Απόφαση 1939/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον λιμένα Ακαντιάς – Το Ε΄ Τμήμα του Ανώτατου Ακυρωτικού απέρριψε την αίτηση ακύρωσης της εταιρείας κατά της απόφασης 56/2024 του Δ.Σ. του Λιμενικού Ταμείου, κρίνοντας νόμιμο τον περιορισμό της παραχώρησης σε δεκατρείς μήνες αντί τριών ετών, ενόψει των προγραμματισμένων έργων αναβάθμισης του λιμένα και του παραλιακού μετώπου της πόλης
Στο τέλος μιας δικαστικής διαδρομής που είχε ξεκινήσει το καλοκαίρι του 2024, το Συμβούλιο της Επικρατείας έθεσε τέλος στην προσπάθεια της ναυπηγοεπισκευαστικής εταιρείας «ΝΗΡΕΥΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΚΑΙ ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», με τον διακριτικό τίτλο «ΝΗΡΕΥΣ Α.Ε.», να ανατρέψει την απόφαση που της επιβάλλει να εγκαταλείψει, μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες παρουσίας, την επίδικη έκταση των 11.921,20 τετραγωνικών μέτρων στον λιμένα της Ακαντιάς.
Η υπ’ αριθμ.1939/2025 απόφαση του Ε΄ Τμήματος, που δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στις 29 Οκτωβρίου 2025, απορρίπτει στο σύνολό της την αίτηση ακύρωσης που είχε καταθέσει η εταιρεία στις 1 Ιουλίου 2024 και επικυρώνει τη νομιμότητα της απόφασης 56/12.6.2024 του Διοικητικού Συμβουλίου του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Νότιας Δωδεκανήσου.
Η ιστορική διαδρομή των παραχωρήσεων από το 2005
Η σχέση της εταιρείας με τη χερσαία ζώνη του λιμένα Ακαντιάς, που αποτελεί δημόσιο πράγμα κοινής χρήσης, ξεκινά τον Σεπτέμβριο του 2005, οπότε με την απόφαση ΤΕ/Β10/2856/30.9.2005 του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου της παραχωρήθηκε, έναντι ανταλλάγματος, η υπό όρους χρήση τμήματος 8.100 τετραγωνικών μέτρων για το διάστημα από την 1 Σεπτεμβρίου 2005 έως την 31 Αυγούστου 2008. Η παραχώρηση παρατάθηκε στη συνέχεια με την απόφαση 52/28.8.2008, εγκριθείσα από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, μέχρι την οριστική εγκατάσταση αναδόχου για τη δημιουργία κέντρου επισκευής και διαχείμασης σκαφών στην περιοχή «Καναμάτ», διαγωνισμός όμως που τελικά ακυρώθηκε.
Ακολούθησε σειρά αποφάσεων που ανανέωναν, με μειούμενη όμως κάθε φορά χρονική διάρκεια, την παραχώρηση. Με την απόφαση 37/27.3.2015 εγκρίθηκε παραχώρηση 12.000 τετραγωνικών μέτρων για 35 μήνες, ενώ τον Ιούνιο του 2018 η αρχική αίτηση της εταιρείας για τριετή ανανέωση απορρίφθηκε με την αιτιολογία ότι έπρεπε να απομακρυνθεί για να εκτελεστούν προγραμματισμένα έργα. Λίγους μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, η διοίκηση μετέβαλε στάση και με την απόφαση 216/22.11.2018 ενέκρινε τη συνέχιση της παραχώρησης για επιφάνεια 11.465,63 τετραγωνικών μέτρων μέχρι την 11 Δεκεμβρίου 2019. Από εκεί και πέρα, οι παραχωρήσεις έγιναν διαρκώς συντομότερες: δωδεκάμηνη με την απόφαση 162/4.12.2019, δεκαοκτάμηνη με την απόφαση 138/7.12.2020, και διετής με την απόφαση 122/7.10.2022, με όλες τις περιπτώσεις να αφορούν επιφάνεια 11.921,90 τετραγωνικών μέτρων και να χορηγούνται αντί των τριών ετών που η εταιρεία αιτείτο σταθερά.
