Τραγωδία στα Τέμπη: Το σύστημα περιμένει να αναβαθμιστεί εννέα χρόνια

Στην Ελ­λά­δα δεν λει­τούρ­γη­σε ποτέ ένα αυ­τό­μα­το εθνι­κό σύ­στη­μα προ­στα­σί­ας των σι­δη­ρο­δρο­μι­κών με­τα­φο­ρών. Το ηλε­κτρο­νι­κό σύ­στη­μα ση­μα­το­δό­τη­σης –συμ­βα­τό με εκεί­νο των υπό­λοι­πων ευ­ρω­παϊ­κών χωρών– εγκα­τα­στά­θη­κε, αλλά δεν λει­τούρ­γη­σε λόγω βλα­βών και δο­λιο­φθο­ρών, ενώ το έργο απο­κα­τά­στα­σης και ανα­βάθ­μι­σής του, που ξε­κί­νη­σε το 2014, δεν έχει ακόμη ολο­κλη­ρω­θεί, έχο­ντας ήδη λάβει επτά πα­ρα­τά­σεις.

Με τέ­τοιου εί­δους συ­στή­μα­τα το τρα­γι­κό δυ­στύ­χη­μα θα είχε απο­φευ­χθεί, καθώς εξα­σφα­λί­ζουν ότι τα τρένα «επι­κοι­νω­νούν» με­τα­ξύ τους και με τις τρο­χιές, καθώς και με ένα κέ­ντρο ελέγ­χου.

Ηδη από τα μέσα της δε­κα­ε­τί­ας του 2000 η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή έθεσε σε προ­τε­ραιό­τη­τα τη δη­μιουρ­γία ενός ενιαί­ου συ­στή­μα­τος δια­χεί­ρι­σης της σι­δη­ρο­δρο­μι­κής κυ­κλο­φο­ρί­ας στην Ευ­ρώ­πη. Σύμ­φω­να με έκ­θε­ση του Ευ­ρω­παϊ­κού Ελεγ­κτι­κού Συ­νε­δρί­ου, μέσω του Γ΄ ΚΠΣ και του ΕΣΠΑ δια­τέ­θη­καν από το 2007 έως το 2020 σχε­δόν 4 δισ. ευρώ, χωρίς τα ανα­με­νό­με­να απο­τε­λέ­σμα­τα.

Με βάση έναν κα­νο­νι­σμό του 2016, όλες οι χώρες έπρε­πε να συ­ντά­ξουν «εθνι­κά σχέ­δια εφαρ­μο­γής» των νέων συ­στη­μά­των. Η έκ­θε­ση που υπέ­βα­λε το 2018 το υπουρ­γείο Υπο­δο­μών απο­κα­λύ­πτει το τέλμα στο οποίο είχε πε­ρι­πέ­σει η υπό­θε­ση. Οπως ανα­φέ­ρε­ται, στο βα­σι­κό σι­δη­ρο­δρο­μι­κό δί­κτυο της χώρας (Κιάτο – Αθήνα – Θεσ­σα­λο­νί­κη – Προ­μα­χώ­νας) είχε ήδη εγκα­τα­στα­θεί σύ­στη­μα αμ­φί­δρο­μης ση­μα­το­δό­τη­σης με τη­λε­διοί­κη­ση. «Το εν λόγω σύ­στη­μα, λόγω εκτε­τα­μέ­νων βλα­βών και δο­λιο­φθο­ρών που υπέ­στη μετά την αρ­χι­κή του θέση σε λει­τουρ­γία, σή­με­ρα πα­ρου­σιά­ζει με­γά­λα προ­βλή­μα­τα», ανα­φέ­ρε­ται.

«Η απο­κα­τά­στα­ση – ανα­βάθ­μι­ση του συ­στή­μα­τος για το τμήμα ΣΚΑ (Συ­γκοι­νω­νια­κό Κέ­ντρο Αχαρ­νών) – Θεσ­σα­λο­νί­κη – Προ­μα­χώ­νας ξε­κί­νη­σε το 2014 και προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί στις αρχές του 2019», ανα­φέ­ρει η έκ­θε­ση. «Το μόνο που λει­τουρ­γού­σε ήταν το σύ­στη­μα φω­νη­τι­κής ρα­διο­κά­λυ­ψης GMS-R, πλην των τμη­μά­των Τι­θο­ρέα – Δο­μο­κός (που ήταν υπό κα­τα­σκευή), Κιάτο – Πάτρα και Θεσ­σα­λο­νί­κη – Ει­δο­μέ­νη (707 χλμ., 103 σταθ­μοί βάσης και 70 τερ­μα­τι­κά σταθ­μαρ­χών)».

