«Γαλάζια Πατρίδα», το νέο… τουρκικό μπαϊράκι στη θάλασσα

Η «Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα» απο­τε­λεί εδώ και 2 χρό­νια το νέο δόγμα στην αμυ­ντι­κή πο­λι­τι­κή της Τουρ­κί­ας. Δύο λέ­ξεις που έχουν πα­ρα­τά­ξει και πάλι Ελ­λά­δα και Τουρ­κία τη μία απέ­να­ντι στην άλλη με τις γνώ­μες ωστό­σο στις δύο χώρες να ερί­ζουν για το ποια είναι εκεί­νη που επι­τί­θε­ται και ποια εκεί­νη που αμύ­νε­ται.

Ένας χάρ­της της Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας, που χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε ως φόντο σε φω­το­γρα­φία του Τούρ­κου προ­έ­δρου, Ρε­τζέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν, σε απο­φοί­τη­ση αξιω­μα­τι­κών του τουρ­κι­κού στρα­τού, στά­θη­κε η αφορ­μή να πάρει ξανά φωτιά η συ­ζή­τη­ση για τις διεκ­δι­κή­σεις της Τουρ­κί­ας –κυ­ρί­ως- στο Αι­γαίο.

Η Ελ­λά­δα είδε σε απει­κό­νι­ση για πρώτη φορά ένα μπλε χρώμα να «κα­τα­κλύ­ζει» στο χάρτη το μισό Αι­γαίο και τα νησιά του ανα­το­λι­κού πε­λά­γους  μέχρι την Κρήτη και τα Δω­δε­κά­νη­σα και φυ­σι­κό ήταν να θο­ρυ­βη­θεί…

Τι είναι αυτός ο χάρ­της; Τι διεκ­δι­κεί η Τουρ­κία με την απο­κα­λού­με­νη Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα; Νησιά, κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα, απο­κλει­στι­κή οι­κο­νο­μι­κή ζώνη; Και κυ­ρί­ως πώς βλέ­πει η άλλη πλευ­ρά, που δη­μιούρ­γη­σε το δόγμα, τη νέα πο­λε­μι­κή που έχει ανα­πτυ­χθεί ανά­με­σα σε Ελ­λά­δα και Τουρ­κία.

Η κα­θη­γή­τρια Πο­λι­τι­κών και Διε­θνών Σπου­δών στο πα­νε­πι­στή­μιο Μαρ­μα­ρά της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης, Ζου­χάλ Μερτ Ου­ζου­νέρ, μι­λώ­ντας στην αντα­πο­κρί­τρια του OPEN TV, Μαρία Ζα­χα­ρά­κη, στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη, εξη­γεί ότι οι θά­λασ­σες απο­τε­λούν πλέον το νέο έδα­φος για την επέ­κτα­ση της κυ­ριαρ­χί­ας ενός κρά­τους, όχι μόνο για την Τουρ­κία, αλλά και για όλες τις πα­ρά­κτιες χώρες του κό­σμου λόγω του ενερ­γεια­κού πλού­του που κρύ­βει το υπέ­δα­φός της και που ανα­κα­λύ­φθη­κε με τη βο­ή­θεια της τε­χνο­λο­γί­ας.

Έτσι και το δόγμα της Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας είναι το δόγμα εκεί­νο που επι­τρέ­πει στην Τουρ­κία να επε­κτα­θεί στις θά­λασ­σες που την πε­ρι­βάλ­λουν. Όχι απο­κτώ­ντας πε­ρισ­σό­τε­ρα μίλια θά­λασ­σας, αλλά πε­ρισ­σό­τε­ρα κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα επ’ αυτής, πε­ρισ­σό­τε­ρη απο­κλει­στι­κή οι­κο­νο­μι­κή ζώνη (ΑΟΖ).

Ο επί­μα­χος χάρ­της πίσω από τον Τούρ­κο πρό­ε­δρο είναι ο χάρ­της που συ­νέ­τα­ξε ο εν ενερ­γεία αντι­ναύ­αρ­χος, Τζα­χίτ Γιαϊ­τζί κι έχει «υιο­θε­τή­σει επι­σή­μως» το τουρ­κι­κό υπουρ­γείο Άμυ­νας και το τουρ­κι­κό πο­λε­μι­κό ναυ­τι­κό για να βα­σί­σει το δόγμα περί «Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας».

