«Ζητάμε την δημιουργία ενιαίου και μοναδικού Ευρωπαϊκού Ταμείου Νησιωτικών Περιφερειών και παράλληλη εκπόνηση Ειδικού Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Νησιωτικότητας»

Ξε­πα­πα­δά­κη Πα­πα­δη­μη­τρί­ου Βα­σι­λι­κή, υπο­ψή­φια ευ­ρω­βου­λευ­τής με το κόμμα ΔΗ­ΜΟ­ΚΡΑ­ΤΕΣ – ΑΝ­ΔΡΕ­ΑΣ ΛΟ­ΒΕΡ­ΔΟΣ:

«Ζη­τά­με την δη­μιουρ­γία ενιαί­ου και μο­να­δι­κού Ευ­ρω­παϊ­κού Τα­μεί­ου Νη­σιω­τι­κών Πε­ρι­φε­ρειών στο πλαί­σιο της Πο­λι­τι­κής Συ­νο­χής της ΕΕ και πα­ράλ­λη­λη εκ­πό­νη­ση Ει­δι­κού Εθνι­κού Στρα­τη­γι­κού Σχε­δί­ου Νη­σιω­τι­κό­τη­τας»

Η ΕΕ, μέσω του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού των Δια­θρω­τι­κών της Τα­μεί­ων, χρη­μα­το­δο­τεί έργα και δρά­σεις σε ποι­κί­λους το­μείς για την εκ­πλή­ρω­ση των στό­χων της Πο­λι­τι­κής Συ­νο­χής της. Πα­ράλ­λη­λα, με το αυ­στη­ρό κα­νο­νι­στι­κό πλαί­σιο που έχει ει­σά­γει, δια­σφα­λί­ζει τη διά­θε­ση των κον­δυ­λί­ων αυτών μέσω Προ­γραμ­μά­των με διαυ­γείς δια­δι­κα­σί­ες. Η Δια­χεί­ρι­ση αυτών των προ­γραμ­μά­των χρη­μα­το­δό­τη­σης έργων και δρά­σε­ων είναι είτε άμεση, δη­λα­δή διε­νερ­γεί­ται από την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, είτε έμ­με­ση δη­λα­δή επι­με­ρι­σμέ­νη στις δη­μό­σιες Αρχές του κρά­τους-μέ­λους της.

 

Είναι γε­γο­νός ότι, τα ΚΠΣ (Κοι­νο­τι­κά Πλαί­σια Στή­ρι­ξης) και τα χρη­μα­το­δο­τι­κά κον­δύ­λια που δό­θη­καν στην Ελ­λά­δα από το 1985 έως σή­με­ρα είχαν ως απο­τέ­λε­σμα να ση­μειω­θεί ση­μα­ντι­κή οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας με επεν­δύ­σεις σε έργα υπο­δο­μής και άμεση ή έμ­με­ση δη­μιουρ­γία θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας. Τα ΚΠΣ από το 2007 και έπει­τα, «με­τα­φρά­ζο­νται» και είναι γνω­στά στην Ελ­λά­δα ως Προ­γράμ­μα­τα του ΕΣΠΑ1 που διαρ­θρώ­νο­νται σε το­με­α­κά Επι­χει­ρη­σια­κά Προ­γράμ­μα­τα των Υπουρ­γεί­ων και ΠΕΠ των δε­κα­τριών Πε­ρι­φε­ρειών της χώρας.

Απο­τε­λεί όμως εξί­σου πα­ρα­δο­χή, που κα­τα­φαί­νε­ται και από τις τε­λι­κές αξιο­λο­γή­σεις κάθε προ­γραμ­μα­τι­κής πε­ριό­δου μέσω πο­σο­τι­κών και ποιο­τι­κών δει­κτών των Εκ­θέ­σε­ων της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, η ύπαρ­ξη με­γά­λων απο­κλί­σε­ων των Πε­ρι­φε­ρειών της χώρας μας με­τα­ξύ τους, αλλά και με εκεί­νες των υπο­λοί­πων κρα­τών μελών της ΕΕ.

 

Στο παρόν άρθρο, επι­λέ­γω να ανα­φερ­θώ στις νη­σιω­τι­κές Πε­ρι­φέ­ρειες Βο­ρεί­ου Αι­γαί­ου και Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, λόγω της στρα­τη­γι­κής ση­μα­σί­ας που κα­τέ­χουν τόσο για την Ελ­λά­δα, όσο και για την Ευ­ρώ­πη ως εξω­τε­ρι­κό της σύ­νο­ρο.

