Βιολογικός: Η ΕΑΔΗΣΥ ακύρωσε τη δημοπράτηση των 46.600.000 ευρώ και τινάζει στον αέρα τον σχεδιασμό της ΔΕΥΑΡ!

• Με την υπ’ αριθμόν 1400/2026 απόφασή του το όγδοο Κλιμάκιο της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων έκανε δεκτή την προσφυγή της ΑΚΤΩΡ, απέρριψε την παρέμβαση της αναδόχου ένωσης ENVITEC και ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ και ακύρωσε την πρόσκληση της ΔΕΥΑΡ για τα «Κατεπείγοντα Έργα Επέκτασης της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων Ρόδου», κρίνοντας ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις για διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση

Καταπέλτης για τη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Ρόδου είναι η οριστική κρίση της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων για το μεγαλύτερο έργο υποδομής του νησιού. Η υπ’ αριθμόν 1400/2026 απόφαση του όγδοου Κλιμακίου, η οποία κρίθηκε στις 27 Ιουλίου 2026 και εκδόθηκε την 1 Σεπτεμβρίου 2026, ακυρώνει εν συνόλω την υπ’ αριθμόν πρωτοκόλλου 7831/17.06.2026 πρόσκληση της ΔΕΥΑΡ και την επιλεγείσα διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, μέσω της οποίας η επιχείρηση επιχείρησε να αναθέσει με διαδικασίες εξπρές το έργο των 46.600.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ για την επέκταση του Βιολογικού στη θέση Βόδι.
Το διατακτικό είναι σαφές. Το Κλιμάκιο δέχεται την προσφυγή, απορρίπτει την παρέμβαση, ακυρώνει την πρόσκληση και τη διαδικασία και ορίζει την επιστροφή του παραβόλου των 15.000 ευρώ στην ΑΚΤΩΡ. Η απόφαση φέρει τις υπογραφές του κ. Παπαγιαννόπουλου και του γραμματέα κ. Σωκράτη Τσαπαλιάρη.
Η μάχη του παραδεκτού που έχασε η ΔΕΥΑΡ
Η ΔΕΥΑΡ και η παρεμβαίνουσα υποστήριζαν ότι η ΑΚΤΩΡ στερούνταν εννόμου συμφέροντος και ότι η προσφυγή ήταν εκπρόθεσμη, καθώς η βλάβη της είχε προκληθεί από την απόφαση 347/09.06.2026 του Διοικητικού Συμβουλίου, η οποία έπρεπε να προσβληθεί εντός 10 ημερών από την ανάρτησή της στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ στις 12 Ιουνίου 2026.
Η Αρχή απέρριψε τη συλλογιστική αυτή. Έκρινε ότι η πρόσκληση αποτελεί αυτοτελώς εκτελεστή πράξη, ισοδύναμη προς διακήρυξη, ενώ η απόφαση 347/2026 συνιστά εσωτερική προπαρασκευαστική πράξη, μη υποκείμενη σε δημοσίευση προς τρίτους. Επικαλούμενη και νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έκρινε εφαρμοστέα τη 15ήμερη προθεσμία από τη δημοσίευση στο ΚΗΜΔΗΣ, την οποία άλλωστε προέβλεπε ρητά και η ίδια η πρόσκληση, χαρακτηρίζοντας νομικά εσφαλμένη την άποψη της ΔΕΥΑΡ περί «τεκμαιρόμενης γνώσης». Η προσφυγή, που κατατέθηκε τη 15η ημέρα, κρίθηκε εμπρόθεσμη.
Το έννομο συμφέρον θεμελιώθηκε στο ό,τι η ΑΚΤΩΡ είναι εγγεγραμμένη στην έβδομη τάξη του ΜΕΕΠ στα ηλεκτρομηχανολογικά και υδραυλικά έργα και στην έκτη τάξη στα έργα επεξεργασίας νερού και αποβλήτων. Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η ΑΚΤΩΡ έχει κατασκευάσει τον ίδιο τον Βιολογικό της Ρόδου, ως ανάδοχος της σύμβασης «Αναβάθμιση ΕΕΛ Ρόδου», και συνεπώς, όπως αναφέρεται, η ικανότητά της να εκτελέσει το έργο δεν μπορεί ευλόγως να αμφισβητηθεί.

Το «απρόβλεπτο γεγονός» που δεν αποδείχθηκε
Ο πυρήνας της απόφασης είναι η εξέταση των 3 σωρευτικών προϋποθέσεων του νόμου: απρόβλεπτο γεγονός, κατεπείγουσα ανάγκη και αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ τους. Το Κλιμάκιο κατέληξε ότι καμία δεν αποδείχθηκε.