Η προσβαλλόμενη απόφαση και ο επίμαχος πέμπτος όρος
Η εταιρεία, με την υπ’ αριθμόν 1544/21.1.2024 αίτησή της, ζήτησε εκ νέου τριετή παραχώρηση. Με την απόφαση 56/12.6.2024 το Διοικητικό Συμβούλιο του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου ενέκρινε υπό όρους τη μονομερή παραχώρηση 11.921,20 τετραγωνικών μέτρων, αλλά για χρονικό διάστημα μόλις 13 μηνών, με αφετηρία την 13 Ιουνίου 2024 και λήξη την 12 Ιουλίου 2025. Η συντόμευση αιτιολογήθηκε με την ανάγκη εκτέλεσης έργων αξιοποίησης και αναβάθμισης των χώρων του λιμένα.
Στο επίκεντρο της δικαστικής διαμάχης τέθηκε ο πέμπτος όρος της απόφασης, ο οποίος προέβλεπε ότι η εταιρεία δεν θα έπρεπε να συμφωνήσει για παραμονή σκάφους πέραν της 12 Ιουλίου 2025 και ότι όφειλε εντός μηνός να προσκομίσει υπεύθυνη δήλωση αποδοχής των όρων, διαφορετικά η απόφαση παραχώρησης θα ανακαλείτο αυτοδικαίως. Με την από 10 Ιουλίου 2024 προσωρινή διαταγή της Προέδρου του Α΄ Θερινού Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, ανεστάλη μερικώς η εκτέλεση της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς το σκέλος της αυτοδίκαιης ανάκλησης.
Οι λόγοι ακύρωσης που προέβαλε η εταιρεία
Η αιτούσα, υποστήριξε ότι ο επίμαχος όρος αντίκειται στις αρχές της νομιμότητας, της αναλογικότητας, της χρηστής διοίκησης και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης, καθώς, όπως διατείνεται, τίθετο για πρώτη φορά μετά από σειρά προηγούμενων παραχωρήσεων που κάλυπταν χρονικό διάστημα 19 ετών. Προβλήθηκε επίσης παραβίαση του άρθρου 20 παράγραφος 1 του Συντάγματος, με τον ισχυρισμό ότι η μηνιαία προθεσμία αποδοχής συρρίκνωνε δραστικά το δικαίωμα έννομης προστασίας.
Με υπόμνημα που κατατέθηκε μετά τη συζήτηση, η εταιρεία προέβαλε επιπλέον ότι η προσβαλλόμενη πράξη παραβιάζει την επαγγελματική ελευθερία που κατοχυρώνεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 του Συντάγματος και ότι εκδόθηκε κατά κακή χρήση της διακριτικής ευχέρειας, κατά παράβαση του άρθρου 24 παράγραφος 2 περίπτωση β΄ του ν. 2971/2001. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, η αιτιολογία περί προγραμματιζόμενων έργων ήταν αόριστη, ενώ ο δέκατος όρος της ίδιας της απόφασης, που προέβλεπε υποχρέωση αποχώρησης σε περίπτωση μελλοντικής απόφασης για κατασκευή έργων, αποτελούσε «ομολογία» ότι δεν είχε δρομολογηθεί καμία συγκεκριμένη παρέμβαση.
Το σκεπτικό του δικαστηρίου για την αυτοτέλεια κάθε παραχώρησης
Το Ε΄ Τμήμα έκρινε ότι η συγκεκριμένη διάταξη δεν θεμελιώνει δικαίωμα «εσαεί» παραχώρησης. Όπως αναφέρεται ρητά, κάθε απόφαση παραχώρησης είναι αυτοτελής και ο αρμόδιος φορέας διοίκησης και εκμετάλλευσης του λιμένα διαθέτει διακριτική ευχέρεια να χορηγεί ή να απορρίπτει αιτήματα χρήσης για διάστημα έως τριών ετών, εκτιμώντας τις περιστάσεις και χωρίς να δεσμεύεται από προηγούμενες αποφάσεις.
