσο και της Ημε­ρή­σιας Δα­πά­νης, πι­θα­νό­τα­τα λόγω των εκτε­νών προ­σφο­ρών της τε­λευ­ταί­ας στιγ­μής.

Η πτώση των εσό­δων

Ανα­λυ­τι­κό­τε­ρα, η με­γα­λύ­τε­ρη πτώση εσό­δων προ­ήλ­θε από 5 αγο­ρές: Γαλ­λία, Λοι­πές Χώρες (εκτός Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης), ΗΠΑ, Γερ­μα­νία και Ιτα­λία. Το σύ­νο­λο της απώ­λειας εσό­δων από τις χώρες αυτές ανέρ­χε­ται σε 1,019 δισ. ευρώ, δη­λα­δή υπερ­βαί­νει την συ­νο­λι­κή απώ­λεια (-930 εκατ. ευρώ) από όλες τις αγο­ρές για το 2016 κατά σχε­δόν 90 εκατ. ευρώ. Από αυτές τις αγο­ρές, μόνο σε Γαλ­λία και τις λοι­πές χώρες πα­ρα­τη­ρεί­ται γε­νι­κευ­μέ­νη μεί­ω­ση αφί­ξε­ων, δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων και εσό­δων.

Σε ΗΠΑ και Ιτα­λία οι αφί­ξεις είναι αυ­ξη­μέ­νες και οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις και αα έσοδα είναι μειω­μέ­να, ενώ στην Γερ­μα­νία μόνο τα έσοδα είναι μειω­μέ­να, ενώ αφί­ξεις και δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις είναι αυ­ξη­μέ­νες. Υπάρ­χουν διά­φο­ροι λόγοι που μπο­ρούν να εξη­γή­σουν αυτές τις με­τα­βο­λές, κατά τους επι­τε­λείς του ΣΕΤΕ:

– Η Γαλ­λία δέ­χθη­κε το 2016 ση­μα­ντι­κά τρο­μο­κρα­τι­κά χτυ­πή­μα­τα που αναμ­φι­σβή­τη­τα έπλη­ξαν την διά­θε­ση των κα­τοί­κων της για να τα­ξι­δεύ­σουν,

-Οι τα­ξι­διώ­τες από τις ΗΠΑ πε­ριό­ρι­σαν τα τα­ξί­δια τους στην Ευ­ρώ­πη λόγω των τρο­μο­κρα­τι­κών χτυ­πη­μά­των κυ­ρί­ως σε Γαλ­λία, αλλά και σε Βέλ­γιο και Γερ­μα­νία

– Λόγω της ανε­ξέ­λεγ­κτης κα­τά­στα­σης του προ­σφυ­γι­κού στα βό­ρεια σύ­νο­ρα της χώρας και των κλει­στών δρό­μων από αγρο­τι­κές κι­νη­το­ποι­ή­σεις στην αρχή του 2016 και –αφε­τέ­ρου- λόγω του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος στην Τουρ­κία τον Ιού­λιο, φαί­νε­ται πως πε­ριο­ρί­στη­καν οι τα­ξι­διώ­τες από ΠΓΔΜ και Τουρ­κία αντί­στοι­χα, που απο­τε­λούν τις δύο βα­σι­κό­τε­ρες αγο­ρές που πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στις «Λοι­πές Χώρες»,

-Αντί­θε­τα, σε Γερ­μα­νία και Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο πα­ρα­τη­ρού­με αύ­ξη­ση αφί­ξε­ων και δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων με ταυ­τό­χρο­νη μεί­ω­ση των εσό­δων, πι­θα­νό­τα­τα λόγω των εκτε­νών προ­σφο­ρών Last Minute.

Από τις θε­τι­κές με­τα­βο­λές, αξιο­ση­μεί­ω­τες είναι η με­γά­λη αύ­ξη­ση από Ρου­μα­νία, Λοι­πές Χώρες ΕΕ, Ισπα­νία, Κύπρο και Αλ­βα­νία. Όμως παρά τη με­γά­λη αύ­ξη­ση που είχαν οι χώρες αυτές σε αφί­ξεις και δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις, ανα­λο­γι­κά η συ­νει­σφο­ρά τους στα έσοδα ήταν πολύ μι­κρό­τε­ρη.