 

Με βάση τα στοι­χεία του πο­σο­τι­κού δεί­κτη της απορ­ρό­φη­σης των ευ­ρω­παϊ­κών κον­δυ­λί­ων των επι­χει­ρη­σια­κών προ­γραμ­μά­των ΕΣΠΑ των δύο προ­α­να­φε­ρό­με­νων Πε­ρι­φε­ρειών, προ­κύ­πτουν τα κά­τω­θι :

· Στην Πε­ρι­φέ­ρεια Ν. Αι­γαί­ου (Στό­χος 2/ σε με­τά­βα­ση), η οποία μά­λι­στα κα­τέ­κτη­σε την 1η θέση με­τα­ξύ των 13 Πε­ρι­φε­ρειών της χώρας, εί­χα­με συ­νο­λι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό Προ­γράμ­μα­τος 154,8 εκ. ευρώ (100%), εντά­χθη­καν έργα 227,6 εκ. ευρώ (147%) και οι πραγ­μα­το­ποι­η­θεί­σες δα­πά­νες έφτα­σαν τα 190,3 εκ. ευρώ (123%)2.

· Στην Πε­ρι­φέ­ρεια Β. Αι­γαί­ου (Στό­χος 3/λι­γό­τε­ρο ανα­πτυγ­μέ­νη) εί­χα­με ονο­μα­στι­κή αξία Προ­γράμ­μα­τος 269,3 εκ. ευρώ (100%), εντά­χθη­καν έργα ύψους 424,6 εκ. ευρώ (158%) και οι πραγ­μα­το­ποι­η­θεί­σες δα­πά­νες ανήλ­θαν στα 277,2 εκ. ευρώ ( 103%)3.

 

Πάρα ταύτα, υπάρ­χει πολύς ακόμη δρό­μος να δια­νυ­θεί προ­κει­μέ­νου αυτές αλλά και οι υπό­λοι­πες Πε­ρι­φέ­ρειες της χώρας μας να επι­τύ­χουν ρυθ­μούς σύ­γκλι­σης με τις πε­ρισ­σό­τε­ρο ανα­πτυγ­μέ­νες των υπό­λοι­πων κρα­τών-μελών. Ο ποιο­τι­κός δεί­κτης πε­ρι­φε­ρεια­κής αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής και η σχε­τι­κή Έκ­θε­ση που δη­μο­σιεύ­τη­κε ανα­θε­ω­ρη­μέ­νη το 20234 απο­δει­κνύ­ουν πως εξα­κο­λου­θού­με να υστε­ρού­με σε σχέση με τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο. Τα συ­μπε­ρά­σμα­τα της Έκ­θε­σης προ­κύ­πτουν βάσει τριών υπο­δει­κτών, Βα­σι­κοί, Απο­δο­τι­κό­τη­τα και Και­νο­το­μία αλλά και έντε­κα πυ­λώ­νων για τις διά­φο­ρες πτυ­χές της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας όπως, υπο­δο­μές, υγεία, εκ­παί­δευ­ση, απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας, τε­χνο­λο­γι­κή ετοι­μό­τη­τα κ.α. που ως επί το πλεί­στον εξα­κο­λου­θούν να απο­τε­λούν αρ­μο­διό­τη­τα του κε­ντρι­κού κρά­τους. Συ­γκρι­τι­κά λοι­πόν με τον μέσο όρο στην Ε.Ε. (στο 100), οι ελ­λη­νι­κές πε­ρι­φέ­ρειες είχαν τις εξής επι­δό­σεις:

Ατ­τι­κή (92,6)

Κε­ντρι­κή Μα­κε­δο­νία (70,4)

Θεσ­σα­λία (66,4)

Κρήτη (64)

Πε­λο­πόν­νη­σος (61,1)

Ήπει­ρος (60,5)

Δυ­τι­κή Μα­κε­δο­νία (60,3)

Βό­ρειο Αι­γαίο (59,4)

Δυ­τι­κή Ελ­λά­δα (59,2)

Ιόνια Νησιά (58,9)

Νότιο Αι­γαίο (56,6)

Ανα­το­λι­κή Μα­κε­δο­νία – Θράκη (55,8)

Στε­ρεά Ελ­λά­δα (53,4)

 