Η ΔΕΥΑΡ είχε προσδιορίσει ως απρόβλεπτο γεγονός την κακοκαιρία της 21ης και 22ης Ιανουαρίου 2026, με ανέμους έως 110 χιλιόμετρα την ώρα, δηλαδή 11 μποφόρ, και ισχυρές βροχές που, κατά τους ισχυρισμούς της, ανύψωσαν τον υδροφόρο ορίζοντα στην Ιαλυσό στο 1 έως 2 μέτρα από την επιφάνεια, έναντι φυσιολογικής στάθμης 4,5 μέτρων τον χειμώνα και 5,5 το καλοκαίρι. Οι εισροές στον Βιολογικό εκτινάχθηκαν στα 19.000 έως 20.000 κυβικά ημερησίως τον χειμώνα, έναντι δυναμικότητας 11.700, ενώ αναμένονταν στα 34.000 έως 35.000 το καλοκαίρι, έναντι θερινής δυναμικότητας 27.500.
Η Αρχή διαπίστωσε ότι το μόνο τεκμηριωμένο στοιχείο, και αυτό με βάση δημοσιεύματα και όχι επίσημα μετεωρολογικά δελτία, ήταν οι θυελλώδεις άνεμοι. Για τις βροχοπτώσεις «ουδέν στοιχείο» παρατέθηκε ως προς χρόνο, όγκο και πληγείσες περιοχές. Επισήμανε δε μια θεμελιώδη αντίφαση στα έγγραφα της ΔΕΥΑΡ: η απόφαση 347/2026 αποδίδει τις εισροές στην κακοκαιρία του Ιανουαρίου, ενώ η γεωλογική έκθεση της 2 Μαρτίου 2026 στις «υπέρογκες ποσότητες βροχοπτώσεων των τελευταίων χειμερινών περιόδων» και στη γεωλογική συγκρότηση της περιοχής, χαρακτηρίζοντας το φαινόμενο «δομικού χαρακτήρα». Η ίδια έκθεση καταγράφει ιστορικό πλημμυρών στην Ιαλυσό το 2013, το 2019, το 2024 με την κακοκαιρία «Bora» και τον Δεκέμβριο του 2025 με την «Byron», που είχε ήδη ανυψώσει τον υδροφόρο κατά περίπου 2 μέτρα, ενώ η βροχομετρική ανάλυση αφορούσε ολόκληρη την περίοδο Νοεμβρίου 2025 έως Φεβρουαρίου 2026.
Με βάση τα παραπάνω και την απόφαση 133/2026 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Αρχή έκρινε ότι φαινόμενο σωρευτικό και εγγενές στη γεωλογία της περιοχής δεν συνιστά αιφνίδιο γεγονός, αλλά κατάσταση που ο φορέας που εκμεταλλεύεται επί δεκαετίες το δίκτυο όφειλε να γνωρίζει, και ότι το πρόβλημα επάρκειας του Βιολογικού προϋφίστατο και τελούσε σε πλήρη γνώση της ΔΕΥΑΡ.
Το κατεπείγον που «αποδυναμώθηκε» με την πάροδο 6 μηνών
Ακόμη και αν η κακοκαιρία θεωρούνταν απρόβλεπτη, το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν αποδείχθηκε το κατεπείγον. Από την κακοκαιρία έως την ανάθεση στις 29 Ιουνίου 2026 παρήλθαν σχεδόν 6 μήνες, διάστημα που κατά τη νομολογία αμβλύνει αντικειμενικά την ανάγκη. Αν προστεθούν οι 18 μήνες κατασκευής και οι 6 μήνες δοκιμαστικής λειτουργίας, η αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης θα διαρκούσε περί τους 29 μήνες. Μια τέτοια ανάγκη, όπως σημειώνει, «σαφώς δεν είναι κατεπείγουσα» αλλά χρονίζουσα και αντιμετωπίζεται με τακτικό διαγωνισμό, έστω με συντετμημένες προθεσμίες, ώστε να διευρύνεται ο ανταγωνισμός και να επιτυγχάνεται η υψηλότερη έκπτωση.