Το υπουρ­γείο Υπο­δο­μών και Με­τα­φο­ρών κα­τέ­θε­σε στις κοι­νο­τι­κές Αρχές ένα χρο­νο­διά­γραμ­μα για τον στα­δια­κό εκ­συγ­χρο­νι­σμό των σι­δη­ρο­δρο­μι­κών γραμ­μών. Αυτό προ­έ­βλε­πε την ολο­κλή­ρω­ση του τμή­μα­τος Τρεις Γέ­φυ­ρες – ΣΚΑ – Θεσ­σα­λο­νί­κη – Προ­μα­χώ­νας το 2020 και των υπο­λοί­πων από το 2025 έως το 2030.

Η βα­σι­κή σύμ­βα­ση για το έργο «Ανά­τα­ξη του συ­στή­μα­τος ση­μα­το­δό­τη­σης – τη­λε­διοί­κη­σης και αντι­κα­τά­στα­ση 70 αλ­λα­γών τρο­χιάς σε εντο­πι­σμέ­να τμή­μα­τα του άξονα Αθήνα – Θεσ­σα­λο­νί­κη» υπε­γρά­φη τον Σε­πτέμ­βριο του 2014 ανά­με­σα στην ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ και την κοι­νο­πρα­ξία ΤΟΜΗ – Alstom. Η τε­λευ­ταία είναι μία από τις οκτώ ευ­ρω­παϊ­κές επι­χει­ρή­σεις που ανέ­πτυ­ξαν, υπό την επο­πτεία της Ε.Ε., το βιο­μη­χα­νι­κό σκέ­λος του συ­στή­μα­τος δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τας και ασφά­λειας των ευ­ρω­παϊ­κών σι­δη­ρο­δρό­μων.

Συ­μπλη­ρω­μα­τι­κή σύμ­βα­ση

Η σύμ­βα­ση είχε αρ­χι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 41 εκατ. ευρώ και προ­θε­σμία ολο­κλή­ρω­σης δύο ετών. Ομως, από το 2016 άρ­χι­σε να λαμ­βά­νει πα­ρα­τά­σεις: συ­νο­λι­κά έλαβε επτά, η τε­λευ­ταία στις 7 Δε­κεμ­βρί­ου 2022, με νέα προ­θε­σμία ολο­κλή­ρω­σης τον Μάρ­τιο του 2023 και τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του έργου να έχει πλέον ανέ­βει στα 51,2 εκατ. ευρώ.

Πα­ράλ­λη­λα, μαζί με την τε­λευ­ταία πα­ρά­τα­ση η ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ υπέ­γρα­ψε και μια συ­μπλη­ρω­μα­τι­κή σύμ­βα­ση, ύψους 13,3 εκατ. ευρώ, με την ίδια προ­θε­σμία ολο­κλή­ρω­σης. Να ση­μειω­θεί ότι τον Ια­νουά­ριο του 2021 η ΤΟΜΗ (θυ­γα­τρι­κή της «Ελ­λά­κτωρ») απο­χώ­ρη­σε από την κοι­νο­πρα­ξία, με την Alstom να ανα­λαμ­βά­νει και το δικό της κομ­μά­τι του έργου.

Σο­βα­ρές δια­φω­νί­ες

Τι πα­ρα­δό­θη­κε από το έργο; Σύμ­φω­να με πηγές του υπουρ­γεί­ου Υπο­δο­μών, το έργο είχε «πα­γώ­σει» το 2017-2019 εξαι­τί­ας σο­βα­ρών δια­φω­νιών ανά­με­σα στην ΕΡ­ΓΟ­ΣΕ και τον ανά­δο­χο. Για πα­ρά­δειγ­μα, το σύ­στη­μα «επι­κοι­νω­νί­ας» που είχε το­πο­θε­τη­θεί από άλλο ανά­δο­χο στις τρο­χιές, δεν ήταν συμ­βα­τό με τα συ­στή­μα­τα της Alstom. Τε­λι­κώς, μέσω της συ­μπλη­ρω­μα­τι­κής σύμ­βα­σης οι δια­φο­ρές λύ­θη­καν, το έργο «ξε­κόλ­λη­σε» και τον Δε­κέμ­βριο του 2021 η Alstom πα­ρέ­δω­σε το σύ­στη­μα ση­μα­το­δό­τη­σης για το τμήμα Θεσ­σα­λο­νί­κη – Προ­μα­χώ­νας και το σύ­στη­μα τη­λε­διοί­κη­σης για το τμήμα Πλατύ – Προ­μα­χώ­νας (πε­ρί­που 190 χλμ.).