Μήπως λοι­πόν πρέ­πει να ανα­δει­χθούν οι αδυ­να­μί­ες της Πο­λι­τι­κής Συ­νο­χής και των Διαρ­θρω­τι­κών Τα­μεί­ων της ΕΕ που την χρη­μα­το­δο­τούν; Μήπως επι­τέ­λους θα πρέ­πει να λη­φθεί ει­δι­κή μέ­ρι­μνα για τις νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές και να δούμε στην πράξη να εφαρ­μό­ζε­ται αυτό που όλοι εδώ και χρό­νια ευαγ­γε­λί­ζο­νται δη­λα­δή, ου­σια­στι­κή εφαρ­μο­γή της ρή­τρας νη­σιω­τι­κό­τη­τας;

 

Θυ­μί­ζω ότι ευθύς αμέ­σως των επι­κεί­με­νων ευ­ρω­ε­κλο­γών θα ξε­κι­νή­σουν οι σχε­τι­κές δια­βου­λεύ­σεις σε επί­πε­δο θε­σμών της ΕΕ και το Μάρ­τιο του 2025 η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή θα πα­ρου­σιά­σει τις προ­τά­σεις που θα προ­κύ­ψουν για την Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής -ως προ­ϊ­όν συ­σχε­τι­σμών που θα δια­μορ­φω­θούν εντός της. Δεν θα πρέ­πει να αμε­λού­με τον κίν­δυ­νο να υπάρ­ξουν δρα­στι­κές πε­ρι­κο­πές προς τα κράτη-μέλη που μέχρι τώρα έχουν ευ­ερ­γε­τη­θεί από τα ευ­ρω­παϊ­κά κον­δύ­λια, είτε γιατί προς αυτήν την κα­τεύ­θυν­ση πιέ­ζει συ­γκε­κρι­μέ­νο μπλοκ κρα­τών-μελών, είτε εξαι­τί­ας της πε­ρί­πτω­σης διεύ­ρυν­σης της ΕΕ (π.χ. με την εί­σο­δο της Ου­κρα­νί­ας ή της Μολ­δα­βί­ας στους ευ­ρω­παϊ­κούς κόλ­πους).

 

Εμείς οι ΔΗ­ΜΟ­ΚΡΑ­ΤΕΣ με τον Πρό­ε­δρό μας Αν­δρέα Λο­βέρ­δο θα ανοί­ξου­με την συ­ζή­τη­ση στην ΕΕ για μια ανα­θε­ω­ρη­μέ­νη -και παρά το γε­νι­κό ρεύμα- πε­ρισ­σό­τε­ρο ενι­σχυ­μέ­νη Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής ώστε, να κα­τα­στεί πε­ρισ­σό­τε­ρο επω­φε­λής για τις Πε­ρι­φέ­ρειες οι οποί­ες βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­πες με τις εντο­νό­τε­ρες ανα­πτυ­ξια­κές δυ­σχέ­ρειες και δη τις νη­σιω­τι­κές. Έχου­με προ­τά­σεις. Τις έχου­με επι­κοι­νω­νή­σει στην ευ­ρω­ο­μά­δα του Renew Europe στην οποία έχου­με ήδη εντα­χθεί εμείς οι ΔΗ­ΜΟ­ΚΡΑ­ΤΕΣ και το κόμμα Renaissance του Γάλ­λου Προ­έ­δρου Εμα­νου­έλ Μα­κρόν φυ­σι­κά.

 

Το 2020 εί­χα­με την ει­σα­γω­γή ενός νέου χρη­μα­το­δο­τι­κού ερ­γα­λεί­ου, του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης που, ενώ δη­μιουρ­γή­θη­κε για την εν­δυ­νά­μω­ση της συ­να­ντί­λη­ψης για την ανα­γκαιό­τη­τα κοι­νής αντι­με­τώ­πι­σης των κοι­νών προ­βλη­μά­των (παν­δη­μι­κή και ενερ­γεια­κή κρίση), εν τοις πράγ­μα­σι εξυ­πη­ρε­τεί την άμ­βλυν­ση των πε­ρι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των. Με­τέ­χει της Πο­λι­τι­κής Συ­νο­χής καθώς είναι ενταγ­μέ­νο στο Πο­λυ­ε­τές Δη­μο­σιο­νο­μι­κό Πλαί­σιο της ΕΕ 2021-2027 (το­μέ­ας 2: συ­νο­χή, αν­θε­κτι­κό­τη­τα, αξίες).

Επι­πλέ­ον, το κα­νο­νι­στι­κό του πλαί­σιο είναι ίσως το αυ­στη­ρό­τε­ρο μέχρι τώρα ανα­φο­ρι­κά με α) την τή­ρη­ση των σύ­ντο­μων χρό­νων υλο­ποί­η­σης έργων και δρά­σε­ων και β) επί­τευ­ξης των ορο­σή­μων και εκρο­ών που έχει θέσει ανά τομέα.