Ο «επί­ση­μος» χάρ­της της Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας δεν διεκ­δι­κεί κυ­ριαρ­χία ελ­λη­νι­κών νη­σιών, όπως εξη­γεί η Ζου­χάλ Μερτ Ου­ζου­νέρ, αλλά κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα και δι­καιώ­μα­τα εκ­με­τάλ­λευ­σης (ΑΟΖ) επί του φυ­σι­κού θα­λάσ­σιου πλού­του του Αι­γαί­ου.

Βέ­βαια, σύμ­φω­να με τη Ζου­χάλ Μερτ Ου­ζου­νέρ, το δόγμα της Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας δη­μιουρ­γή­θη­κε ως μία… άμυνα απέ­να­ντι στην Ελ­λά­δα, δη­λα­δή απέ­να­ντι στην «πε­ρι­κύ­κλω­ση», που αι­σθά­νε­ται η Τουρ­κία στη θά­λασ­σα από τη γεί­το­νά της χώρα. Δε­κα­ε­τί­ες η Τουρ­κία χρη­σι­μο­ποιού­σε το δόγμα ότι «το Αι­γαίο δεν είναι ελ­λη­νι­κή λίμνη». Αλλά τώρα προ­στέ­θη­κε και η ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος, η ΑΟΖ της οποί­ας είναι πολύ πιο ση­μα­ντι­κή για την Τουρ­κία, όπως δη­λώ­νει η Τουρ­κά­λα κα­θη­γή­τρια. Άρα το δόγμα πε­ρι­λαμ­βά­νει Αι­γαίο και κυ­ρί­ως ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, αφού στη Μαύρη Θά­λασ­σα το θέμα της ΑΟΖ έχει λυθεί.

Πώς λύ­νε­ται επο­μέ­νως κατά την τουρ­κι­κή άποψη η «σύ­γκρου­ση» από­ψε­ων για τις θά­λασ­σες ανά­με­σα σε Ελ­λά­δα και Τουρ­κία;

Το διε­θνές δί­καιο είναι ικανό να δώσει τη λύση;

Πώς σκέ­φτε­ται η Άγκυ­ρα να διεκ­δι­κή­σει το νέο… θα­λάσ­σιο έδα­φός «της»;

Κυ­ρί­ως, τί σκέ­φτο­νται οι «άλλοι», οι απέ­να­ντι για την ελ­λη­νο-τουρ­κι­κή σύ­γκρου­ση, που κρα­τά­ει… αιώ­νες;

1- Η τουρ­κι­κή πο­λι­τι­κή ανα­φέ­ρε­ται στο δόγμα της Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας πολύ συχνά. Πρό­κει­ται για ένα και­νούρ­γιο δόγμα στην αμυ­ντι­κή πο­λι­τι­κή της Τουρ­κί­ας. Κατά την γνώμη σας, τι πε­ρι­λαμ­βά­νει;

Η έν­νοια της Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας γεν­νή­θη­κε από τον πολύ γνω­στό μας ναύ­αρ­χο τον Τζεμ Γκιουρ­ντε­νίζ. Ει­δι­κά το πο­λε­μι­κό ναυ­τι­κό στη­ρί­ζε­ται πολύ σε αυτό το δόγμα. Αυτή η έν­νοια ανα­γνω­ρί­ζει την Τουρ­κία ως μία ναυ­τι­κή δύ­να­μη πλέον και θε­ω­ρεί πως η Τουρ­κία πρέ­πει να στρέ­ψει το βλέμ­μα της στη θά­λασ­σα. Η έν­νοια της πα­τρί­δας χρη­σι­μο­ποιεί­ται πολύ από τις αρχές του αιώνα αλλά πιο πολύ για την ηπει­ρω­τι­κή Τουρ­κία και όχι για τις θά­λασ­σές της.