Για πα­ρά­δειγ­μα:

– 486 χιλ. επι­πλέ­ον αφί­ξεις από Ρου­μα­νία με 2.702 χιλ. επι­πλέ­ον δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις οδή­γη­σαν σε αύ­ξη­ση εσό­δων κατά € 212 εκ., όταν η μεί­ω­ση των δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων από ΗΠΑ κατά μόλις -382 χιλ. οδή­γη­σαν σε λίγο με­γα­λύ­τε­ρη μεί­ω­ση εσό­δων (-€215 χιλ.).

– 759 χιλ. επι­πλέ­ον αφί­ξεις από Λοι­πές Χώρες ΕΕ με 1.978 χιλ. επι­πλέ­ον δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις οδή­γη­σαν σε αύ­ξη­ση εσό­δων κατά € 116 εκ., όταν η μεί­ω­ση των δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων από Ιτα­λία κατά μόλις -386 χιλ. οδή­γη­σαν σε λίγο μι­κρό­τε­ρη μεί­ω­ση εσό­δων (-€111 χιλ.).

Πα­ρα­τη­ρεί­ται δη­λα­δή ότι -σε επί­πε­δο αγο­ρών – η από­κλι­ση εσό­δων και αφί­ξε­ων / δια­νυ­κτε­ρεύ­σε­ων οφεί­λε­ται αφε­νός σε με­τα­βο­λή του μίγ­μα­τος των επι­σκε­πτών από χώρες υψη­λής δα­πά­νης σε χώρες χα­μη­λής δα­πά­νης και αφε­τέ­ρου σε μεί­ω­ση, σε πα­ρα­δο­σια­κές αγο­ρές, τόσο της ΜΚΔ όσο και της Ημε­ρή­σιας Δα­πά­νης.

Το α’ τρί­μη­νο του 2017

Παρά τα θε­τι­κά μη­νύ­μα­τα από την αγορά ευ­ρύ­τε­ρα, την αυ­ξη­μέ­νη ζή­τη­ση αε­ρο­πο­ρι­κών δρο­μο­λο­γί­ων προς την Ελ­λά­δα για τη θε­ρι­νή σεζόν, αλλά και τις αυ­ξη­μέ­νες τά­σεις του Δεί­κτη Κα­τα­να­λω­τι­κής Εμπι­στο­σύ­νης σε όλες τις αγο­ρές του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού (πλην Τουρ­κί­ας και Ιτα­λί­ας), τα στοι­χεία του ει­σερ­χό­με­νου του­ρι­σμού για τους πρώ­τους μήνες του 2017 απο­τυ­πώ­νουν μια συ­γκρα­τη­μέ­νη πο­ρεία. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, για το πρώτο τρί­μη­νο του 2017, βάσει διοι­κη­τι­κών στοι­χεί­ων στο σύ­νο­λο των κυ­ριό­τε­ρων αε­ρο­δρο­μί­ων κα­τα­γρά­φε­ται αύ­ξη­ση των διε­θνών αφί­ξε­ων +1,7%. Στο αε­ρο­δρό­μιο της Αθή­νας οι συ­νο­λι­κές αφί­ξεις από το εξω­τε­ρι­κό πα­ρου­σί­α­σαν ορια­κή μεί­ω­ση (-0,6%), στο αε­ρο­δρό­μιο της Θεσ­σα­λο­νί­κης κα­τα­γρά­φε­ται αύ­ξη­ση +11,8% , ενώ στα λοιπά πε­ρι­φε­ρεια­κά αε­ρο­δρό­μια πα­ρου­σιά­στη­κε μεν μεί­ω­ση, αλλά σε πολύ χα­μη­λά νού­με­ρα (26 χιλ. ένα­ντι 34 χιλ. πέ­ρυ­σι). Ως προς τις οδι­κές αφί­ξεις υπήρ­ξε αύ­ξη­ση +2,6% σε σχέση με το αντί­στοι­χο πε­ρυ­σι­νό τρί­μη­νο. Επί­σης, σύμ­φω­να με την Έρευ­να Συ­νό­ρων της ΤτΕ, το πρώτο δί­μη­νο, η ει­σερ­χό­με­νη τα­ξι­διω­τι­κή κί­νη­ση μειώ­θη­κε κατά -2,8% σε σχέση με το αντί­στοι­χο δί­μη­νο πέ­ρυ­σι και οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις εμ­φά­νι­σαν μεί­ω­ση κατά -2,7%, με ορια­κή θε­τι­κή με­τα­βο­λή της ΜΚΔ.