Προ­τεί­νου­με λοι­πόν σε επί­πε­δο ΕΕ, την δη­μιουρ­γία ενός ενιαί­ου και μο­να­δι­κού Τα­μεί­ου χρη­μα­το­δό­τη­σης των νη­σιω­τι­κών Πε­ρι­φε­ρειών, στη λο­γι­κή των δια­δι­κα­σιών (από άποψη τα­χύ­τη­τας και αυ­στη­ρό­τη­τας) του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης αλλά και των κε­κτη­μέ­νων «καλών πρα­κτι­κών» των Διαρ­θρω­τι­κών της Τα­μεί­ων. Η μο­νο­τα­μεια­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση της νη­σιω­τι­κής πε­ρι­φέ­ρειάς μας για πα­ρά­δειγ­μα, θα προ­σφέ­ρει πε­ρισ­σό­τε­ρη ευ­ε­λι­ξία σε σχέση με την άκαμ­πτη κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση των πολ­λών προ­α­να­φε­ρό­με­νων διαρ­θρω­τι­κών Τα­μεί­ων. Η λει­τουρ­γία ενός και μόνου Τα­μεί­ου δύ­να­ται να επι­τύ­χει οι­κο­νο­μί­ες κλί­μα­κας σε αντί­θε­ση με την υφι­στά­με­νη κα­τά­στα­ση η οποία συ­ντη­ρεί­ται μέσω μιας αμ­φί­δρο­μης σχέ­σης με την ευ­ρω­παϊ­κή -και όχι μόνο- γρα­φειο­κρα­τία. Κυ­ρί­αρ­χα ση­μα­ντι­κό όμως, είναι το γε­γο­νός, ότι με αυτόν τον τρόπο θα απο­τυ­πω­θούν στην πράξη οι προ­σλαμ­βά­νου­σες και η εμπει­ρία σχε­τι­κά με τις αντι­ξο­ό­τη­τες της νη­σιω­τι­κό­τη­τας και θα με­του­σιω­θούν οι ρή­τρες της.

 

Με αυτόν τον μη­χα­νι­σμό χρη­μα­το­δό­τη­σης και την πα­ράλ­λη­λη εκ­πό­νη­ση Ει­δι­κού Εθνι­κού Στρα­τη­γι­κού Σχε­δί­ου Νη­σιω­τι­κό­τη­τας με σαφή στο­χο­θε­σία και προ­γραμ­μα­τι­σμό έργων και δρά­σε­ων που θα πε­ρι­φε­ρειο­ποιεί και θα εξει­δι­κεύ­ει με βάση την νη­σιω­τι­κό­τη­τα ορι­ζό­ντιες πο­λι­τι­κές, θα έχου­με ως απο­τέ­λε­σμα την απα­γκί­στρω­ση από τη βρα­δύ­τη­τα που διέ­πει την υλο­ποί­η­ση των προ­γραμ­μά­των πε­ρι­φε­ρεια­κής ανά­πτυ­ξης αλλά και, την εξά­λει­ψη των συ­να­κό­λου­θων αρ­νη­τι­κών επι­πτώ­σε­ων ως προς την κα­θε­αυ­τή ποιό­τη­τα των κα­τα­κερ­μα­τι­σμέ­νων πα­ρεμ­βά­σε­ών τους.

 

Πλέον, η αν­θε­κτι­κό­τη­τα των οι­κο­νο­μιών και δη των νη­σιω­τι­κών, απαι­τεί ση­μα­ντι­κές, στρα­τη­γι­κού χα­ρα­κτή­ρα με­ταρ­ρυθ­μί­σεις του συ­γκε­κρι­μέ­νου πλαι­σί­ου τόσο της ΕΕ, όσο και εσω­τε­ρι­κά στη χώρα μας.

 

 

Πα­ρα­πο­μπές:

1. «Εθνι­κό Στρα­τη­γι­κό Πλαί­σιο Ανα­φο­ράς 2007-2013»

«Εθνι­κό Στρα­τη­γι­κό Πλαί­σιο για την Ανά­πτυ­ξη 2014-2020»

«Εται­ρι­κό Σύμ­φω­νο Πε­ρι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης 2021-2027» 2. https://cohesiondata.ec.europa.eu/programmes/2014GR16M2OP013 3. https://cohesiondata.ec.europa.eu/programmes/2014GR16M2OP010

4. EU Regional Competitiveness Index 2.0 στο https://ec.europa.eu/regional_policy/sources/work/rci_2022/eu-rci2_0-2022_en.pdf