Όταν κά­νου­με λόγο για Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα, εν­νο­ού­με την ανά­γκη της Τουρ­κί­ας για άσκη­ση κυ­ριαρ­χί­ας όχι μόνο στην ηπει­ρω­τι­κή χώρα, αλλά και στις θά­λασ­σες. Είναι μια έν­νοια που θέλει την Τουρ­κία η ναυ­τι­κή της ισχύ να είναι ισο­δύ­να­μη με αυτή στην ηπει­ρω­τι­κή χώρα. Σε γε­ω­πο­λι­τι­κές συ­ζη­τή­σεις κά­ποιοι θε­ω­ρούν την Τουρ­κία ισχυ­ρή στη στε­ριά και κά­ποιες άλλες χώρες δυ­να­τές στη θά­λασ­σα. Αυτή η έν­νοια θέλει να κα­τα­στή­σει την Τουρ­κία δυ­να­τή και στη θά­λασ­σα. Και αυτήν την στιγ­μή η τουρ­κι­κή κυ­βέρ­νη­ση είναι απο­φα­σι­σμέ­νη σε αυτό και το υπο­στη­ρί­ζει.

2- Ποιες θά­λασ­σες πε­ρι­λαμ­βά­νει;

Βα­σι­κά πε­ρι­λαμ­βά­νει όλες τις θά­λασ­σες, αλλά αυτή την στιγ­μή οι πιο προ­βλη­μα­τι­κές θά­λασ­σες θε­ω­ρού­νται το Αι­γαίο και η Με­σό­γειος. Ει­δι­κά τώρα επι­κε­ντρώ­νο­νται στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο που υπάρ­χουν προ­βλή­μα­τα.

Η Τουρ­κία βρί­σκε­ται σε κα­λύ­τε­ρη θέση ως προς τον κα­θο­ρι­σμό των θα­λάσ­σιων ορίων στη Μαύρη θά­λασ­σα. Αν θυ­μά­μαι καλά, έγινε μια με­λέ­τη στα μέσα της δε­κα­ε­τί­ας του 2000. Αλλά κάτι τέ­τοιο δεν έχει γίνει ούτε για το Αι­γαίο ούτε για τη Με­σό­γειο. Η Τουρ­κία δεν έχει φτά­σει ακόμη σε αυτό το επί­πε­δο. Αλλά ο Τζεμ Γκιουρ­ντε­νίζ και άλλοι ακα­δη­μαϊ­κοί, που δια­θέ­τουν πηγές στο τουρ­κι­κό πο­λε­μι­κό ναυ­τι­κό, υπο­στη­ρί­ζουν και πι­στεύ­ουν ότι πρέ­πει να γίνει μια ανά­λο­γη με­λέ­τη, όπως αυτή στη Μαύρη Θά­λασ­σα. Αυτό δεν ισχύ­ει μόνο για την Τουρ­κία. Ισχύ­ει για όλον τον κόσμο επει­δή η τε­χνο­λο­γία εξε­λίσ­σε­ται και έχει ξε­κι­νή­σει ένας με­γά­λος αντα­γω­νι­σμός εξου­σί­ας και στις θά­λασ­σες. Πάντα φέρνω το εξής πα­ρά­δειγ­μα στα μα­θή­μα­τα μου. «Έχετε ακού­σει ποτέ για διε­θνή ηπει­ρω­τι­κή χώρα;». Δεν υπάρ­χει κάτι τέ­τοιο.

Όλες οι χώρες που πε­ρι­βάλ­λο­νται από ωκε­α­νούς ξε­κί­νη­σαν να εξε­τά­ζουν πώς θα μπο­ρού­σαν να με­γα­λώ­σουν την κυ­ριαρ­χία τους στις θά­λασ­σες. Αυτό υπο­βοη­θά­ται από την εξέ­λι­ξη της τε­χνο­λο­γί­ας και από την επι­θυ­μία των αν­θρώ­πων να φτά­σουν στο βάθος των θα­λασ­σών και να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν αυτές τις πηγές ενέρ­γειες.