Ως προς τον επίμαχο πέμπτο όρο περί αυτοδίκαιης ανάκλησης, οι Σύμβουλοι έκριναν τον λόγο απορριπτέο, με το σκεπτικό ότι ο όρος, ενόψει του περιορισμένου χρόνου ισχύος του και της μερικής αναστολής που είχε χορηγηθεί με την προσωρινή διαταγή, δεν ήταν πλέον δυνατόν να επιφέρει έννομες συνέπειες σε βάρος της αιτούσας. Αναφορικά με τον ισχυρισμό περί παραβίασης του δικαιώματος δικαστικής προστασίας, το Δικαστήριο επισήμανε ότι η εταιρεία άσκησε εμπροθέσμως την αίτησή της και έλαβε προσωρινή προστασία, οπότε δεν στερήθηκε των εννόμων συμφερόντων της.
Τα προγραμματιζόμενα έργα και η αναβάθμιση του παραλιακού μετώπου
Καθοριστικό ρόλο στην απόρριψη της αίτησης διαδραμάτισε η τεκμηρίωση των έργων που έχουν δρομολογηθεί ή ολοκληρωθεί στην ευρύτερη περιοχή του λιμένα Ακαντιάς. Από τα στοιχεία του φακέλου προέκυψε ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί και παραδοθεί από το 2023 το έργο «Επέκταση ξύλινου πεζοδρόμου επί της οδού Αυστραλίας έως το λιμάνι Ακαντιάς Ρόδου», μήκους 364 μέτρων, το οποίο εντάσσεται στο επιχειρησιακό πρόγραμμα «Νότιο Αιγαίο 2014-2020» και αποτελεί τμήμα του ευρύτερου έργου «Ανάπλαση Παραλιακής Ζώνης από Θαλασσινή Πύλη μέχρι Λιμένα Ακαντιάς», στο πλαίσιο της Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπλασης της περιοχής Κόβα του Δήμου Ρόδου.
Σύμφωνα με την Τεχνική Έκθεση της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων και Υποδομών του Δήμου Ρόδου του Μαΐου 2020, που λήφθηκε υπόψη, προγραμματίζεται η κατασκευή νέου παραλιακού πεζοδρομίου και ποδηλατόδρομου μήκους 1.120 μέτρων και πλάτους 6,60 μέτρων από τον λιμένα Ακαντιάς έως την υφιστάμενη είσοδο της Νέας Μαρίνας. Προβλέπονται επιπλέον η διαμόρφωση κόμβου με τριγωνική νησίδα στην είσοδο εξόδου του λιμένα, η ανακατασκευή των πεζοδρομίων της οδού Αυστραλίας, καθώς και η δημιουργία κυκλοφοριακού κυκλικού κόμβου στο ύψος της οδού Θ. Κολοκοτρώνη για τη βελτίωση της πρόσβασης τόσο στον λιμένα Ακαντιάς όσο και στη νέα Μαρίνα.
Η σύμβαση του 2021 για το «Καναμάτ» και η διαθεσιμότητα εναλλακτικών υποδομών
Στο σκεπτικό της απόφασης δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα και στο γεγονός ότι στις 7 Μαΐου 2021 υπεγράφη μεταξύ του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου και της παραχωρησιούχου εταιρείας σύμβαση παραχώρησης, χρήσης, εκμετάλλευσης, επισκευής και συντήρησης του Κέντρου Επισκευής Πλοιαρίων στην περιοχή «Καναμάτ» Ρόδου, διάρκειας 40 ετών. Το στοιχείο αυτό συνδέεται με το επιχείρημα της διοίκησης ότι υφίστανται και άλλες αντίστοιχες υποδομές και χώροι για την εξυπηρέτηση σκαφών στην ευρύτερη περιοχή.
Την αιτούσα εταιρεία, εκπροσώπησε ο δικηγόρος κ. Παναγιώτης Λαζαράτος, ενώ για λογαριασμό του καθού νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου παρέστη ο δικηγόρος κ. Βασίλειος Καταβενάκης.