Η Αρχή έστρεψε μάλιστα εναντίον της ΔΕΥΑΡ την ίδια της την επιχειρηματολογία. Η επίκληση διαρκούς επιδείνωσης από τις αρχές Ιουνίου 2026, με εισροές 29.000 έως 34.500 κυβικά ημερησίως, αποδεικνύει κατά το Κλιμάκιο τον χρονίζοντα χαρακτήρα του προβλήματος, το οποίο άλλωστε ουδεμία αιτιώδη σχέση έχει με την κακοκαιρία του Ιανουαρίου, αφού επί μήνες δεν υπάρχουν βροχοπτώσεις. Ακόμη και τα «έργα εισόδου», τα μόνα που η ΔΕΥΑΡ συνέδεε με την άμεση αντιμετώπιση και θα ολοκληρώνονταν εντός 4 μηνών, δεν θα ήταν έτοιμα πριν από τα τέλη του 2026, δηλαδή μετά τη θερινή αιχμή για την οποία επιλέχθηκε η εξαιρετική διαδικασία. Το έργο, κατά την Αρχή, «δεν είναι καν πρόσφορο» να αντιμετωπίσει τον επικαλούμενο κίνδυνο του θέρους 2026. Η ίδια η διάρκεια των προπαρασκευαστικών ενεργειών, με χαρακτηριστική την παραλαβή της προμελέτης μετά από δυόμισι μήνες στις 18 Μαΐου 2026, αποδεικνύει ότι επισπευσμένος ανοικτός ή κλειστός διαγωνισμός με προθεσμίες 15 και 10 ημερών ήταν απολύτως εφικτός.
Ως προς τις κηρύξεις του Δήμου Ρόδου σε Κατάσταση Ειδικής Κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας, η πρώτη με την απόφαση Α0021/2026 της 5ης Ιανουαρίου 2026 αφορούσε την κακοκαιρία «Byron» και έμφραξη του φρεατίου του υποθαλάσσιου αγωγού, βλάβη που κατά έγγραφο της ENVITEC της 29 Ιανουαρίου είχε αποκατασταθεί, ενώ η δεύτερη με την Α2085/29.06.2026 παρέτεινε το καθεστώς έως τις 7 Ιανουαρίου 2027. Η Αρχή σημείωσε ότι η κήρυξη δεν αποτελεί αμάχητο τεκμήριο για τη συνδρομή όλων των προϋποθέσεων και ότι η τελευταία εκδόθηκε μετά την απόφαση 347/2026, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αποτελεί το έρεισμά της.
Η θαλάσσια ρύπανση στο Βόδι και η προανάκριση του Λιμεναρχείου
Στον φάκελο περιλαμβάνεται το υπ’ αριθμόν πρωτοκόλλου 2261.1/2037/16.07.2026 έγγραφο του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ρόδου, σύμφωνα με το οποίο διενεργείται προανάκριση για θαλάσσια ρύπανση στο ακρωτήριο Βόδι, η οποία κατά τα συλλεγέντα στοιχεία συνδέεται με την εκροή του Βιολογικού. Στην αυτοψία της 3ης Ιουνίου 2026, στο σημείο της υποθαλάσσιας εκροής, διαπιστώθηκε ανάβλυση σκουρόχρωμων υδάτων με έντονη δυσοσμία και θολερότητα σε ακτίνα 15 μέτρων. Από τα 3 δείγματα που ελήφθησαν, τα 2 παρουσίασαν υψηλή μικροβιολογική επιβάρυνση με κολοβακτηρίδια και εντερόκοκκους. Στις αυτοψίες της 4ης Ιουνίου, της 17ης Ιουνίου και της 12ης Ιουλίου 2026 το φαινόμενο υποχωρούσε χωρίς να έχει εξαλειφθεί.
Στον φάκελο περιλαμβάνονται επίσης η έγγραφη κατάθεση εξηγήσεων προς το Λιμεναρχείο του κ. Σάββα Μάτση, διευθυντή Αποχέτευσης της ΔΕΥΑΡ, και αναφορά της 1 Ιουλίου 2026 προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος του κ. Σαράντη Γεωργίου, πολιτικού μηχανικού και τοπικού συμβούλου Καλυθιών, ο οποίος έκανε λόγο για μη λειτουργία του Βιολογικού. Η ΔΕΥΑΡ τα επικαλέστηκε ως τεκμήρια επείγοντος, η Αρχή όμως τα αξιολόγησε ως ενδείξεις χρονίζοντος προβλήματος.
Έργο μόνιμο και διαρθρωτικό, όχι έκτακτη παρέμβαση
Το Κλιμάκιο έκρινε ότι το αντικείμενο της σύμβασης, με τη νέα γραμμή MBR, τη μονάδα απολύμανσης με υπεριώδη ακτινοβολία, τον αναερόβιο χωνευτή, τη μονάδα συμπαραγωγής ενέργειας από βιοαέριο, τις μονάδες πάχυνσης και αφυδάτωσης ιλύος και το δίκτυο επαναχρησιμοποίησης, συνιστά μόνιμη διαρθρωτική αναβάθμιση του Βιολογικού για το μέλλον. Αποφασιστικό ρόλο έπαιξε η προμελέτη της ίδιας της ΔΕΥΑΡ, που ενσωματώνει μόνιμη προσαύξηση των εισροών σχεδιασμού κατά 55% τον χειμώνα και 30% το καλοκαίρι, και η παραδοχή της γεωλογικής έκθεσης ότι ο Βιολογικός πρέπει να σχεδιαστεί για τις βροχερές περιόδους «σε συνδυασμό με τις αιχμές της τουριστικής θερινής περιόδου». Πρόκειται για κάλυψη πάγιας ανάγκης, που ανατίθεται μόνο με τακτική διαδικασία.