Αν το δούμε υπό αυτό το πρί­σμα, η Με­σό­γειος δεν είναι και τόσο βαθιά. Το βάθος της μαζί και το μήκος της δεν είναι αρ­κε­τό και οι με­λέ­τες ή οι διε­θνείς συμ­φω­νί­ες που έχουν γίνει βα­σί­στη­καν στους ωκε­α­νούς. Αλλά η Με­σό­γειος είναι πολλή μικρή.

3- Πριν λίγο εί­πα­τε ότι αυτές οι θά­λασ­σες (Αι­γαίο και Με­σό­γειος) είναι προ­βλη­μα­τι­κές. Επει­δή υπάρ­χουν πολ­λές χώρες γύρω της και οι φυ­σι­κοί πόροι δεν είναι αρ­κε­τοί για όλες, ο πλού­τος δεν φτά­νει; Από ποια άποψη είναι «προ­βλη­μα­τι­κές»;

Όπως ξέ­ρε­τε, με την Ελ­λά­δα αντι­με­τω­πί­ζου­με ένα πρό­βλη­μα σε σχέση με το κα­θε­στώς των νη­σιών. Είναι αμ­φι­λε­γό­με­νο το κατά πόσο τα νησιά ή η ηπει­ρω­τι­κή χώρα δια­θέ­τουν ίδια κυ­ριαρ­χία. Η Ελ­λά­δα λέει πως τα νησιά δια­θέ­τουν τα ίδια κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα που έχει και η ηπει­ρω­τι­κή χώρα. Όμως η Τουρ­κία δεν θέλει να συ­γκρί­νε­ται η ηπει­ρω­τι­κή της Ανα­το­λία με τα νησιά. Για αυτό το λόγο και οι 2 χώρες προ­σπα­θούν να βρουν ερεί­σμα­τα από διε­θνές συμ­φω­νί­ες για να υπο­στη­ρί­ξουν την άποψή τους.

4- Σας ρωτάω ως ακα­δη­μαϊ­κό που έχει με­λε­τή­σει το διε­θνές δί­καιο. Τα νησιά δια­θέ­τουν δική τους οι­κο­νο­μι­κή απο­κλει­στι­κή ζώνη ή όχι; Κατά τη γνώμη σας, όχι ποια είναι η κρα­τι­κή άποψη.

Ως ακα­δη­μαϊ­κοί εξε­τά­ζου­με τις διε­θνές συμ­φω­νί­ες με βάση τα cases, όπως λέμε στα αγ­γλι­κά. Όπως ξέ­ρε­τε, το διε­θνές δί­καιο ερ­μη­νεύ­ε­ται με ανα­φο­ρές σε συ­γκε­κρι­μέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις. (cases).

Για πα­ρά­δειγ­μα, η Τουρ­κία κάνει ανα­φο­ρά σε μια δι­κα­στι­κή από­φα­ση ανά­με­σα στη Ρου­μα­νία και τη Μολ­δα­βία για ένα νησί. Και με αυτό το τρόπο λέει ότι τα νησιά δεν έχουν τέ­τοιο δι­καί­ω­μα. Χρη­σι­μο­ποιεί ως πα­ρά­δειγ­μα το νησί στη Ρου­μα­νία. Μετά έρ­χε­ται η Ελ­λά­δα και ανα­φέ­ρε­ται σε μια άλλη πε­ρί­πτω­ση, βα­σί­ζο­ντας την επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία της σε αυτήν την υπό­θε­ση και λέει ότι ‘με βάση αυτή την υπό­θε­ση’ εμείς έχου­με δίκιο. Υπό αυτή την έν­νοια το διε­θνές δί­καιο, δεν μπο­ρεί να πει αυτό είναι και τε­λεί­ω­σε, έχει κά­ποια ζη­τή­μα­τα.

Επί­σης, η Τουρ­κία το 1982 δεν υπέ­γρα­ψε τη διε­θνή συμ­φω­νία για το δί­καιο της θά­λασ­σας και ο νόμος λέει ότι αν δεν έχεις υπο­γρά­ψει τότε δεν σε δε­σμεύ­ε­σαι από τη συμ­φω­νία. Και αυτό είναι ένα από τα επι­χει­ρή­μα­τα της Τουρ­κί­ας.