Επί­σης, τον Μάιο του 2022 πα­ρα­δό­θη­κε η τη­λε­διοί­κη­ση του τμή­μα­τος Τι­θο­ρέα – Δο­μο­κός, το οποίο στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα δεν έχει ακόμη λει­τουρ­γή­σει. Μά­λι­στα τον Οκτώ­βριο πα­ρα­λί­γο να γίνει σο­βα­ρό δυ­στύ­χη­μα στον σταθ­μό της Τι­θο­ρέ­ας, καθώς ο μη­χα­νο­δη­γός αμα­ξο­στοι­χί­ας που έμπαι­νε στον σταθ­μό δια­πί­στω­σε ότι υπήρ­χε τρένο στην ίδια γραμ­μή και φρέ­να­ρε από­το­μα, με απο­τέ­λε­σμα να εκτρο­χια­στεί το τρένο.

Το υπό­λοι­πο κομ­μά­τι του έργου εξα­κο­λου­θεί να «αγνο­εί­ται». Σύμ­φω­να με το υπουρ­γείο Υπο­δο­μών, βρί­σκε­ται πε­ρί­που στο 70% και θα ολο­κλη­ρω­θεί τον φε­τι­νό Σε­πτέμ­βριο. Η «Κ» επι­κοι­νώ­νη­σε με την Alstom ζη­τώ­ντας να αι­τιο­λο­γή­σει τον υπερ­τρι­πλα­σια­σμό του συμ­βα­τι­κού χρό­νου του έργου, ωστό­σο η εται­ρεία αρ­νή­θη­κε να το­πο­θε­τη­θεί.

Πα­ρα­πο­μπή στο Ευ­ρω­δι­κα­στή­ριο

Την πα­ρα­πο­μπή της Ελ­λά­δας στο Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο λόγω μη συμ­μόρ­φω­σης με τους κα­νό­νες για τις σι­δη­ρο­δρο­μι­κές με­τα­φο­ρές ανα­κοί­νω­σε στα μέσα Φε­βρουα­ρί­ου η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή. Με την οδη­γία για τη δη­μιουρ­γία Ενιαί­ου Ευ­ρω­παϊ­κού Σι­δη­ρο­δρο­μι­κού Χώρου (2012/34/Ε.Ε.) τα κράτη-μέλη έπρε­πε να εξα­σφα­λί­σουν την υπο­γρα­φή συμ­φω­νί­ας με­τα­ξύ της αρ­μό­διας Αρχής (στην Ελ­λά­δα η Ρυθ­μι­στι­κή Αρχή Σι­δη­ρο­δρό­μων) και του δια­χει­ρι­στή της εθνι­κής υπο­δο­μής (ΟΣΕ) έως τον Ιού­νιο του 2015.

Η συμ­φω­νία πρέ­πει να πε­ριέ­χει το ύψος των κον­δυ­λί­ων που δια­τί­θε­νται για τις υπη­ρε­σί­ες υπο­δο­μής και στό­χους επι­δό­σε­ων προ­σα­να­το­λι­σμέ­νους στους χρή­στες. «Παρά τις ανταλ­λα­γές επι­στο­λών με­τα­ξύ της Επι­τρο­πής και της Ελ­λά­δας, οι εθνι­κές Αρχές εξα­κο­λου­θούν να μην έχουν υπο­γρά­ψει και δη­μο­σιεύ­σει τη συμ­βα­τι­κή συμ­φω­νία με τον ελ­λη­νι­κό ορ­γα­νι­σμό δια­χεί­ρι­σης της σι­δη­ρο­δρο­μι­κής υπο­δο­μής, τον ΟΣΕ. Δε­δο­μέ­νου ότι η Ελ­λά­δα εξα­κο­λου­θεί να πα­ρα­βιά­ζει την οδη­γία, η Επι­τρο­πή απο­φά­σι­σε τώρα να πα­ρα­πέμ­ψει την υπό­θε­ση στο δι­κα­στή­ριο», ανα­φέ­ρει η ανα­κοί­νω­ση της Επι­τρο­πής.

Πηγή kathimerini.gr