Το επιχείρημα της ΔΕΥΑΡ περί «τεχνικής αδιαιρετότητας» της εγκατάστασης γύρισε μπούμερανγκ: ακριβώς επειδή πρόκειται για συνεκτική επέκταση όλων των σταδίων και όχι για στοχευμένη παρέμβαση, προκύπτει ότι είναι έργο μόνιμου χαρακτήρα, ασύμβατο με τη λογική της περιοριζόμενης στο απολύτως αναγκαίο αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης. Ως προς τον αιτιώδη σύνδεσμο, η Αρχή στηρίχθηκε στην έκθεση αυτοψίας της ίδιας της ΔΕΥΑΡ της 16ης Φεβρουαρίου 2026, διενεργηθείσα σε συνθήκες απουσίας βροχής, που απέδιδε τις αυξημένες παροχές «πιθανόν λόγω εισροών, αστοχιών δικτύου ή άλλων δομικών προβλημάτων», και στη γεωλογική έκθεση, κατά την οποία κάθε χιλιοστό βροχής αναπληρώνει τον υδροφόρο του βόρειου τμήματος της Ρόδου κατά 20.000 κυβικά, με την «υπερβροχόπτωση» του Ιανουαρίου να έρχεται απλώς «να μονιμοποιήσει» ένα ήδη εκδηλούμενο φαινόμενο.
Τι σημαίνει η απόφαση για τη Ρόδο
Η ακυρωθείσα πρόσκληση είχε αποσταλεί σε 4 μόνο φορείς, την ENVITEC Α.Ε., τη ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Α.Ε., την ΕΡΓΟΤΕΜ ΑΤΕΒΕ και τη Ν. & Κ. ΓΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ Α.Τ.Ε., με προθεσμία υποβολής προσφορών 8 ημερών έως την Τετάρτη 24 Ιουνίου 2026. Την είχε υπογράψει ο πρόεδρος της ΔΕΥΑΡ κ. Σωτήρης Βαγιανός, με χρηματοδότηση εξ ολοκλήρου από ίδιους πόρους. Η ΔΕΥΑΡ απέστειλε τις απόψεις της στην Αρχή στις 16 Ιουλίου 2026 και η ΑΚΤΩΡ αντέκρουσε με υπόμνημα στις 21 Ιουλίου. Είχε προηγηθεί η έκτακτη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου στις 9 Ιουλίου, ύστερα από εισήγηση που έθεσε υπόψη των μελών ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής κ. Κυριάκος Παπαμιχαήλ, με την οποία ανατέθηκε η νομική υποστήριξη στη δικηγορική εταιρεία «Ευγένιος Χριστοφιλόπουλος & Συνεργάτες». Στην εισήγηση είχε επισημανθεί ο μεγάλος κίνδυνος σε περίπτωση ακύρωσης. Ο κίνδυνος αυτός έχει πλέον επέλθει.
Σημειώνεται ότι κατά της ίδιας πρόσκλησης είχε προσφύγει και η ΘΑΛΗΣ Περιβαλλοντικές Υπηρεσίες την 1η Ιουλίου 2026.
Η ανάθεση στην ένωση ENVITEC και ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ έχει μείνει χωρίς νόμιμο έρεισμα και το έργο επιστρέφει στο σημείο μηδέν. Το Κλιμάκιο κατέστησε σαφές ότι η διαπραγμάτευση χωρίς τις νόμιμες προϋποθέσεις συνιστά αφ’ εαυτής ουσιώδη πλημμέλεια που πλήττει τον ανταγωνισμό και την ίση μεταχείριση και ότι η πρόσκληση σε 4 προεπιλεγμένους φορείς δεν τη θεραπεύει.
H ΔΕΥΑΡ καλείται πλέον να επιλέξει μεταξύ προσβολής της απόφασης στο αρμόδιο Διοικητικό Εφετείο και επαναδημοπράτησης με τακτική διαδικασία, έστω με συντετμημένες προθεσμίες, όπως υποδεικνύει η ίδια η Αρχή. Το πρόβλημα των εισροών στον Βιολογικό παραμένει και το ερώτημα είναι πόσος χρόνος θα χαθεί ακόμη και ποιο θα είναι το κόστος μιας επιλογής που η ανεξάρτητη Αρχή έκρινε ότι δεν έπρεπε ποτέ να είχε γίνει.