Επο­μέ­νως, είναι δύ­σκο­λο να πεις ότι σύμ­φω­να με το δί­καιο ισχύ­ει αυτό ή εκεί­νο. Είναι μια δύ­σκο­λη ερώ­τη­ση. Αλλά η Τουρ­κία και η Ελ­λά­δα είναι υπο­χρε­ω­μέ­νες να βρουν μια λύση. Ωστό­σο, το πρό­βλη­μα αυτό έχει ξε­πε­ρά­σει το επί­πε­δο των δύο χωρών.

Γιατί και άλλες τρί­τες χώρες δια­θέ­τουν κυ­ριαρ­χία ει­δι­κά στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Μι­λά­με για γε­ω­πο­λι­τι­κή πλέον, αν έχετε προ­σέ­ξει. Όταν παλιά μι­λού­σαν για τις αξίες της Ε.Ε., τώρα όλοι έχουν αρ­χί­σει και μι­λούν για γε­ω­πο­λι­τι­κή. Στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο βρί­σκε­ται και η Ρωσία. Ή ακόμη και η Κίνα προ­σπα­θεί να ασκή­σει επιρ­ροή. Επο­μέ­νως, εδώ υπάρ­χει ένα πα­γκό­σμιο παι­χνί­δι ισορ­ρο­πιών και μέσα σε αυτό κα­θο­ρί­ζει και η Τουρ­κία την πο­λι­τι­κή της.

5- Συ­νέ­χεια λέ­γε­ται πως η Με­σό­γειος απο­τε­λεί την «κόκ­κι­νη γραμ­μή» της Τουρ­κί­ας και πως ό,τι βή­μα­τα πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν οι Ε/Κ, χωρίς να υπο­λο­γί­σουν την Τουρ­κία, δεν θα ισχύ­σουν. Πραγ­μα­τι­κά υπάρ­χει αυτή η «κόκ­κι­νη γραμ­μή» για την Τουρ­κία; Και πώς μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σει την κα­τά­στα­ση;

Η «κόκ­κι­νη γραμ­μή» ανα­φέ­ρε­ται σε αυτό που ονο­μά­ζου­με απο­κλει­στι­κή οι­κο­νο­μι­κή ζώνη και η συ­ζή­τη­ση στην Τουρ­κία για τον κα­θο­ρι­σμό της είναι πολύ ση­μα­ντι­κή, όχι τόσο για το Αι­γαίο, όσο για την ανατ. Με­σό­γειο. Η Τουρ­κία δίνει φυ­σι­κά ση­μα­σία στο Αι­γαίο αλλά η ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος είναι πιο ση­μα­ντι­κή.

Η «κόκ­κι­νη γραμ­μή» (της Τουρ­κί­ας) δεν κάνει απο­δε­χτή τη «γραμ­μή» της Ελ­λά­δος, ει­δι­κά στο Κα­στε­λό­ρι­ζο. Η δια­φω­νία της Τουρ­κί­ας είναι ότι τα νότια σύ­νο­ρα της Κρή­της δεν φτά­νουν μέχρι την Κύπρο, γιατί ανά­με­σα τους υπάρ­χει ένα κομ­μά­τι που ανή­κει στην Τουρ­κία, που συ­νο­ρεύ­ει με τη Λιβύη, κι αυτό απο­τε­λεί εμπό­διο.

Εδώ υπάρ­χουν κά­ποια βα­σι­κά πράγ­μα­τα. Επει­δή έχω δου­λέ­ψει τις ελ­λη­νο-τουρ­κι­κές σχέ­σεις, θεωρώ ότι έχει να κάνει με το «πως κα­τα­λα­βαί­νει ο ένας τον άλλο» για να λυθεί ένα ζή­τη­μα. Δη­λα­δή αν κά­ποια πράγ­μα­τα δεν εκλαμ­βά­νο­νται ως απει­λές, τότε τα ζη­τή­μα­τα λύ­νο­νται πιο εύ­κο­λα. Για πα­ρά­δειγ­μα, η Τουρ­κία έχει πε­ριο­ρι­στεί στην ηπει­ρω­τι­κή χώρα.

Τώρα αν σκε­φτεί­τε το δόγμα της γα­λά­ζιας πα­τρί­δας, αυτό το δόγμα θέλει την Τουρ­κία να ανοι­χτεί στις θά­λασ­σες και το θε­ω­ρεί πολύ ση­μα­ντι­κό αυτό το άνοιγ­μα. Είναι ση­μα­ντι­κό γιατί μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει ακόμη και υπαρ­ξια­κή απει­λή για την ίδια. Αλλά αν εσείς κλεί­σε­τε εκεί­νο το μέρος, αυτό ση­μαί­νει ότι δεν έχει απο­μεί­νει χώρος για εκεί­νη προ­κει­μέ­νου να βγει στη θά­λασ­σα. Τα διε­θνή ύδατα είναι κάτι ξε­χω­ρι­στό, αλλά η Τουρ­κία θε­ω­ρεί ότι πε­ρι­βάλ­λε­ται ολό­κλη­ρη από θά­λασ­σες, για αυτό το λόγο πι­στεύ­ει ότι η έντα­ση είναι με­γα­λύ­τε­ρη στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο σε σύ­γκρι­ση με το Αι­γαίο. Κι εφό­σον πε­ρι­βάλ­λε­ται από θά­λασ­σες, η Τουρ­κία δεν απο­δέ­χε­ται εύ­κο­λα να δυ­σκο­λεύ­ε­ται να βγει προς τη θά­λασ­σα.

6- Οπότε εσείς λέτε πως ανά­με­σα στην Κρήτη και την Κύπρο έχει δι­καιώ­μα­τα η Τουρ­κία… Φτά­νουν τόσο νότια τα δι­καιώ­μα­τά της; Είναι κάτι που η Ελ­λά­δα δεν απο­δέ­χε­ται, αλλά κατά την γνώμη σας αυτά τα δι­καιώ­μα­τα της Τουρ­κί­ας φτά­νουν μέχρι και τη Λιβύη;

Φυ­σι­κά όχι μέχρι τη Λιβύη. Γιατί έχει και η Λιβύη τη δική της απο­κλει­στι­κή ζώνη. Αλλά συ­να­ντώ­νται σε κά­ποιο ση­μείο στο μέσο της θα­λάσ­σιας πε­ριο­χής εκεί. Βα­σι­κά υπάρ­χουν και χάρ­τες. Αυ­τούς που βλέ­που­με και στις τη­λε­ο­ρά­σεις. Αυτοί χρη­σι­μο­ποιού­νται βα­σι­κά. Ως εκ τού­του, η Τουρ­κία το αν έχει προς τα κάτω (νότια) δι­καιώ­μα­τα, μπο­ρού­με και το λέμε κοι­τά­ζο­ντας τους χάρ­τες που έχουν κα­ταρ­τί­σει κά­ποιοι από το τουρ­κι­κό πο­λε­μι­κό ναυ­τι­κό.

Σε εκεί­νη την πε­ριο­χή δη­λα­δή από την ηπει­ρω­τι­κή Τουρ­κία μέχρι την Αί­γυ­πτο δεν μπο­ρεί να δοθεί κομ­μά­τι και στις 2 χώρες με βάση τις διε­θνές συμ­φω­νί­ες. Γιατί είναι στενή. Για αυτό πρέ­πει να σκε­φτού­με με βάση την κοινή λο­γι­κή. Οι άν­θρω­ποι νο­μί­ζουν ότι είναι τε­ρά­στια η ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος, αλλά όταν υπο­λο­γί­ζου­με τα ναυ­τι­κά της μίλια είναι πολύ μικρή. Ίσως από δω να ξε­κι­νά­ει και το μπέρ­δε­μα.

Αυτός είναι ο χάρ­της που απο­δέ­χε­ται ως επί­ση­μο για τη Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα το τουρ­κι­κό υπουρ­γείο Άμυ­νας

πηγή ethnos.gr

Μαρία Ζα­χα­ρά­κη